شواهد بیرون از عهد جدید

چند پرسش همچنان باز است. چه کسی اعلامیه‌ها را صادر کرد و چه زمانی: سازندگان هیرودیس بزرگ، کاهن‌ها، یا مقامات رومی پس از ۶ میلادی؟ گزینهٔ آخر دیدگاه مومزن است که در OGIS 598 نقل شده و بر نسخهٔ لاتین اعلامیه‌ها که یوسفوس گزارش می‌کند (هیچ‌یک باقی نمانده است) و بر سخنان تیتوس، پسر وسپاسیان، استوار است. آیا «پاسخ‌گوی مرگ خویش» به معنای اعدام به حکم دادگاه بود، اقدام جمعیت که تحمل می‌شد، یا مجازات به دست خدا؟ سخنرانی تیتوس، پسر وسپاسیان، که یوسفوس آن را نوشته است، تا چه اندازه سیاست واقعی رومی را بازتاب می‌دهد؟ سرانجام، آیا تصویر دیوار در افسسیان ۲:۱۴ به این حصار اشاره دارد یا به شریعت (افسسیان ۲:۱۵)؟ این پرسش تا اندازه‌ای به نویسندگی و تاریخ مورد بحثِ این نامه بستگی دارد.

خوانش‌های دیگر

• صحنه‌پردازی دقیق، نه تأیید رویداد. این قاعده به‌طور گسترده شناخته‌شده بود: یوسفوس بیش از یک بار آن را گزارش می‌کند و به زبان یونانی در معبد نصب بود. نویسنده‌ای که از رویدادها فاصله داشت می‌توانست صحنه را درست ترسیم کند، پس این تطابق نشان می‌دهد که اعمال رسولان معبد را خوب می‌شناسد، بی‌آنکه شورش و دستگیری را تأیید کند. نامهٔ پولس نشان می‌دهد که او از بی‌ایمانان در یهودیه انتظار خطر داشت (رومیان ۱۵:۳۰–۳۱)، هرچند نه خودِ شورش را.
• افسسیان ۲:۱۴ به شریعت اشاره دارد، نه به نرده. بنا بر این خوانش، تصویر دیوار نماد شریعت با فرمان‌هایش است که آیهٔ بعد می‌گوید کنار گذاشته شد (افسسیان ۲:۱۵). واژگان دیوار در افسسیان نیز با واژگان سنگ (tryphaktos، peribolos) و با واژگان یوسفوس (dryphaktos) فرق دارد، پس حصار معبد تصویری است که مفسرانی چون رابینسون (1903) پیش نهاده‌اند. اگر افسسیان پس از ۷۰ میلادی نوشته شده باشد، حصار در آن زمان ویران شده بود.
• خاستگاه رومی اعلامیه‌ها. تئودور مومزن، به نقل دیتنبرگر در OGIS 598، بر این باور بود که رومیان پس از آنکه یهودیه در ۶ میلادی به استان تبدیل شد، دستور کندن این اعلامیه‌ها را دادند. او به نسخهٔ لاتینی که یوسفوس در کنار نسخهٔ یونانی گزارش می‌کند (هیچ‌یک یافت نشده است) و به سخنان تیتوس، پسر وسپاسیان، در نوشته‌های یوسفوس استناد می‌کرد. دیگران اعلامیه‌ها را بخشی از بازسازی هیرودیس بزرگ می‌دانند. بنا بر هر دو دیدگاه، این اعلامیه‌ها در دوران زندگی پولس برپا بودند.

شماره‌های فهرست: OGIS 598; CIIP I.1 no. 2; CIJ II 1400; IIP JERU0598; IIP JERU0599

منابع

• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737) — War 5.193-194 (Whiston 5.5.2) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737) — War 6.124-126 (Whiston 6.2.4) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 15.417 (Whiston 15.11.5) ↗
• Temple Warning inscription (Q16934222) — Q16934222 ↗

سه پرسش همچنان باز است. تاریخ: کنت سنگ‌فرش را در حدود میانهٔ قرن نخست قرار داد، و EDH و EDCS آن را ۳۱–۷۰ میلادی ثبت کرده‌اند. گیل گزارش می‌کند که لوح کامل در ۱۹۲۹ در جای اصلی یافته شد، اما فریزن استدلال می‌کند که کتیبه در بستری ثانوی قرار دارد و احتمالاً پیش از میانهٔ قرن دوم کار گذاشته نشده است. منصب: برخی عنوان مدنی اراستوس در رومیان ۱۶:۲۳ را با آیدیل یکی می‌دانند (کنت، گیل)، برخی با کوائستور (تایسن، گودریچ)، و برخی دیگر (کدبری؛ فریزن) آن را منصبی شهری با منزلت پایین می‌خوانند که شاید یک برده آن را بر عهده داشت؛ وایس انکار می‌کند که قرنتس کوائستورهای شهری داشته است. هویت: بروکینز این نام را کمیاب می‌یابد، اما مردی به نام اراستوس، احتمالاً از قرن دوم، در قرنتس (کلارک 1991) نشان می‌دهد که این نام در آنجا یگانه نبود، و با از میان رفتن پرانومن و نومن، این شناسایی ممکن می‌ماند، نه اثبات‌شده.

خوانش‌های دیگر

• همان مرد، در مرحله‌ای بعدتر از کارش. کنت شناسایی او با اراستوس در رومیان را درست می‌دانست، و کلارک آن را احتمالی مهم نگه می‌دارد. تایسن منصب مذکور در رومیان را با منصبی پایین‌تر مانند کوائستور یکی دانست؛ فرنیش، به پیروی از او، پیشنهاد کرد که اراستوس در حدود زمان نگارش نامه کوائستور و بعدها آیدیل بود. گودریچ نیز از منصب کوائستوری دفاع می‌کند و آن را منصبی عالی‌رتبه در دست نخبگان می‌داند.
• آیدیلی دیگر و متأخرتر. فریزن استدلال می‌کند که کتیبه در بستری ثانوی قرار دارد و احتمالاً پیش از میانهٔ قرن دوم کار گذاشته نشده است. بنا بر این دیدگاه، کتیبه از عضوی از نخبگان نام می‌برد که از مسیحیان نبود، نه از اراستوس در رومیان که کارگزاری شهری با منزلت پایین و شاید یک برده بود؛ فریزن حتی تردید دارد که اراستوس در رومیان اصلاً ایماندار بوده باشد.
• با شواهد کنونی تصمیم‌ناپذیر. گیل بر آن است که شواهد نه شناسایی مطمئن را روا می‌دارد و نه رد مطمئن را. این سنگ‌فرش مردی به نام اراستوس را از قرنتس به سوابق می‌افزاید، بی‌آنکه روشن کند آیا او همان مردی است که پولس نامش را می‌برد.

شماره‌های فهرست: Corinth VIII.3 232; AE 1930, 118; EDH HD025815; EDCS-32001186; TM 177152

منابع

• Epigraphic Database Heidelberg (record last updated 2013-05-24, Cowey), EDH inscription record: building/dedicatory inscription from Colonia Laus Iulia Corinthus — EDH HD025815 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss / Slaby, EDCS monument record (JSON data endpoint) — EDCS-32001186 ↗
• Trismegistos, TM text relations data service — TM 177152 ↗
• Pleiades, Corinthus/Korinthos — Pleiades 570182 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. II ↗

تاریخ ۵۲ میلادی بر عدد اعلام imperator که بر سنگ باقی مانده استوار است؛ پرسش‌های باز پس از آن مطرح می‌شوند. حدّ ۱ اوت تنها در صورتی معتبر است که متن پورتا ماجوره تاریخ وقف آبراهه را بازتاب دهد (EDR آن را تنها به ۵۲/۵۳ تاریخ‌گذاری می‌کند)، و دسائو، هرچند آن را نامحتمل می‌دانست، روا می‌داشت که بیست‌وششمین اعلام در واپسین روزهای سال ۵۱ روی داده باشد. سال گالیون می‌تواند ۵۱/۵۲ یا ۵۲/۵۳ باشد. دیو (60.17.3) می‌گوید که کلودیوس در سال ۴۳ میلادی فرمان داد هر فرماندار برگزیده با قرعه پیش از نیمهٔ آوریل روم را ترک کند، که از آغازی در بهار یا اوایل تابستان حکایت دارد (یک استنباط)؛ دایسمان، به پیروی از مومزن، آغازی اسمی در ۱ ژوئیه را فرض کرد. خوانش دوم‌شخص پلاسار از سطر ۱۷، که در اینجا به گزارش الیور (1971) شناخته شده، گیرندهٔ نامه را جانشین گالیون می‌سازد. الیور یک جامعه را به‌عنوان گیرنده ترجیح می‌داد، و دیگران سطر ۱۷ را به صورت فعل εἴασε تقسیم می‌کنند که ضمیر را حذف می‌کند (دیانا، SEG 32.546؛ PHI 240472). قرار دادن دادرسی در اوایل دورهٔ گالیون، چنان که دایسمان کرد، یک استنباط است، و اینکه آیا این صحنه رخ داده است یا نه، داوری تاریخی جداگانه‌ای است.

خوانش‌های دیگر

• سال گالیون ۵۲/۵۳ بود. شاید گالیون در بهار یا اوایل تابستان ۵۲ به منصب رسیده باشد و کلودیوس پیش از ۱ اوت ۵۲ نامه را نوشته باشد. در این صورت دادرسی در ۵۲ یا اوایل ۵۳ و ورود پولس به قرنتس در حدود ۵۱ روی داده است. دایسمان گزارش می‌دهد که رمزی (1909) دورهٔ ولایت را از آوریل ۵۲ تا آوریل ۵۳ و ورود پولس را در اکتبر ۵۱ قرار داد، و بابو (1911) بازه‌ای مشابه را ترجیح می‌داد.
• نامه پس از پایان دورهٔ گالیون فرستاده شد. پلاسار، به گزارش الیور (1971)، سطر ۱۷ را چنان تقسیم کرد که ضمیر دوم‌شخص مفرد به دست آید و گیرنده فردی باشد، احتمالاً جانشین گالیون، که به او گفته می‌شود گالیون چه گزارش کرده بود. این امر سال گالیون را ۵۱/۵۲ و دادرسی را در ۵۱ یا اوایل ۵۲ قرار می‌دهد. الیور در این خوانش تردید داشت، زیرا کلودیوس هنوز گالیون را والی می‌خواند، و تقسیم دیانا از این سطر ضمیر را حذف می‌کند.
• اعمال رسولان ۱۸ دو دیدار را درهم می‌آمیزد. دانفرید، لودمان و هرد (به گزارش فلوز 2005) اعمال رسولان ۱۸ را ترکیبی از دو دیدار از قرنتس می‌دانند و ماجرای گالیون را در دیدار دوم قرار می‌دهند؛ در این صورت کتیبه تاریخ دادرسی را تعیین می‌کند، نه تاریخ ورود پولس را. فلوز پاسخ می‌دهد که این ماجرا احتمالاً به دیدار نخست تعلق دارد: اگر سوستانیس در اعمال رسولان ۱۸:۱۷ در فرستادن اول قرنتیان شریک بوده باشد (اول قرنتیان ۱:۱)، دشوار است که این ماجرا را پس از آن نامه تاریخ‌گذاری کنیم.
• منصب تأییدشده، صحنه اثبات‌نشده. خواننده‌ای شکاک می‌تواند بپذیرد که گالیون در حدود همین زمان بر اخائیه حکومت می‌کرد و همچنان اعمال رسولان ۱۸:۱۲–۱۷ را چارچوب‌بندی لوقا برای داستان قرنتس بداند. دایسمان گزارش می‌دهد که لوازی دادرسی را، اگر تاریخی باشد، به ۵۲ یا اوایل ۵۳ تاریخ‌گذاری کرد. کتیبه منصب و تاریخ تقریبی را روشن می‌کند؛ اینکه آیا رویداد رخ داده است یا نه، به ارزیابی جداگانه‌ای از اعمال رسولان نیاز دارد.

شماره‌های فهرست: FD III 4, 286; SIG3 801 D; AE 2002, 1335; Oliver, Greek Constitutions 31; EDH HD043294; EDCS-66400014; PHI 240470; SEG 32, 546 (Deiana's reading of line 17; PHI 240472); TM 177226

منابع

• Epigraphic Database Heidelberg (record last updated by Cowey), Epigraphic Database Heidelberg: public legal inscription from Delphi (Achaia) — EDH HD043294 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby (references FDelphes 286; AE 2002, 1335; dated 52; Delphoi, Achaia) — EDCS-66400014 ↗
• Trismegistos Texts, text-relations service (links EDH HD043294, EDCS 66400014, PHI 240470-240472) — TM 177226 ↗
• Wikidata: Delphi Inscription — Q5254406 ↗
• Seneca, Seneca, Moral Letters to Lucilius (Ad Lucilium Epistulae Morales), vol. 3 (Richard Mott Gummere, 1925) — Ep. 104.1 ↗
• Tacitus, Tacitus, Annals, Book 15 (Alfred John Church and William Jackson Brodribb (Wikisource text based on their translation), 1876) — Ann. 15.73 ↗
• Cassius Dio, Cassius Dio, Roman History, Book 60 (Loeb vol. VII) (Earnest Cary, 1924) — 60.24.1 ↗
• Cassius Dio, Cassius Dio, Roman History, Book 60 (Loeb vol. VII) (Earnest Cary, 1924) — 60.17.3 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby: CIL 06, 01256 (p 3129, 3798, 4365) = ILS 218a — EDCS-17800159 (CIL 06, 01256 (p 3129, 3798, 4365) = ILS 218a) ↗

آیا «neokoros آرتمیس» در روزگار پولس رایج بود؟ کایل (1919)، با تأیید فریزن، سکه‌های دوران نرون را اشاره به آرتمیس خواند. بورل و کیربیهلر آنها را به معبدی امپراتوری مربوط می‌دانند که در دوران نرون اعطا شد؛ بورل همچنان اعمال رسولان ۱۹:۳۵ را بازتاب دههٔ ۵۰ می‌داند، زیرا بر آن است که این لقب میان neokorate امپراتوری افسس و اوایل قرن سوم برای این شهر مناسب نبود. ویتچک سکه‌ها را به‌تنهایی ناقطعی می‌یابد، اما اعمال رسولان ۱۹:۳۵ را شاهدی می‌خواند بر اینکه اهالی افسس در روزگار لوقا، در اواخر قرن نخست، می‌توانستند این لقب را به کار ببرند، و این به نوبهٔ خود خوانش کایل از سکه‌ها را پذیرفتنی‌تر می‌کند. پروو به نابه‌هنگامی (anachronism) اندکی گمان می‌برد. دربارهٔ معبدچه‌های دیمیتریوس، رمزی معبدچه‌های کوچکی از الهه از جنس سفال، مرمر و نقره را پیشنهاد کرد؛ هیکس پیکرک‌ها را ترجیح می‌داد و دیمیتریوس را با یکی از کارگزاران neopoioi یکی دانست؛ راجرز این شناسایی را گمانه‌زنانه می‌داند.

خوانش‌های دیگر

• لقبی غیررسمی که از پیش به کار می‌رفت (اعمال رسولان با دههٔ ۵۰ همخوان است). افسس پیش از هر معبد امپراتوری، خود را به‌طور غیررسمی neokoros آرتمیس می‌خواند، و نوشتهٔ سکهٔ دوران نرون از ۶۵/۶ میلادی به آرتمیس اشاره دارد (کایل، با تأیید فریزن؛ یادداشت RPC دربارهٔ 2628 نیز احتمال معبدی برای آرتمیس را در نظر می‌گیرد). بنا بر این دیدگاه، سخنان منشی شهر در اعمال رسولان ۱۹:۳۵ با روزگار پولس همخوان است، هرچند اعمال رسولان نخستین متن روشنی است که این لقبِ مربوط به آرتمیس را به شهر می‌دهد.
• سکه‌های دوران نرون به معبدی امپراتوری اشاره دارند. سکه‌های ۶۵/۶ میلادی بازتاب معبدی امپراتوری در سطح استان‌اند که در دوران نرون اعطا شد و پس از مرگ او متوقف ماند (بورل، کیربیهلر). در این صورت آنها چیزی دربارهٔ لقبِ مربوط به آرتمیس نمی‌گویند، و اعمال رسولان ۱۹:۳۵ تنها شاهد قرن نخست برای آن خواهد بود. ویتچک بر آن است که این نظریه بیشتر بر حدس و شکاف‌های منابع تکیه دارد تا بر شواهد روشن.
• روزگار خودِ لوقا، یا نابه‌هنگامی. این عبارت بازتاب برداشت اهالی افسس از شهرشان در زمان نگارش اعمال رسولان، در اواخر قرن نخست، است (ویتچک)، یا شاید نابه‌هنگامی اندکی باشد (پروو). در هر حال، این عبارت شاهدی بر بستر لوقا است، نه گزارشی از سخنانی که در دههٔ ۵۰ گفته شد.
• معبدچه‌های دیمیتریوس چه بودند؟. شاید معبدچه‌های کوچکی از الهه بودند که برای نذر فروخته می‌شدند: ارزان‌ها از سفال، گران‌ترها از مرمر یا نقره (رمزی). هیکس پیکرک‌های فلزی مانند تمثال‌های سالوتاریس را محتمل‌تر می‌دانست و دیمیتریوس را با همان دمتریوس مذکور در فرمول تاریخ‌گذاری IEph 1578A یکی دانست که او را سرکارگر neopoioi می‌شمرد. راجرز این شناسایی را گمانه‌زنی می‌داند.

شماره‌های فهرست: RPC I 2626; RPC I 2627; RPC I 2628; IPriene 231 (= IK Priene 150); IEph 27B (= GIBM 481); IEph 27E; IEph 300 (= CIG 2972); IEph 1578A (= GIBM 578; SEG 36, 1028); IEph 2040; IEph 2212; IEph 4336

منابع

• Pausanias, Description of Greece (W. H. S. Jones and H. A. Ormerod, 1918) — Paus. 4.31.8 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XII §5, 'Demetrius the Silversmith' (p. 278 in the 1903 printing) ↗

بسیاری از پژوهشگران، از رمزی تا داینینگر و روسنر، «آسیارخ» را نامی دیگر برای سرکاهن آیین امپراتوری استانی آسیا خوانده‌اند. کرزلی (1986) و فریزن (1999) استدلال کردند که این عنوان‌ها جدا بودند، و فریزن دیدگاه مَجی را احیا کرد که آسیارخ‌ها طبقهٔ ویژه‌ای از رئیسان بازی‌ها بودند. در شهادت پولیکارپ، به نقل یوسبیوس، آسیارخی به نام فیلیپ از رها کردن یک شیر سر باز می‌زند، زیرا بازی‌ها را به پایان رسانده بود. پرسش دوم تاریخ‌گذاری است. ویتچک می‌پذیرد که این منصب پیش از ۸۹/۹۰ میلادی وجود داشت و به آسیارخ‌های ترالس در زمان آگوستوس به روایت استرابون استناد می‌کند، اما استدلال می‌کند که برجستگی تازهٔ آن پس از این تاریخ، اعمال رسولان ۱۹:۳۱ را به روزآمدسازی‌ای از روزگار خودِ لوقا تبدیل می‌کند. کیربیهلر از بازنویسی‌ای در دورهٔ فلاویان سخن می‌گوید؛ همر آسیارخ‌ها را در شمار دانش محلی لوقا می‌شمرد.

خوانش‌های دیگر

• آسیارخ به‌عنوان سرکاهن استان. بنا بر این دیدگاه، «آسیارخ» عنوان دیگری برای سرکاهن آیین امپراتوری آسیا بود. در این صورت آسیارخ‌های متعدد اعمال رسولان ۱۹:۳۱ یا دارندگان پیشینی بودند که این عنوان را نگه داشتند (داینینگر) یا سرکاهنان معابد استان. ویتچک اعتراض می‌کند که تنها دو یا سه معبد از این دست وجود داشت، دوره‌ها یک‌ساله بودند، و آسیارخ‌های پیشین در کتیبه‌های افسس به شکل دیگری خوانده می‌شوند.
• آسیارخ به‌عنوان افتخاری جداگانه. بنا بر این دیدگاه، آسیارخ‌ها افتخاری جداگانه و پرشمارتر بودند. به نظر فریزن، به پیروی از مَجی، آنان دستهٔ ویژه‌ای از رئیسان بازی‌ها (agonothetes) بودند؛ کرزلی بعدها پیشنهاد کرد که هر آسیارخ یک مقام شهر بود (به گزارش فریزن 1999). در هر حال، چند آسیارخ می‌توانستند هم‌زمان در افسس باشند، بی‌آنکه پیوندی با سرکاهنیِ آیین امپراتوری داشته باشند.
• رنگ محلی از روزگار خودِ لوقا. آسیارخ‌های اعمال رسولان ۱۹:۳۱ بازتاب شرایط زمان نگارش اعمال رسولان هستند، پس از آنکه این منصب برجستگی تازه‌ای یافت: روزآمدسازی‌ای و نه نابه‌هنگامی (ویتچک 2009)، یا بازنویسی‌ای در دورهٔ فلاویان که اصطلاحی متأخر را بر منصبی از روزگار پولس اطلاق کرد (کیربیهلر، به گزارش ویتچک). در هر حال، این آیه بیشتر شاهدی بر جهان لوقا است تا جهان پولس.
• یادگاری از روزگار پولس. آسیارخ‌هایی از نوعی کهن‌تر پیش از معبد فلاویان وجود داشتند، پس شاید لوقا به آنان اشاره کند، و دوستی آنان با پولس را نباید نامحتمل شمرد و کنار گذاشت (همر، به گزارش ویتچک). ویتچک این را ممکن می‌داند، اما ترجیح می‌دهد آیه را روزآمدسازی بخواند.

