Taratasy nosoratan’i Paoly · Pauline Letters · Torolalana mifototra amin’ny porofo
Loharano sy boky nanovozan-kevitra
Tsy mifanaraka amin’ny zavatra rehetra ny loharano momba ny fiainan’i Paoly, ary betsaka kokoa ny ampianarin’ny tsy fitoviany noho ny marimaritra iraisana nohalamina an-tery.
Fanontanian’ny mpamaky
Inona avy ny loharano manohana ny fizotry ny fotoana, ny toe-javatra niavian’ny taratasy, ny filazana momba ny sora-tanana ary ny ambaratongan’ny tsy fahazoana antoka?
Ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy no loharano voalohany, nefa tsy mora ampifandraisina foana izy ireo. Avy eo ny tetikasa dia mampiasa boky fanovozan-kevitra ho an’ny fotoana sy ny toerana, rejisitra navoaka ho an’ny maridrefy, ary Josefa rehefa mitantara manam-pahefana voatonon’ny Asan’ny Apostoly koa izy.
Lisitry ny loharano
Asan’ny Apostoly
Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.
Sokafy ny loharanoLahatsoratra BaibolyNy taratasin’i Paoly
Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.
Sokafy ny loharanoLahatsoratra BaibolyNy fizotry ny fotoana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly
Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
Boky fakana fanazavanaPaul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
Fikarohana akademikaAn Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
Fikarohana akademikaLovantsofina kristiana tatỳ aoriana
Avahana amin’ny fitantarana ao amin’ny Asan’ny Apostoly ny lovantsofina tatỳ aoriana momba ny fanafahana an’i Paoly, ny diany manaraka ary ny fahafatesany.
Boky fakana fanazavanaNy lisitry ny sary sy ny sora-tanana vavolombelona
Mombamomba ny Papyrus 46 sy ny Codex Sinaiticus, ny toerana itahirizana azy, ny loharanon’ny sary ary ny zon’ny sary ao amin’ny lisitry ny sora-tanana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly.
Sora-tananaPaul: The Apostle’s Life, Letters, and Thought
E. P. Sanders, Paul: The Apostle’s Life, Letters, and Thought (Fortress Press, 2015).
Fikarohana akademikaThe Epistle to the Galatians (NIGTC)
F. F. Bruce, The Epistle to the Galatians: A Commentary on the Greek Text, NIGTC (Eerdmans, 1982) — fiarovana maoderina feno indrindra ny hevitra hoe tany atsimon’i Galatia ny mpandray azy ary aloha ny daty nanoratana.
Fikarohana akademikaJesus and the Eyewitnesses
Richard Bauckham, Jesus and the Eyewitnesses: The Gospels as Eyewitness Testimony, fanontana faha-2 (Eerdmans, 2017) — momba ny lovantsofina taloha, ny vavolombelona voatonona anarana ary ny fomba filaza ao amin’ny 1 Korintiana 15.
Fikarohana akademikaThe Offering of the Gentiles
David J. Downs, The Offering of the Gentiles: Paul’s Collection for Jerusalem in Its Chronological, Cultural, and Cultic Contexts (Eerdmans, 2016).
Fikarohana akademikaThe Book of Acts in the Setting of Hellenistic History
Colin J. Hemer, The Book of Acts in the Setting of Hellenistic History, navoakan’i Conrad H. Gempf (Mohr Siebeck, 1989) — fandinihana fototra ny tontolo ara-tantara ao amin’ny Asan’ny Apostoly sy ny fifandraisany amin’ny taratasy.
Fikarohana akademika2 Corinthians (ICC)
Margaret E. Thrall, A Critical and Exegetical Commentary on the Second Epistle to the Corinthians, ICC, boky 2 (T&T Clark, 1994–2000) — manazava ny fandikana ny tsilo sy ny toe-javatra nanoratana ilay taratasy.
