Taratasy nosoratan’i Paoly · Pauline Letters · Torolalana mifototra amin’ny porofo
Filaharan’ny fiainana sy ny taratasin’i Paoly
Saika tsy misy tranga eo amin’ny fiainan’i Paoly ahitana daty ao amin’ny loharano mihitsy. Ny fizotry ny fotoana manontolo dia miorina amin’ny fotoam-piasan’ny prokonsily romana iray, izay voafaritra amin’ny soratra hita tany Delfy.
Fanontanian’ny mpamaky
Inona avy no tranga manana fotoana voafaritra mafy orina, ary aiza no tsy itovizan’ny mpandinika amin’ny fanarenana ny filaharana?
Fotoana iray no voafaritra avy any ivelan’ny Testamenta Vaovao: ny nisehoan’i Paoly teo anatrehan’i Galiona tany Korinto, nandritra ny naha-prokonsilin’i Akaia azy, manodidina ny taona 51–52 taor. J.K. Io sy ny elanelam-potoana ao amin’ny taratasy no isintonana ny daty hafa. Elanelan-taona àry no atolotry ny ankamaroan’ny firaketana, fa tsy taona tokana.
Ireo firaketana 67 rehetra ao amin’ny fizotry ny fotoana
- 1tokony ho 5–10? taor. J.K.
Saoly dia teraka tany Tarsosy: Jiosy avy amin’ny fokon’i Benjamina, Hebreo taranaka Hebreo, ary olom-pirenena romana hatrany am-bohoka.
- Toerana
- Tarsosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 21:39; 22:3,25–29; Filipiana 3:5
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 2tokony ho tamin’ny taona 20–30 taor. J.K.
Nianatra tamin’i Gamaliela izy; Fariseo hentitra sy mafana fo tamin’ny Lalàna.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 22:3; 26:4–5; Galatiana 1:13–14; Filipiana 3:5–6
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 3tokony ho 33/34 taor. J.K.
Miseho amin’ny anarana hoe Saoly tamin’ny namonoana an’i Stefana, ary nanaiky ny nahafatesany.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 7:58; 8:1
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 4tokony ho 33/34 taor. J.K.
Namely ny fiangonana izy, nisambotra ny mpino tany an-tranony ary nampiditra azy tany am-ponja.
- Toerana
- Jerosalema · Jodia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 8:3; 9:1–2; 22:4–5; Galatiana 1:13; 1 Korintiana 15:9
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 5tokony ho 33/34 taor. J.K.
Nihaona tamin’i Jesosy nitsangana tamin’ny maty teny an-dalana izy, jamba, ary nantsoina ho apostoly.
- Toerana
- Lalana mankany Damaskosy · Damaskosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 9:1–9; 22:6–11; 26:12–18; Galatiana 1:15–16
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 6tokony ho 33/34 taor. J.K.
Tonga tany aminy i Ananiasy; nahita indray i Saoly, natao batisa, ary nanambara fa Zanak’Andriamanitra i Jesosy.
- Toerana
- Damaskosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 9:10–22; 22:12–16
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 7tokony ho 34–37 taor. J.K.
Nankany Arabia izy, avy eo niverina tany Damaskosy.
- Toerana
- Arabia · Damaskosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Galatiana 1:16–17
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 8tokony ho 34–37 taor. J.K.
Nitory izy, toherina tamin’ny fitondran’i Areta, ary nandositra tao anaty harona nampidinina teo amin’ny manda.
- Toerana
- Damaskosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 9:23–25; 2 Korintiana 11:32–33
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 9tokony ho 36/37 taor. J.K.
Rehefa afaka telo taona dia nitsidika an’i Jerosalema izy; i Barnabasy no nampahafantatra azy, ary nihaona tamin’i Petera sy Jakoba izy.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 9:26–30; Galatiana 1:18–19
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 10tokony ho 37–45 taor. J.K.
Nalefa tany Tarsosy izy ary nanao ny fanompoany tany Syria sy Kilikia.
- Toerana
- Kaisaria · Tarsosy · Syria · Kilikia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 9:30; Galatiana 1:21–24
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 11tokony ho 42–44? taor. J.K.