شماره‌های فهرست: I.Ephesos 508 (PHI PH248466; McCabe, Ephesos 753); I.Ephesos 234 (PHI PH248454; McCabe, Ephesos 741); I.Ephesos 424 (PHI PH247993; McCabe, Ephesos 285); I.Ephesos 858 (PHI PH248477; McCabe, Ephesos 763); Suppl. Ephes. 241 (PHI PH255995; new fragments of the donor list I.Ephesos 1687); Suppl. Ephes. 142+0144 (PHI PH255972); SEG 57.1220 (PHI PH348884)

منابع

• Eusebius, Church History, Book 4 (quoting the Martyrdom of Polycarp), Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1 (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — Hist. eccl. 4.15.27 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (10th ed., CCEL text) — ch. XII §5, 'Demetrius the Silversmith' ↗

از پرسش‌های باز، تاریخ قطعه‌سنگ دروازهٔ واردار است. تاریخ‌گذاری بک در دورهٔ فلاوی یا پس از آن (نه پیش از ۶۹ میلادی) بر نامی نادرست‌خوانده‌شده تکیه داشت؛ برتون آن را پس از ۳۰ پیش از میلاد و احتمالاً ۱۴۳ میلادی یا دیرتر دانست؛ آثاناسیادیس از تاریخ‌گذاری دوباره‌ای به اوایل قرن نخست برای فهرستی خبر می‌دهد که با عنوان IG X 2,1 126 به آن ارجاع می‌دهد و ظاهراً همین متن است، در برابر تاریخ قرن دومِ ادسون. این قطعه‌سنگ بنا بر خوانش رایج شش پولیتارخ را فهرست می‌کند، هرچند موردتمان پنج تن را ممکن می‌دانست. پرسش بزرگ‌تر این است که یک عنوان درست چه اندازه بر اعتبار اعمال رسولان می‌افزاید: همر چنین جزئیاتی را شاهدی بر نویسنده‌ای آگاه می‌شمارد، در حالی که پروو اعمال رسولان را به حدود ۱۱۵ میلادی تاریخ‌گذاری می‌کند. این ادعا که پژوهشگران تا پیدا شدن این سنگ در این عنوان تردید داشتند، پشتوانه‌ای ندارد: سنگ در ۱۷۴۰ منتشر شد و واژه‌نامه‌های عهد جدید در قرن نوزدهم پیشاپیش به آن استناد می‌کردند (برتون).

خوانش‌های دیگر

• نویسنده‌ای آگاه اما متأخرتر. شواهد برتون پولیتارخ‌ها را تا قرن سوم میلادی نشان می‌دهد، پس نویسنده‌ای خوش‌اطلاع که در اوایل قرن دوم می‌نوشت (چنان‌که پروو دربارهٔ اعمال رسولان استدلال می‌کند) همچنان می‌توانست این عنوان را درست به کار برد. بنا بر این دیدگاه، سنگ‌نبشته‌ها درستیِ بستر را تأیید می‌کنند، نه تاریخی زودهنگام یا روایت شاهد عینی را.
• جزئیاتی دقیق در استدلالی انباشتی. همر و دیگران عنوان درست را یکی از جزئیات محلی دقیق بسیار در اعمال رسولان می‌دانند که روی هم به نویسنده‌ای با آشنایی نزدیک با مکان‌های توصیف‌شده اشاره دارند. حتی بنا بر این دیدگاه، سنگ‌نبشته‌ها عنوان را تأیید می‌کنند، نه آن رویداد را.
• ویژهٔ مقدونیه، نه منحصر به تسالونیکی. پولیتارخ‌ها در دیگر شهرهای مقدونیه و همچنین در تراکیه، بطینیا و بسفر گواهی شده‌اند، و یک politarches در پاپیروس‌های بطلمیوسی از هراکلئوپولیس در مصر دیده می‌شود. بنابراین این اصطلاح به‌طور کلی برای شهری در مقدونیه درست است، نه جزئیاتی خودی و منحصر به تسالونیکی، هرچند تسالونیکی سهم غیرعادی بزرگی از شواهد را فراهم می‌کند.

شماره‌های فهرست: CIG 1967; GIBM II 171

منابع

• C. T. Newton (ed.), The Collection of Ancient Greek Inscriptions in the British Museum, Part II — GIBM II no. CLXXI (171), Macedonia section ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. X, sec. 6, p. 227 ↗
• Wikidata: Golden Gate (Thessaloniki), alias Vardar Gate — Q96631855 ↗
• Pleiades: Thessalonica — 491741 ↗

آیا والی یادشده در اعمال رسولان در سنگ‌نبشته‌ای گواهی شده است؟ بسیاری او را با لوکیوس سرگیوس پاولوس، متصدی تیبر، یکی می‌دانند، زیرا دورهٔ والی بودن در قبرس می‌توانست پیش یا پس از متصدی‌گری‌ای در دوران کلودیوس قرار گیرد. اما چنان‌که فان الدرن تأکید کرد، هیچ متنی آن مرد را به قبرس پیوند نمی‌دهد، و اعمال رسولان نام نخست (praenomen) او را نمی‌آورد. پاولوسِ سولی نام خانوادگی ندارد: میتفورد، بنا بر گزارش فان الدرن، زودترین تاریخ را ۵۰ میلادی محاسبه کرد و سنگ‌نبشته را احتمالاً بسیار متأخرتر دانست، در حالی که خوانش قدیمی‌ترِ رمزی آن عبارت را تاریخ خودِ سنگ می‌گرفت. در کیتریا تنها کوئینتوس سرگ- باقی مانده است، پس مایرز این پیوند را رد کرد. کمبل تیبریوس را بازسازی کرد و دیدار را تا ۳۷ میلادی تاریخ‌گذاری کرد؛ گاه‌شماری‌ای که برنیه آن را نامحتمل می‌داند. فان الدرن نظریهٔ خاندانیِ رمزی دربارهٔ انطاکیهٔ پیسیدیه را بیش از حد گمانه‌زنانه دانست و رد کرد.

خوانش‌های دیگر

• یکی دانستن با متصدی تیبر. بنا بر این دیدگاه، والی یادشده در اعمال رسولان ۱۳:۷ همان لوکیوس سرگیوس پاولوس، متصدی تیبر در دوران کلودیوس در CIL VI 31545، بود که پیش یا پس از آن منصب بر قبرس حکومت کرد. نام و تاریخ این را محتمل می‌سازند، اما هیچ سنگ‌نبشته‌ای او را به قبرس پیوند نمی‌دهد، و اعمال رسولان نام نخست او را نمی‌آورد.
• کوئینتوس سرگیوس در کیتریا. بنا بر بازسازی کمبل، این قطعه از کوئینتوس سرگ[یوس پاولوس] (Quintus Serg[ius Paullus]) نام می‌برد که احتمالاً فرماندار بوده است؛ Paulus و proconsul یکسره بازسازی‌اند. کمبل تیبریوس را بازسازی می‌کند و بدین‌سان مأموریت قبرس را تا ۳۷ میلادی، زودتر از معمول، تاریخ‌گذاری می‌کند؛ خوانش قدیمی‌ترِ SEG 20.302 کلودیوس را بازسازی می‌کند (۴۶–۴۸). مایرز فرض می‌کرد والی یادشده در اعمال رسولان لوکیوس نام داشت و این پیوند را رد کرد؛ فان الدرن آن را، با قید احتیاط، جذاب‌ترین نامزد دانست.
• فرضیهٔ خاندانی رمزی. رمزی، به‌عنوان فرضیه، پیشنهاد کرد که لوکیوس سرگیوس پاولوسِ انطاکیهٔ پیسیدیه پسر والی و سرگیا پاولا دختر او بود، و ایمان به مسیح از طریق او به پسرش رسید، در حالی که تبار مردانه بت‌پرست ماند. فان الدرن، با استناد به داوری لیک که اینها ترکیب‌هایی هوشمندانه اما قانع‌نکننده‌اند، این طرح را رد کرد.
• هنوز گواهی نشده. هیچ سنگ‌نبشتهٔ بازمانده‌ای به‌طور قطعی والی یادشده در اعمال رسولان را نام نمی‌برد. چند سناتور نام پاولوس داشتند: IGR III 939 در پالایپافوس از پاولوس فابیوس ماکسیموس نام می‌برد که دساو استنباط کرد بر قبرس حکومت کرده بود. نام مشترک به‌تنهایی نمی‌تواند این شناسایی را قطعی کند.

شماره‌های فهرست: CIL VI 31545; ILS 5926; EDR127293; TM 281782; EDH HD046352; AE 2002, 1457; TM 176947; EDH HD046353; AE 2002, 1458; TM 176948; IGR III 300; Sterrett, EJ 134,108; JRS 3 (1913) 262,5; IGR III 930; ABSA 42 (1947) 201,1; IGR III 935; SEG 20:302; SEG 55:1526; Myres 1914, no. 1903

منابع

• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby: CIL 06, 31545 (p 3796, 4362) = ILS 5926; TM 281782 — EDCS-19500065 (CIL 06, 31545 (p 3796, 4362) = ILS 5926; TM 281782) ↗
• Epigraphic Database Heidelberg: honorific base of L. Sergius Paullus filius, Antiochia Pisidiae — EDH HD046352 (AE 2002, 1457; TM 176947) ↗
• Epigraphic Database Heidelberg: fragment naming Paullus Ser[gius] and L. Serg[ius], Antiochia Pisidiae — EDH HD046353 (AE 2002, 1458; TM 176948) ↗
• John L. Myres, Handbook of the Cesnola Collection of Antiquities from Cyprus (Metropolitan Museum of Art) — no. 1903, p. 319 (appendix text p. 548) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. IV, p. 74 ↗
• Cassius Dio, Roman History (Loeb Classical Library, vol. VI) (Earnest Cary, 1917) — 54.4.1 ↗

بالانس بعید می‌دانست که قطعه‌سنگ سنگین (بنا بر فان الدرن حدود یک تن) از جای خود دور برده شده باشد، و دربه را در کرتی هویوک یا نزدیک آن قرار داد. در ۱۹۶۴ او دوری شهری را، حدود ۴ کیلومتری جنوبِ جنوب شرقی، ترجیح داد، زیرا کرتی هویوک نشانی از سکونت بیزانسی نداشت و گفته می‌شد سنگ اسقف از دوری شهری آمده است. به فان الدرن در ۱۹۶۲ گفته شده بود که سنگ از کرتی هویوک آمده است؛ او به مواد بیزانسی در تپه‌های نزدیک اشاره کرد و کرتی هویوک را نگه داشت. فان الدرن، MAMA و فهرست محوطه‌های استان قرامان کرتی هویوک را ترجیح می‌دهند؛ اطلس بارینگتون، بنا بر گزارش واگنر و ویلسون، هر دو را نشان می‌دهد. واگنر و ویلسون گزارش می‌دهند که کاوش در ۲۰۱۳ آغاز شد اما ادامه نیافت و منتشر نشده است. اینکه آیا دربه هنگام آمدن پولس درون استان رومی غلاطیه بود یا نه، پرسش باز جداگانه‌ای است.

خوانش‌های دیگر

• دوری شهری به‌عنوان محل شهر. بالانس (1964) دوری شهری را، حدود ۴ کیلومتری جنوبِ جنوب شرقی کرتی هویوک، ترجیح داد، زیرا کرتی هویوک نشانی از سکونت بیزانسی نداشت و گفته می‌شد سنگ‌نوشتهٔ آرامگاهی اسقف از دوری شهری آمده است. واگنر و ویلسون یادآوری می‌کنند که اطلس IVP از این جایابی پیروی می‌کند.
• یک قلمرو، با مرکزی نامعین. بنا بر گزارش واگنر و ویلسون (2019)، برایتنباخ و تسیمرمان (2018) هر دو تپه را درون قلمرو دربه می‌دانند و شهر را نزدیک جادهٔ لاراندا–سیدامریا قرار می‌دهند، بی‌آنکه مرکز شهری آن را تعیین کنند.
• شناسایی قدیمی‌تر در شمال غربی. پیش از ۱۹۵۶، استرت (بوسولا و لوستا، که زوستا نیز خوانده می‌شود) و سپس رمزی (گودلیسین، در The Cities of St. Paul، 1907) دربه را در شمال غربی قرامان، نزدیک‌تر به لستره، قرار دادند. استرت تحت تأثیر این فکر بود که دربه باید نزدیک لستره باشد؛ رمزی بر بقایای سطحی، جغرافیای راه‌ها و حاشیه‌نویسی‌ای متأخر در فهرستی از اسقف‌نشین‌ها تکیه کرد. هیچ‌یک سنگ‌نبشته‌ای نداشت که دربه را نام ببرد، و اطلس‌های اخیر این دیدگاه را کنار گذاشته‌اند.
• دربه بیرون از استان در روزگار پولس. اوگ (1963) استدلال کرد که جابه‌جایی محل این پرسش را باز گذاشت که آیا دربه در زمان پولس درون استان غلاطیه بود یا نه؛ فان الدرن شواهد سکه‌ای افزود که لاراندای نزدیک از ۴۱ میلادی به آنتیوخوس چهارم تعلق داشت. برایتنباخ و تسیمرمان (بنا بر گزارش) دربه را زیر فرمان آنتیوخوس چهارم قرار می‌دهند، در حالی که جونز بر آن بود که پیشوندِ برگرفته از کلودیوس در نام آن از خودِ کلودیوس آمده است. پاسخ این پرسش بر نظریهٔ غلاطیه جنوبی دربارهٔ غلاطیان اثر می‌گذارد.

شماره‌های فهرست: SEG 16.758

منابع

• J. R. S. Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor (Papers of the American School of Classical Studies at Athens III) — p. 22 (itinerary for 5 June, Bosola to Almassen) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. VIII §5, p. 192 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. V §9, p. 120 ↗
• Pleiades: Derbe/Claudioderbe — Pleiades 648620 ↗
• Wikidata: Derbe (ancient city) — Q20717624 ↗

سه پرسش همچنان باز است. نخست، آیا piscarium بخشی از یک macellum بود (نیبرز، و به پیروی از او گیل) یا بنایی جداگانه؟ دو واله، بنا بر گزارش کدبری، دو بنای بازار در نزدیکی جادهٔ لخایون پیشنهاد کرد؛ کدبری بازار ماهی‌ای جداگانه اما پیوسته را ممکن دانست؛ و کدبری و گیل خوانش خودِ وست را به گونه‌های متفاوت توصیف می‌کنند. دوم، این بنا کجا قرار داشت؟ دو واله آن را در محل پریبولوس آپولون در کنار جادهٔ لخایون قرار داد (بنا بر گزارش کدبری و گیل)؛ گیل همچنین به توصیف وارد-پرکینز از بازار شمالی به‌عنوان بازاری از گونهٔ پمپئی اشاره می‌کند. هیچ‌یک از این محل‌ها به سنگ‌نبشته‌ها پیوند ندارد. سوم، گوشت بازار تا چه اندازه از قربانی بود؟ کدبری تردید داشت که macellaها ذاتاً با پرستش در معبد پیوندی نزدیک داشتند. دستورهای پولس در اول قرنتیان ۱۰:۲۵–۲۸ فرض می‌گیرند که خریدار ممکن بود نداند آیا گوشت به‌عنوان قربانی تقدیم شده بود یا نه.

خوانش‌های دیگر

• دو بنای بازار جداگانه. دو واله، در نامه‌ای از ۱۹۳۴ که کدبری گزارش می‌کند، macellumی را در محل بعدیِ پریبولوس آپولون و piscariumی جداگانه در شمال باسیلیکای رومی پیشنهاد کرد. کدبری بازار ماهی‌ای جداگانه اما پیوسته را ممکن دانست. گیل می‌گوید وست، و به پیروی از او کنت، Macellum Piscarium جداگانه‌ای خواندند؛ کدبری می‌گوید خوانش نخستین تنها یکی را استنباط کرده بود.
• یک macellum با تأسیسات ماهی. گیل گزارش می‌کند که نیبرز (1969) استدلال کرد بعید است کورنلیوس‌ها (Cornelii) دو بنا با کارکردی یکسان اهدا کرده باشند. دیگر سنگ‌نبشته‌های macellum عبارت «macellum cum ...» را برای برشمردن ویژگی‌های یک مجموعه به کار می‌برند، پس macellum قرنتس احتمالاً تأسیساتی برای ماهی داشت. گیل (1992) از این خوانش پیروی می‌کند.
• همان بازاری که پولس در نظر داشت. فی (1987)، به نقل گیل، سنگ‌نبشتهٔ macellumی در قرنتس را نام‌برندهٔ همان بازارِ اول قرنتیان ۱۰:۲۵ می‌داند. این محتمل است اگر بنا در دههٔ ۵۰ هنوز بازار خوراکی‌های مستعمره بود، اما سنگ‌نبشته‌ها نه نشان می‌دهند که بنا باقی ماند، نه اینکه کجا قرار داشت، و نه اینکه تنها جایی بود که گوشت در آن فروخته می‌شد.

شماره‌های فهرست: Corinth VIII.2 124; Corinth VIII.2 125; Corinth VIII.3 321; EDH HD058881; EDH HD058882; EDCS-32001248; EDCS-08200358; TM 177612; TM 177613

منابع

• Epigraphic Database Heidelberg (Cowey), Epigraphic Database Heidelberg: building/dedicatory inscription from Colonia Laus Iulia Corinthus (West 124 + Kent 321, copy 1) — EDH HD058881 ↗
• Epigraphic Database Heidelberg (Cowey), Epigraphic Database Heidelberg: building/dedicatory inscription from Colonia Laus Iulia Corinthus (West 125, copy 2) — EDH HD058882 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss-Slaby (Corinth-08-02, 00124; Corinth-08-03, 00321) — EDCS-32001248 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss-Slaby (Corinth-08-02, 00125) — EDCS-08200358 ↗
• Trismegistos text relations: Corinth macellum dedication, copy 1 — TM 177612 ↗
• Trismegistos text relations: Corinth macellum dedication, copy 2 — TM 177613 ↗

دو پرسش باز است. نخست، «نخستین» در مالت چه معنایی داشت؟ اسمیت و رمزی آن را عنوانی رسمی دانستند؛ کایبل در آن افتخاری مدنیِ مشخص دید و آن را به پوبلیوس پیوند داد؛ همر آن را عنوان بالاترین مقام شهر در آنجا خواند. دیگران، به‌ویژه زول، آن را افتخاری می‌دانند. کاپلتی نمونه‌های مشابه افتخاریِ زول را می‌پذیرد، اما آن را عنوانی محلی، تثبیت‌شده و رسمی در درون سلسله‌مراتبی اجتماعی و اقتصادی می‌خواند و اختیارات آن را باز می‌گذارد. در IG XIV 601 این عنوان در کنار «پیش‌تر آرخون بوده» آمده است، نه به‌جای آن. دوم، آیا عبارت شکستهٔ لاتین در CIL X 7495 معادل آن است؟ همر، با استناد به نمونه‌های مشابه یونانی، متن لاتین را قطعی‌کننده نمی‌داند و گمان می‌کند primus به احتمال بیشتر به معنای نخستین کسی است که نیکوکاری‌های فهرست‌شده را انجام داد. اینکه ملیتا از چه زمانی municipium شد نیز مورد مناقشه است: مومزن، چنان‌که کایبل ثبت می‌کند، از متن کاستریکیوس استنباط کرد که ملیتیان در دوران تیبریوس جایگاه شهروندی رومی نداشتند؛ کاپلتی municipium را احتمالاً از دوران آگوستوس می‌داند، در برابر تاریخ متأخرترِ اشبی.

خوانش‌های دیگر

• رتبه‌ای افتخاری، نه یک منصب. این عنوان شاید برجسته‌ترین شخص جزیره را به‌طور افتخاری رتبه‌بندی می‌کرد، نه اینکه نام منصبی مدنی و مشخص باشد. عنوان‌های مشابهی مانند «نخستینِ استان» و «نخستینِ شهر» در سنگ‌نبشته‌های یونانی بخش شرقی شاهنشاهی روم دیده می‌شوند که زول گردآوری کرده و کاپلتی بررسی می‌کند. بنا بر این دیدگاه، پوبلیوس برجسته‌ترین مرد مالت بود، اما این عنوان چیزی دربارهٔ اختیارات رسمی او به ما نمی‌گوید.
• عبارتی توصیفی در اعمال رسولان. لوقا شاید تنها پوبلیوس را به معنایی غیرفنی مرد برجستهٔ جزیره توصیف کرده باشد. لوقا صورت جمع را برای مردان برجسته در انطاکیهٔ پیسیدیه و برای سران یهودیان در روم به کار می‌برد (اعمال رسولان ۱۳:۵۰؛ اعمال رسولان ۲۸:۱۷). اسمیت (1848) این خوانش را، که مترجمان انگلیسی قدیمی‌تر از آن پیروی کرده بودند، پیش از استدلال به سود عنوانی رسمی مطرح کرد.
• «نخستین کسی که X را انجام داد» در CIL X 7495. در پایهٔ لاتین، primus omni[um] شاید آغاز بندی از نوع «نخستینِ همه در...» باشد. همر (1985)، با استناد به نمونه‌های مشابه یونانی، متن را قطعی‌کننده ندانست. متن‌های افتخاری لاتین با این فرمول وجود دارند، برای نمونه CIL XI 6054 و CIL IX 2237؛ این نمونه‌ها از جست‌وجوی EDCS برای همین مدخل آمده‌اند، نه از همر.