Fikarohana akademika
Izay tononina eto
Ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy mihitsy no loharano voalohany. Amin’ny teny malagasy dia ny Baiboly Protestanta Malagasy 2011 (BPFF) no ampiasaina amin’ny andinin-teny, ary mbola voafehin’ny zon’ny mpamorona izy. Ny andalana aseho tsirairay dia manondro ny fanontana niavian’ny lahatsoratra. Hita foana ny fanondroana andininy sy ny anaran’ny loharano, mba hampiavaka ny teny nalaina sy ny fanazavan’ny mpanoratra ary ahafahana mampitaha azy amin’ny fandikan-teny hafa.
Ankoatra ny Soratra Masina, ny fizotry ny fotoana dia mampiasa boky fanovozan-kevitra fampidirana amin’ny Testamenta Vaovao sy momba ny fiainan’i Paoly, rejisitry ny toerana navoaka ho an’ny jeografia, ary Josefa rehefa mitantara manam-pahefana voatonon’ny Asan’ny Apostoly koa izy, anisan’izany i Feliksa, Festo ary Agripa. Avy amin’ny Wikimedia Commons ny sarin’ny sora-tanana, ary aseho eo amin’ny pejy ny fahazoan-dalana sy ny anaran’ny loharano.
Ny toetran’ity tetikasa ity
Ny Taratasy nosoratan’i Paoly · Pauline Letters dia famintinana fanabeazana mahaleo tena. Tsy nohamarinin’ny manam-pahaizana mitovy sehatra izy, tsy tohanan’ny andrim-panjakana ary tsy milaza ho nahita zava-baovao. Ny fandaminana no anjara birikiny: mampiray ny tantara, ny taratasy, ny toerana, ny daty ary ny kopian-tsora-tanana, nefa tsy manaisotra ny tsy fahazoana antoka.
Izany no mahatonga ny rejisitry ny loharano hanana pejy iray, fa tsy fanamarihana ambany pejy fotsiny. Ny mpamaky te hiady hevitra momba ny fehin-kevitra iray dia tokony hahita izay iorenan’ny tsy fitovian-kevitra. Raha misafidy amin’ny safidy samy azo tohanana ny tetikasa, toy ny daty aloha ho an’ny Galatiana na fahababoana tany Roma ho an’ny taratasin’ny fahababoana, dia asehon’ny torolalana ho safidy izany.
Fanontaniana mahazatra
Aiza no tsy itovian’ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy?
Ny fivezivezen’i Paoly taorian’ny fiovam-pony no ohatra mazava indrindra. Toa milaza ny Asan’ny Apostoly 9 fa tonga haingana tany Jerosalema izy. Ny Galatiana 1 kosa dia milaza fa nandeha tany Arabia izy, ary tsy niakatra tany Jerosalema raha tsy afaka telo taona. Azo ampifandraisina ireo fitantarana roa, nefa fanarenana ny tantara izany fampifanarahana izany. Marihin’ny tranonkala ho toy izany izy, fa tsy asehony ho fitantarana mazava.
Fandikan-teny inona no tononina?
Ny Baiboly Protestanta Malagasy 2011 (BPFF) no tononina amin’ny teny malagasy: Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Mitondra ny fanondroana andininy sy ny anaran’ny fanontana ny andalana aseho tsirairay. Izy irery no fandikan-teny malagasy atolotry ny tranonkala amin’ny voalohany. Tazonina ny teny marina avy amin’ny loharano, fa tsy havaozina araka ny safidin’ny mpanoratra.
Azo itokisana eto ve i Josefa?
Mahasoa izy, nefa manana ny tombontsoany sy ny fomba fijeriny. Rehefa manonona manam-pahefana izay voatonon’ny Asan’ny Apostoly koa izy, dia i Feliksa, Festo, Agripa na ny mpisoronabe Ananiasy, dia manome fanamarinana mahaleo tena momba ny toe-javatra. Raha mitantara ny antony nanosika olona kosa izy, dia manoratra ho an’ny mpamaky romana taorian’ny ady. Ny tontolo ara-tantara no antony anononan’ny tetikasa azy, fa tsy ny fitsarany.
Boky sy loharano nampiasaina
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.