Nakatra ho any amin’ny lanitra fahatelo izy ary nahazo tsilo tamin’ny nofo. Tsy voalaza ny toerana.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- 2 Korintiana 12:1–10
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 12tokony ho 44–46 taor. J.K.
Nentin’i Barnabasy tany Antiokia izy; nampianatra nandritra ny herintaona izy ireo, ary tao no voalohany niantsoana ny mpianatra hoe Kristiana.
- Toerana
- Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 11:25–26
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 13tokony ho 44–47 taor. J.K.
Nitondra fanampiana ho an’ny tratran’ny mosary avy any Antiokia ho any Jodia izy; fanatsoahan-kevitra ara-tantara no fototry ny lalana an-tanety aseho.
- Toerana
- Antiokia · Jerosalema · Jodia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 11:27–30; 12:25; cf. Asan’ny Apostoly 15:3
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 14tokony ho 46–48 taor. J.K.
Natokan’ny Fanahy Masina izy ireo ka niainga ho any Kyprosy; jamba i Elyma, nino i Sergio Paolo, ary nanomboka teo ny Asan’ny Apostoly no nampiasa ny anarana hoe Paoly ho an’i Saoly.
- Toerana
- Antiokia · Seleokia · Salamina · Pafo
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 13:1–12
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 15tokony ho 46–48 taor. J.K.
Niverina i Jaona Marka; taorian’izay ny toriteny lehibe tao amin’ny synagoga tany Antiokia any Pisidia sy ny fitodihana tany amin’ny tsy Jiosy.
- Toerana
- Perga · Antiokia any Pisidia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 13:13–52
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 16tokony ho 46–48 taor. J.K.
Maro no nino tany Ikonioma; nandositra izy ireo rehefa norahonana hotoraham-bato.
- Toerana
- Ikonioma
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 14:1–7
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 17tokony ho 46–48 taor. J.K.
Nanasitrana lehilahy nalemy tongotra i Paoly; noheverin’ny olona ho Zeosy i Barnabasy ary ho Hermesy i Paoly. Notoraham-bato i Paoly ka navelan’ny olona fa maty, nefa nitsangana indray.
- Toerana
- Lystra
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 14:8–20; 2 Korintiana 11:25
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 18tokony ho 46–48 taor. J.K.
Maro no tonga mpianatra tany Derbe; tamin’ny fiverenana dia nampahery ny fiangonana sy nanendry loholona izy ireo.
- Toerana
- Derbe · Lystra · Ikonioma · Antiokia any Pisidia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 14:20–23
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 19tokony ho 48 taor. J.K.
Niverina tany Antiokia izy ireo ary nitatitra fa nomen’Andriamanitra fahafahana handray ny finoana ny jentilisa.
- Toerana
- Perga · Atalia · Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 14:24–28
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 20tokony ho 48/49 taor. J.K.
Niakatra tany Jerosalema niaraka tamin’i Barnabasy sy Titosy izy, namelabelatra ny Filazantsara tamin’ny mpitarika, ary neken’izy ireo ho mpiara-miasa.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Galatiana 2:1–10; cf. Asan’ny Apostoly 15
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 21tokony ho 48/49 taor. J.K.
Nanitsy an’i Petera izy noho ny nialany tamin’ny fiaraha-misakafo tamin’ny tsy Jiosy.
- Toerana
- Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Galatiana 2:11–14
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 22tokony ho 48/49 taor. J.K.
Azo inoana fa nanoratra ny Galatiana izy tamin’izay, raha arahina ny hevitra hoe nosoratana aloha ilay taratasy ary tany atsimon’i Galatia ny mpandray azy.
- Toerana
- Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Galatiana 1–6
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 23tokony ho 49 taor. J.K.
Nanapa-kevitra ny fivoriana tany Jerosalema fa tsy voatery hoforana ny tsy Jiosy.
- Toerana
- Antiokia · Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 15:1–35
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 24tokony ho 49 taor. J.K.
Niverina niaraka tamin’ny taratasin’ny fivoriana izy, ary faly ny fiangonana.
- Toerana
- Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 15:30–35
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 25tokony ho 49 taor. J.K.
Taorian’ny tsy fifanarahana mafy tamin’i Barnabasy momba an’i Jaona Marka, dia namakivaky an’i Syria sy Kilikia niaraka tamin’i Silasy i Paoly.