شماره‌های فهرست: IG XIV 601; IGRR I 512; CIG 5754; PHI 140928; I.Sicily ISic003683; TM 285166; EDR112577; EDCS-39101548; CIL X 7495; ILS 5415; EDCS-22100614; EDR112567; TM 285139

منابع

• Georg Kaibel (ed.), Inscriptiones Graecae XIV: Inscriptiones Siciliae et Italiae — IG XIV 601, p. 142 (lemma, text and commentary) ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby: IG XIV 601 — EDCS-39101548 (IG 14, 00601) ↗
• Trismegistos text relations: IG XIV 601 — TM 285166 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby: CIL X 7495 — EDCS-22100614 (CIL 10, 07495 (p 994) = D 05415) ↗
• Trismegistos text relations: CIL X 7495 — TM 285139 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — pp. 112-114 (Malta; the title of Publius) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV, sec. 9 'Malta', p. 343 ↗

پرسش‌هایی باز می‌مانند. کتیبه‌های لاتین فیلیپی IIvir (duovir) می‌گویند. رمزی عنوانی را که اعمال رسولان به این مردان می‌دهد و او آن را «praetors» ترجمه کرد، عنوانی تعارفی دانست؛ برلاز یادآور می‌شود که همان عنوان یونانی معمولاً برگردان duumvir بود، چنان‌که در کتیبه‌های یونانی مستعمرهٔ قرنتس. دربارهٔ شهروندی، لنتس تردید دارد که یکی از فریسیان سخت‌گیر آن را داشته باشد و آن را بخشی از تصویری می‌داند که لوقا از پولس ترسیم می‌کند؛ وبر استدلال می‌کند که دادخواهی نزد قیصر مستلزم آن است. منتقدان همچنین می‌پرسند چرا پولس تنها پس از چوب‌خوردن به آن استناد کرد. سرانجام، اینکه اعمال رسولان ۱۶:۱۲ فیلیپی را شهر پیشرو ناحیه‌اش می‌شمارد با جایگاه کهن‌تر آمفیپولیس به‌عنوان شهر اصلی آن بخش ناهمخوان است. رمزی این عبارت را مباهات مدنی خواند، رتبه‌ای که فیلیپی مدعی‌اش بود در حالی که آمفیپولیس به اجماع عمومی آن را داشت. دیگران قرائتی بدیل یا حدسی را می‌پذیرند که در برخی ویرایش‌های انتقادی جدید چاپ شده و فیلیپی را شهری از ناحیهٔ نخست می‌سازد، یا این رتبه‌بندی را نشانهٔ افتخار می‌دانند و نه رتبهٔ اداری.

خوانش‌های دیگر

• زمینهٔ دقیق، صحنهٔ ساخته‌شده. لوقا یا منبع او می‌دانست مستعمره‌های شرقی چگونه کار می‌کردند. عنوان‌ها و رویه‌های درست نشان‌دهندهٔ آشنایی با این زمینه‌اند، اما با ماجرایی نمایشی‌شده یا ساخته‌شده نیز سازگارند. بر پایهٔ این دیدگاه، آشکارشدن دیرهنگام شهروندی به تصویر ادبی اعمال رسولان از جایگاه والای پولس تعلق دارد (چنان‌که لنتس می‌گوید) و نه به رویدادی قابل راستی‌آزمایی.
• عنوان تعارفی، نه خطای فنی. دادرسان، چنان‌که کتیبه‌ها نشان می‌دهند، از نظر حقوقی duoviri بودند. عنوان یونانی که اعمال رسولان به آنها می‌دهد بازتاب کاربرد مؤدبانه یا عامیانه برای دادرسان مستعمره است. رمزی آن را در سطح گفت‌وگوی تحصیل‌کردگان دقیق دانست، نه در سطح دقت فنی. برلاز آن را معادل عادی یونانی برای duumvir می‌شمارد، و LSJ این واژه را برای duoviri مستعمره به کار می‌برد، هرچند نمونه‌اش خود اعمال رسولان است.
• راوی آگاه با پشتیبانی مستقل جزئی. روایت اول‌شخص جمع به فیلیپی می‌رسد (اعمال رسولان ۱۶:۱۰–۱۷)، هرچند پیش از بازداشت متوقف می‌شود. نامه‌های خود پولس به‌طور مستقل از بدرفتاری در فیلیپی (اول تسالونیکیان ۲:۲) و چوب‌خوردن (دوم قرنتیان ۱۱:۲۵) گزارش می‌دهند. پیلی استدلال کرد که این نامه از اعمال رسولان گرفته نشده و با این حال با آن هم‌خوان است؛ رمزی راوی را آگاه از اوضاع محلی دانست. با این همه، نامه‌ها نه ادعای شهروندی را تأیید می‌کنند و نه جزئیات دادرسی را.

شماره‌های فهرست: RPC I 1649; RPC I 1650; RPC I 1653; EDCS-15900071; AE 1938, 52; Pilhofer, Philippi II 253; CIPh II.1, 136; EDCS-43000131; AE 2006, 1330; Pilhofer, Philippi II 324a; CIPh II.1, 121; EDCS-24200017; CIL III 14206,19; Pilhofer, Philippi II 452; CIPh II.1, 15; EDCS-20200004; CIL II 5439; ILS 6087; CIL II²/5, 1022

منابع

• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby (University of Zurich), Funerary text for [Varin]ius Macedo, aedile, quaestor, IIvir iure dicundo at Philippi, munerarius (dated 1st century AD) — EDCS-15900071 = AE 1938, 52 = Pilhofer, Philippi II 253 = CIPh II.1, 136 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby (University of Zurich), Inscription for M. Figilius Pudens, holder of honorary decurional rank (ornamenta decurionalia), aedile, IIvir iure dicundo at Philippi, flamen of Antoninus (AD 138-161) — EDCS-43000131 = AE 2006, 1330 = Pilhofer, Philippi II 324a = CIPh II.1, 121 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby (University of Zurich), Dedication by col(onia) Philipp(iensium) to the children and grandchildren of Augustus (EDCS date 1st century AD) — EDCS-24200017 = CIL III 14206,19 = Pilhofer, Philippi II 452 = CIPh II.1, 15 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby (University of Zurich), Lex Coloniae Genetivae Iuliae (Urso charter), ch. 62: each duovir to have two lictors, an accensus, two scribes and two viatores — EDCS-20200004 = CIL II 5439 = ILS 6087 = CIL II²/5, 1022, ch. LXII ↗
• Cassius Dio, Roman History, Book 51 (Earnest Cary, 1917) — 51.4.6 ↗
• Suetonius, Life of Claudius (J. C. Rolfe, 1914) — Claud. 25.3 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (CCEL text of the 10th edition, 1907) — ch. X, §3 'Accusation and Condemnation in Philippi' ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (CCEL text of the 10th edition, 1907) — ch. V, §4 'The Church at Pisidian Antioch' ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (CCEL text of the 10th edition, 1907) — ch. IX, §4 'The Entrance into Macedonia' ↗
• William Paley, Horae Paulinae (SPCK edition, 1855) — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. IX ↗

پیش از ۱۸۸۵ جای لستره را جای دیگری می‌دانستند؛ استرت یادآور می‌شود که گمان می‌رفت در بین‌بیر کلیسه باشد. رمزی (1890) شناسایی درست را به لیک و اثبات آن را به استرت نسبت می‌دهد، و فرهنگ جغرافیایی Pleiades و فهرست‌های کتیبه‌شناختی از آن پیروی می‌کنند. بررسی‌های میدانی از ۱۹۹۴ به این سو از یافته‌هایی از دورهٔ مس‌سنگی تا دورهٔ رومی بر این تپه خبر می‌دهند (Bahar et al. 2005)، هرچند یک سنگ به‌تنهایی در اصل ممکن است جابه‌جا شده باشد. پرسش باز این است که آن را چگونه تفسیر کنیم. برخی زمینهٔ دقیقِ لیکائونیه در اعمال رسولان را نشانهٔ گزارشی آگاهانه و زودهنگام می‌دانند. دیگران یادآور می‌شوند که لستره قرن‌ها وجود داشت و رنگ‌وبوی محلی دقیق، رویدادی را که اعمال رسولان روایت می‌کند اثبات نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• پیشنهادهای قدیمی‌تر دربارهٔ محل. پیش از یافتهٔ استرت، جای لستره را جای دیگری می‌دانستند؛ استرت یادآور می‌شود که گمان می‌رفت در بین‌بیر کلیسه باشد. فرهنگ‌های جغرافیایی و فهرست‌های کتیبه‌شناختی امروزی (Pleiades، EDCS) از شناسایی زولدرا پیروی می‌کنند، که عمدتاً بر این تقدیم‌نامه و محل یافتنش استوار است و یافته‌های بررسی میدانی بر تپه آن را پشتیبانی می‌کنند.
• خوانش اعمال رسولان به‌عنوان اثری متأخر. ریچارد پروو و دیگران اعمال رسولان را به اوایل قرن دوم تاریخ‌گذاری می‌کنند و بسیاری از رویدادهای آن را ساختهٔ ادبی می‌دانند؛ پس رنگ‌وبوی محلی دقیق نشان می‌دهد که نویسنده منطقه را می‌شناخت، نه اینکه شاهد عینی بود. مفسران همچنین صحنهٔ زئوس و هرمس را با دیدار ژوپیتر و مرکوری از فریجیه در «دگردیسی‌ها»ی اووید (Metamorphoses 8) مقایسه می‌کنند، و آن را یا الگوبرداری ادبی می‌خوانند یا افسانه‌ای منطقه‌ای که جمعیتِ روایت اعمال رسولان در آن سهیم است.
• خوانش مبتنی بر اعتبار تاریخی. رمزی، همر و دیگران استدلال می‌کنند که اعمال رسولان با جغرافیا و سیاستِ لیکائونیه دقیق برخورد می‌کند، و این از گزارشی آگاهانه و احتمالاً زودهنگام حکایت دارد. آنان موقعیتِ تأییدشدهٔ مستعمره را بخشی از استدلالی انباشتی می‌دانند. اما خودِ سنگ تنها به زمینهٔ رویداد مربوط است.

شماره‌های فهرست: CIL III 6786; MAMA VIII 5; AE 1888, 89; EDCS-27800574; Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor (1888), no. 242

منابع

• J. R. Sitlington Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor (Papers of the American School of Classical Studies at Athens, vol. 3) — No. 242, p. 142 ↗
• J. R. Sitlington Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor (Papers of the American School of Classical Studies at Athens, vol. 3) — Itinerary entry for 10 July (Maï to Khatün Serai), p. 141 ↗
• J. R. Sitlington Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor (Papers of the American School of Classical Studies at Athens, vol. 3) — p. 15 (itinerary entry for 1 June, at Serpek) ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss/Slaby — EDCS-27800574 (CIL 03, 06786; MAMA 08, 00005; AE 1888, 00089; place: Hatunsaray / Katin Serai / Lystra) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — Ch. V, Note 2 ('Declension of Lystra'); p. 129 in the 1895 first edition ↗
• Pleiades gazetteer of ancient places — Place 648699 (Lystra/Col. Iulia Felix Gemina) ↗
• Wikidata — Q535982 (Lystra) ↗

زمان رسیدن فستوس، که به زمان فراخوانده‌شدن فلیکس بستگی دارد، از ۵۴ تا ۶۱ میلادی تاریخ‌گذاری شده است. تاریخ‌های زودتر بر «تاریخ‌نامه»ٔ اوسبیوس تکیه دارند، که متن ارمنی‌اش فراخوانی را در آخرین سال کلودیوس و نسخهٔ ژروم در سال دوم نرون می‌گذارد، و نیز بر این گفتهٔ یوسفوس که پالاس، که در ۵۵ از مقامش برکنار شد، همچنان از فلیکس حمایت می‌کرد (Ant. 20.182؛ تاسیتوس، Ann. 13.14). شورر پاسخ داد که تاریخ‌های «تاریخ‌نامه» اغلب دلبخواهی‌اند، که یوسفوس تقریباً همهٔ اعمال فلیکس را در دوران نرون می‌گذارد، و اینکه پالاس پیش از پایان ۵۵ از اتهامی تبرئه شد (Ann. 13.23). تعریف پولس از تجربهٔ طولانی فلیکس به‌عنوان داور این قوم (اعمال رسولان ۲۴:۱۰) نیز از دوره‌ای طولانی حکایت دارد. رمزی سفر با کشتی را با روزه‌ای تاریخ‌گذاری کرد که به گفتهٔ اعمال رسولان ۲۷:۹ گذشته بود و در سال ۵۹ به ۵ اکتبر می‌افتاد. اگر سکه‌های سال پنجم از آنِ فستوس باشند، او تا ۵۹ میلادی بر سر کار بود، که بر ضد ۶۰ یا ۶۱ گواهی می‌دهد؛ اما این خوانش بر سکه‌ای تکیه دارد که نام هیچ فرماندار را نمی‌برد و بر الگویی فرضی از ضرب سکه.

خوانش‌های دیگر

• فراخوانی زودهنگام فلیکس (۵۴–۵۵ میلادی). به گزارش شورر (1890)، کلنر فراخوانی فلیکس را در نوامبر ۵۴ و وی. وبر در تابستان ۵۵ گذاشتند، با استناد به «تاریخ‌نامه»ٔ اوسبیوس و نفوذ پالاس نزد نرون (Ant. 20.182). شورر پاسخ داد که یوسفوس تقریباً همهٔ اعمال فلیکس را در دوران نرون می‌گذارد و پالاس پیش از پایان ۵۵ تبرئه شده بود (تاسیتوس، Ann. 13.23). بر پایهٔ دیدگاه زودهنگام، سکه‌های سال پنجم در میانهٔ دورهٔ حکومت او می‌افتند.
• رسیدن در ۵۹ میلادی (رمزی). رمزی سفر به روم را با استدلالی تقویمی، نه استدلالی مبتنی بر سکه، به پاییز ۵۹ تاریخ‌گذاری کرد: روزه‌ای که به گفتهٔ اعمال رسولان ۲۷:۹ گذشته بود، در ۵۹ به ۵ اکتبر می‌افتاد. نمایهٔ گاه‌شماری او زندان پولس در فلسطین را از ژوئن ۵۷ تا ژوئیهٔ ۵۹ قرار می‌دهد، پس بنا بر محاسبهٔ او فستوس در ۵۹ رسید. این با انتساب سکه‌های سال پنجم به فستوس، ضرب‌شده در نخستین ماه‌های او، هم‌خوان است.
• تاریخ سنتی (۶۰ میلادی). بیشتر پژوهشگرانی که شورر در 1890 بررسی کرد فراخوانی فلیکس را در ۶۰ گذاشتند، و مک‌گیفرت (1890)، به پیروی از ویزلر، ۵۹–۶۱ را گسترده‌ترین بازه برای آغاز کار فستوس دانست. گری-فو (2016) هنوز تابستان ۶۰ را تاریخ سنتی می‌شمارد. بر پایهٔ این دیدگاه، سکه‌های سال پنجم در دوران فلیکس ضرب شدند، چنان‌که مدن در 1881 آنها را فهرست کرد، و بنا بر فهرست او هیچ سکه‌ای از فستوس شناخته نیست.

شماره‌های فهرست: RPC I 4972; Meshorer 35 (as cited by RPC I 4972)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — Ant. 20.182 (Whiston 20.8.9) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — Ant. 20.137-138 (Whiston 20.7.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — Ant. 20.197 (Whiston 20.9.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — Ant. 20.200 (Whiston 20.9.1) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — War 2.271 (Whiston 2.14.1) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — War 6.300 (Whiston 6.5.3) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1895 edition) — War 6.305 (Whiston 6.5.3) ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 reprint) — Ann. 13.14 (narrative of AD 55) ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 reprint) — Ann. 13.23 (narrative of AD 55) ↗
• Suetonius, Lives of the Caesars: Claudius (J. C. Rolfe, 1914) — Claud. 45 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.22.1 ↗
• Arthur Cushman McGiffert, Notes to Eusebius, Church History (NPNF, Second Series, vol. 1) — HE 2.22.1, note 469 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (CCEL text of the 10th edition, 1907) — ch. XIV, §3 'The Council' ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen (CCEL text of the 10th edition, 1907) — Chronological Index to the Life of St. Paul ↗

دو پرسش همچنان باز است. نخست اینکه این بنا در روزگار پولس چه شکلی داشت. پژوهش‌های اتریشی گسترش اصلی رومی و نمای صحنه را به دوران دومیتیان و تراژان تاریخ‌گذاری می‌کنند، حال آنکه پژوهش‌های قدیمی‌تر نخستین طبقه‌های نما را به ۶۶ میلادی نسبت می‌دادند؛ گزارش کاوش 2017 نیز به این نتیجه می‌رسد که تاریخ و شکل جایگاه تماشاگران هلنیستی را نمی‌توان تعیین کرد، پس گنجایش آن در آن زمان نامطمئن است. دوم اینکه صحنه‌پردازی دقیق چه دلالتی دارد. شروین-وایت و همر جزئیات دقیق مدنی را نشانهٔ سنتی آگاهانه می‌دانستند. پروو این ماجرا را صحنه‌ای ادبی و پرداخته می‌خواند، و دیگران یادآور می‌شوند که نویسنده‌ای متأخر و آگاه می‌توانست چنین رنگ محلی‌ای را فراهم کند، پس صحنه‌پردازی به‌تنهایی نمی‌تواند شورش را تأیید کند.

خوانش‌های دیگر

• صحنه‌پردازی دقیق برای آشوبی واقعی. لوقا از اطلاعات موثقی دربارهٔ بحرانی واقعی در افسس بهره گرفت. تماشاخانه به‌عنوان محل گردهمایی، اصطلاحات مجمع، منشی شهر و آسیارخ‌ها با افسس اوایل دورهٔ امپراتوری همخوان‌اند (شروین-وایت، همر)؛ رمزی این صحنه را آموزنده‌ترین تصویر باقی‌مانده از جامعه در یکی از شهرهای آسیا خواند. نامه‌های پولس از خطری سخت در افسس و در آسیا خبر می‌دهند (اول قرنتیان ۱۵:۳۲؛ اول قرنتیان ۱۶:۸–۹؛ دوم قرنتیان ۱:۸–۱۰)، هرچند هرگز از شورشی در تماشاخانه یاد نمی‌کنند.
• صحنه‌ای ادبی بر صحنه‌ای آشنا. این ماجرا عمدتاً ترکیبی نمایشی از لوقا است، به شیوهٔ صحنه‌های جمعیتی که پروو با رمان‌های باستانی مقایسه می‌کند. تماشاخانه، سرسپردگی به آرتمیس و مناصب مدنی ویژگی‌های عمومی و دیرپای افسس بودند و در ۱۰۴ میلادی هنوز برجسته بودند، پس نویسنده‌ای آگاه می‌توانست بی‌آنکه منبعی مشخص داشته باشد صحنه‌ای را در آنجا بپردازد. بنا بر این دیدگاه، صحنه‌پردازی دقیق نه رویداد را تأیید می‌کند و نه تاریخ نگارش اعمال رسولان را تعیین می‌کند.
• دردسر واقعی، صحنهٔ پرداخته. دیدگاهی میانه بر آن است که آشوبی واقعی پشت این گزارش قرار دارد، زیرا نامه‌های پولس خطری جدی در افسس را گواهی می‌کنند، اما لوقا صحنه و سخنرانی‌های آن را پرداخته است. بنا بر این دیدگاه، صحنه‌پردازی از سنتی دربارهٔ درگیری پشتیبانی می‌کند، بی‌آنکه جزئیات آن را تأیید کند.

