Mankanesa amin’ny votoaty
PLTaratasy nosoratan’i Paoly
Malagasy
Midira ao amin’ny tantara →

Torolalana momba ny taratasy · tokony ho 62–64 taor. J.K.

1 Timoty

Tokony hovakina ho taratasy ho an’ny fiaraha-monina iray voafaritra ny 1 Timoty, vao raisina ho fitambarana teny nalaina misaraka.

Noforonin’i Thomas Diong sy tantanany · Nohavaozina tamin’ny

Valiny mivantana

Inona ny toe-javatra valian’ny 1 Timoty, ary inona amin’ny toe-javatra na ny mpanoratra azy no mbola iadian-kevitra?

Manome toromarika an’i Timoty ny 1 Timoty mba hanoherana fampianaran-diso sy handaminana ny fanompoam-pivavahana, ny fitarihana, ny fifanampiana, ny fifandraisana amin’ny harena ary ny fiarovana ny hafatra nankinina.

Miankina amin’ny adihevitra momba ny nanoratan’i Paoly mivantana azy ny toerana omena ny taratasy ao amin’ny fiainany.

Daty
tokony ho 62–64 taor. J.K.

Haavon’ny fahazoana antoka Tsoahina avy amin’ny porofo

Tsy manonona tanàna nanoratana azy ny taratasy; tsy mitantara ny fanafahana naroso na ny dia tatỳ aoriana ny Asan’ny Apostoly. Ny filaharan’ny fotoana hafa manaiky fa i Paoly no nanoratra azy dia mametraka azy manodidina ny taona 65 taorian’i Kristy.
Toerana
Milaza ny taratasy fa nankany Makedonia i Paoly rehefa namela an’i Timoty tany Efesosy. Ny fanorenana nentim-paharazana aorian’ny Asan’ny Apostoly ampiasaina eto dia mametraka azy manodidina ny taona 62–64 taorian’i Kristy.

Haavon’ny fahazoana antoka Tsoahina avy amin’ny porofo

Tsy manonona tanàna nanoratana azy ny taratasy; tsy mitantara ny fanafahana naroso na ny dia tatỳ aoriana ny Asan’ny Apostoly. Ny filaharan’ny fotoana hafa manaiky fa i Paoly no nanoratra azy dia mametraka azy manodidina ny taona 65 taorian’i Kristy.
Mpandray

I Timoty no mpandray mivantana, aseho ho manompo eo amin’ny mpino any Efesosy; tsy miantefa mivantana amin’ny fiangonana iray manontolo àry ny taratasy.

Toe-javatra

Mikendry ny hiaro fampianarana marina sy hanorina fiainam-piangonana milamina sy mahatoky amin’ny alalan’ny toromarika azo ampiharina ny taratasy.

Dia

I Paoly taorian’ny Asan’ny Apostoly sy ny lovantsofina momba ny fahafatesany ho maritiora

Ny Asan’ny Apostoly sy ny dia

Aorian’ny faran’ny Asan’ny Apostoly ny toe-javatra naroso, ka mitaky fanorenana ara-tantara momba ny fanafahana sy ny dia tatỳ aoriana.

Talohan’izay sy taorian’izay

  • Voalaza mazava
  • Tsoahina avy amin’ny porofo
  • Tsy azo antoka

  1. tokony ho 60–62 taor. J.K.

    Milaza ny Filemona fa mandefa an’i Onesimosy hiverina any amin’i Filemona i Paoly. Mampiseho fifandraisana ny anarana iombonany amin’ny Kolosiana, nefa tsy manaporofo fandefasana niarahana, dia vita, na tanàna nigadrana.

    Tsoahina avy amin’ny porofo

  2. tokony ho 60–62 taor. J.K.

    Miresaka ny firaisana amin’i Kristy sy ny firaisan’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy ny Efesiana. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy, ny mpandray azy, ary ny toerana nigadrana.

    Tsoahina avy amin’ny porofo

  3. tokony ho 60–62 taor. J.K.

    Mampiseho ny fahababoana ho fampandrosoana ny Filazantsara ny Filipiana ary mirakitra ny hira momba an’i Kristy. Iadian-kevitra ny tanàna nigadrana.

    Tsoahina avy amin’ny porofo

  4. tokony ho 62–64 taor. J.K.

    Raha arahina ny famakiana nentim-paharazana izay milaza fa i Paoly mivantana no nanoratra ny 1 Timoty sy ny Titosy, dia manondro fanompoana taorian’ny Asan’ny Apostoly ireo taratasy ireo: i Timoty tany Efesosy, i Titosy tany Kreta, ary fikasana handany ny ririnina tany Nikopolisy. Tsy mitantara fanafahana na izany lalana izany ny Asan’ny Apostoly, ary tsy toerana nanoratana taratasy i Nikopolisy.