- Toerana
- Antiokia · Syria · Kilikia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 15:36–41
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 26tokony ho 49–50 taor. J.K.
Nampahery ny fiangonana izy; nanaraka azy i Timoty, ary nampamora azy i Paoly noho ny toe-javatra teo an-toerana.
- Toerana
- Syria · Kilikia · Derbe · Lystra
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 16:1–5
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 27tokony ho 50 taor. J.K.
Nosakanan’ny Fanahy Masina tsy hitory tany Asia izy ireo; tany Troasy i Paoly no nahita lehilahy avy any Makedonia tao amin’ny fahitana, ary nanomboka ny fitantarana mampiasa ny hoe izahay.
- Toerana
- Frygia · Galatia · Mysia · Troasy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 16:6–10
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 28tokony ho 50 taor. J.K.
Niondrana avy tany Troasy ho any Samotrakia sy Neapolia, avy eo nandeha an-tanety ho any Filipy: nino i Lydia, nafahana ny ankizivavy andevo, nokapohina sy nogadraina i Paoly sy Silasy, voavonjy ny mpiambina ny fonja, ary niorina ny fiangonana.
- Toerana
- Samotrakia · Neapolia · Filipy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 16:11–40; Filipiana 1:5
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 29tokony ho 50 taor. J.K.
Nifanakalo hevitra nandritra ny Sabata telo tany Tesalonika izy; nino ny sasany, ary notaritaritina teo anatrehan’ny mpitsara i Jasona.
- Toerana
- Amfipolia · Apolonia · Tesalonika
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 17:1–9; 1 Tesaloniana 1–3
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 30tokony ho 50 taor. J.K.
Nandray ny teny tamin’ny fo misokatra ny mponina tany Beria ary nandinika ny Soratra Masina isan’andro; tonga ny mpanohitra ka nalefa nankany amin’ny toerana hafa i Paoly.
- Toerana
- Beria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 17:10–15
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 31tokony ho 50 taor. J.K.
Ny lahateny tao amin’ny Areopago: ilay Andriamanitra tsy fantatra, ny fibebahana ary ny fitsanganana amin’ny maty.
- Toerana
- Atena
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 17:16–34
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 32tokony ho 50–52 taor. J.K.
Nihaona tamin’i Akyla sy Prisila izy, nifanakalo hevitra tao amin’ny synagoga, ary nijanona valo ambin’ny folo volana tany Korinto.
- Toerana
- Korinto
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 18:1–11; 1 Tesaloniana 3:1–6
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 33tokony ho 51/52 taor. J.K.
Nentina teo anatrehan’i Galiona izy, izay nandà ny raharaha: teboka lehibe hamaritana ny fizotry ny fotoana.
- Toerana
- Korinto
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 18:12–17
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 34tokony ho 52 taor. J.K.
Niondrana tany Kenkrea izy, nijanona vetivety tany Efesosy, niakatra niarahaba ny fiangonana, avy eo nidina tany Antiokia.
- Toerana
- Kenkrea · Efesosy · Kaisaria · Jerosalema · Antiokia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 18:18–22
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 35tokony ho 52/53 taor. J.K.
Nanomboka ny dia misionera fahatelo izy ary nampahery ny mpianatra tany Galatia sy Frygia.
- Toerana
- Antiokia · Galatia · Frygia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 18:23
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 36tokony ho 52/53–55/56 taor. J.K.
Nampianatra roa taona tao amin’ny sekolin’i Tyrano izy; niely nanerana an’i Asia ny teny, ary nodorana ny boky momba ny ody.
- Toerana
- Efesosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 19:1–20; 20:31
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 37tokony ho 54/55 taor. J.K.
Nanoratra ny 1 Korintiana tany Efesosy izy, izay toa niverenan’i Apolosy hiaraka taminy (1 Korintiana 16:12). Manoloana ny fisarahan’ny mpomba azy sy ny mpomba an’i Apolosy na Kefasy, dia nampiasa ny sarin’ny fambolena sy fanondrahana izy: Andriamanitra irery no mampitombo.
- Toerana
- Efesosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- 1 Korintiana 1:11–12; 3:6; 16:8–12
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 38tokony ho 55/56 taor. J.K.