شماره‌های فهرست: I.Ephesos 27; SEG 15, 698; SEG 41, 974; GIBM III 481

منابع

• Pleiades, Theater of Ephesus — Pleiades 818256726 (connected to Ephesus 599612) ↗
• Wikidata, Theater (Ephesus) — Q15723477 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XII, sec. 5, p. 277 ↗
• Philostratus, The Life of Apollonius of Tyana (F. C. Conybeare, 1912) — VA 4.10 ↗

کنت شناسایی rostraی فرماندار را قطعی دانست، و فهرست‌های بعدی (EDCS) بازسازی او را تکرار می‌کنند، هرچند از واژهٔ کلیدی تنها ROST باقی مانده و کنت پذیرفت که بازسازی‌اش شاید در همهٔ جزئیات درست از آب درنیاید. سه پرسش همچنان باز است. نخست، آیا دادرسی گالیون در این سکو برگزار شد یا در جایگاه داوری‌ای در جای دیگر؟ بنا بر توصیف ناشر از Corinth XXII (2022)، باسیلیکای یولیانی محل احتمالی دادگاه قضایی استان بود که از سوی امپراتور اداره می‌شد. دوم، چه مقدار از مرحلهٔ مرمرینی که امروز دیده می‌شود پیش از دورهٔ گالیون بوده است؟ سوم، آیا کلیسای قرون وسطایی بر روی سکو حافظه‌ای باستانی را نگه می‌دارد یا بازتاب شناسایی‌ای متأخرتر است؟

خوانش‌های دیگر

• دادگاه در یک باسیلیکا. دادرسی‌های رسمی والی شاید به‌جای rostraی روباز در یک باسیلیکا برگزار می‌شد. توصیف ناشر از Corinth XXII (2022) باسیلیکای یولیانی را، در انتهای شرقی میدان، محل احتمالی دادگاه قضایی اخائیه می‌خواند که از سوی امپراتور اداره می‌شد. جایگاه داوری گالیون می‌توانست آنجا باشد. این توصیف به پولس نمی‌پردازد.
• bēma نام جایگاه داوری است، نه یک بنا. اعمال رسولان همین اصطلاح را برای جایگاه داوری فستوس در قیصریه به کار می‌برد (اعمال رسولان ۲۵:۶؛ اعمال رسولان ۲۵:۱۷)، و یوحنا آن را برای جایگاه پیلاتس در محلی به نام سنگ‌فرش به کار می‌برد (یوحنا ۱۹:۱۳). جایگاه داوری فرماندار در بسترهای گوناگون توصیف می‌شود، پس اعمال رسولان ۱۸ لزوماً به معنای rostraی دائمی نیست؛ سکوی میدان یکی از نامزدهای محتمل در میان دیگران است.
• شناسایی قرون وسطایی، نه حافظه. کلیسای بیزانسی بر روی سکو شاید بازتاب شناسایی متأخرترِ این محل از سوی مسیحیان باشد، نه حافظه‌ای که از قرن نخست به ارث رسیده است. اسکرنتون اثبات پیوستگی لازم را دشوار دانست، و قدیمی‌ترین وقف گواهی‌شده به نام پولس در آن نزدیکی (Kent 728) از قرن نهم یا دهم است.
• بنایی قدیمی‌تر یا ناتمام در روزگار پولس. جدول بناهای کنت روکش مرمرین را زیر دوران کلودیوس (۴۱–۵۴ میلادی) قرار می‌دهد، هرچند متن او ربع دوم قرن را ترجیح می‌دهد. بنابراین rostraی مرمرین شاید درست پیش از دورهٔ گالیون یا پس از آن به پایان رسیده باشد، و پولس شاید سکوی قدیمی‌تر با نمای پوروس (سنگ آهک محلی) را دیده باشد.

شماره‌های فهرست: Corinth VIII.3 322; Corinth VIII.2 47; Corinth VIII.2 52; Corinth VIII.3 157; Corinth VIII.3 306; Corinth VIII.3 728; AE 1939, 110; AE 1947, 198; EDCS-08200272; EDCS-15300190

منابع

• Epigraphik-Datenbank Clauss-Slaby, EDCS record of the rostra revetment inscription, Corinth (cites West no. 47; = Kent no. 322) — EDCS-08200272 ↗
• Epigraphik-Datenbank Clauss-Slaby, EDCS record of a governor's letter to Corinth with the note that it was read from the rostra (AE 1939, 110; = Kent no. 306) — EDCS-15300190 ↗
• Pleiades, Corinthus/Korinthos — 570182 ↗

محتوای باقی‌مانده محل مناقشه نیست، و پرشِ شماره‌های بخش از قرن نوزدهم گزارش شده است؛ اما تفسیر آن کمتر قطعی است. اینکه شماره‌های پیوسته کی و به دست چه کسی تهیه شدند، و آیا از نیای متنی خودِ کدکس آمده‌اند یا از رونوشتی دیگر، نامعلوم است. محتوای دفترهای گمشده استنباطی است: کدکس سینایی و کدکس اسکندرانی هر دو از عبرانیان به اول تیموتائوس و دوم تیموتائوس، تیتوس و فیلیمون می‌رسند، اما P46، که عبرانیان را پس از رومیان دارد، نشان می‌دهد که مجموعه‌های نخستین با هم تفاوت داشتند. تاریخ کدکس در درون قرن چهارم و خاستگاه آن همچنان مورد بحث است: تا ۱۹۰۸، روم، آسیای صغیر و مصر پیشنهاد شده بودند، و اسکیت بعدها برای قیصریه استدلال کرد.

خوانش‌های دیگر

• شماره‌گذاری به ارث رسیده (خوانش معمول). شماره‌های پیوستهٔ بخش‌ها از دست‌نوشته‌ای کهن‌تر رونویسی شدند که در آن عبرانیان پس از غلاطیان می‌آمد. خودِ کدکس عبرانیان را پس از دوم تسالونیکیان قرار داد، ترتیبی که در کدکس سینایی و کدکس اسکندرانی نیز دیده می‌شود.
• شماره‌گذاری از منبعی دیگر. نظام بخش‌بندی ممکن است از رونوشتی غیر از رونوشتی آمده باشد که متن را فراهم کرد. اگر چنین باشد، ترتیبِ منبع آن نظام را ثبت می‌کند، نه ترتیبِ نیای متنی مستقیم کدکس را.
• محتوای پایان گمشده. نامه‌های شبانی و فیلیمون، و شاید مکاشفه، احتمالاً پس از عبرانیان می‌آمدند، چنان‌که در کدکس سینایی و کدکس اسکندرانی. این استنباطی معقول از کتاب مقدس‌های همانند است، اما هیچ برگ باقی‌مانده‌ای آن را برای این کدکس تأیید نمی‌کند.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland 03 (B); Vat. gr. 1209; INTF Liste docID 20003; Gregory-Aland 1957 (15th-century supplement, Vat. gr. 1209 pp. 1519-1536)

منابع

• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland 03 (docID 20003) ↗
• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland 1957 (docID 31957) ↗
• Biblioteca Apostolica Vaticana, DigiVatLib manuscript record, Vat.gr.1209 — Vat.gr.1209 ↗
• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland 01 (docID 20001) ↗
• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland 02 (docID 20002) ↗
• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland P46 (docID 10046) ↗
• Wikidata: Codex Vaticanus — Q209285 ↗

خاستگاه: هیچ چیز در این کدکس ثبت نمی‌کند که نخستین بار کجا یا برای چه کسی رونویسی شد. یادداشت‌های یک مصحح متأخر پس از دوم عزرا و استر می‌گویند متن با نسخه‌ای بسیار کهن مقابله شده است که پامفیلوسِ شهید، کشیشی در قیصریه، آن را تصحیح کرده بود؛ این یادداشت‌ها کدکس را چند سده پس از رونویسی‌اش با قیصریه پیوند می‌دهند (فنلون در ۱۹۰۸ آن مصحح را احتمالاً در سدهٔ هفتم قرار داد). قیصریه، مصر (اغلب اسکندریه)، روم و جنوب ایتالیا همه به‌عنوان محل پیدایش آن پیشنهاد شده‌اند. پیشنهادی که از زمان تیشندورف مطرح شده، آن را به پنجاه نسخه‌ای پیوند می‌دهد که کنستانتین از اوسبیوس سفارش داد (اوسبیوس، زندگی کنستانتین 4.36)، اما هیچ سندی این پیوند را ثبت نکرده است. تاریخ: دست‌خط آن را در سدهٔ چهارم، و گاه در میانهٔ آن، قرار می‌دهد، اما تاریخ‌گذاری بر پایهٔ خط تقریبی است. ترتیب: کدکس واتیکانوس و کدکس الکساندرینوسِ سدهٔ پنجم نیز عبرانیان را پس از دوم تسالونیکیان می‌آورند، پاپیروس ۴۶ آن را پس از رومیان می‌آورد، و کتاب‌مقدس‌های امروزی غربی آن را پس از فیلیمون می‌گذارند. متن: پژوهشگران دربارهٔ اینکه نام مکان در افسسیان ۱:۱ اصلی بوده و زود از میان رفته، یا بعدها افزوده شده است، هم‌نظر نیستند.

خوانش‌های دیگر

• عبرانیان به‌منزلهٔ نامهٔ پولس. برخی مفسران، چه باستانی و چه امروزی، جایگاه عبرانیان در میان نامه‌های پولس را پشتوانه‌ای برای نویسندگی پولس، یا برای نویسنده‌ای از حلقهٔ پولس، می‌دانند. این دسته‌بندی نشان می‌دهد که بخش بزرگی از کلیسایی که به زبان یونانی سخن می‌گفت عبرانیان را در شمار نامه‌های پولس می‌آورد. منابع همان دوره تردیدهایی در روم و نیز دیدگاه اوریگن را ثبت کرده‌اند که عبارت‌پردازی از آنِ پولس نیست؛ بنابراین این جایگاه به‌تنهایی نمی‌تواند مسئلهٔ نویسندگی را حل کند.
• سفارش کنستانتین. پیشنهادی که از زمان تیشندورف مطرح شده، سینائیتیکوس، و گاه کدکس واتیکانوس، را به پنجاه نسخهٔ پوستی از کتب مقدس پیوند می‌دهد که کنستانتین برای کلیساهای شهر تازه‌اش از اوسبیوس سفارش داد (اوسبیوس، زندگی کنستانتین 4.36). اندازه و تاریخ کدکس این را ممکن می‌سازد، اما هیچ سند باقی‌مانده‌ای این دست‌نوشته را به آن سفارش پیوند نمی‌دهد، و فنلون (۱۹۰۸) خاطرنشان کرد که هیچ نشانه‌ای در دست نیست که کدکس هرگز در قسطنطنیه بوده باشد.
• افسسیان به‌منزلهٔ نامه‌ای دوری. چند گواه کهن، از جمله دست نخست این کدکس، نام مکان را در افسسیان ۱:۱ ندارند. بر این پایه برخی بر آن‌اند که نامه برای چند کلیسا در نظر گرفته شده بود. دیگران نام را اصلی و نبودنش را تغییری زودهنگام در رونویسی می‌دانند که مصحح خودِ این کدکس آن را برگرداند.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland 01; INTF Liste docID 20001; British Library Add. MS 43725

منابع

• Codex Sinaiticus Project, About the Codex: Content — About the Codex: Content (surviving books; New Testament order, Hebrews after 2 Thessalonians, Acts between the Pastoral and Catholic Epistles) ↗
• Codex Sinaiticus Project, About the Codex: Date — About the Codex: Date (fourth century, sometimes mid-century, by palaeography; Vaticanus of similar date) ↗
• Codex Sinaiticus Project, About the Codex: Significance — About the Codex: Significance (corrections from the fourth to the twelfth century; order of books) ↗
• Codex Sinaiticus Project, About the Codex: History — About the Codex: History (holdings: British Library 347 leaves; Leipzig 43 leaves; parts of six leaves in St Petersburg; further leaves at St Catherine's) ↗
• Codex Sinaiticus Project, Transcription of Codex Sinaiticus, quire 36, folio 5 recto — Quire 36, folio 5 recto: colophon after 2 Esdras stating that the text was collated with a very old copy corrected by the martyr Pamphilus ↗
• Codex Sinaiticus Project, Transcription of Codex Sinaiticus, quire 37, folio 3 recto — Quire 37, folio 3 recto: colophon after Esther stating that the text was collated with a very old copy corrected by the martyr Pamphilus, whose own subscription cites Origen's Hexapla ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste record and page index: GA 01 — Gregory-Aland 01 (docID 20001): IV century; British Library Add. 43725; page index Romans from 261r to Philemon at 298r, Hebrews 288v-293v, Acts from 299r ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, NTVMR transcription of GA 01, folio 280v — GA 01 folio 280v (pageID 1620), Ephesians 1:1: first hand omits the place-name; corrector supplies it ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste record and page index: GA 03 — Gregory-Aland 03 (docID 20003): IV century; Vat. gr. 1209; page index has Hebrews after 2 Thessalonians and ends at Hebrews 9:14 ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, NTVMR transcription of GA 03, page 1493 — GA 03 page 1493 (pageID 2620), Ephesians 1:1: first hand omits the place-name; corrector supplies it ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste record and page index: P46 — Gregory-Aland P46 (docID 10046): dated 200-225; page index Romans, Hebrews, 1-2 Corinthians, Ephesians, Galatians, Philippians, Colossians, 1 Thessalonians ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, NTVMR transcription of P46, folio 75r — P46 folio 75r (pageID 1310), Ephesians 1:1: no place-name ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste record and page index: GA 02 — Gregory-Aland 02 (docID 20002): V century; British Library Royal 1 D.VIII; page index has Hebrews after 2 Thessalonians ↗
• Eusebius, Church History, Book III (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.3.5 ↗
• Eusebius, Church History, Book VI (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 6.25.11-14 ↗
• Eusebius, Church History, Book VII (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 7.32.24-25 (Pamphilus a presbyter of the church at Caesarea in Palestine) ↗

سه پرسش باز است. تاریخ: بیشتر دیرین‌نگاران این دست‌خط را حدود ۲۰۰ میلادی می‌دانند؛ INTF، و نیز اورسینی و کلاریس، آن را در اوایل سدهٔ سوم می‌گذارند، و گریفین از حدود ۱۷۵ تا ۲۲۵ دفاع کرد. کیم اواخر سدهٔ نخست را پیشنهاد کرد (که پیروان اندکی یافت) و کامفرت و بارت میانهٔ سدهٔ دوم را، در حالی که سندرز، نخستین ویراستار برگ‌های میشیگان، آن را به سدهٔ سوم نسبت داد. محتوا: کنیون برگ‌های پایانیِ گم‌شده را برای نامه‌های شبانی بسیار اندک می‌دانست، در حالی که داف استدلال کرد که کاتب متن را فشرده می‌نوشت و می‌توانست برگ‌هایی بیفزاید. ویرایش مرقیون نیز این نامه‌ها را نداشت (ترتولیان، «در رد مرقیون» ۵.۲۱)، اما این قیاسی از منطقه و گروهی دیگر است، نه گواهی دربارهٔ این کدکس. رومیان: آیا ستایش پس از ۱۵:۳۳ نشانهٔ ویرایشی پانزده‌فصلی است (مانسون)، یا جای‌گذاری ثانوی در نامه‌ای که در اصل شانزده فصل داشت (گمبل)؟

خوانش‌های دیگر

• تاریخ‌گذاری زودتر. کیم (۱۹۸۸) P46 را به اواخر سدهٔ نخست، و کامفرت و بارت (۲۰۰۱) آن را به میانهٔ سدهٔ دوم نسبت دادند. اگر هر یک درست باشد، این مجموعه از این هم کهن‌تر است. بیشتر دیرین‌نگاران حدود ۲۰۰ میلادی را ترجیح می‌دهند، و هر تاریخی که از دست‌خط به دست آید چند دهه حاشیه دارد.
• نامه‌های شبانی، برنامه‌ریزی‌شده یا افزوده (داف). داف (۱۹۹۸) استدلال کرد که کاتب در صفحه‌های پایانی متن را فشرده می‌نوشت و شاید برگ‌های افزوده‌ای در نظر داشت، پس شاید قرار بود این کدکس نامه‌های شبانی را نیز در بر گیرد. داوری مخالف کنیون بر تخمین فضایی تکیه دارد که برگ‌های گم‌شده فراهم می‌کردند. برگ‌های بازمانده نمی‌توانند این پرسش را به هیچ سو حل کنند.
• رومیان پانزده‌فصلی. مانسون ستایش پس از ۱۵:۳۳ را پایان ویرایشی پانزده‌فصلی خواند که به روم فرستاده شد، و فصل ۱۶ را از آنِ نسخه‌ای برای افسس دانست. گمبل استدلال کرد که نامهٔ شانزده‌فصلی اصلی است. خود P46 همچنان فصل ۱۶ را به‌عنوان بخشی از رومیان رونویسی می‌کند.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland P46; INTF Liste docID 10046; Chester Beatty Library BP II; University of Michigan Library inv. 6238

منابع

• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF NTVMR, page-level record) — Gregory-Aland P46 (INTF docID 10046) ↗
• Chester Beatty online exhibition page: New Testament (label for the Pauline Epistles leaf) — CBL BP II f.61 ↗
• CSNTM manuscript record: P46 — GA P46 ↗
• INTF NTVMR transcription of P46 — P46 folio 20r ↗
• INTF NTVMR transcription of P46 — P46 folio 21v ↗
• INTF NTVMR transcription of P46 — P46 folio 75r ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 6.14.2 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 6.20.3 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21.1 ↗
• Wikidata item: Papyrus 46 — Q1513469 ↗

دو پرسش باز است. نخست تاریخ. P32 تنها بر پایهٔ دست‌خط تاریخ‌گذاری می‌شود، پس هر تاریخی تخمین است: هانت گفت سدهٔ سوم، شاید متأخرتر از دست‌خطی که با آن مقایسه‌اش کرد، و فهرست INTF ۲۰۰ تا ۲۲۵ میلادی را می‌دهد. دوم اهمیت آن. ترتولیان گزارش می‌دهد که تیتوس در مجموعهٔ مرقیون در میانهٔ سدهٔ دوم نبود، و در آنچه از P46 باقی مانده نیز دیده نمی‌شود. برخی این غیاب‌ها را با رد یا حذف توضیح می‌دهند؛ دیگران آنها را نشانهٔ نگارش متأخر می‌خوانند. P32 نشان می‌دهد که تیتوس تا سدهٔ سوم به‌صورت کتاب رونویسی می‌شد، اما نمی‌تواند دربارهٔ نویسندگی داوری کند.

خوانش‌های دیگر

• نوشتهٔ پولس. بسیاری از پژوهشگران انجیلی و برخی دیگر بر این باورند که پولس تیتوس را، شاید با کمک یک منشی، پس از آزادی از بازداشت در روم که در اعمال رسولان ۲۸:۳۰–۳۱ آمده نوشت؛ آزادی‌ای که اعمال رسولان روایت نمی‌کند، اما این دیدگاه آن را از روی نامه‌ها و سنت بعدی بازسازی می‌کند. P32 با این دیدگاه سازگار است اما نمی‌تواند آن را ثابت کند، زیرا نسخه‌ای است که مدت‌ها پس از زندگی پولس تهیه شده است.
• نوشته‌شده بعدها به نام پولس. بسیاری از پژوهشگران انتقادی نامه‌های شبانی را اثر پیرویی می‌دانند که پس از مرگ پولس به نام او می‌نوشت. آنان به واژگان، سامان کلیسایی و نبودن این نامه‌ها در مجموعهٔ مرقیون اشاره می‌کنند. نسخه‌ای از سدهٔ سوم به همان اندازه با این دیدگاه سازگار است.
• بازهٔ زمانی گسترده‌تر برای این پاره. چون P32 تنها با مقایسهٔ دست‌خط تاریخ‌گذاری می‌شود، تاریخ آن بازه‌ای تقریبی است نه نقطه‌ای ثابت. خود هانت آن را شاید متأخرتر از پاپیروس پیدایشِ سدهٔ سوم می‌دانست که با آن مقایسه‌اش کرد، پس نمی‌توان تاریخی در اواخر سدهٔ سوم را رد کرد.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland P32; P.Ryl. 1 5; Manchester, John Rylands Library, Gr. P. 5

منابع

• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF online catalogue) — Gregory-Aland P32 ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF online catalogue) — Gregory-Aland P133 ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF online catalogue) — Gregory-Aland P46 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Ante-Nicene Fathers vol. 3) (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21.1 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Ante-Nicene Fathers vol. 1) (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Against Heresies 3.3.3-4 ↗

تاریخ تنها بر دست‌خط استوار است. گرنفل و هانت دست‌خط را احتمالاً از اواخر قرن سوم دانستند، اما در سرعنوان مدخل خود اواخر قرن سوم یا قرن چهارم را آوردند. CSNTM قرن سوم را می‌دهد، همچنان‌که Liste مؤسسهٔ INTF در سطح قفسه، که سرعنوانش «E II - A III» (پایان قرن دوم تا آغاز قرن سوم) است. این نظر که کدکس مجموعه‌ای از نامه‌های پولس بوده، بر حساب صفحه‌ها تکیه دارد. حدود ۲۰۶ صفحهٔ گمشده با ترتیب معمول از رومیان تا اول تسالونیکیان جور درمی‌آید، اما نمی‌توان محتوای دیگری با طول مشابه را منتفی دانست. نویسندگی پولس برای دوم تسالونیکیان مورد بحث است؛ پاپیروس به چگونگی رونویسی نامه مربوط است، نه به نویسندهٔ آن.

