I Paoly taorian’ny Asan’ny Apostoly sy ny lovantsofina momba ny fahafatesany ho maritiora

Ny tontolo manodidina ilay dia

Ny taratasy pastoraly dia manondro fivezivezena taorian’ny tantara ao amin’ny Asan’ny Apostoly, nefa maro ny mpikaroka no miady hevitra raha i Paoly no nanoratra azy ireo, ary ny Asan’ny Apostoly mihitsy dia mifarana aloha kokoa. Ity torolalana ity dia mampitaha ny tantara sy ny taratasin’i Paoly rehefa miresaka zava-nitranga iray ihany izy ireo. Avahany ny zavatra ambaran’ny lahatsoratra sy ny daty ary ny lalana nofidina mba handaminana azy ireo.

Minia mifarana aloha ny Asan’ny Apostoly. Avelany i Paoly ho voatazona tao an-trano tao Roma nandritra ny roa taona, nandray izay rehetra nanatona azy sy nitory ny fanjakana tsy nisy sakana. Tsy mitantara didim-pitsarana, fanafahana na fahafatesana izy. Izay rehetra lazaina momba ny taona manaraka dia miankina amin’ny loharano hafa: ny taratasy pastoraly, ny asa soratra kristianina tranainy vitsivitsy ary ny lovantsofina tatỳ aoriana. Samy omena lanjany araka ny porofony ireo loharano ireo ao amin’ny torolalana, fa tsy raisina ho fitohizan’ilay tantara.

Raha raisina ho taratasy nosoratan’i Paoly mivantana ny taratasy pastoraly, dia mampiseho toe-javatra izay tsy tafiditra ao amin’ny Asan’ny Apostoly izy ireo: i Titosy tany Kreta, ny fikasana handany ny ririnina tany Nikopolisy, ary ao amin’ny 2 Timoty, olona migadra mangataka palitao sy horonam-boky navelany tany Troasy. Tsy mitantara fanafahana, dia na fisamborana fanindroany ny Asan’ny Apostoly. Fandrafetana indray ny tantara ilay filaharana nentim-paharazana, fa tsy fitohizan’ny Asan’ny Apostoly.

Izay asehon’ny loharano

Misy lovantsofina hafa izay manondro ny tandrefana. Ao amin’ny taratasy ho an’ny Romana, i Paoly dia manambara ny fikasany handalo ao Roma rehefa mankany Espaina. Taratasy avy amin’ny fiangonana tao Roma, fantatra amin’ny hoe Taratasy voalohan’i Klementa sady nosoratana tany amin’ny faran’ny taonjato voalohany, no milaza fa tonga hatrany amin’ny faran’ny tandrefana izy talohan’ny fahafatesany. Tsy fantatra raha manamafy asa fitoriana tany Espaina izany na mamerina fotsiny ny fanantenana efa nolazainy. Tsy misy fitantarana momba dia toy izany voatahiry.

Ny lovantsofina kristianina tatỳ aoriana dia mametraka ny fahafatesan’i Paoly ho maritiora tao Roma nandritra ny fitondran’i Nero. Tsy mitantara ny fahafatesany ny Testamenta Vaovao, ary mbola tsy azo antoka ny fomba nahafatesany, ny daty ary ny toerana marina.

Ny tetikasa dia mampiseho ny fanafahana, ny dia fanampiny, ny fanagadrana indray ary ny fahafatesana ho maritiora ho fandrafetana indray ny tantara misy ambaratongam-pahatokisana samihafa, fa tsy fitantarana ara-Baiboly. Avadik’ilay traikefa mampiditra ny mpamaky ao anatin’ny tantara ho seho sy fihetsika io filaharan-javatra io, fa ny torolalana ara-tantara kosa no mbola fototra arahina momba ny porofo sy ny zavatra tsy azo antoka.

Izay mbola iadian-kevitra

Maro no miady hevitra momba ny mpanoratra ny taratasy pastoraly noho ny voambolana, ny firafitry ny fiangonana efa nivoatra ary ny lalana izay tsy mifanaraka amin’ny Asan’ny Apostoly. Tsy mitovy hevitra ny mpikaroka: mitahiry ampahany tena nosoratan’i Paoly ve ireo taratasy, sa mpanoratra tatỳ aoriana no nanoratra azy, sa asan’ny mpitan-tsoratra? Satria betsaka no miankina amin’ireo taratasy ireo sy ny fijoroana ho vavolombelona tatỳ aoriana, dia asehon’ny torolalana ho fandrafetana indray ny tantara misy ambaratongam-pahatokisana samihafa ny fanafahana, ny dia fanampiny, ny fanagadrana indray ary ny fahafatesana ho maritiora, fa tsy ho fitantarana ara-Baiboly.