Nanao fitsidihana nampahory tany Korinto izy ary nandefa taratasy henjana, izay tsy voatahiry intsony.
- Toerana
- Efesosy · Korinto
- Andinin-teny sy fanondroana
- 2 Korintiana 2:1–4; 7:8–12
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 39tokony ho 55/56 taor. J.K.
Nanetsika korontana momba an’i Artemisy ny mpanefy volafotsy; niala tany Efesosy i Paoly ka nankany Makedonia.
- Toerana
- Efesosy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 19:21–41; 20:1
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 40tokony ho 55/56 taor. J.K.
Nisy varavarana nisokatra tany Troasy; nitohy tany Makedonia izy, ary nitondra vaovao tsara tany aminy i Titosy. Nanoratra ny 2 Korintiana izy, niaro ny fanompoany tamin’ny mpifaninana nantsoiny hoe apostoly sandoka sy apostoly ambony amin’ny fomba maneso, ary nirehareha tamin’ny fahalemeny.
- Toerana
- Troasy · Makedonia
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:1–2; 2 Korintiana 2:12–13; 7:5–7; 11:5, 13; 12:7–11
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 41tokony ho 55/56 taor. J.K.
Nampahery ny mpino tany Makedonia izy, nandamina ny fanangonam-bola, ary nanao ny fanompoany hatrany Ilyrikoma.
- Toerana
- Makedonia · Ilyrikoma
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:1–2; Romana 15:19; 2 Korintiana 8–9
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 42tokony ho 56/57 taor. J.K.
Nijanona telo volana tany Gresy izy, nanoratra ny Romana, ary nanova ny lalana hiverenany noho ny teti-dratsy.
- Toerana
- Korinto · Kenkrea
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:2–3; Romana 15:22–29; 16:1–2
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 43tokony ho 57 taor. J.K.
Niondrana tany Filipy izy; tany Troasy i Eotyko no nianjera avy teo am-baravarankely ka naverina ho velona.
- Toerana
- Filipy · Troasy
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:5–12
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 44tokony ho 57 taor. J.K.
Nanaraka ny morontsiraka izy, nandalo teo akaikin’i Efesosy, ary nikasa ho tonga tany Jerosalema talohan’ny Pentekosta.
- Toerana
- Asosy · Mitylena · Kio · Samo · Mileto
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:13–16
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 45tokony ho 57 taor. J.K.
Nanao veloma ny loholon’i Efesosy izy: tsy hahita ny tavany intsony izy ireo.
- Toerana
- Mileto
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 20:17–38
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 46tokony ho 57 taor. J.K.
Teny an-dalana ho any Jerosalema, dia nampitandrina azy tamin’ny alalan’ny Fanahy Masina ny mpianatra tany Tyro.
- Toerana
- Kosy · Rodo · Patara · Tyro
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 21:1–6
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 47tokony ho 57 taor. J.K.
Nijanona tao amin’i Filipo mpitory ny Filazantsara izy; nifatotra tamin’ny fehikibon’i Paoly i Agabo, ary nilaza i Paoly fa vonona ho faty.
- Toerana
- Ptolemaisy · Kaisaria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 21:7–14
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 48tokony ho 57 taor. J.K.
Tonga nitondra ny fanangonam-bola izy, nanao ny fombafomba fanadiovana, nampangaina ho nandoto ny Tempoly, ary nosamborina.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 21:15–36; Romana 15:25–28
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 49tokony ho 57 taor. J.K.
Niteny tamin’ny vahoaka tamin’ny teny hebreo izy; niteraka korontana ny firesahany ny tsy Jiosy, ary nanambara ny maha-olom-pirenena romana azy izy.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 21:37–22:29
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 50tokony ho 57 taor. J.K.
Niseho teo anatrehan’ny Synedriona izy; nijoro teo anilany ny Tompo: tsy maintsy hijoro ho vavolombelona any Roma koa izy.
- Toerana
- Jerosalema
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 22:30–23:11
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 51tokony ho 57 taor. J.K.
Nanao teti-dratsy hamono azy ny lehilahy efapolo; nampandre azy ny zanaky ny anabaviny, ary miaramila maro no nitondra azy tany amin’i Feliksa tany Kaisaria.