خوانش‌های دیگر

• رونوشتی اندکی متأخرتر. نخستین ویراستاران در سرعنوان، پاپیروس را از اواخر قرن سوم یا قرن چهارم دانستند، هرچند اواخر قرن سوم را ترجیح می‌دادند. اگر سرِ متأخرتر این بازه درست باشد، محتوا تغییری نمی‌کند، اما P30 شاهدی اندکی متأخرتر خواهد بود.
• رونوشتی اندکی کهن‌تر. سرعنوان Liste مؤسسهٔ INTF، P30 را «E II - A III»، یعنی پایان قرن دوم تا آغاز قرن سوم، تاریخ‌گذاری می‌کند. تاریخ همچنان تنها بر دست‌خط استوار است و محتوا تغییری نمی‌کند.
• نه لزوماً مجموعهٔ کامل نامه‌های پولس. شماره‌های صفحه تنها ثابت می‌کنند که حدود ۲۰۶ صفحه پیش از اول تسالونیکیان ۴:۱۲ می‌آمد. گزینش یا ترتیب دیگری از متن‌هایی با طول مشابه می‌توانست همین فضا را پر کند. «مجموعه‌ای از نامه‌های پولس» استنباط محتمل ویراستاران است، نه چیزی که کسی مشاهده کرده باشد.
• دوم تسالونیکیان به‌عنوان نامه‌ای مستعار. بسیاری از پژوهشگران انتقادی معتقدند دوم تسالونیکیان را نویسنده‌ای متأخرتر به نام پولس نوشت. بر پایهٔ این دیدگاه نیز، P30 همچنان نشان می‌دهد که تا قرن سوم این نامه درست پس از اول تسالونیکیان و به‌عنوان نامهٔ دوم به اهالی تسالونیکی رونویسی می‌شد. پاپیروس با هر دو دیدگاه دربارهٔ نویسندگی سازگار است.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland P30; P. Oxy. XIII 1598; Ghent University Library Inv. 61; INTF Liste docID 10030

منابع

• Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments (INTF, New Testament Virtual Manuscript Room) — Gregory-Aland P30 (docID 10030) ↗
• CSNTM manuscript record: P30 — GA P30 ↗
• Wikidata item: Papyrus 30 — Q2051048 ↗

تاریخ تنها بر دست‌خط استوار است. INTF و CSNTM این قطعه را در فهرست‌های خود از قرن سوم ثبت کرده‌اند، و رکورد مجموعهٔ کلن برای ویرایش آن این بازه را به اوایل قرن سوم محدود می‌کند؛ تاریخ‌هایی که بر پایهٔ دست‌خط ادبی تعیین می‌شوند معمولاً چند دهه این سو یا آن سو را مجاز می‌دانند. حروف باقی‌مانده چنان اندک‌اند که هر ادعایی دربارهٔ نوع متن آن از آنچه قطعه نشان می‌دهد فراتر می‌رود. همین دربارهٔ هر ادعایی صدق می‌کند که آن را برگرفته از ویرایشی گردآوری‌شده از نامه‌های پولس مانند P46 بداند، که برگ‌های باقی‌مانده‌اش، بنا بر نمایه‌سازی INTF، هیچ بخشی از فیلیمون را در بر ندارند. بیشتر پژوهشگران فیلیمون را به دلایل دیگر از آنِ پولس می‌دانند؛ اینکه او آن را از کجا نوشت هنوز محل مناقشه است.

خوانش‌های دیگر

• خوانش حداقلی. قطعه‌ای با حدود ده سطر ناقص تنها نشان می‌دهد که کسی فیلیمون را تا قرن سوم در یک کدکس رونویسی کرده است. این قطعه نمی‌تواند زمینهٔ نامه یا افرادی را که نام می‌برد تأیید کند. این پرسش‌ها به خودِ نامه و پیوندهایش با کولسیان و اعمال رسولان بستگی دارند.
• پیشی‌ای اندک در قدمت. تاریخ‌هایی که از دست‌خط به دست می‌آیند برآوردند. اگر P87 در اواخر قرن سوم و P139 یا کدکس سینایی در اوایل قرن چهارم رونویسی شده باشند، کهن‌ترین رونوشت‌های باقی‌ماندهٔ فیلیمون از نظر قدمت به هم نزدیک خواهند بود. P87 بر پایهٔ تاریخ فهرست‌ها همچنان کهن‌ترین می‌ماند، اما پیشی‌اش ممکن است تنها چند دهه باشد.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland P87; INTF Liste docID 10087; Köln, Institut für Altertumskunde, Inv. Nr. 12; P.Köln IV 170

منابع

• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste (INTF NTVMR): manuscript record P87 — P87 (docID 10087) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, INTF transcription of P87, folio 1r — P87 f. 1r (Phlm 13-15) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, INTF transcription of P87, folio 1v — P87 f. 1v (Phlm 24-25) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste (INTF NTVMR): manuscript record P139 — P139 (docID 10139) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste (INTF NTVMR): manuscript record 01 (Codex Sinaiticus) — 01 (docID 20001) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste (INTF NTVMR): manuscript record P46 — P46 (docID 10046) ↗
• CSNTM manuscript catalogue: GA P87 — GA P87 ↗
• Wikidata: Papyrus 87 — Q571588 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Ante-Nicene Fathers vol. 3) (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21 ↗

پرسش باز این است که کارگزار حارث در دمشق چه بود. شورر (1890) سخن پولس را به این معنا گرفت که دمشق در آن زمان از آنِ حارث بود و احتمالاً کالیگولا آن را به او بازگردانده بود، و به شکاف سکه‌های شهر اشاره کرد؛ به گزارش ریزنر (2011)، ولبورن از واگذاری شهر به دست کالیگولا در ۳۷–۳۹ دفاع کرد. بیکن (1899) چنین سلطه‌ای را زودتر از اواخر ۳۸ نمی‌دانست. ریزنر، با استناد به هنگل و شومر و دیگران، نه بخششی را ثابت‌شده می‌یابد و نه تصرفی را. هولتسمان، به گزارش بیکن (1899)، کارگزار را نمایندهٔ منافع عربستان در دمشق دانست؛ ریزنر او را سرپرست محلهٔ نبطی شهر می‌خواند، همانند سرپرست یهودیان اسکندریه که یوسفوس به نقل از استرابون او را اتنارخ (ethnarch) می‌نامد (Ant. 14.117). کمپبل این گریختن را نقطه‌ای ثابت برای گاه‌شماری زندگی پولس می‌داند.

خوانش‌های دیگر

• حکومت نبطی بر شهر، حدود ۳۷–۴۰ میلادی. حارث برای مدتی کوتاه از طریق کارگزارش بر دمشق حکومت کرد، شاید با بخششی از سوی کالیگولا پس از مرگ تیبریوس. کسانی که دمشق را در دست داشتند روزگاری شاهی پیشین به نام حارث را برای فرمانروایی بر کویله‌سوریه فراخوانده بودند (Ant. 13.392)، و یوسفوس همین عنوان را به آرکلائوس به‌عنوان فرمانروای نیمی از قلمرو هیرودیس بزرگ می‌دهد (War 2.93). در این صورت شکاف سکه‌ها جور درمی‌آید، گریختن در حدود ۳۷–۴۰ میلادی می‌افتد، و با توجه به غلاطیان ۱:۱۸ ایمان آوردن پولس به میانهٔ دههٔ ۳۰ منتقل می‌شود.
• کارگزار به‌عنوان سرپرست جامعه یا نمایندهٔ شاه. دمشق شهری از سوریه رومی باقی ماند. کارگزار حارث یا سرپرست جامعهٔ نبطی محلی بود (ریزنر) یا نماینده‌ای که منافع پادشاه را نمایندگی می‌کرد (هولتسمان، به گزارش بیکن). در هر دو حالت او می‌توانست بی‌آنکه بر شهر حکومت کند مراقب پولس باشد، پس گریختن می‌تواند زودتر در دههٔ ۳۰ رخ داده باشد. بیکن (1899) تردید داشت که چنین منصوبی بتواند از شهری در دست رومیان نگهبانی کند تا مانع بیرون رفتن کسی شود.
• یک تاریخ مبنای محدود. کمپبل گریختن از دست کارگزار حارث را مبنای گاه‌شماری‌ای می‌سازد که از نامه‌ها بنا شده، و آن را به‌طور محدود در اواخر دههٔ ۳۰ تاریخ‌گذاری می‌کند. ریزنر (2011) در پاسخ می‌گوید که اقتدار نبطی بر دمشق اثبات‌پذیر نیست، پس تنها نقطهٔ قطعی این است که گریختن پیش از مرگ حارث در ۴۰ میلادی بود.
• گریختن دیرتر از جایی که اعمال رسولان قرار می‌دهد. وایتسزکر، به گزارش بیکن (1899) که با احتیاط از او پیروی کرد، گریختن را در اقامتی بعدی در دمشق در حدود ۳۹ میلادی گذاشت، پس از نخستین دیدار پولس از اورشلیم (اعمال رسولان ۹:۲۶)، در دوران کار او در سوریه و قیلیقیه (غلاطیان ۱:۲۱). بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان ۹ این ماجرا را در جای نادرست قرار می‌دهد.
• سنت مشترک یا وابستگی ادبی. پیلی (1790) دو گزارش را کنار هم گذاشت، یکی با کارگزار پادشاه که از شهر نگهبانی می‌کند و دیگری با یهودیان که دروازه‌ها را زیر نظر دارند، و داوری کرد که این دو در جزئیات چنان متفاوت‌اند که یکی نمی‌تواند از دیگری برگرفته شده باشد. ولبورن یادآور می‌شود که آنها تا حدی در واژه‌ها هم‌خوان‌اند، که میان اعمال رسولان و نامه‌ها غیرعادی است. اینکه آیا اعمال رسولان از نامهٔ پولس استفاده کرده یا از سنتی مشترک، همچنان باز است.

شماره‌های فهرست: RPC I 4781-4806 (civic coinage of Damascus, 37/36 BC to AD 65/6); RPC I 4800-4802A (Damascus under Tiberius, year 345 = AD 33/4, the last dated issue before the gap); RPC I 4803-4806 (Damascus under Nero, year 377 = AD 65/6)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 18.109-115 (Whiston 18.5.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 18.120-129 (Whiston 18.5.3) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 16.293-299 (Whiston 16.9.4) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 16.351-355 (Whiston 16.10.9) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 14.117 (Whiston 14.7.2), quoting Strabo on the Jews of Egypt ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — War 2.93 (Whiston 2.6.3) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text of the 1895 Beardsley edition)) — Ant. 13.392 (Whiston 13.15.2) ↗
• Cassius Dio, Roman History, Book 59 (Earnest Cary, 1924) — 59.12.2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. II ↗
• Wikidata, Aretas IV Philopatris — Q302986 ↗
• Pleiades, Damascus — Pleiades 678106 ↗

پنج پرسش باز می‌ماند. نخست، آیا لوقا خطابهٔ آریوپاگوس را به زبانی هلنیستی نگاشت (دیبلیوس)، یا نقل‌قول‌های یونانی آن در خدمت الهیاتی کتاب‌مقدسی‌اند (گرتنر)؟ دوم، آیا بند نخست اعمال رسولان ۱۷:۲۸ نیز از اپیمنیدس برگرفته شده است؟ هریس بر پایهٔ شرحی سریانی که آن را حافظ سخن تئودور موپسوئستیایی می‌دانست چنین استدلال کرد، و روتشیلد بر پایهٔ سنت‌های عامیانه دربارهٔ اپیمنیدس. سوم، آیا اپیمنیدس سطر مربوط به اهالی کریت را نوشت، یا نام او بعدها به مَثَلی پیوند خورد که به تناقضی منطقی بدل شده بود (کوسکنیمی)؟ کوک این سطر را در بستر تاریخ ادیانش می‌خواند نه به‌عنوان یک تناقض. چهارم، آیا سطر اول قرنتیان از آنِ مناندر است، از یک تراژدی‌نویس، یا از گنجینهٔ مشترک گفته‌ها؟ پنجم، آیا پولس (ماونس) یا یکی از همراهانش (مارشال) تیتوس را نوشت؟

خوانش‌های دیگر

• نقل‌قول‌های خود پولس. پولس، که از یهودیان بود، به زبان یونانی سخن می‌گفت و از طرسوس می‌آمد (اعمال رسولان ۲۲:۳)، از آشنایی در سطح مدرسه با شاعران یونانی بهره برد و سطرهایی را برگزید که با مخاطبانش تناسب داشتند. کلمنت این سطرها را چنین خواند (Strom. 1.14؛ 1.19)، و دربارهٔ تیتوس، ماونس از نویسندگی خود پولس دفاع می‌کند.
• رواج به‌عنوان مَثَل. این سطرها گفته‌هایی رایج بودند، پس کاربردشان آشنایی با سنت حکمی یونانی را نشان می‌دهد، نه مطالعهٔ آثار شاعران. منبع نامطمئن سطر اول قرنتیان، یعنی کمدی مناندر یا تراژدی‌ای چنان‌که واژهٔ «تراژیک» کلمنت القا می‌کند، به همین سو اشاره دارد.
• نگارش لوقا در آتن. نقل آراتوس به شکل‌دهی ادبی لوقا به خطابه‌ای به سبک هلنیستی تعلق دارد (دیبلیوس). بر پایهٔ این دیدگاه، این نقل تحصیلات نویسندهٔ اعمال رسولان را نشان می‌دهد، نه لزوماً تحصیلات پولس را.
• اپیمنیدس به‌عنوان انتسابی متأخر. هگزامتر مربوط به اهالی کریت شاید شعری بی‌نام بوده که پس از آنکه به مَثَل و معمایی منطقی بدل شد به اپیمنیدس نسبت داده شد (کوسکنیمی). کاربرد واژه‌های آغازین آن به دست کالیماخوس تنها نشان می‌دهد که این نیم‌سطر تا سدهٔ سوم پیش از میلاد رایج بوده است.
• نگارش تیتوس پس از پولس. اگر یکی از همراهان پولس پس از مرگ او تیتوس را نوشته باشد («allonymity» از نظر مارشال)، نقل‌قول آن افق ادبی حلقهٔ پولس را نشان می‌دهد، نه افق خود پولس را.
• اوریپید یا گنجینهٔ مشترک، به‌جای مناندر. کلمنت سطر اول قرنتیان را «تراژیک» می‌خواند، و آلینسون به اوریپید، fr. 1013 Nauck، ارجاع می‌دهد. این سطر ممکن است به دست بیش از یک شاعر به کار رفته باشد، یا پیش از مناندر مَثَل بوده باشد.

شماره‌های فهرست: Aratus, Phaenomena 5 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0653.tlg001); Menander, Thais fr. 218 Kock; Euripides fr. 1013 Nauck (cross-reference given by Allinson 1921); Callimachus, Hymn 1 (To Zeus) 8; Diogenes Laertius 1.109-112 (Epimenides)

منابع

• Aratus, Phaenomena (English translation, Loeb Classical Library) (G. R. Mair, 1921) — Phaen. 4-6 (English translation) ↗
• Aratus, Phaenomena (Greek text, ed. G. R. Mair) — Phaen. 5 ↗
• G. R. Mair, Introduction to Aratus, in Callimachus and Lycophron; Aratus (Loeb Classical Library) — Introduction to Aratus, p. 360 (birthplace) ↗
• G. R. Mair, Introduction to Aratus, in Callimachus and Lycophron; Aratus (Loeb Classical Library) — Introduction to Aratus, p. 363 (date of the Phaenomena) ↗
• Clement of Alexandria, Stromata, Book I (Ante-Nicene Fathers vol. 2) (William Wilson, 1885) — Strom. 1.14 (Epimenides) ↗
• Clement of Alexandria, Stromata, Book I (Ante-Nicene Fathers vol. 2) (William Wilson, 1885) — Strom. 1.14 (Greek poems; 1 Corinthians line) ↗
• Clement of Alexandria, Stromata, Book I (Ante-Nicene Fathers vol. 2) (William Wilson, 1885) — Strom. 1.19 (Aratus) ↗
• Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, Book I (Epimenides) (R. D. Hicks, 1925) — 1.110 (date of Epimenides' visit to Athens) ↗
• Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, Book I (Epimenides) (R. D. Hicks, 1925) — 1.111 (works ascribed to Epimenides) ↗

پژوهشگران از سدهٔ نوزدهم دربارهٔ اینکه آیا لوقا یوسفوس را می‌شناخت بحث کرده‌اند. کرنکل (1894) از استفادهٔ لوقا از یوسفوس در بسیاری از بخش‌ها دفاع کرد و این اندیشه را پیش کشید که لوقا جغد را، که یوسفوس آن را «پیام‌آور» (به یونانی angelos) می‌خواند، با فرشته جایگزین کرد. اما دربارهٔ اعمال رسولان ۱۲ او داوری کرد که هیئت نمایندگی صور و صیدون و بلاستوس از منبعی دیگر آمده‌اند، که استفاده از یوسفوس را در اینجا مشکوک می‌کرد، و جغد، فرشته و کرم‌ها را افسانه‌ای پیرامون هسته‌ای تاریخی و مشترک خواند. میسون (2003) مرگ هیرودیس آگریپای اول را در میان هم‌خوانی‌هایی می‌شمارد که آگاهی لوقا از یوسفوس را باورپذیرتر از تصادف می‌کنند، و پروو (2006) از این آگاهی و از تاریخ‌گذاری اعمال رسولان در سدهٔ دوم دفاع می‌کند. نقل اوسبیوس از این بخش (HE 2.10.6) «فرشته» دارد، در جایی که دست‌نوشته‌های یوسفوس جغد دارند. هر دو روایت از الگویی رایج دربارهٔ فرمانروایان بی‌دین نیز پیروی می‌کنند، پس همچنان باز است که چه مقدار از هر یک گزارش است و چه مقدار شکل‌دهی ادبی.

خوانش‌های دیگر

• لوقا یوسفوس را اقتباس کرد. نویسندهٔ اعمال رسولان «آثار باستانی یهود» (پایان‌یافته در ۹۳/۹۴ میلادی) را می‌شناخت و گزارش آن را برای خوانندگانی از مسیحیان بازشکل داد، چنان‌که فرشته و کرم‌ها جای نشانهٔ شوم جغد را گرفتند. میسون (2003) آگاهی لوقا از یوسفوس را باورپذیرتر از تصادف می‌یابد، و پروو (2006) از آن دفاع می‌کند. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان پس از میانهٔ دههٔ ۹۰ نوشته شده است.
• گزارش‌های مستقل از مرگی در برابر همگان. لوقا و یوسفوس هر یک از گزارش‌هایی دربارهٔ مرگی بهره بردند که مردمان بسیاری در قیصریه شاهدش بودند. آنها در مناسبت، چند جزئیات و نام پادشاه تفاوت دارند، که بر ضد وام‌گیری ادبی گواهی می‌دهد؛ کرنکل، که در جاهای دیگر از استفادهٔ لوقا از یوسفوس دفاع می‌کرد، آن را در اینجا مشکوک دانست. اگر چنین باشد، توافق آنها دربارهٔ صحنه، ستایش و بیماری ناگهانی تأییدی مستقل است.
• قرارداد ادبی به هر دو گزارش شکل داد. هر دو نویسنده مرگ را از طریق الگویی آشنا از مکافات فرمانروایانی بازگفتند که افتخارات الهی را می‌پذیرند. خود یوسفوس بیماری کشندهٔ هیرودیس بزرگ را، همراه با کرم‌ها، داوری خدا برای گناهانش وصف می‌کند (Ant. 17.168-169)، و دوم مکابیان ۹ نیز داستان آنتیوخوس چهارم را به همین شیوه بازمی‌گوید. طرح کلی مشترک شاید به همان اندازه وام‌دار این قرارداد باشد که وام‌دار آگاهی جداگانه از رویداد (مقایسه کنید با آلن 1997 دربارهٔ اعمال رسولان).

شماره‌های فهرست: Josephus, Antiquitates Judaicae 19.343-350 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001); Josephus, Bellum Judaicum 2.218-219 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.343 (Whiston 19.8.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.344 (Whiston 19.8.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.345 (Whiston 19.8.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.346 (Whiston 19.8.2; no rebuke and the owl) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.346 (Whiston 19.8.2; the owl as messenger) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.347 (Whiston 19.8.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 19.350 (Whiston 19.8.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 18.200 (owl omen, 18.195-202; Whiston 18.6.7) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 17.168-169 (Whiston 17.6.5) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.101 (Whiston 20.5.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.267 (Whiston 20.11.3) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.218-219 (Whiston 2.11.6) ↗
• Eusebius, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1) (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.10.6 ↗
• Eusebius, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1) (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.10.10 ↗
• Wikidata item: Agrippa I — Q298636 ↗
• Pleiades place: Stratonos Pyrgos/Caesarea — 678401 ↗

پرسش باز، شکل مفرد است. پاوسانیاس، فیلوستراتوس و ترتولیان از خدایان ناشناخته به شکل جمع سخن می‌گویند. نوردن (1913) شرح ژروم بر تیتوس ۱:۱۲ را نقل می‌کند که می‌گوید کتیبه جمع بود و از خدایان آسیا، اروپا و آفریقا همراه با خدایان ناشناخته و بیگانه نام می‌برد، و پولس برای استدلالش آن را مفرد کرد. نوردن آن عبارت کامل‌تر را به مذبحی دیگر، احتمالاً در روم، نسبت داد و شکل مفرد در اعمال رسولان را بازپرداختی از یک مضمون جمع برگرفته از سنتی دربارهٔ آپولونیوس دانست. دایسمان (1912) گمان می‌کرد که یک پرستنده می‌توانست مذبحی را به یک خدای ناشناخته تقدیم کرده باشد، و به مذبحی در پرگامون اشاره کرد که بازسازی‌اش به‌عنوان تقدیم‌نامه‌ای به خدایان ناشناخته خود نامطمئن است.