    Tsoahina avy amin’ny porofo

  5. tokony ho 62–64 taor. J.K.

    Mametraka an’i Timoty tany Efesosy ny 1 Timoty; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.

    Tsoahina avy amin’ny porofo

  6. tokony ho 62–64 taor. J.K.

    Mametraka an’i Titosy tany Kreta mba hanendry loholona ny Titosy; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.

    Tsoahina avy amin’ny porofo
  1. Milaza ny Filemona fa mandefa an’i Onesimosy hiverina any amin’i Filemona i Paoly. Mampiseho fifandraisana ny anarana iombonany amin’ny Kolosiana, nefa tsy manaporofo fandefasana niarahana, dia vita, na tanàna nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.
  2. Miresaka ny firaisana amin’i Kristy sy ny firaisan’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy ny Efesiana. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy, ny mpandray azy, ary ny toerana nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.
  3. Mampiseho ny fahababoana ho fampandrosoana ny Filazantsara ny Filipiana ary mirakitra ny hira momba an’i Kristy. Iadian-kevitra ny tanàna nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.
  4. Raha arahina ny famakiana nentim-paharazana izay milaza fa i Paoly mivantana no nanoratra ny 1 Timoty sy ny Titosy, dia manondro fanompoana taorian’ny Asan’ny Apostoly ireo taratasy ireo: i Timoty tany Efesosy, i Titosy tany Kreta, ary fikasana handany ny ririnina tany Nikopolisy. Tsy mitantara fanafahana na izany lalana izany ny Asan’ny Apostoly, ary tsy toerana nanoratana taratasy i Nikopolisy.tokony ho 62–64 taor. J.K.
  5. Mametraka an’i Timoty tany Efesosy ny 1 Timoty; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.tokony ho 62–64 taor. J.K.
  6. Mametraka an’i Titosy tany Kreta mba hanendry loholona ny Titosy; iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy sy ny lalana atolotra taorian’ny Asan’ny Apostoly.tokony ho 62–64 taor. J.K.

Izay asehon’ny lahatsoratra mazava

Manome toromarika an’i Timoty ny 1 Timoty mba hanoherana fampianaran-diso sy handaminana ny fanompoam-pivavahana, ny fitarihana, ny fifanampiana, ny fifandraisana amin’ny harena ary ny fiarovana ny hafatra nankinina.

1 Timoty 1:1–7 · 1 Timoty 2:1–6:21

Miankina amin’ny adihevitra momba ny nanoratan’i Paoly mivantana azy ny toerana omena ny taratasy ao amin’ny fiainany.

I Timoty no mpandray mivantana, aseho ho manompo eo amin’ny mpino any Efesosy; tsy miantefa mivantana amin’ny fiangonana iray manontolo àry ny taratasy.

1 Timoty 1:1–7 · 1 Timoty 1:3–7, 18–20

Tsy azo averina fantarina tanteraka ny sata marina sy ny faharetan’ny andraikitr’i Timoty.

Mikendry ny hiaro fampianarana marina sy hanorina fiainam-piangonana milamina sy mahatoky amin’ny alalan’ny toromarika azo ampiharina ny taratasy.

1 Timoty 2:1–6:21 · 1 Timoty 1:1–7

Mbola iadian-kevitra amin’ny fikarohana ny mombamomba ny mpanohitra sy ny fivoaran’ny andraikitra ao amin’ny fiangonana eo an-toerana.

Ampifandraisin’ny taratasy amin’i Efesosy i Timoty, ary lazainy fa nankany Makedonia i Paoly; tononiny koa i Hymeneo sy i Aleksandra amin’ny fampitandremana momba ny fampianarana.

1 Timoty 1:3–7, 18–20 · 1 Timoty 1:1–7 · 1 Timoty 1:3–4

Tsy fantatra ny tanàna nanoratana ny 1 Timoty.

Maro no manohitra ny fiheverana fa i Paoly no nanoratra azy mivantana; ny toe-javatra tany Makedonia aorian’ny Asan’ny Apostoly dia fanorenana nentim-paharazana, fa tsy tantara ao amin’io boky io.

1 Timoty 1:3–4

Raha mpanoratra tatỳ aoriana ao amin’ny lovan’i Paoly no nanoratra azy, dia tontolon’ny lahatsoratra ny dia fa tsy dingana azo aorina indray amin’ny dia nataon’i Paoly mihitsy.