- Toerana
- Jerosalema · Kaisaria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 23:12–35
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 52tokony ho 57–59 taor. J.K.
Nogadrain’i Feliksa nandritra ny roa taona izy; niresaka momba ny fahamarinana, ny fifehezan-tena ary ny fitsarana.
- Toerana
- Kaisaria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 24
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 53tokony ho 59 taor. J.K.
Nandimby an’i Feliksa i Festo, ary nampiakatra ny raharahany tany amin’ny emperora i Paoly.
- Toerana
- Kaisaria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 25:1–12
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 54tokony ho 59 taor. J.K.
Nanao ny fiarovan-tenany teo anatrehan’i Agripa II sy Berenika izy.
- Toerana
- Kaisaria
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 25:13–26:32
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 55tokony ho 59/60 taor. J.K.
Nalefa ho any Roma teo ambany fiambenan’i Jolio izy, ary nanoro hevitra tsy hanohy ny dia an-dranomasina aorian’ny Seranana Tsara.
- Toerana
- Kaisaria · Sidona · Myra · Knido · Seranana Tsara
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 27:1–12
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 56tokony ho 59/60 taor. J.K.
Ny tafio-drivotra sy ny vaky sambo: velona avokoa ny olona 276 tao anaty sambo; avy eo ny kaikitry ny bibilava sy ny fanasitranana tany Malta.
- Toerana
- Malta
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 27:13–28:10
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 57tokony ho 60 taor. J.K.
Avy tany Malta izy no nankany Italia ary nanaraka ny Lalana Apiana ho any Roma; tonga nitsena azy ny rahalahy.
- Toerana
- Malta · Syrakosa · Regioma · Potioly · Tsenan’i Apio · Tranombahiny Telo · Roma
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 28:11–15
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 58tokony ho 60–62 taor. J.K.
Mifarana amin’ny fitazonana an’i Paoly tao an-trano tany Roma ny Asan’ny Apostoly. Fanarenana ara-tantara ny fampifandraisana ny taratasin’ny fahababoana amin’io fotoana io, fa tsy filazana mivantana ao amin’ny Asan’ny Apostoly.
- Toerana
- Roma
- Andinin-teny sy fanondroana
- Asan’ny Apostoly 28:16–31
- Haavon’ny fahatokiana
- avo
- 59tokony ho 60–62 taor. J.K.
Milaza ny Filemona fa mandefa an’i Onesimosy hiverina any amin’i Filemona i Paoly. Mampiseho fifandraisana ny anarana iombonany amin’ny Kolosiana, nefa tsy manaporofo fandefasana niarahana, dia vita, na tanàna nigadrana.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- Kolosiana 4:7–18; Filemona 10–24
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 60tokony ho 60–62 taor. J.K.
Miresaka ny firaisana amin’i Kristy sy ny firaisan’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy ny Efesiana. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy, ny mpandray azy, ary ny toerana nigadrana.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- Efesiana 1–6; 3:1; 6:20–21
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 61tokony ho 60–62 taor. J.K.
Mampiseho ny fahababoana ho fampandrosoana ny Filazantsara ny Filipiana ary mirakitra ny hira momba an’i Kristy. Iadian-kevitra ny tanàna nigadrana.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- Filipiana 1:12–26; 2:5–30; 4:10–20
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 62tokony ho 62–64 taor. J.K.
Raha arahina ny famakiana nentim-paharazana izay milaza fa i Paoly mivantana no nanoratra ny 1 Timoty sy ny Titosy, dia manondro fanompoana taorian’ny Asan’ny Apostoly ireo taratasy ireo: i Timoty tany Efesosy, i Titosy tany Kreta, ary fikasana handany ny ririnina tany Nikopolisy. Tsy mitantara fanafahana na izany lalana izany ny Asan’ny Apostoly, ary tsy toerana nanoratana taratasy i Nikopolisy.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- 1 Timoty 1:3; Titosy 1:5; 3:12
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 63tokony ho 62–64 taor. J.K.
Mametraka an’i Timoty tany Efesosy ny 1 Timoty; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- 1 Timoty 1–6
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 64tokony ho 62–64 taor. J.K.