خوانش‌های دیگر

• عبارتی جمع، اقتباس‌شده. ژروم بر آن بود که کتیبهٔ واقعی جمع بود و پولس آن را به شکل مفرد نقل کرد، زیرا استدلالش به یک خدا نیاز داشت. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان گونه‌ای واقعی از تقدیم‌نامه را اقتباس می‌کند. نوردن، که ژروم را نقل می‌کند، داوری کرد که عبارت کامل‌تر ژروم از مذبحی دیگر، احتمالاً در روم، آمده است که مفسری پیشین به خطا آن را با مذبح آتن یکی دانسته بود.
• وام‌گیری ادبی. نوردن استدلال کرد که خطابهٔ آریوپاگوس به گزارشی ادبی از سخن گفتن آپولونیوس تیانایی در آتن وابسته است، و تغییر از جمع به مفرد نشان می‌دهد که اعمال رسولان وام‌گیرنده است. این استدلال به بازسازی گزارشی پیشین از آپولونیوس بر پایهٔ اثر سدهٔ سومی فیلوستراتوس وابسته است.
• تقدیم‌نامه‌ای واقعاً مفرد. دایسمان محتمل دانست که فردی، سپاسگزار از خدایی که نمی‌توانست نامش را ببرد، مذبحی به یک خدای ناشناخته تقدیم کرده باشد، چنان‌که ظاهراً یک کاهن دمتر در پرگامون در سدهٔ دوم میلادی برای خدایان ناشناخته چنین کرد. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان ممکن است عبارت را دقیق گزارش کرده باشد، هرچند هیچ مذبح مفردی باقی نمانده و بازسازی پرگامون نامطمئن است.
• سنت‌های اپیمنیدس به‌عنوان چارچوب. روتشیلد استدلال می‌کند که سنت‌های عامیانه دربارهٔ اپیمنیدس، پیشگوی اهل کریت، که او آنها را با مذبح اعمال رسولان ۱۷:۲۳ پیوند می‌دهد، ویژگی‌های به‌ظاهر موردی ماجرای آتن را توضیح می‌دهند و در خدمت مضمون لوقا دربارهٔ انتقال آیین‌اند.
• خطای متنی یا لغزش حافظه. نوردن گزارش می‌دهد که بلاس حدس زد اعمال رسولان در اصل شکل جمع را داشته است، و اوزنر گمان کرد که پولس کتیبه را نادرست به یاد آورد. نوردن حدس بلاس را رد کرد، زیرا تنها شکل مفرد با استدلال خطابه جور درمی‌آید، و دیدگاه اوزنر را به این دلیل که از هر راه‌حلی دست می‌کشد کنار گذاشت.

شماره‌های فهرست: Pausanias, Description of Greece 1.1.4; 5.14.8 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001); Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers 1.110 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001); Philostratus, Life of Apollonius of Tyana 6.3 (CTS urn:cts:greekLit:tlg0638.tlg001)

منابع

• Pausanias, Description of Greece (W. H. S. Jones, 1918) — 1.1.4 ↗
• Pausanias, Description of Greece (W. H. S. Jones, 1918) — 5.14.8 ↗
• Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, Book I (Epimenides) (R. D. Hicks, 1925) — 1.110 (nameless altars) ↗
• Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, Book I (Epimenides) (R. D. Hicks, 1925) — 1.110 (46th Olympiad) ↗
• Philostratus, Life of Apollonius of Tyana (F. C. Conybeare, 1912) — 6.3 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Ante-Nicene Fathers vol. 3) (Peter Holmes, 1885) — 1.9 ↗
• Clement of Alexandria, Stromata, Book I (Ante-Nicene Fathers vol. 2) (William Wilson, 1885) — Strom. 1.19 (the unknown God) ↗

سه پرسش همچنان باز است. گاه‌شماری: نزد تاسیتوس، فلیکس پیش از ۵۲ میلادی بر سامره حکومت می‌کرد، در حالی که کومانوس جلیل را در دست داشت، اما یوسفوس فلیکس را جانشین کومانوس می‌داند؛ سال ورود فستوس نیز مورد بحث است. پاسخ تا حدی به این بستگی دارد که آیا پالاس، که به گفتهٔ یوسفوس از فلیکس حمایت کرد، پس از آنکه نرون حدود ۵۵ میلادی او را از منصبش برکنار کرد (Ann. 13.14)، آن نفوذ را حفظ کرد یا نه، و تا حدی به اینکه دو سالِ اعمال رسولان ۲۴:۲۷ مدت بازداشت پولس را می‌سنجد یا دورهٔ حکومت فلیکس را. همسران: دروسیلای تاسیتوس از نسل آنتونیوس و کلئوپاترا است، و سوئتونیوس فلیکس را همسر سه ملکه می‌داند. استقلال: برخی پژوهشگران استدلال می‌کنند که لوقا «آثار باستانی» یوسفوس را می‌شناخت. اگر چنین بوده باشد، این هم‌خوانی به‌عنوان تأییدی جداگانه وزن کمتری دارد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از یوسفوس بهره گرفته است. ریچارد پروو، و با احتیاط بیشتر استیو میسون، استدلال می‌کنند که نویسندهٔ اعمال رسولان نوشته‌های یوسفوس را می‌شناخت؛ اگر چنین باشد، این هم‌خوانی تأییدی مستقل نیست. در برابرِ وام‌گیری در این مورد: ازدواج دروسیلا تنها در «آثار باستانی» (۹۳/۹۴ میلادی) آمده است، که بسیاری از پژوهشگران آن را پس از اعمال رسولان تاریخ‌گذاری می‌کنند، و اعمال رسولان هیچ‌یک از جزئیات خاص یوسفوس را ندارد (عزیز؛ جادوگر اهل قبرس، که در متن یونانی چاپ نیزه آتوموس و در ترجمهٔ انگلیسی ویستون سیمون نام دارد).
• ترجیح تاسیتوس دربارهٔ کارنامه و همسران فلیکس. رمزی گزارش کرد که مومزن دربارهٔ فرماندهی اولیهٔ فلیکس تاسیتوس را بر یوسفوس ترجیح می‌داد. رومن دیکسلر (2020) استدلال می‌کند که تاسیتوس حق داشت یکی از همسران فلیکس را از نسل کلئوپاترا بداند. هیچ‌یک از این دو دیدگاه منتفی نمی‌کند که فلیکس با دختر هیرودیس آگریپای اول نیز ازدواج کرده باشد، زیرا سوئتونیوس سه همسر از خاندان‌های شاهی برای او برمی‌شمارد. این پرسش به دقت یوسفوس مربوط است، نه به اعمال رسولان ۲۴:۲۴.
• شهرت بد فلیکس شاید اغراق‌آمیز باشد. برنک و کانالی د روسی (2001) استدلال می‌کنند که با شهرت «بدنام» فلیکس باید با احتیاط برخورد کرد. ملاحظهٔ ویراستاری: تاسیتوس با تحقیری آشکار دربارهٔ آزادشدگانِ امپراتور می‌نویسد، و یوسفوس در پی توضیح راهی است که به جنگ یهودیان انجامید. بنابراین تصویر خصمانه در هر دو منبع به‌تنهایی تصویر اعمال رسولان از یک فرماندار پول‌خواه را تأیید نمی‌کند.

شماره‌های فهرست: urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001 (Josephus, Antiquities); urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004 (Josephus, Jewish War); urn:cts:latinLit:phi1351.phi004 (Tacitus, Histories); urn:cts:latinLit:phi1351.phi005 (Tacitus, Annals)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.137 (Whiston 20.7.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.141-144 (Whiston 20.7.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 19.354 (Whiston 19.9.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.160-166 (Whiston 20.8.5) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.182 (Whiston 20.8.9) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.247 (Whiston 2.12.8) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.252-253 (Whiston 2.13.2) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.271 (Whiston 2.14.1) ↗
• Tacitus, The Histories (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1873 (Perseus text: Random House reprint, 1942)) — Hist. 5.9 ↗
• Tacitus, The Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 19th-century translation (Perseus text: Random House reprint, 1942)) — Ann. 12.54 ↗
• Tacitus, The Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 19th-century translation (Perseus text: Random House reprint, 1942)) — Ann. 13.14 ↗
• Suetonius, The Lives of the Caesars: Claudius (J. C. Rolfe, 1914) — Claud. 28.1 ↗
• William Whiston, Translator's note to Antiquities 20.7.2 (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Note 1 to Ant. 20.142 (Whiston 20.7.2) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — Ch. 13 (The Voyage to Jerusalem), note 56 ↗

یوسفوس هرگز پایان دورهٔ تصدی حنانیا را تاریخ‌گذاری نمی‌کند. او یوناتان را، که در ۳۶–۳۷ میلادی در منصب بود، هنگام قتلش در دوران فلیکس «کاهن اعظم» می‌خواند (Ant. 20.162)، و انتصاب اسماعیل را بعدتر ثبت می‌کند (Ant. 20.179). پس بر پایهٔ یوسفوس به‌تنهایی، اینکه حنانیا حدود ۵۷ میلادی در منصب بود استنباط است؛ اعمال رسولان آن را به تصریح می‌گوید. پولس می‌گوید نمی‌دانست حنانیا کاهن اعظم است (اعمال رسولان ۲۳:۵). یادداشت آلبرت بارنز در قرن نوزدهم بر این آیه طنز، عذرخواهی بابت سخن شتاب‌زده، ناآشنایی پس از غیبتی طولانی، و اینکه حنانیا نه در جایگاه کاهن اعظم نشسته بود و نه جامهٔ او را بر تن داشت را بررسی می‌کند و سپس خالی بودن منصب را ترجیح می‌دهد. پژوهشگرانی که گمان می‌کنند لوقا یوسفوس را می‌شناخت، می‌پرسند آیا دو روایت به‌طور مستقل با هم توافق دارند. تصویر خصمانهٔ یوسفوس همچنین بازتاب منافع اشرافی و دفاعیه‌ای خود اوست.

خوانش‌های دیگر

• حنانیا در ۵۷ میلادی در منصب نبود. یوسفوس برای پایان دورهٔ تصدی حنانیا تاریخی به دست نمی‌دهد. برخی مفسران قرن نوزدهم، مانند آلبرت بارنز در شرح اعمال رسولان ۲۳:۵، بر این باور بودند که منصب در آن زمان خالی بود و حنانیا از سر احترام ریاست می‌کرد، که می‌توانست پاسخ پولس را توضیح دهد. سکوت یوسفوس وجود چنین فاصله‌ای را ثابت نمی‌کند، و یوناتانی که او در Ant. 20.162 «کاهن اعظم» می‌خواند، تنها در ۳۶–۳۷ میلادی در منصب بوده بود (Ant. 18.95, 123).
• لوقا از یوسفوس بهره گرفت. ریچارد پروو، و با احتیاط بیشتر استیو میسون، استدلال می‌کنند که نویسندهٔ اعمال رسولان آثار یوسفوس را می‌شناخت. اگر چنین باشد، اعمال رسولان ممکن است نام و مقام حنانیا را از یوسفوس گرفته باشد نه از دانشی مستقل. دیگران اعمال رسولان را پیش از «آثار باستانی» (۹۳/۹۴ میلادی) تاریخ‌گذاری می‌کنند، یا در اینجا نشانه‌ای از وام‌گیری نمی‌یابند، زیرا جلسهٔ دادرسی در اعمال رسولان ۲۳ همتایی در یوسفوس ندارد.
• صحنه‌ای ساخته‌شده. برخی مفسران انتقادی اعمال رسولان ۲۳:۱–۱۰ را صحنه‌ای می‌دانند که لوقا پیرامون مضمون‌های خود ساخته است، مانند احترام پولس به شریعت و نزاع فریسیان و صدوقیان بر سر رستاخیز. بر پایهٔ این خوانش، نام و مقام درست نشان می‌دهد که لوقا آن دوره را می‌شناخت، اما تأیید نمی‌کند که جلسهٔ دادرسی آن‌گونه که روایت شده رخ داده است.
• شناسایی ویستون در Ant. 20.205. ویستون در یادداشتی بر ترجمهٔ ۱۷۳۷ خود، «کاهن اعظم حنانیا»ِ ثروتمندِ Ant. 20.205-213 را همان حنّای بزرگ دانست. متن یوسفوس در آنجا او را حنانیا می‌نامد، همان‌گونه که ترجمهٔ خود ویستون چاپ می‌کند، در حالی که شکل معمول یوسفوس برای حنّا «آنانوس» است.

شماره‌های فهرست: urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001 (Josephus, Antiquities); urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004 (Josephus, Jewish War)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.103 (Whiston 20.5.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.131 (Whiston 20.6.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.162 (Whiston 20.8.5) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.179 (Whiston 20.8.8) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.205 (Whiston 20.9.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.206 (Whiston 20.9.2) ↗
• William Whiston, Antiquities of the Jews, translator's note to 20.9.2 (William Whiston, 1737) — Whiston's note on Ant. 20.205 (Whiston 20.9.2 n. 1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.213 (Whiston 20.9.4) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.243 (Whiston 2.12.6) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.426 (Whiston 2.17.6) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.441 (Whiston 2.17.9) ↗

دو پرسش باز است. گاه‌شماری: بیشتر پژوهشگران ورود فستوس را حدود ۵۹–۶۰ میلادی می‌دانند؛ مک‌گیفرت (1890) در گسترده‌ترین حالت ۵۹–۶۱ را ممکن می‌دانست، و شورر (1890) ۶۰ را پیشنهاد کرد. آنان به سخن پولس استناد می‌کنند که فلیکس سال‌های بسیار داور این قوم بوده است (اعمال رسولان ۲۴:۱۰)، و به رویدادهای دوران فلیکس که یوسفوس در زمان نرون قرار می‌دهد (Ant. 20.160-181). تاریخ پایانی بر War 6.300-305 استوار است، که آلبینوس را هنگامی در حال حکومت نشان می‌دهد که یشوع پسر آنانوس، که فریادهایش چهار سال پیش از جنگ در عید خیمه‌ها آغاز شده بود، نزد او آورده شد. اقلیتی ۵۵–۵۶ میلادی را ترجیح می‌دهند. آنان به ترجمهٔ ژروم از «گاه‌نامه»ی یوسبیوس استناد می‌کنند، و استدلال می‌کنند که پالاس، که به گفتهٔ یوسفوس در آن زمان بیشترین ارج را نزد نرون داشت و فلیکس را نجات داد (Ant. 20.182)، در ۵۵ منصبش را از دست داد (تاسیتوس، Ann. 13.14). دیگران پاسخ می‌دهند که پالاس پس از از دست دادن منصبش جایگاهش را حفظ کرد: او در اواخر همان ۵۵ از اتهام توطئه تبرئه شد (Ann. 13.23) و تا ۶۲ زنده بود (Ann. 14.65). وابستگی: برخی استدلال می‌کنند که لوقا از یوسفوس استفاده کرد؛ دیگران اعمال رسولان را مستقل از او می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• گاه‌شماری زودهنگام. فستوس حدود ۵۵–۵۶ میلادی وارد شد. ترجمهٔ لاتین ژروم از «گاه‌نامه»ی یوسبیوس تغییر فرماندار را در سال دوم نرون قرار می‌دهد، و سخن یوسفوس که پالاس فلیکس را نجات داد چنین خوانده شده است که تاریخی پیش از برکناری پالاس در ۵۵ را لازم می‌آورد. ویراستاران، والسیوس و هاینیشن، این تاریخ را مفروض گرفتند، و شورر (1890) از کلنر و وبر در میان مدافعان بعدیِ فراخوانی در اوایل دوران نرون نام می‌برد. بر پایهٔ این دیدگاه، بازداشت پولس در قیصریه و سفرش با کشتی به روم چند سال زودتر می‌افتد.
• لوقا از یوسفوس بهره گرفت. اگر اعمال رسولان پس از «آثار باستانی» (۹۳/۹۴ میلادی) نوشته شده باشد و نویسنده‌اش از یوسفوس استفاده کرده باشد، نام مشترک، ترتیب جانشینی و پیوند با اگریپاس نشان‌دهندهٔ استفادهٔ لوقا از یک منبع خواهد بود، نه تأییدی مستقل. منتقدان این دیدگاه یادآور می‌شوند که صحنه‌های فستوس در اعمال رسولان چیزهای بسیاری دارند که در یوسفوس نیست، و هیچ‌یک از رویدادهای مربوط به فستوس در خود یوسفوس را ندارند: sicarii، شیاد بیابان و دیوار معبد.

شماره‌های فهرست: CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001 (Josephus, Jewish Antiquities); CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004 (Josephus, Jewish War)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.182 (Whiston 20.8.9) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.185-188 (Whiston 20.8.10) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.189-196 (Whiston 20.8.11) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.197 (Whiston 20.9.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.200 (Whiston 20.9.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.267 (Whiston 20.11.3) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.271-272 (Whiston 2.14.1) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 6.300 (Whiston 6.5.3) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 6.305 (Whiston 6.5.3) ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 13.14 ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 13.23 ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 14.65 ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.22.1 ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.23.21 ↗
• A. C. McGiffert, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1), note on HE 2.21 (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.21.3, note 468 ↗
• A. C. McGiffert, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1), note on HE 2.22 (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.22.1, note 469 ↗

دو پرسش همچنان باز است. دربارهٔ ارقام، ۳۰٬۰۰۰ در «جنگ یهود» ممکن است برآوردی گرد یا اغراق‌آمیز از جمعیت باشد. مک‌گیفرت (1890)، به نقل از تولوک، در عوض ۳۰٬۰۰۰ را اوباشی دانست که پراکنده شدند، ۶۰۰ را راهزنانی که فلیکس کشت یا اسیر کرد، و ۴٬۰۰۰ را شمار اندکی که همراه «مصری» گریختند، و افزود که اعداد به‌آسانی در رونویسی اشتباه نوشته می‌شوند. دربارهٔ وابستگی، استیو میسون استدلال می‌کند که لوقا یوسفوس را می‌شناخت، زیرا پیوند دادن «مصری» با sicarii، که «جنگ یهود» درست پیش از او توصیف می‌کند، آن‌قدر نزدیک از ترتیب «جنگ یهود» پیروی می‌کند که نمی‌تواند تصادفی باشد. دیگران پاسخ می‌دهند که رقم ۴٬۰۰۰ در اعمال رسولان، جهت حرکت و واژگانش با هیچ‌یک از روایت‌های یوسفوس همخوان نیست، و این از دانشی مستقل دربارهٔ شورشی پرآوازه و تازه حکایت دارد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از یوسفوس بهره گرفته است. لوقا یوسفوس را می‌شناخت و sicarii را، که در War 2.254-263 درست پیش از «مصری» توصیف شده‌اند، به جنبش «مصری» پیوند داد. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان پس از «جنگ یهود» نوشته شده است، یا اگر لوقا از «آثار باستانی» استفاده کرده باشد، پس از ۹۳/۹۴ میلادی.
• یادِ مستقل از شورش. لوقا، یا منبع او، ممکن بود بی‌آنکه یوسفوس را خوانده باشد، شورشی پرآوازه و تازه را به خنجرداران همان سال‌ها پیوند دهد. رقم، جهت حرکت و عبارت‌پردازی اعمال رسولان از هیچ‌یک از روایت‌های یوسفوس پیروی نمی‌کند، و این به دانشی جداگانه اشاره دارد نه رونویسی.
• ارقام هماهنگ‌شده. سه عدد گروه‌های متفاوتی را می‌شمارند: جمعیتی ۳۰٬۰۰۰ نفره که پراکنده شد، حدود ۶۰۰ کشته یا اسیر، و دسته‌ای ۴٬۰۰۰ نفره که همراه رهبر گریخت. مک‌گیفرت (1890)، به نقل از تولوک، این را پیشنهاد کرد و در عین حال پذیرفت که اعداد به‌آسانی در رونویسی اشتباه نوشته می‌شوند. این دیدگاه مستلزم آن است که گزارهٔ «جنگ یهود»، مبنی بر اینکه او با چند تن دیگر گریخت، «چند تن» را در قیاس با ۳۰٬۰۰۰ بخوانیم.

شماره‌های فهرست: CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004 (Josephus, Jewish War); CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001 (Josephus, Jewish Antiquities)

منابع

• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.261-262 (Whiston 2.13.5) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.263 (Whiston 2.13.5) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 2.254 (Whiston 2.13.3) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.169 (Whiston 20.8.6) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.171-172 (Whiston 20.8.6) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.267 (Whiston 20.11.3) ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.21.3 ↗
• A. C. McGiffert, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1), note on HE 2.21 (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.21.3, note 466 (the three figures) ↗
• A. C. McGiffert, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1), note on HE 2.21 (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.21.3, note 466 (on numerals) ↗
• A. C. McGiffert, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1), note on HE 2.21 (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.21.3, note 468 ↗

تاریخ‌گذاری: ویستون Ant. 20.101 را «در زمان این پروکوراتورها» ترجمه می‌کند، که فادوس و تیبریوس آلکساندر را در بر می‌گیرد؛ متن یونانی چاپ نیزه شکل مفرد دارد، که قحطی را به دوران تیبریوس آلکساندر (حدود ۴۶–۴۸) محدود می‌کرد. تاریخ‌های پیشنهادی از ۴۶ (رمزی) یا ۴۶/۴۷ (گپ، بر پایهٔ پاپیروس‌های مصر) تا ۴۷/۴۸ (یرمیاس، یک سال سبت) را در بر می‌گیرند. گستره: رمزی و گپ قحطیِ جهانیِ اعمال رسولان را واقعی می‌دانستند، هرچند به شیوه‌های متفاوت؛ شورر آن را تعمیمی غیرتاریخی دانست. وابستگی: Ant. 20.97-102 از تئوداس و سپس پسران یهودای جلیلی گزارش می‌دهد، پس برخی استدلال می‌کنند که لوقا یوسفوس را خوانده بود؛ دیگران تفاوت‌ها را بیش از اندازه بزرگ می‌دانند. دیدار: برخی آن را با غلاطیان ۲:۱–۱۰ یکی می‌دانند؛ دیگران گمان می‌کنند غلاطیان ۱–۲ جایی برای آن باقی نمی‌گذارد.