Olona sy toerana

  • Paolympanoratra sy mpanoro hevitra araka ny famakiana nentim-paharazana
  • Timotysolontena manompo any Efesosy
  • Hymeneoolona tononina anarana amin’ny fampitandremana momba ny fampianarana
  • Aleksandraolona tononina anarana amin’ny fampitandremana momba ny fampianarana

Makedonia · Efesosy

Fanorenana indray ny tantara heverina ho azo inoana indrindra

Milaza ny taratasy fa nankany Makedonia i Paoly rehefa namela an’i Timoty tany Efesosy. Ny fanorenana nentim-paharazana aorian’ny Asan’ny Apostoly ampiasaina eto dia mametraka azy manodidina ny taona 62–64 taorian’i Kristy.

1 Timoty 1:3–4

Tsy manonona tanàna nanoratana azy ny taratasy; tsy mitantara ny fanafahana naroso na ny dia tatỳ aoriana ny Asan’ny Apostoly. Ny filaharan’ny fotoana hafa manaiky fa i Paoly no nanoratra azy dia mametraka azy manodidina ny taona 65 taorian’i Kristy.

Famakiana hafa azo inoana

Asa tatỳ aoriana ao amin’ny lovan’i Paoly

Ny ankamaroan’ny mpikaroka mampiasa fomba fandinihana mitsikera dia mihevitra ny 1 Timoty ho nosoratan’ny mpanoratra ao amin’ny lovan’i Paoly taorian’ny nahafatesany, matetika noho ny voambolana, ny fandaminam-piangonana ary ny dia.

Vakiana ho tontolon’ny lahatsoratra i Makedonia sy Efesosy, fa tsy dia azo aorina indray amim-pahazoana antoka aorian’ny Asan’ny Apostoly.

Tsoahina avy amin’ny porofo

Antony tsy itovian’ny famakiana Anisan’ny taratasy nentin-drazana ho an’i Paoly ny 1 Timoty, nefa lavin’ny ankamaroan’ny fanadihadiana mitsikera ny nanoratan’i Paoly azy mivantana noho ny voambolana, ny fandaminana ny fiangonana ary ny fahasarotan’ny fampifanarahana ny toe-javatra amin’ny Asan’ny Apostoly. Raha izy no nanoratra azy mivantana, dia atolotra ny fanafahana taorian’ny Asan’ny Apostoly sy fanompoana tatỳ aoriana. Tsy mitantara na ny iray na ny iray ny Asan’ny Apostoly.

Loharano

Lahatsoratra fahiny

  1. Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.Ny taratasin’i Paoly
  2. Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.Asan’ny Apostoly

Fikarohana akademika

  1. Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
    • Toko 30, «Taratasy ho an’ny mpiandry fiangonana: 1 Timoty», «Fanadihadiana ankapobeny ny hafatra»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
    • Toko 30, «Taratasy ho an’ny mpiandry fiangonana: 1 Timoty», «Iza no nanoratra ny Titosy sy ny 1 Timoty?»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
  2. Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
  3. Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
    • Toko 1, «Ny rafitry ny filaharan’ny fotoana», «Ny porofo avy amin’ny taratasin’i Paoly» sy «Ny porofo avy amin’ny Asan’ny Apostoly»Manome fanazavan-kevitra avy amin’ny fikarohana hoenti-manombana amim-pitandremana ny fehin-kevitra aseho eto ity fizarana ity.
Fanitsiana v1.2.0-evidence.20260902.4
  1. v1.2.0-evidence.20260902.4 ·
Antony tsy itovian’ny famakiana · Fitsipika momba ny fanitsiana sy ny fanavaozana

Fitaovana enti-mampianatra

Fampahafantarana fohy mifototra amin’ny loharano, hoenti-mandalina ity taratasy ity ao an-dakilasy, ao anaty vondrona na amin’ny famakiana manokana.

Drafitra fampianarana mandritra ny folo minitra

  1. Manome toromarika an’i Timoty ny 1 Timoty mba hanoherana fampianaran-diso sy handaminana ny fanompoam-pivavahana, ny fitarihana, ny fifanampiana, ny fifandraisana amin’ny harena ary ny fiarovana ny hafatra nankinina.
  2. Ny filaharan’ny fotoana nentim-paharazana dia mametraka ny 1 Timoty aorian’ny fitazonana an-trano tany Roma, akaikin’ny Titosy, ary alohan’ny fahababoana farany ampifandraisina amin’ny 2 Timoty.
  3. Milaza ny taratasy fa nankany Makedonia i Paoly rehefa namela an’i Timoty tany Efesosy. Ny fanorenana nentim-paharazana aorian’ny Asan’ny Apostoly ampiasaina eto dia mametraka azy manodidina ny taona 62–64 taorian’i Kristy.
  4. Ny ankamaroan’ny mpikaroka mampiasa fomba fandinihana mitsikera dia mihevitra ny 1 Timoty ho nosoratan’ny mpanoratra ao amin’ny lovan’i Paoly taorian’ny nahafatesany, matetika noho ny voambolana, ny fandaminam-piangonana ary ny dia.