Mametraka an’i Titosy tany Kreta mba hanendry loholona ny Titosy; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- Titosy 1–3
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony
- 65tokony ho 64–67 taor. J.K.
Ny 2 Timoty dia mampiseho mpiteny voafonja tany Roma, mifatotra toy ny mpanao ratsy. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny fahababoana farany taorian’ny Asan’ny Apostoly.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- 2 Timoty 1:8,15–17; 2:9; 4:6–18
- Haavon’ny fahatokiana
- antonony ka hatramin’ny avo
- 66tokony ho 64–67 taor. J.K.
Raha arahina ny famakiana nentim-paharazana ny 2 Timoty, izay iadian-kevitra ny mpanoratra azy, dia mangataka an’i Timoty ho avy ilay mpiteny ary miresaka ny ady efa nataony, ny hazakazaka efa vitany ary ny finoana notandroviny.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- 2 Timoty 4:6–21
- Haavon’ny fahatokiana
- iadian-kevitra
- 67tokony ho 64–67 taor. J.K.
Mametraka ny nahafatesan’i Paoly ho maritiora tany Roma, tamin’ny fitondran’i Nero, ny lovantsofina kristiana tatỳ aoriana; tsy mitantara ny fahafatesany ny Testamenta Vaovao.
- Toerana
- Tsy voalaza ny toerana
- Andinin-teny sy fanondroana
- Lovantsofina kristiana tatỳ aoriana
- Haavon’ny fahatokiana
- iadian-kevitra
Ny fototra iorenan’ity fizotry ny fotoana ity
Saika tsy misy tranga eo amin’ny fiainan’i Paoly ahitana daty ao amin’ny loharano mihitsy. Teboka iray voafaritra avy any ivelany no iorenan’ny filaharana: ny nisehoany teo anatrehan’i Galiona, prokonsilin’i Akaia, izay voafaritra ho manodidina ny taona 51–52 taor. J.K. ny fotoam-piasany, araka ny soratra hita tany Delfy. Io no mametra ny fotoana nijanonany ela tany Korinto, ary avy eo ny ambiny dia tsoahina amin’ny elanelam-potoana lazain’i Paoly ao amin’ny taratasiny.
Tsy araka izay toa isehoany ny fahamarinan’ireo elanelam-potoana ireo. Rehefa milaza telo taona sy efatra ambin’ny folo taona ny Galatiana, dia mety hanisa ampahan-taona ho taona iray ny fomba fanisana fahiny izay mampiditra ny taona voalohany sy farany. Noho izany, mety ho roa ambin’ny folo taona monja ny efatra ambin’ny folo voalaza. Nanaraka ny vanim-potoana azo nandehanana an-dranomasina koa ny dia, fa tsy ny kalandrie fotsiny. Elanelana sy fotoana tombanana àry no aseho eto, mba tsy hamoronana fahamarinana mihoatra izay omen’ny loharano.
Ny dikan’ny ambaratongam-pahatokisana
Ny tsirairay amin’ireo firaketana fito amby enimpolo dia manana ambaratongam-pahatokisana milaza ny toerana misy azy ao amin’ny fizotry ny fotoana, fa tsy ny tranga mihitsy. Ny fahatokisana ambony dia midika fa mafy orina ny filaharana, fa tsy hoe tsy azo iadian-kevitra ilay tranga. Ny marika hoe iadian-kevitra dia midika fa samy mandamina azy amin’ny fomba hafa ny mpandinika matotra, matetika satria azo ampifandraisina amin’ny fomba maro ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy iray.
Ninia napetraka miaraka amin’ny tranga eo amin’ny filaharana iray ny taratasy. Hafa ny famakiana taratasy nosoratana tany Korinto tamin’ny fiandohan’ny taona 50 rehefa hita izay vao nataon’i Paoly sy izay toerana ho alehany. Raha fanarenana ny tantara koa ny toe-javatra iavian’ny taratasy, dia lazain’ilay firaketana izany, fa tsy omena ho azy ny fahatokisana ananan’ny tranga manodidina azy.
Fanontaniana mahazatra
Inona ilay soratra momba an’i Galiona?
