Taratasy nosoratan’i Paoly · Pauline Letters · Torolalana mifototra amin’ny porofo
Ny apostoly Paoly: ny fiainany, ny diany ary ny taratasiny
Azo takarina tsara indrindra i Paoly rehefa raisina ho apostoly Jiosy tamin’ny taonjato voalohany izy, sady mpanao dia izay nipoiran’ny taratasiny avy tamin’ny fiaraha-monina sy fifandirana tena nisy.
Fanontanian’ny mpamaky
Inona avy no azon’ny Asan’ny Apostoly, ny taratasin’i Paoly ary ny lovantsofina tatỳ aoriana lazaina amintsika momba ny fiainany?
Apostoly Jiosy tao amin’ny tontolo romana
Milaza i Paoly fa Israelita avy amin’ny fokon’i Benjamina sady Fariseo izy; asehon’ny Asan’ny Apostoly koa fa olom-pirenena romana avy any Tarsosy, nobeazina tany Jerosalema. Ireo maha-izy azy mifamatotra ireo no nanampy azy hivezivezy teo amin’ny synagoga, ny tanàna miteny grika, ny manam-pahefana romana ary ny fiangonana vaovao misy olona tsy Jiosy.
Ao amin’ny fiandohan’ny fitantarana dia Saoly no anarany, mankasitraka ny fahafatesan’i Stefana ary manenjika ny mpino. Nanova tanteraka ny lalan’ny fiainany ny fihaonana tany Damaskosy, nefa tsy namafa ny fanabeazana Jiosy azony: mbola miankina amin’ny Soratra Masin’ny Israely ny tohan-keviny tatỳ aoriana, sady manamafy izy fa raisina amin’ny alalan’i Kristy ny olona tsy Jiosy, nefa tsy mila tonga Jiosy aloha.
Izay azon’ny porofo sy tsy azon’ny porofo faritana
Ny Asan’ny Apostoly no manome ny fitantarana fototra momba ny dia. Ny taratasy tsy iadian-kevitra kosa no mitahiry ny fijoroana vavolombelon’i Paoly momba ny toe-javatra manokana, ary indraindray manasarotra ny filaharana nohafohezin’ny Asan’ny Apostoly. Ny taratasy pastoraly sy ny lovantsofina momba ny fahafatesany ho maritiora no manitatra ny fizotry ny fotoana atolotra mihoatra ny Asan’ny Apostoly, saingy iadian-kevitra ny mpanoratra azy sy ny fampiasana azy ho porofo ara-tantara. Marihina ho toy izany foana izy ireo eto.
Fanontaniana mahazatra
Oviana no niaina i Paoly?
Tsy misy loharano mirakitra ny daty nahaterahany na nahafatesany. Ny asany voarakitra dia manomboka amin’ny fanenjehana ny fiangonana manodidina ny taona 33–34 taor. J.K., mitohy amin’ny dia sy taratasy tamin’ny taona 50, izay ampian’ny soratra momba an’i Galiona amin’ny famaritana ny fotoana, ary tonga amin’ny fitanana azy tany Roma manodidina ny taona 60–62, izay iafaran’ny Asan’ny Apostoly. Ny lovantsofina tatỳ aoriana no mametraka ny fahafatesany tamin’ny andron’i Nero, teo antenatenan’ny taona 60. Aseho ho lovantsofina izany eto, fa tsy tranga ao amin’ny fitantarana.
Anisan’ny apostoly roa ambin’ny folo ve i Paoly?
Tsia. Ny Roa ambin’ny folo dia nanaraka an’i Jesosy nandritra ny asa fanompoany, ary raisin’ny Asan’ny Apostoly ho vondrona miavaka izy ireo. Tsy misy loharano mbola voatahiry milaza fa i Paoly dia nihaona tamin’i Jesosy talohan’ny fanomboana. Ny fihaonana tany Damaskosy no iorenan’ny maha-apostoly azy. Lazainy fa toy ny teraka tsy tamin’ny fotoany izy, ary ambany indrindra amin’ny apostoly satria nanenjika ny fiangonana.
Ahoana no nahafatesan’i Paoly?
Tsy milaza izany ny Soratra Masina. Ny Asan’ny Apostoly dia mifarana amin’i Paoly mbola voambina tany Roma, mbola mitory, ary tsy misy lahatsoratra ao amin’ny Testamenta Vaovao mitantara ny fahafatesany. Efa miresaka ny nahafatesany ho maritiora ny taratasy romana tamin’ny faran’ny taonjato voalohany, 1 Klementa. Ny mpanoratra tatỳ aoriana no mametraka ny famonoana azy tamin’ny andron’i Nero. Aseho ho lovantsofina izany fiafarana izany eto: efa tranainy sy eken’ny maro, nefa ivelan’ny fitantaran’ny Asan’ny Apostoly.
Nahoana i Paoly no nanova ny anarany hoe Saoly?
Araka izay asehon’ny lahatsoratra dia tsy nanova azy izy. Ampidirin’ny Asan’ny Apostoly mandalo fotsiny ilay anarana faharoa, amin’ny filazana fa i Saoly dia antsoina koa hoe Paoly, tsy misy tranga fiovam-po ampifandraisina amin’izany. Nifanaraka tamin’ny tontolo roa fotsiny ireo anarana: anarana Jiosy sy anarana romana, ho an’ny lehilahy nivezivezy teo amin’izy roa. Mbola Saoly no iantsoan’ny fitantarana azy mandra-pitodiky ny asa fitoriany ho any amin’ny tanànan’ny olona tsy Jiosy.