Fanontaniana ifanakalozan-kevitra

  • Nahoana no nosoratana ity taratasy ity?
  • Inona no azo hamarinina, ary aiza no tsy itovian’ny famakiana amim-pitandremana?

Fanitsiana v1.2.0-evidence.20260902.4 · Fampiasana indray sy fanononana ny loharano · PaulineLetters.com

Daty
tokony ho 62–64 taor. J.K.
Toerana nanoratana
Tsy voafaritra ny tanàna nanoratana
Mpanoratra
Lavin’ny mpikaroka maro ny nanoratan’i Paoly azy mivantana
Fahatokisana ny fanombanana ny toe-javatra
I Timoty any Efesosy; tsy voafaritra ny tanàna nanoratana; tokony ho 62–64 taor. J.K. amin’ny fanarenana ny tantara nentin-drazana taorian’ny Asan’ny Apostoly
Andininy fototra
Eo am-panokafana…
1 Timoty 1:15 · BPFF 2011BPFF 2011 © Malagasy Bible SocietyVakio bebe kokoa ao amin’ny Bibliatodo
Sora-tanana tranainy indrindra aseho
Codex Sinaiticus, tokony ho 350 taor. J.K.

Toe-javatra sy hevi-dehibe

Toromarika avy amin’ny mpanabe ho an’i Timoty, mpitarika ny fiangonana any Efesosy.

Mampiseho toromarika avy amin’ny mpanabe ho an’ny mpiara-miasa atokisana navelany tany Efesosy ny 1 Timoty. Tsy maintsy miatrika fampianarana momba ny angano, ny tetiarana, ny adihevitra miorina amin’ny tombantombana ary ny fampiasana diso ny lalàna i Timoty. Apetraky ny taratasy ho tanjon’ny fanitsiana ny fitiavana avy amin’ny fo madio, ny fieritreretana tsara ary ny finoana marina. Noho izany, tokony hamokatra fiainam-piaraha-monina hita maso ny fandaminana ny fampianarana, fa tsy fandresena amin’ny adihevitra tsy misy farany.

Mampiseho fiangonana mamolavola fomba fitarihana maharitra ny toromarika momba ny vavaka, ny fampianarana, ny mpitarika ary ny diakona. Niteraka adihevitra maharitra koa ireo andalan-teny ireo, indrindra momba ny famerana amin’ny vehivavy sy ny fomba itarihan’ny andrasana amin’ny tokantrano ny fepetra ho an’ny mpitarika. Vakina ao anatin’ny toe-javatra tamin’ny taonjato voalohany izy ireo eto, ary ekena ny tantaran’ny fandikana azy, fa tsy atao ho fampiharana maoderina iadian-kevitra izay omen’ny taratasy mivantana sy mazava.

Ampifandraisin’ity torolalana ity amin’ny filaharan’ny dia ny 1 Timoty, satria anatin’ny tambajotra velona ny anarana, ny drafitra, ny fifandirana ary ny fiarahabana ao aminy. Ao anatin’izany fivoarana manontolo izany no vakina ny andininy fototra, 1 Timoty 1:15, fa tsy ho teny filamatra misaraka.

Fizotry ny fotoana sy porofo avy amin’ny sora-tanana

Momba ny fikarakarana sady ara-panahy no ara-nofo ny ampahany lehibe amin’ny taratasy. Antsoina hanohana ny havany ny tokantrano, tsy maintsy mamantatra ireo mpitondratena tena tsy manana mpanohana ny fiangonana, ary tsy maintsy ampamoahina ny mpitarika nefa tsy atao lasibatry ny fiampangana mora foana. Esorina amin’ny harena ny fampanantenany fiarovana. Mamaly ireo mpampianatra mihevitra ny fitiavam-bavaka ho loharanon-tombony ny fahaiza-mianina, ny fahalalahan-tanana ary ny asa tsara.