Vato hita tany Delfy no mitahiry taratasin’i Klaodio emperora izay milaza an’i Galiona ho prokonsilin’i Akaia. Herintaona ny fotoam-piasan’ny prokonsily, ary azo faritana ao anatin’ny elanelana tery ny datin’ilay taratasy: manodidina ny taona 51–52 taor. J.K. àry ny fotoam-piasany. Ny Asan’ny Apostoly 18 dia mametraka an’i Paoly teo anatrehan’i Galiona tany Korinto, ka ahafahana mamaritra ny fotoan’io tranga io.
Nahoana no elanelan-taona ny daty?
Elanelam-potoana no omen’ny loharano, fa tsy taona, ary mampiditra ny taona voalohany sy farany ny fanisana fahiny. Rehefa miresaka telo taona sy efatra ambin’ny folo taona ny Galatiana, dia mety ho taona iray ny ampahan-taona: mety ho roa ambin’ny folo taona àry ny efatra ambin’ny folo. Nanaraka ny vanim-potoana azo nandehanana an-dranomasina koa ny dia. Ny elanelan-taona no maneho amim-pahamarinana ny velaran’izay azo faritana amin’ny porofo.
Inona no lazain’ny ambaratongam-pahatokisana?
Ny toerana ao amin’ny fizotry ny fotoana, fa tsy ny tranga. Ny firaketana misy fahatokisana ambony dia milaza fa mafy orina ny filaharana, fa tsy hoe tsy misy adihevitra momba ilay tranga. Ny firaketana iadian-kevitra dia milaza fa samy mandamina azy amin’ny fomba hafa ny mpandinika matotra, mazàna satria azo ampifandraisina amin’ny fomba maro ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy iray.
Nahoana no apetraka miaraka amin’ny tranga ny taratasy?
Hafa ny famakiana taratasy nosoratana tany Korinto tamin’ny fiandohan’ny taona 50 rehefa hita izay vao nataon’i Paoly sy ny toerana halehany manaraka. Raha fanarenana ny tantara no mametraka ny toe-javatra niavian’ny taratasy, fa tsy ny lahatsoratra, dia lazain’ilay firaketana izany, fa tsy omena azy an-kolaka ny fahatokisana ananan’ny tranga manodidina azy.
Fotoana famakiana
Ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy: fitaovana fampianarana
Lesona azo ampifanarahana amin’ny ilaina, mamaky miaraka ny dia, ny fifandraisana ary ny porofo.
Manomàna fotoana iray maharitra 45–60 minitra, na zarao amin’ny andiam-pianarana fohy ireo asa dimy ireo. Mila Baiboly, sarintanin’ny dia ary toerana hanoratana ny mpianatra. Atombohy amin’ny tantara, ampitahao amin’ny taratasy, ary farano amin’ny filazana fifandraisana iray sy fanontaniana iray. Ahitana toerana hanaovana fanamarihana, fandikana hevitra ary fampiharana ny fitaovana azo atao pirinty.
Tadiavo ny lalana
Vakio: Asan’ny Apostoly 13:1–4 · Asan’ny Apostoly 16:6–12 · Asan’ny Apostoly 20:1–6
Manokàna valo minitra eo ho eo. Tadiavo eo amin’ny sarintany i Antiokia, Filipy, Korinto, Efesosy ary Roma. Asaivo arahin’ny mpianatra amin’ny ankapobeny ny dia avy any amin’ny Ranomasina Mediteranea atsinanana mankany Roma. Fomba fandaminana ny Asan’ny Apostoly ireo “dia misionera” misy laharana izay mahazatra antsika; tsy lohateny nomen’i Paoly ny fiainany izy ireo.
Diniho
Iza avy no toerana miverimberina? Ahoana no mety tsy hitovian’ny fitsidihana faharoa sy ny fahatongavana voalohany?
Toerana nanjary fiaraha-miasa
Vakio: Asan’ny Apostoly 16:11–40 · Filipiana 1:3–11 · Filipiana 4:10–20
Manokàna roa ambin’ny folo minitra eo ho eo. Vakio ny fitantaran’ny Asan’ny Apostoly momba an’i Filipy, dia ampitahao amin’ny fankasitrahan’i Paoly sy ny fisaorany noho ny fanohanana. Tanisao ny olona sy ny asa voalaza mazava ao amin’ny vakiteny tsirairay. Ataovy ao anaty tsanganana hafa ny fifandraisana mety hisy. Samy manazava ilay fifandraisana amin’ny fomba fijery samihafa ny Asan’ny Apostoly sy ny Filipiana.
