Lohahevitra manaraka ny dia
Mangataka intelo i Paoly, nefa tsy omena izay angatahiny
Tsy manala ilay tsilo ny valiny tantarain’i Paoly, dia ny fahasoavana ampy ho azy. Tsy mamantatra azy mihitsy ny Soratra Masina, ka mbola tombantombana avokoa ny filazana izay aretina na olana nisy. Fa mampivelatra teolojia momba ny hery miseho ao amin’ny fahalemena ilay andalan-teny.
Fanontanian’ny mpamaky
Inona ilay tsilo tao amin’ny nofon’i Paoly?
Tsy misy mahalala: tsy milaza izany mihitsy ny Soratra Masina. Manoratra i Paoly fa nomena tsilo tao amin’ny nofo izy, irak’i Satana hampijaly azy, ary niangavy intelo mba hesorina izany. Nandritra ny taonjato maro dia natolotra ny aretin-maso, ny aretina mitaiza na ny fanenjehana tsy mitsahatra. Tsy manome famaritana ny olana ny lahatsoratra. Ny valiny ihany no tantarainy: fahasoavana ampy ao anatin’ny fahalemena.
Nahoana izy no mitantara izany
Tsy miresaka tampoka ny tsilony ao anatin’ny fotoana milamina i Paoly. Ny misionera mpifaninana tany Korinto, izay antsoiny amim-panesoana hoe apostoly ambony indrindra, dia mampidera ny fahitany sy ny fandreseny. Terena hamaly ny fireharehan’izy ireo amin’ny azy i Paoly, ka mitanisa izay tena nentin’ny fanompoany taminy: ny kapoka, ny faharendrehan-tsambo, ny ony, ny jiolahy, ny alina tsy natoriana ary ny ahiahy isan’andro momba ny fiangonana rehetra (2 Korintiana 11:23–28). Avy eo mitantara zavatra iray hafa izy, ny mari-pahamendrehany hafahafa indrindra: traikefa tany an-danitra tsy misy afaka mandà, sy izay nomena azy mba tsy handravan’izany azy.
Ilay tsilo
Milaza izy fa nandray fanambarana tena niavaka izay mety hahatonga olona tsy ho zaka; nisy zavatra hafa nomena azy niaraka tamin’izany:
Eo am-panokafana…Manan-danja ny teny tsirairay, nefa tsy misy mamaritra aretina. Tsilo, izay teny mety hanondro tsatòka koa, ao amin’ny nofo. Irak’i Satana, ao amin’ny taratasy izay matetika anondroan’ny fomba fiteny iharan-javatra ampiasain’i Paoly amim-pahamalinana ny famelan’Andriamanitra. Rehefa ampijaliana izy dia manao izay ataon’ny mijaly: mangataka, avy eo mangataka indray, ary avy eo fanintelony.
Mametraka ny fahitana efatra ambin’ny folo taona talohan’izay i Paoly (2 Korintiana 12:2), izay manondro eo ho eo ny fiandohan’ny taona 40 raha mihemotra avy amin’ny taratasy nosoratana tamin’ny tapaky ny taona 50. Tsy milaza ny toerana nitrangan’ny fahitana, ny fotoana nipoiran’ny tsilo, ny faharetany, na raha efa niresaka ny iray na ny iray tamin’ireo traikefa ireo talohan’ity taratasy ity i Paoly ilay andalan-teny. Noho izany, tsy afaka mametraka ilay traikefa amim-pahatokisana any Kilikia io famantarana ny fotoana io, na mamadika fotoana tsy voatantara ho tantaram-piainana fantatra. Manome elanelam-potoana azo antoka eo amin’ny fahitana sy ny taratasy izy, fa tsy fitantarana mitohy ireo traikefa ireo.
Ny valiny
Nahazo valiny ny fangatahana fahatelo, nefa tsy ilay valiny nangatahina:
Eo am-panokafana…Nahazo valiny ny vavaka ary mbola mijanona ilay tsilo. Ny fihetsik’i Paoly no ivon’ilay andalan-teny manontolo. Mitsahatra tsy mifampiraharaha amin’ny fahalemena izy ary manomboka mirehareha amin’izany, satria lasa toerana itoeran’ny hery tsy azy eo aminy amin’ny fomba hita maso izany.