Fotoana famakiana
Fantaro i Paoly: lalana ho an’ny vao manomboka
Vakiteny fohy dimy hampifandraisana ny olona, ny dia ary ny taratasy.
Tsy mila mahafantatra ny Baiboly manontolo ianao vao afaka manomboka. Nipoitra avy tamin’ny fifandraisana tena nisy ny taratasin’i Paoly: fiaraha-monina nianatra nanaraka an’i Jesosy, namana nifanohana ary tsy fifanarahana nila fikarakarana tamim-paharetana. Vakio tsirairay ny fizarana, miaraka amin’ny Baiboly eo anilanao. Mitondra any amin’ny fanazavana feno kokoa ny rohy rehefa misy fanontaniana mahaliana anao.
Olona iray alohan’ny fizotry ny fotoana
Vakio: Filipiana 3:4–11 · Galatiana 1:13–24
Jiosy i Paoly, ary mbola namolavola azy lalina ny Soratra Masin’ny Israely. Tsaroany fa nanohitra ilay hetsika izay nidirany tatỳ aoriana izy. Ao amin’ny taratasiny, manova izay heveriny ho sarobidy ny fihaonany tamin’i Jesosy, ary manome lalana vaovao ny asany. Ny hoe “apostoly” dia olona nirahina hanao iraka; takatr’i Paoly ho fitondrana ny vaovao mahafaly momba an’i Jesosy any amin’ny firenena ny fiantsoana azy.
Diniho
Inona no lazain’i Paoly fa niova, ary inona amin’ny fiainany taloha no mbola manan-danja amin’ny tantarany?
Dia izay nanjary fifandraisana
Vakio: Asan’ny Apostoly 16:11–40 · Filipiana 1:3–11
Nihoatra noho ny lalana amin’ny sarintany ny dian’i Paoly. Any Filipy, mampahafantatra tokantrano, fifanoherana, fampidirana am-ponja ary fiaraha-monina vaovao ny Asan’ny Apostoly. Tatỳ aoriana, mahatsiaro fiaraha-miasa mitohy ny Filipiana. Mora kokoa ny mahatsiaro anaran-toerana rehefa ampifandraisina amin’ny olona nifandray, nifanohitra, nifanampy na nifampiankina.
Diniho
Iza avy no olona misongadina ao amin’ny Asan’ny Apostoly 16? Inona no isaoran’i Paoly ny olona tany Filipy?
Nahoana no manoratra taratasy?
Vakio: 1 Korintiana 1:10–17 · Filipiana 4:10–20
Mamaly toe-javatra iray ny taratasy. Mety hisaotra fiaraha-monina i Paoly, hiresaka fisaratsarahana, hanazava ny fikasany, na hangataka amin’ny namana mba hanampy olona iray. Lafiny iray amin’ny resaka no renintsika; noho izany, ny mpamaky mitandrina dia manavaka izay lazain’ny taratasy sy izay tsoahiny momba ny nandray azy. Taratasy ihany no dikan’ny hoe “epistily”.
Diniho
Inona no filàna na fifandraisana toa niteraka ny andalana tsirairay? Inona no antsipiriany voalaza mazava, ary inona no tsoa-kevitrao heverina ho akaiky indrindra?
Ny vaovao mahafaly sy ny fiainana iombonana
Vakio: 1 Korintiana 15:1–5 · Romana 5:1–15 · Galatiana 5:13–26
Ho an’i Paoly, mifantoka amin’ny fahafatesana sy fitsanganan’i Jesosy tamin’ny maty ary ny fiainana vaovao omen’Andriamanitra amin’ny alalany ny vaovao mahafaly. Fanomezan’Andriamanitra malala-tanana ny fahasoavana, fa tsy zavatra azon’ny olona noho ny zava-bitany. Mamolavola ny fiainan’ny fiaraha-monina io fanomezana io: miaraka amin’ny fitiavana, faharetana, fahalalahan-tanana ary fanompoana ny hafa ny fahatokiana an’Andriamanitra.
Diniho
Ahoana no ampifandraisan’i Paoly izay nataon’Andriamanitra amin’ny fomba ifampitondran’ny olona?
Vakio manontolo ny taratasy iray manaraka
Vakio: Filipiana 1:1–4:23
Mazava kokoa ny andalana fohy rehefa ao anatin’ny taratasy manontolo. Dingana tsara manaraka ny Filipiana: miresaka fankasitrahana, fahoriana, fanetren-tena, fanantenana, fampihavanana ary fahalalahan-tanana izy. Vakio indray mandeha mba hahitana ny fizotran’ny hevitra, dia miverena miadana amin’ireo andalana mampametra-panontaniana. Tsy mila mamaha ny zava-drehetra amin’ny famakiana voalohany ianao.
Diniho
Inona no teny miverimberina, fifandraisana na fanontaniana tianao harahina ao amin’ny Filipiana manontolo?
Ny hevitra amin’ny dingana telo
- Fiainana niova
Milaza fiantsoana mampitodika ny fiainany amin’i Jesosy i Paoly.
- Dia niarahana
Nampifandray azy maharitra tamin’ny fiaraha-monina sy mpiara-miasa ny dia.
- Taratasy mampifandray
Mampianatra, mampahery, mananatra ary mitahiry ireo fifandraisana ireo ny taratasiny.
Ento miaraka aminao
Azonao zaraina sy ampifanarahana amin’ny ilainao ireo fitaovana fandalinana noforonin’ity tetikasa ity, rehefa tononina ho loharano ny PaulineLetters.com (CC BY 4.0). Tsy tafiditra ny lahatsoratra Baiboly. Fepetra fampiasana indray
Boky sy loharano nampiasaina
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.