خوانش‌های دیگر

• لوقا قحطی‌ای محلی را تعمیم داد. رمزی گزارش می‌کند که امیل شورر گزارهٔ لوقا دربارهٔ قحطی را غیرتاریخی، نامحتمل و بی‌پشتوانه دانست، و ویرایش بازنگری‌شدهٔ شورر (1973) نیز قحطی‌ای جهانی را نامحتمل می‌شمارد. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان قحطی یهودیه را به رویدادی جهانی بدل کرد. برخی منتقدان نیز، با خواندن گزارش خودِ پولس از دیدارهایش از اورشلیم در غلاطیان ۱–۲، دیدار برنابا و سولس برای رساندن کمک را ساختهٔ لوقا می‌دانند نه سفری جداگانه.
• دوران فرمانروایی با کمبودهای منطقه‌ای پیاپی. رمزی استدلال کرد که اعمال رسولان از قحطی در سراسر جهان رومی در طول دوران فرمانروایی کلودیوس سخن می‌گوید، نه در یک سال واحد. بنا بر خوانش او، کمبودهای روم و جاهای دیگر در سال‌های مختلف، همراه با قحطی یهودیه (که او احتمالاً به ۴۶ میلادی تاریخ‌گذاری می‌کرد)، این گزاره را برآورده می‌کنند.
• یک کمبود گسترده. گپ (1935) بر پایهٔ پاپیروس‌های مصر استدلال کرد که طغیان بسیار بالای نیل کشت گندم را در مصر در ۴۵–۴۶ بی‌سود کرد، و اینکه قحطی همگانی را نمی‌توان صرفاً زنجیره‌ای از قحطی‌های محلی دانست. وینتر (1989) نیز این کمبود را گسترده دانست، هرچند نه چنان که هم‌زمان در همه‌جا احساس شود.
• اعمال رسولان از یوسفوس بهره گرفته است. «آثار باستانی» 20.97-102 از تئوداس در زمان فادوس و سپس از اعدام پسران یهودای جلیلی گزارش می‌دهد و شورش او را یادآوری می‌کند. اعمال رسولان ۵:۳۶–۳۷ از تئوداس و سپس یهودای جلیلی یاد می‌کند، پس برخی استدلال می‌کنند که لوقا از ترتیب یوسفوس پیروی کرد. دیگران پاسخ می‌دهند که اعمال رسولان تئوداس را پیش از شورش یهودای جلیلی در ۶ میلادی، و با پیروانی متفاوت، قرار می‌دهد، چیزی که خوانندهٔ یوسفوس به‌سختی پدید می‌آورد.
• دیدارِ کمک‌رسانی همان غلاطیان ۲ است. رمزی، مانند بسیاری از کسانی که دیدار کمک‌رسانی را تاریخی می‌پذیرند، آن را با دیدار خصوصی پولس در اورشلیم در غلاطیان ۲:۱–۱۰ یکی دانست و به درخواستی که در آنجا برای به یاد داشتن فقیران آمده اشاره کرد. دیگران غلاطیان ۲ را با شورای اعمال رسولان ۱۵ برابر می‌دانند و دیدار کمک‌رسانی را به شیوه‌های دیگری با غلاطیان آشتی می‌دهند، یا در وقوع آن تردید دارند.

شماره‌های فهرست: CTS urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg001 (Josephus, Jewish Antiquities)

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.51-53 (Whiston 20.2.5) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.101 (Whiston 20.5.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.102 (Whiston 20.5.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.103-104 (Whiston 20.5.2) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.17 (Whiston 20.2.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.97 (Whiston 20.5.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 3.320 (Whiston 3.15.3) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.179 (Whiston 20.8.8) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.267 (Whiston 20.11.3) ↗
• Suetonius, The Lives of the Caesars: Claudius (J. C. Rolfe, 1914) — Claud. 18.2 ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 12.43 ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 12.41 ↗
• Cassius Dio, Roman History (Earnest Cary, 1914–1927) — Dio 60.10.1 ↗
• Cassius Dio, Roman History (Earnest Cary, 1914–1927) — Dio 60.11.1 ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.8.1 ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 2.11.3-2.12.1 ↗
• Orosius, Historiae adversus paganos — Hist. 7.6.12 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. III §3 (Schürer's verdict) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. III §3 (date of the famine) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. III §3 (Galatians and the relief visit) ↗

دو پرسش همچنان باز است. نخست، نسبت اعمال رسولان با یوسفوس. برخی پژوهشگران استدلال می‌کنند که لوقا از «آثار باستانی یهود» استفاده کرده است؛ در این صورت هم‌خوانی دربارهٔ اگریپاس و برنیکی برگرفته خواهد بود، نه مستقل. دیگران به تفاوت‌ها در جاهای دیگر و به سرشناسی این دو در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ اشاره می‌کنند و آگاهی مستقل می‌بینند. دوم، آنچه پشت شایعهٔ زنای با محارم بود. شاید بدگویی خصمانه دربارهٔ ملکه‌ای بیوه بوده باشد که در دربار برادرش زندگی می‌کرد و بعدها با تیتوس امپراتور روم را دچار رسوایی کرد، یا شاید باوری بوده که در آن زمان به‌طور گسترده رواج داشت. هیچ منبعی چیزی بیش از شهرت به دست نمی‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• لوقا از یوسفوس بهره گرفت. اگر اعمال رسولان پس از ۹۳/۹۴ میلادی نوشته شده باشد، تصویر آن از اگریپاس و برنیکی می‌تواند از «آثار باستانی یهود» یوسفوس آمده باشد، چنان‌که ماکس کرنکل (1894) و ریچارد پروو (2006) استدلال کردند. بنا بر این دیدگاه، این هم‌خوانی منبع لوقا را نشان می‌دهد، نه تأییدی مستقل را. استیو میسن (1992) استدلال می‌کند که لوقا احتمالاً یوسفوس را می‌شناخت، هرچند می‌پذیرد که این را نمی‌توان ثابت کرد.
• آگاهی مستقل و زودهنگام. کالین هیمر (1989) و دیگران بر این باورند که شیوهٔ پرداختن اعمال رسولان به مقامات رومی و خاندان‌های سلطنتی دست‌نشانده بازتاب آگاهی‌ای زودهنگام و مستقل است. بنا بر این دیدگاه، اگریپاس و برنیکی چهره‌های عمومی سرشناسی بودند که حضور مشترکشان در یهودیه و سوریه به‌طور گسترده شناخته می‌شد، پس لوقا برای درست نام بردن از آنها به منبعی مکتوب نیاز نداشت.
• شایعه به‌منزلهٔ تهمت یا باور. یوسفوس این اتهام را گزارشی معرفی می‌کند که برنیکی کوشید آن را رد کند، و سطر یوونال ناسزاگویی است؛ از این رو بسیاری از خوانندگان این شایعه را بدگویی می‌دانند. دیگران یادآوری می‌کنند که یوسفوس، که نسبت به اگریپاس نظر مساعدی داشت، باز هم ثبت آن را برگزید، و می‌گوید برنیکی «چنان‌که گفته می‌شد» با نیت‌های ناپاک پولمون را ترک کرد (Ant. 20.146). آنان این را به این معنا می‌گیرند که این باور به‌طور گسترده رواج داشت، هرچند همچنان اثبات‌نشده است.

منابع

• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.145-147 (Whiston 20.7.3) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.137-140 (Whiston 20.7.1) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.158-159 (Whiston 20.8.4) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.189-196 (Whiston 20.8.11) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 20.222-223 (Whiston 20.9.7) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 19.354 (Whiston 19.9.1) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.342-344 (Whiston 2.16.3) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.402-404 (Whiston 2.16.5) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.405-407 (Whiston 2.17.1) ↗
• Flavius Josephus, The Wars of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — War 2.426 (Whiston 2.17.6) ↗
• Juvenal, Satires (Satire 6) (G. G. Ramsay, 1918) — Sat. 6.156-159 ↗
• Tacitus, Histories (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1873 (reprinted 1942, as given by Perseus)) — Hist. 2.2 ↗
• Tacitus, Histories (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1873 (reprinted 1942, as given by Perseus)) — Hist. 2.81 ↗
• Suetonius, Lives of the Caesars: Titus (J. C. Rolfe, 1914) — Tit. 7.1 ↗
• Cassius Dio, Roman History (Epitome) (Earnest Cary, 1925) — 66.15.3-4 (Boissevain numbering, as in the LacusCurtius section anchors; printed in Cary's Loeb as Book 65) ↗

بسیاری از مورخان 'Chrestus' را غلط املایی رومی برای Christus می‌دانند. بنا بر این دیدگاه، موعظهٔ عیسی به‌عنوان مسیح در کنیسه‌های روم کشمکش پدید آورد و کسانی که درگیر بودند اخراج شدند. اعمال رسولان نمی‌گوید که آیا آکیلا و پریسکیلا از پیش ایماندار بودند یا نه. دیگران، مانند اسلینگرلند، یادآوری می‌کنند که Chrestus نامی رایج برای اشخاص بود، که سوئتونیوس واژهٔ 'Christiani' را می‌شناسد، و که تاسیتوس، که تقریباً در همان زمان می‌نوشت، صورت درست 'Christus' را به کار می‌برد (Ann. 15.44). بنا بر این دیدگاه، Chrestus کس دیگری بود: آشوبگری محلی، یا کسی که کلودیوس را به اقدام واداشت. دربارهٔ تاریخ، بسیاری تاریخ ۴۹ میلادی اوروسیوس را می‌پذیرند و منع گردهمایی‌ها را که دیو گزارش می‌کند گامی پیشین‌تر در ۴۱ می‌دانند. دیگران گمان می‌کنند این دو گزارش یک رویداد را شرح می‌دهند و به استناد اوروسیوس به یوسفوس، که قابل بررسی نیست، اعتماد ندارند.

خوانش‌های دیگر

• Chrestus به‌عنوان کسی جز مسیح. شاید مقصود سوئتونیوس مردی باشد که واقعاً Chrestus نام داشت. یادداشت رولف در 1914 این احتمال را مطرح کرد («یکی از یهودیان به این نام»)، هرچند او خوانش «مسیح» را محتمل‌تر می‌دانست. اچ. دیکسون اسلینگرلند (1997) خوانش «مسیح» را رد می‌کند و پیشنهاد می‌کند که Chrestus کسی بود، شاید مشاوری از بردگان آزادشده، که کلودیوس را به اقدام واداشت. در هر صورت، این بخش اخراجی در دوران کلودیوس را تأیید می‌کند، اما دربارهٔ ایمانداران در روم چیزی نمی‌گوید.
• یک تدبیر واحد در ۴۱ میلادی. سوئتونیوس و دیو یک اقدام را در اوایل حکومت کلودیوس شرح می‌دهند، و تاریخ ۴۹ اوروسیوس نامعتبر است. اگر چنین باشد، ورود تازهٔ آکیلا و پریسکیلا به قرنتس یا مستلزم دیداری پیشین‌تر از سوی پولس از آنجاست، چنان‌که در گاه‌شماری لودمان آمده است، یا مستلزم خوانشی آزادتر از اعمال رسولان ۱۸:۱–۳.
• دو تدبیر: ۴۱ میلادی و حدود ۴۹ میلادی. دیو نخستین منع گردهمایی‌های یهودی را در ۴۱ شرح می‌دهد. سوئتونیوس، اعمال رسولان و اوروسیوس اخراجی متأخرتر در حدود ۴۹ را شرح می‌دهند که شاید به کسانی محدود بود که در آشوب‌ها دست داشتند. این با رسیدن پولس به قرنتس اندکی پیش از آنکه گالیون والی شود سازگار است (اعمال رسولان ۱۸:۱۲–۱۷).

منابع

• Suetonius, Life of Claudius (Lives of the Caesars) (J. C. Rolfe, 1914) — Claud. 25.4 ↗
• J. C. Rolfe, Loeb Suetonius, editor's note 75 on Claud. 25.4 — Claud. 25.4, note 75 ↗
• Suetonius, Divus Claudius (Latin text as printed in the Loeb Classical Library, 1913) — Claud. 25.4 ↗
• J. C. Rolfe, Suetonius, vol. 1 (Loeb Classical Library), Introduction — Introduction, 'The Life and Works of Suetonius' ↗
• J. C. Rolfe, Suetonius, vol. 1 (Loeb Classical Library), Introduction — Introduction, 'The Life and Works of Suetonius' ↗
• Suetonius, Life of Nero (Lives of the Caesars) (J. C. Rolfe, 1914) — Nero 16.2 ↗
• Cassius Dio, Roman History (Earnest Cary, 1924) — 60.6.6 ↗
• Paulus Orosius, Historiarum adversum paganos libri VII — 7.6.15 ↗
• Paulus Orosius, Historiarum adversum paganos libri VII — 7.6.16 ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737 (Perseus text: Auburn and Buffalo, 1895)) — Ant. 18.81-84 (Whiston 18.3.5) ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 (Random House reprint, as given by Perseus)) — Ann. 15.44 ↗

بیشتر مورخان Annals 15.44 را نوشتهٔ اصیل تاسیتوس می‌پذیرند. برنت شاو (2015) آن را احتمالاً اصیل می‌داند، اما استدلال می‌کند که بازتاب اندیشه‌های روزگار خود تاسیتوس است. او اعدام دسته‌جمعی به فرمان نرون و مرگ پطرس و پولس در زمان نرون را به چالش می‌کشد. کریستوفر پی. جونز (2017) پاسخ می‌دهد که هیچ دلیلی برای تردید در گزارش تاسیتوس وجود ندارد. ریچارد کریر (2014) استدلال می‌کند که جمله‌ای که از Christus نام می‌برد باید افزوده‌ای متأخر و مشکوک دانسته شود. پرسش باز دیگر این است که آیا پولس در سرکوب‌های ۶۴ درگذشت، پیش از آن، یا بعدها در دوران حکومت نرون و پس از آزادی.

خوانش‌های دیگر

• اصیل اما زمان‌پریش (شاو). این فصل احتمالاً نوشتهٔ خود تاسیتوس است، اما پیوندی که میان مسیحیان و آتش‌سوزی برقرار می‌کند بازتاب پیش‌فرض‌های اوایل سدهٔ دوم است. بنا بر این دیدگاه، نرون در ۶۴ فرمان اعدام دسته‌جمعی مسیحیان را نداد، و این بخش شهادت پطرس و پولس در زمان نرون را تضمین نمی‌کند.
• جملهٔ مشکوک دربارهٔ Christus (کریر). جمله‌ای که Christus را کسی معرفی می‌کند که در زمان پنطیوس پیلاطس اعدام شد، شاید افزوده‌ای متأخر به دست مسیحیان باشد و باید مشکوک تلقی شود. این چالش به همان جمله مربوط است، نه به گزارش مجازات‌های نرون به‌خودی‌خود.
• مرگ پولس جدا از آتش‌سوزی. شاید پولس پیش از ۶۴، در پایان بازداشت دوسالهٔ اعمال رسولان ۲۸:۳۰–۳۱، درگذشته باشد. یا شاید بعدها در دوران حکومت نرون، پس از آزادی و زندان دوم در روم، درگذشته باشد؛ یوسبیوس این را به‌عنوان سنت گزارش می‌کند («گفته می‌شود»، HE 2.22.2). بنا بر هر دو دیدگاه، تاسیتوس زمینهٔ کلی را فراهم می‌کند، نه خود رویداد را.

منابع

• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 (Random House reprint, as given by Perseus)) — Ann. 15.44 ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 (Random House reprint, as given by Perseus)) — Ann. 15.38 ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1942 (Random House reprint, as given by Perseus)) — Ann. 15.41 ↗
• Suetonius, Lives of the Caesars: Nero (J. C. Rolfe, 1914) — Nero 16.2 ↗
• Cassius Dio, Roman History (epitome of Book 62) (Earnest Cary, 1925) — 62.16.1 (fire narrative 62.16-18; Christians not mentioned) ↗
• Clement of Rome (traditional attribution), 1 Clement (J. B. Lightfoot) — 1 Clem. 5.5-6 ↗
• Eusebius (quoting Tertullian), Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.4 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.5 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.22.2 ↗
• Tertullian, The Prescription against Heretics (Peter Holmes, 1885) — Prescr. 36 (of the church at Rome) ↗

یکپارچگی و تاریخ: 9.1–2 ایگناتیوس را در شمار کسانی می‌آورد که اکنون با خداوندند، اما 13.2 خبر دربارهٔ او و همراهانش را می‌خواهد. از این رو پی. ان. هریسون متن را به یک یادداشت همراه زودهنگام (فصل ۱۳، شاید همراه با ۱۴) و نامه‌ای متأخرتر از حدود ۱۳۵ (فصل‌های ۱–۱۲) تقسیم کرد. لایت‌فوت پیش از او، و هارتوگ پس از او، از یک نامهٔ واحد دفاع می‌کنند که اندکی پس از سفر ایگناتیوس نوشته شد. برخی منتقدان پیشین‌تر در عوض فصل ۱۳ را افزوده‌ای الحاقی می‌دانستند، دیدگاهی که یادداشت مترجمان «پدران پیش از نیقیه» آن را قوی یافت. ارجاع: اینکه آیا صیغهٔ جمع در 3.2 به معنای یک نامه است یا چند نامه. وابستگی: اینکه آیا هم‌خوانی‌ها با افسسیان و اول تیموتائوس وام‌گیری ادبی‌اند، و اینکه آیا پولیکارپ آن نامه‌ها را از پولس می‌دانست.

خوانش‌های دیگر

• دو نامه (هریسون). پی. ان. هریسون (1936) فصل ۱۳ را یادداشت همراهی زودهنگام دانست که همراه نامه‌های ایگناتیوس فرستاده شد، در زمانی که سرنوشت او هنوز معلوم نبود؛ متن لاتین 13.2 از کسانی سخن می‌گوید که با او «هستند». او فصل‌های ۱–۱۲ را نامه‌ای متأخرتر از حدود ۱۳۵ دانست که شاید پاسخی به تعالیمی مانند تعالیم مارکیون بود، پیوندی که دیگران در آن مناقشه می‌کنند. مدافعان یک نامهٔ واحد پاسخ می‌دهند که پولیکارپ ممکن بود از مرگ ایگناتیوس آگاه باشد پیش از آنکه از چگونگی آن باخبر شود.
• معنای صیغهٔ جمع در 3.2. صیغهٔ جمع یونانی ممکن است به معنای یک نامه باشد، چنان‌که مترجمان «پدران پیش از نیقیه» یادآوری می‌کنند و لایت‌فوت ترجمه می‌کند. ممکن است بازتاب بیش از یک نامه به فیلیپی باشد، چنان‌که برخی نظریه‌های تقسیم فیلیپیان قانونی پیشنهاد می‌کنند. یا ممکن است به‌طور کلی نامه‌های پولس به تسالونیکی و قرنتس را نیز در بر گیرد، چنان‌که یادداشتی ویراستارانه در میان قلاب در آن ویراست پیشنهاد می‌کند؛ فخر کردن پولس به اهالی فیلیپی در میان کلیساها (11.3) به دوم تسالونیکیان ۱:۴ شباهت دارد.
• عبارت‌پردازی 11.3. متن لاتین 11.3 مبهم است. لایت‌فوت آن را چنین ترجمه می‌کند که اهالی فیلیپی «نامه‌های پولس در آغاز» بودند؛ مترجمان «پدران پیش از نیقیه» آن را چنین ترجمه می‌کنند که آنان در آغاز رسالهٔ او ستوده شده‌اند، و آن را با فیلیپیان ۱:۵ مقایسه می‌کنند. در هر صورت، این عبارت مکاتبهٔ پولس با فیلیپی را به یاد می‌آورد، بی‌آنکه واقعیت تازه‌ای بیفزاید.
• سنت مشترک یا نویسندگی مشترک، نه نقل‌قول. گفته‌های 4.1 دربارهٔ پول‌دوستی و اینکه چیزی به جهان نیاورده‌ایم، پژواک اندرزهای اخلاقی‌ای است که به‌طور گسترده‌تری رواج داشتند؛ از این رو برخی وابستگی به اول تیموتائوس را محتمل می‌دانند، نه قطعی. هانس فون کامپنهاوزن (1951) پیشنهاد کرد که پولیکارپ یا حلقهٔ او نامه‌های شبانی را نوشته‌اند؛ در این صورت هم‌خوانی‌ها نشانهٔ خاستگاه مشترک خواهند بود، نه دریافت، اما بیشتر پژوهشگران این دیدگاه را نپذیرفته‌اند.
• آیا افسسیان کتاب مقدس خوانده شده است؟. در 12.1، که تنها به لاتین باقی مانده، پولیکارپ عبارت‌های مزمور ۴:۴ و افسسیان ۴:۲۶ را با این عبارت معرفی می‌کند: چنان‌که در این نوشته‌های مقدس گفته شده است. برخی این را به معنای کتاب مقدس شمردن افسسیان می‌گیرند. دیگران گمان می‌کنند پولیکارپ هر دو سطر را برگرفته از عهد عتیق می‌دانست، یا اینکه عبارت‌پردازی یک مترجم نمی‌تواند پشتوانهٔ چنین استنباطی باشد.
• آگاهی از اعمال رسولان؟. در 1.2، عبارت پولیکارپ دربارهٔ اینکه خدا دردهای هادس را گشود، شباهت نزدیکی به اعمال رسولان ۲:۲۴ دارد، چنان‌که مترجمان «پدران پیش از نیقیه» یادآوری کردند. این ممکن است بازتاب آگاهی از اعمال رسولان یا قالبی مشترک و کهن دربارهٔ رستاخیز باشد، پس شاهدی مطمئن بر این نیست که اعمال رسولان در اسمیرنا دست‌به‌دست می‌شد.