Ny fanombanana sy ny mety ho hevitry ny fahanginana
Nandritra ny taonjato maro dia nofenoin’ny mpandinika ny banga: aretin-maso, satria mety ho nanolotra ny masony ho azy ny Galatiana ary mamarana ny taratasiny amin’ny soratra lehibe izy (Galatiana 4:15; 6:11); tazomoka na aretina miverimberina hafa; androbe; olana amin’ny fitenenana; na fanenjehana tsy mitsahatra. Misy famantarana ao amin’ny lahatsoratra tohanan’ny fanombanana tsirairay, nefa tsy misy azo apetraka ho azo antoka avy amin’ny porofo voatahiry.
Mety tsy banga amin’ny fitantarana izany fahanginana izany: mety ho anisan’ny tantara izy. Afaka manakaiky ny mpamaky rehetra mitondra tsilo iray ny tsilo tsy nomena anarana. Na inona na inona anaran’ny anao, dia mbola feno ny valiny: fahasoavana ampy, hery tanteraka ao amin’ny fahalemena.
Lohahevitra mihoatra ity zava-nitranga ity
Ampahany amin’ny teolojia averimberin’i Paoly ilay tsilo. Manoritsoritra harena ao anaty vilany tany izy mba hahafantarana fa avy amin’Andriamanitra ny hery (2 Korintiana 4:7). Ampahatsiahiviny ny Galatiana koa fa niaraka tamin’ny fitoriany voalohany teo amin’izy ireo ny fahalemena ara-batana (Galatiana 4:13), na dia mbola tsy azo antoka aza ny toetrany sy ny fiantraikany tamin’ny diany. Ny 2 Timoty, izay mbola iadian-kevitra ny nanoratan’i Paoly azy mivantana sy ny toe-javatra atolotra amin’ny faran’ny fiainany, dia mampiseho lehilahy voafonja, nilaozana tamin’ny fiarovan-tenany voalohany, nefa milaza fa nijoro teo anilany ny Tompo (2 Timoty 4:16–17). Ao amin’ny taratasy tsy iadian-kevitra sy ao amin’izany famakiana nentin-drazana ny dingana farany izany, dia miseho ao anatin’ny fahalemena ny hery.
Araho ny dia
Midira amin’ny tantara any Makedonia, izay nanoratana ny 2 Korintiana mitantara ilay tsilo. Aseho ao ireo apostoly ambony indrindra, ny fampiononana tamin’ny fahatongavan’i Titosy ary ny fahasoavana ampy. Miaraka amin’i Paoly amin’ny zavatra rehetra manaraka ny lisitry ny fahoriana.
Fanontaniana mahazatra
Aretina ara-batana ve ilay tsilo tao amin’i Paoly?
Mety. Miorina amin’ny filazany fa mety ho nomen’ny Galatiana azy ny mason’izy ireo ny fanombanana aretin-maso. Efa natolotra nandritra ny taonjato maro koa ny aretina mitaiza, ary toy izany ny fanenjehana sy ny fanoherana. Tsy milaza izany mihitsy ny Soratra Masina, ary samy manampy fandikana amin’ny fahanginana nofidin’ny apostoly hotehirizina ny fanombanana tsirairay.
Nolavin’Andriamanitra ve ny vavak’i Paoly?
Mijanona ilay tsilo, ka tsy nomena izay nangatahina. Mitatitra valiny anefa ny lahatsoratra, fa tsy fahanginana: ampy ho azy ny fahasoavana ary tanteraka ao amin’ny fahalemena ny hery. Mitatitra fangatahana telo ny tantara, avy eo io valiny io, ary avy eo ny fihetsik’i Paoly: mirehareha amim-pifaliana ao amin’ny fahalemena izy, fa tsy na dia eo aza izany.
Inona no dikan’ny hoe irak’i Satana?
Io no fomba fiteny ampiasain’i Paoly momba ilay tsilo. Ao amin’ilay fehezanteny milaza fa miaro azy amin’ny fireharehana izany ihany izy. Ao anatin’ny andininy iray ny fampijaliana sy ny tanjony. Tsy mitovy ny fomba fampifandraisan’ny mpandinika azy ireo, ary tsy mamaha izany ny lahatsoratra.
Boky sy loharano nampiasaina
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
- Margaret E. Thrall, A Critical and Exegetical Commentary on the Second Epistle to the Corinthians, ICC, boky 2 (T&T Clark, 1994–2000) — manazava ny fandikana ny tsilo sy ny toe-javatra nanoratana ilay taratasy.