Diniho
Inona no azonao lazaina mivantana avy amin’ny andalana tsirairay? Inona no fifandraisana azo inoana nefa tsy voalaza mivantana?
Vakio miaraka amin’ny teboka fanondroana ara-tantara
Vakio: Asan’ny Apostoly 18:1–18 · 1 Korintiana 1:10–17
Apetraky ny Asan’ny Apostoly tany Korinto i Paoly tamin’ny fotoana naha-prokonsily an’i Galiona. Manampy hamaritana ny datin’ny fotoana nitondran’i Galiona ny soratra voasokitra avy any Delfy, ka manome teboka fanondroana ivelany ho an’ny fizotry ny fotoana. Tsy mamaritra ny datin’ny zava-nitranga rehetra tamin’ny fiainan’i Paoly izy. Mampiseho fiaraha-monina niatrika fisaratsarahana taorian’ny niorenany ilay taratasy tatỳ aoriana. Manokàna folo minitra eo ho eo.
Diniho
Inona no manampy hamarinina ny porofo momba an’i Galiona? Inona no mbola avelany misokatra momba ny daty marina sy ny toe-javatra nanoratana ilay taratasy?
Avelao hisy fanontaniana
Vakio: Asan’ny Apostoly 9:26–30 · Asan’ny Apostoly 11:27–30 · Asan’ny Apostoly 15:1–29 · Galatiana 1:18–2:10
Manokàna folo minitra eo ho eo. Ampitahao ny fitsidihana an’i Jerosalema ao amin’ny Asan’ny Apostoly sy ny fitantaran’i Paoly ao amin’ny Galatiana. Tsy mitovy hevitra ny mpamaky momba ny fifandraisan’ireo fitsidihana. Asao ny mpianatra hijery ny tanjona, ny olona niaraka ary ny filaharana alohan’ny hifidianana fanazavana. Azo ekena ny mamela fanontaniana mbola misokatra sady mianatra amin’izay lazain’ny andalana tsirairay mazava.
Diniho
Inona no antsipiriany mila hazavain’ny fifandraisana aroso? Ahoana no ahafahan’ny fizotry ny fotoana maneho amim-pahatsorana ny tsy fahazoana antoka?
Hazavao ny fifandraisana iray
Vakio: Asan’ny Apostoly 16:11–40 · Filipiana 1:3–11
Manokàna folo minitra eo ho eo. Miaraha tsiroaroa manomana fanazavana roa minitra mampifandray toerana iray, andalana iray ao amin’ny Asan’ny Apostoly ary andalana iray amin’ny taratasy. Ampidiro ny fanamarihana mazava iray, fandikana hevitra tohanan’ny vakiteny ary fanontaniana iray mbola tsy voavaly. Farano amin’ny fandinihana ny mety hamolavolan’ilay fifandraisana voatantara ny fiaraha-monina ankehitriny.
Diniho
Inona no tianao ho takatry ny mpamaky vao manomboka, ary inona no tsy holazainao amin’ny fahatokiana mihoatra noho izay avelan’ny porofo?
Ny hevitra amin’ny dingana telo
- Tadiavo
Tadiavo ny toerana ary araho amin’ny ankapobeny ny filaharana ao amin’ny Asan’ny Apostoly.
- Ampitahao
Vakio ny taratasy mifandray mba hahitana ny fifandraisana sy ny ahiahin’ilay fiaraha-monina.
- Hazavao amim-pitandremana
Lazao izay voalazan’ny lahatsoratra, izay tsoahinao ary izay mbola tsy azo antoka.
Ento miaraka aminao
Azonao zaraina sy ampifanarahana amin’ny ilainao ireo fitaovana fandalinana noforonin’ity tetikasa ity, rehefa tononina ho loharano ny PaulineLetters.com (CC BY 4.0). Tsy tafiditra ny lahatsoratra Baiboly. Fepetra fampiasana indray
Boky sy loharano nampiasaina
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.