Mametraka an’i Timoty any Efesosy ny famantarana ny dia, raha mankany Makedonia kosa ny mpandefa. Sarotra ampifanarahana amin’ny Asan’ny Apostoly izany lalan-dia izany. Noho izany, mametraka ny taratasy taorian’ny fampidirana am-ponja voalohany an’i Paoly tany Roma, tokony ho 62–64 taor. J.K., ny fanarenana ny tantara nentin-drazana. Lavin’ny ankamaroan’ny mpikaroka mampiasa fomba fanadihadiana mitsikera ny nanoratan’i Paoly azy mivantana noho ny voambolana, ny fandaminana ny fiangonana ary ny fizotry ny fotoana. Ny mpiaro izany kosa manondro iraka nataon’i Paoly tatỳ aoriana, toe-javatra vaovao ary ny mety ho fiaraha-miasan’ny mpitan-tsoratra.

Ny Codex Sinaiticus, izay tombanana ho tamin’ny 350 taor. J.K. ary mifandray amin’ny British Library any Londres, no sora-tanana aseho ho an’ity taratasy ity. Hita eo amin’ny sary ny lahatsoratra. Manamarina ny fitahirizana ny lahatsoratra ao amin’izany lovantsofin’ny sora-tanana izany izy, fa tsy manaporofo ny daty na ny toerana anombanana fa nanoratana azy.

Mpanoratra sy daty

Anisan’ny taratasy nentin-drazana ho an’i Paoly ny 1 Timoty, nefa lavin’ny ankamaroan’ny fanadihadiana mitsikera ny nanoratan’i Paoly azy mivantana noho ny voambolana, ny fandaminana ny fiangonana ary ny fahasarotan’ny fampifanarahana ny toe-javatra amin’ny Asan’ny Apostoly. Raha izy no nanoratra azy mivantana, dia atolotra ny fanafahana taorian’ny Asan’ny Apostoly sy fanompoana tatỳ aoriana. Tsy mitantara na ny iray na ny iray ny Asan’ny Apostoly.

Fanontaniana mahazatra

Oviana no nosoratana ny 1 Timoty?

Tokony ho 62–64 taor. J.K., araka ny fanarenana ny tantara nentin-drazana izay mihevitra fanafahana tamin’ny fampidirana am-ponja voalohany tany Roma sy fotoam-panompoana vaovao. Mifarana alohan’ireo zava-mitranga ireo ny Asan’ny Apostoly, ka miorina amin’ny taratasy mihitsy sy ny lovantsofina tatỳ aoriana ny daty.

Iza no nanoratra ny 1 Timoty?

Maro ny adihevitra momba izany. Ny voambolana, ny fandaminana mivelatra ny fiangonana ary ny lalan-dia sarotra ampifanarahana amin’ny Asan’ny Apostoly no mahatonga ny ankamaroan’ny mpikaroka mampiasa fomba fanadihadiana mitsikera hanolotra mpanoratra tatỳ aoriana nanoratra tamin’ny anaran’i Paoly. Ny mpiaro ny nanoratany azy mivantana kosa manondro iraka taorian’ny Asan’ny Apostoly, toe-javatra vaovao ary fanampian’ny mpitan-tsoratra.

Inona no lazain’ny 1 Timoty momba ny vehivavy?

Anisan’ny andalan-teny iadian-kevitra indrindra ao amin’ny Testamenta Vaovao ny famerana ao amin’ity taratasy ity, miaraka amin’ny tantaran’ny fandikana lava sy nanan-kery lehibe. Vakina ao anatin’ny toe-javatra tamin’ny taonjato voalohany izy ireo eto, ary aseho ny adihevitra, fa tsy atao ho heviny mazava ho azy ny fampiharana maoderina iray.

Momba ny inona ny 1 Timoty?

Momba ny fandaminana fiangonana iharan’ny fanerena avy amin’ny fampianarana miorina amin’ny tombantombana. Miaraka amin’ny toromarika momba ny vavaka, ny fampianarana, ny mpitarika ary ny diakona ny fikarakarana mitohy ny fanampiana ara-nofo: manohana ny havana, mamantatra ireo mpitondratena tena tsy manana mpanohana, ary mandrava ny fampanantenan’ny harena fiarovana.

Boky sy loharano nampiasaina

  1. Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
  2. Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
  3. Mombamomba ny Papyrus 46 sy ny Codex Sinaiticus, ny toerana itahirizana azy, ny loharanon’ny sary ary ny zon’ny sary ao amin’ny lisitry ny sora-tanana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly.
  4. Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
  5. E. P. Sanders, Paul: The Apostle’s Life, Letters, and Thought (Fortress Press, 2015).
Adiresy ofisialin’ny pejy