شماره‌های فهرست: CPG 1040

منابع

• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 3.2 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 9.1 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 9.2 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 11.2 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 11.3 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 12.1 ↗
• Polycarp of Smyrna, Letter to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 13.2 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 3, note 358 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 1, note 341 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 10, note 391 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 11, note 401 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 13, note 414 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 13, note 415 ↗
• Alexander Roberts and James Donaldson (translators' notes), Ante-Nicene Fathers, vol. 1: The Epistle of Polycarp to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — ch. 13, note 416 ↗
• Ante-Nicene Fathers translators, Ante-Nicene Fathers, vol. 1: Introductory Note to the Epistle of Polycarp to the Philippians — Introductory Note (original Introductory Notice), on chapter 13 ↗
• Ante-Nicene Fathers translators, Ante-Nicene Fathers, vol. 1: Introductory Note to the Epistle of Polycarp to the Philippians — Introductory Note (original Introductory Notice), on the date ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.36.13 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.36.15 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 4.14.9 ↗
• Irenaeus of Lyons, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — AH 3.3.4 (Polycarp's letter) ↗
• Irenaeus of Lyons, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — AH 3.3.4 (Polycarp and Marcion) ↗
• Wikidata item: Epistle of Polycarp to the Philippians — Q914111 (P7988 Clavis Patrum Graecorum ID 1040) ↗
• Pleiades place record: Krenides/Philippi/Col. Augusta Iulia Philippensis — 501482 ↗

سه پرسش همچنان زنده است. تاریخ: بیشتر پژوهشگران نامه را در حدود ۹۵–۹۷ قرار می‌دهند و «مصیبت‌های ناگهانی و پیاپی» (1.1) را در پرتو دوران حکومت دومیتیان می‌خوانند. ادموندسون، رابینسون و هرون از حدود ۷۰ دفاع می‌کنند، و ولبرن از بازه‌ای آزادتر میان ۸۰ تا ۱۴۰ میلادی. جغرافیا: لایت‌فوت بر آن بود که «دورترین مرزهای غرب» باید به معنای اسپانیا باشد، که مستلزم آزادی پولس پس از اعمال رسولان ۲۸ است. دیگران آن را روم، تعبیری بلاغی برای فراگیری، یا پژواکی از رومیان ۱۵:۲۴ می‌خوانند. جزئیات: آیا «هفت بار در بند» سنتی مستقل را حفظ کرده است یا عددی قراردادی است؟ و آیا «شهادت خود را داد» از پیش به معنای شهادت با جان است، یا تنها گواهی دادن در دادگاه؟ بسیاری همچنین «انبوه عظیم» قربانیان در 6.1 را با آزار دوران نرون که تاسیتوس شرح می‌دهد پیوند می‌دهند (Annals 15.44)، هرچند نامه از هیچ امپراتور نامی نمی‌برد.

خوانش‌های دیگر

• تاریخ زودهنگام (حدود ۷۰ میلادی). ادموندسون (1913) استدلال کرد که مصیبت‌های 1.1 با آشوب‌های ۶۹ میلادی سازگار است و نامه در آغاز ۷۰ میلادی نوشته شد. رابینسون (1976) و هرون (2008) نیز از تاریخی در حدود ۷۰ دفاع می‌کنند. بنا بر این دیدگاه، این گواهی در فاصلهٔ چند سال از مرگ پولس قرار می‌گیرد.
• بازه‌ای آزادتر یا متأخرتر. ولبرن (1984؛ 1992) استدلال کرد که 1.1 لزوماً به آزاری در زمان دومیتیان اشاره نمی‌کند، پس تاریخ سنتی پشتوانهٔ محکمی ندارد. بنا بر این دیدگاه، نامه می‌تواند در هر زمانی میان حدود ۸۰ تا ۱۴۰ میلادی نوشته شده باشد، پس فاصلهٔ آن از مرگ پولس نامعلوم است.
• «مرزهای غرب» به معنای روم یا تعبیری بلاغی. برخی بر آن‌اند که پولس در پایان بازداشت در روم در اعمال رسولان ۲۸ درگذشت. آنان این عبارت را به معنای روم، یعنی حد غربی کار خود او، یا جفتی بلاغی با «سراسر جهان» می‌خوانند. لایت‌فوت چنین خوانش‌هایی را برشمرد و رد کرد، زیرا نویسنده‌ای در روم به‌سختی روم را «غرب دوردست» می‌نامید.
• هفت به‌عنوان عددی قراردادی. رقم هفت زندان ممکن است عددی گردشده یا نمادین در فهرستی نمونه‌وار از سختی‌ها باشد که برای ترغیب به هماهنگی نوشته شده است، نه شماری برگرفته از اسناد.

شماره‌های فهرست: CPG 1001; Gregory-Aland 02 (Codex Alexandrinus), London, British Library, Royal MS 1 D VIII, 5th century; 1 Clement incomplete (a leaf lost near the end); Codex Hierosolymitanus 54 (Jerusalem, Holy Sepulchre collection), dated AD 1056, 1 Clement on fols. 51b-70a; formerly no. 456 in the Holy Sepulchre library at Constantinople (Lightfoot 1890)

منابع

• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 5.6 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 5.7 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 5.1 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot) — 1 Clem. 5.2 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 47.1-3 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 6.1 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 1.1 ↗
• Church of Rome (traditionally Clement of Rome), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. inscription (salutation) ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 2 — Note on 1 Clem. 5 ('the extreme west'), p. 30 ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 2 — Note on 1 Clem. 5 ('the extreme west'), p. 31 ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 2 — Note on 1 Clem. 5 ('seven times'), p. 29 ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 1 — Part I, vol. 1, p. 27 ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 1 — Part I, vol. 1, p. 118 (Alexandrian MS) ↗
• J. B. Lightfoot, The Apostolic Fathers, Part I: S. Clement of Rome, vol. 1 — Part I, vol. 1, p. 122 (Constantinople MS) ↗
• Irenaeus of Lyons, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — AH 3.3.3 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.16 ↗
• Eusebius of Caesarea, quoting Dionysius of Corinth (c. 170), Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 4.23.11 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.5 ↗
• Eusebius of Caesarea, quoting Dionysius of Corinth (c. 170), Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.8 ↗
• Tertullian, The Prescription against Heretics (Peter Holmes, 1885) — Praescr. 36 ↗
• Anonymous, Muratorian Fragment (Canon Muratorianus) (S. D. F. Salmond, 1886) — §2 in ANF numbering (on Acts) ↗
• Tacitus, Annals (Alfred John Church and William Jackson Brodribb, 1876) — Ann. 15.44 ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Kurzgefasste Liste: GA 02 (Codex Alexandrinus) — docID 20002 (GA 02; London, British Library, Royal 1 D.VIII; 5th century) ↗
• Wikidata, First Epistle of Clement — Q10993949 (P7988 Clavis Patrum Graecorum ID 1001) ↗
• Wikidata, Codex Hierosolymitanus — Q2724904 (inventory Codex Hierosolymitanus 54; inception 1056) ↗

بیشتر پژوهشگران انتقادی دوم پطرس را نامه‌ای با نام مستعار می‌دانند. آنان به سبک و واژگان آن که با اول پطرس متفاوت است، به هم‌خوانی‌های نزدیکش با یهودا، به پذیرش کند و تردیدآمیز آن در آغاز (درنگ اوریجن، و جای دادن آن از سوی یوسبیوس در میان کتاب‌های مورد مناقشه)، و به همین اشاره به نامه‌های پولس به‌عنوان مجموعه‌ای هم‌رتبهٔ نوشته‌های مقدس اشاره می‌کنند. مدافعان نویسندگی پطرس پاسخ می‌دهند که صیغهٔ جمع لازم نیست معنایی جز نامه‌هایی که نویسنده می‌شناخت داشته باشد، و لحن گرم اما صریح با پطرس سازگار است. مناقشهٔ دیگر این است که آیا دوم پطرس از مکاشفهٔ پطرس استفاده کرد یا مکاشفهٔ پطرس از آن.

خوانش‌های دیگر

• نوشتهٔ پطرس، میانهٔ دههٔ ۶۰. پطرس، شاید با کمک یک منشی، اندکی پیش از مرگش در زمان نرون نوشت. در این صورت این بخش نشان می‌دهد که نامه‌های پولس ظرف چند سال پس از نگارششان در کلیساها رونویسی و خوانده می‌شدند، و رسولی که زمانی با پولس درگیر شده بود (غلاطیان ۲:۱۱–۱۴)، اما رسالت میان غیریهودیان را نیز تأیید کرده بود (غلاطیان ۲:۹؛ اعمال رسولان ۱۵:۷–۱۱)، او را می‌ستاید.
• با نام مستعار، پس از عصر رسولان. نویسنده‌ای متأخرتر نام پطرس را به کار برد و نامه را دومین نامهٔ پطرس و وصیتی وداع‌گونه معرفی کرد (دوم پطرس ۳:۱؛ دوم پطرس ۱:۱۴). در این صورت این بخش گواهی است بر اینکه چند نامهٔ پولس در نسل پس از رسولان جایگاهی معتبر داشتند، همراه با تصویری به یاد مانده از هم‌رأیی پطرس و پولس.
• سدهٔ دوم، پس از مکاشفهٔ پطرس. یورگ فرای استدلال می‌کند که دوم پطرس به مکاشفهٔ پطرس وابسته است. این نامه را تا ژرفای سدهٔ دوم پیش می‌برد، پس گواهی خواهد بود بر اینکه نامه‌های پولس در آن دوره چگونه نگریسته می‌شدند، نه در عصر رسولان.

شماره‌های فهرست: Gregory-Aland P72 (P. Bodmer VIII, Vatican Library; 2 Peter 3:11-18 on pp. 35-36)

منابع

• Eusebius of Caesarea, Church History, Book III (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.3.1 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History, Book III (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.25.3 ↗
• Eusebius of Caesarea (quoting Origen, Commentary on John, Book 5), Church History, Book VI (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 6.25.8 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Ephesians (J. B. Lightfoot, 1891) — Eph. 12.2 ↗
• Polycarp of Smyrna, Epistle to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 3.2 ↗
• Polycarp of Smyrna, Epistle to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Phil. 11.2 ↗
• Clement of Rome (the church at Rome to the church at Corinth), First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1890) — 1 Clem. 47.1-2 ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Münster, Kurzgefasste Liste (NTVMR), P72 — docID 10072 (P72; P. Bodmer VIII, Biblioteca Apostolica Vaticana: 1 Pet 1:1-5:14, 2 Pet 1:1-3:18; P. Bodmer VII, Bibliotheca Bodmeriana: Jude); date III/IV (200-399) ↗
• Institut für Neutestamentliche Textforschung, Münster, Kurzgefasste Liste (NTVMR), P46 — docID 10046 (P46; Dublin, Chester Beatty Library, CBL BP II, and Ann Arbor, University of Michigan Library, Inv. 6238; date III (A), 200-225) ↗
• Wikidata entity: Second Epistle of Peter — Q131178 ↗
• Wikidata entity: Papyrus 72 — Q673569 ↗

بیشتر پژوهشگران، به پیروی از تسان و لایت‌فوت، ویرایش میانیِ هفت‌نامه‌ای را اصیل می‌دانند و آن را به اواخر فرمانروایی تراژان یا اندکی دیرتر نسبت می‌دهند؛ بارنز از دههٔ ۱۴۰ دفاع می‌کند. اقلیتی، به‌ویژه ژولی، این نامه‌ها را جعلی متأخر می‌دانند. دربارهٔ Eph. 12.2 خوانندگان می‌پرسند که آیا «در هر نامه» اغراق است، به معنای «در سراسر یک نامه» است، یا بازتاب مجموعه‌ای شناخته‌شده از نامه‌های پولس؛ آیا واژه‌ای که پولس را وصف می‌کند به معنای «نیک‌گواهی‌شده» است یا «شهیدشده»؛ و ایگناتیوس به‌راستی جز اول قرنتیان از چند نامهٔ دیگر بهره برده است.

خوانش‌های دیگر

• جعل متأخر. این هفت نامه اثری با نام مستعار از اواخر سدهٔ دوم‌اند (ژولی ۱۹۷۹ شناخته‌شده‌ترین بیان این دیدگاه است). بنا بر این دیدگاه، Eph. 12.2 و Rom. 4.3 همچنان نشان می‌دهند که پولس در سدهٔ دوم چگونه به یاد آورده می‌شد، اما دیگر گواهی از درون یکی دو نسل پس از مرگ او نیستند.
• اغراق و آگاهی محدود. «در هر نامه» اغراقی بلاغی است، و ایگناتیوس شاید چیزی بیش از اول قرنتیان نمی‌شناخت. برخی از عبارت‌هایی که به سخن پولس می‌مانند ممکن است از سنت شفاهی کلیسا آمده باشند، نه از خواندن نامه‌های مکتوب.
• صورت کوتاه سریانی به‌عنوان متن اصلی. کیورتن (۱۸۴۵) استدلال کرد که فقط سه نامهٔ خلاصه‌شدهٔ سریانی اصیل‌اند. نامهٔ سریانی به اهالی افسس فصل ۱۲ ندارد، پس بنا بر دیدگاه او بخش «در هر نامه» سخن خود ایگناتیوس نخواهد بود. بیشتر پژوهش‌های بعدی متن سریانی را خلاصه‌ای از ویرایش میانی می‌دانند.

شماره‌های فهرست: CPG 1025.1 (Ignatius, Ad Ephesios)

منابع

• Ignatius of Antioch, Epistle to the Ephesians (J. B. Lightfoot and J. R. Harmer, 1891) — Ign. Eph. 12.2 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Romans (J. B. Lightfoot and J. R. Harmer, 1891) — Ign. Rom. 4.3 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Romans (J. B. Lightfoot and J. R. Harmer, 1891) — Ign. Rom. 9.2 (echo of 1 Cor 15:8-9) ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Ephesians (J. B. Lightfoot and J. R. Harmer, 1891) — Ign. Eph. 18.1 (echo of 1 Cor 1:18-20; 4:13) ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Smyrnaeans (J. B. Lightfoot and J. R. Harmer, 1891) — Ign. Smyrn. 3.3 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Ephesians, shorter (middle) recension, ANF 1 (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — Ign. Eph. 12 (shorter version) ↗
• Ignatius of Antioch (long recension, 4th-century revision), Epistle to the Ephesians, longer recension, ANF 1 (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — Ign. Eph. 12 (longer version) ↗
• Ignatius of Antioch (Syriac abridgment), Epistle to the Romans, Syriac version, ANF 1 (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — Ign. Rom. 4 (Syriac version) ↗
• Ignatius of Antioch (long recension, 4th-century revision), Epistle to the Romans, longer recension, ANF 1 (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — Ign. Rom. 4 (longer version) ↗
• ANF editors (A. Roberts, J. Donaldson; A. C. Coxe), Introductory Note to the Epistles of Ignatius, ANF 1 — ANF 1, Introductory Note to the Epistles of Ignatius ↗
• Eusebius of Caesarea, Ecclesiastical History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.36.10 ↗
• Polycarp of Smyrna, Epistle to the Philippians (J. B. Lightfoot) — Pol. Phil. 13.2 ↗
• Irenaeus of Lyons, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 5.28.4 (quoting Ign. Rom. 4.1) ↗
• Wikidata: Epistle of Ignatius to the Ephesians — Q65051525 (P7988 CPG 1025.1) ↗
• Wikidata: Letters of Ignatius — Q350126 ↗

تاریخ اواخر سدهٔ دوم عمدتاً بر دو چیز تکیه دارد: ادعای اینکه هرماس «شبان» را «همین اواخر، در روزگار ما» در زمان پیوس، اسقف روم در میانهٔ سدهٔ دوم، نوشت، و گروه‌هایی که فهرست آنها را رد می‌کند (مرقیون، والنتینوس، مونتانیست‌ها). ساندبرگ (۱۹۷۳) و هانمن (۱۹۹۲) از فهرستی شرقی از سدهٔ چهارم دفاع می‌کنند، و روتشیلد (۲۰۱۸) از جعلی از اواخر دوران باستان. فرگوسن، هیل، ورهیدن، شنابل و گینیار پاسخ می‌دهند که زمینه‌ای غربی در حدود ۲۰۰ بیش از همه سازگار است. بررسی شنابل در ۲۰۱۴ بیشتر پاسخ‌ها به هانمن را انتقادی ارزیابی می‌کند. عبارتی که ترجمهٔ ANF در ۱۸۸۶ آن را «در رد بدعت مرقیون» برگردانده، معمولاً به معنای «جعل‌شده در حمایت از بدعت مرقیون» خوانده می‌شود.

خوانش‌های دیگر

• فهرستی شرقی از سدهٔ چهارم. ساندبرگ و هانمن «همین اواخر، در روزگار ما» را آزادانه می‌خوانند و متن را در کنار فهرست‌های کانُن سدهٔ چهارم قرار می‌دهند. هانمن آن را حدود ۳۷۵ در سوریه یا فلسطین می‌گذارد. بنا بر این دیدگاه، فهرست پذیرش همان سیزده نامهٔ پولس را در سدهٔ چهارم نشان می‌دهد، نه در سدهٔ دوم.
• جعلی از اواخر دوران باستان. روتشیلد استدلال می‌کند که فهرست بعدها نوشته شد و به گونه‌ای ساخته شد که کهن بنماید، پس اشارهٔ آن به پیوس شگردی ادبی است. گینیار پاسخ می‌دهد که کروماتیوس آکویلیایی (درگذشته ۴۰۷) از این متن بهره برد، و اینکه متنی اصلی به زبان یونانی به‌دشواری با جعلی غربی و متأخر جور درمی‌آید.
• هویت نامه‌های ردشده. برخی «لائودیکیان» ردشده را عنوانی می‌دانند که مرقیون به نامه‌ای داده بود که کلیسا آن را افسسیان می‌خواند (ترتولیان، «در رد مرقیون» ۵.۱۷). دیگران نامه‌ای جداگانه با نام مستعار را در نظر دارند، مانند «نامه به لائودیکیان» کوتاه لاتینی که در کتاب‌مقدس‌های لاتینی متأخر آمده است. نامهٔ «به اهالی اسکندریه» ناشناخته است، و یکی دانستن آن با عبرانیان گمانه‌زنی است.

شماره‌های فهرست: CLA III 352

منابع

• Anonymous (Muratorian Fragment), Canon Muratorianus, in Ante-Nicene Fathers vol. 5 (printed among the Fragments of Caius) (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus 3, on Philemon, Titus and Timothy (ANF 5:603) ↗
• Anonymous (Muratorian Fragment), Canon Muratorianus, in Ante-Nicene Fathers vol. 5 (printed among the Fragments of Caius) (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus 3, on Laodiceans and Alexandrians (ANF 5:603) ↗
• Anonymous (Muratorian Fragment), Canon Muratorianus, in Ante-Nicene Fathers vol. 5 (printed among the Fragments of Caius) (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus 2, on Acts and Theophilus (ANF 5:603) ↗
• Anonymous (Muratorian Fragment), Canon Muratorianus, in Ante-Nicene Fathers vol. 5 (printed among the Fragments of Caius) (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus 2, on Peter's passion and Paul's journey to Spain (ANF 5:603) ↗
• Anonymous (Muratorian Fragment), Canon Muratorianus, in Ante-Nicene Fathers vol. 5 (printed among the Fragments of Caius) (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus 4 (ANF 5:604) ↗
• ANF vol. 5 editors (editorial headnote), Ante-Nicene Fathers vol. 5, note to 'Canon Muratorianus' — ANF 5:603, headnote (CCEL note 4977) ↗
• Tertullian, Against Marcion, in Ante-Nicene Fathers vol. 3 (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21 ↗
• Tertullian, Against Marcion, in Ante-Nicene Fathers vol. 3 (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.17 ↗
• Wikidata item: Muratorian fragment — Q692665 ↗

بیشتر مورخان می‌پذیرند که پولس در روم درگذشت. پرسش باز این است که هر شاهد به‌طور مستقل چه اندازه می‌افزاید. «نشان‌های پیروزی» گایوس رومی ممکن است نشانگر گورها یا محل‌های اعدام باشند. آزادی و زندان دوم عمدتاً با این فرض پابرجا می‌مانند یا فرو می‌ریزند که دوم تیموتائوس نامهٔ خود پولس باشد و پس از اعمال رسولان نوشته شده باشد، که بسیاری از پژوهشگران در آن تردید دارند. برنت شاو این را که آزاری در زمان نرون پطرس و پولس را کشته باشد به چالش می‌کشد. کریستوفر جونز از گزارش تاسیتوس دربارهٔ آن آزار دفاع می‌کند. اتو تسویرلاین این را که پطرس اصلاً در روم بوده باشد به چالش می‌کشد، و این بر ادعای دیونیسیوس قرنتسی که آن دو با هم به شهادت رسیدند اثر می‌گذارد.

خوانش‌های دیگر

• آزادی، مأموریت بیشتر، مرگ در زمان نرون. پولس پس از دو سالِ اعمال رسولان ۲۸:۳۰–۳۱ آزاد شد و باز هم کار کرد، شاید در شرق و شاید در اسپانیا (رومیان ۱۵:۲۴، ۲۸)، پیش از آنکه بار دیگر دستگیر و در میانهٔ دههٔ ۶۰ در زمان نرون اعدام شود. این روایت یوسبیوس است و معمولاً کسانی آن را می‌پذیرند که دوم تیموتائوس را از پولس می‌دانند. اگر فیلیپیان و فیلیمون از دوران بازداشت در روم باشند، پولس در آنجا انتظار آزادی دارد (فیلیپیان ۱:۲۵–۲۶؛ ۲:۲۴؛ فیلیمون ۱:۲۲).
• یک بازداشت در روم که به مرگ انجامید. در این دیدگاه پولس هرگز آزاد نشد. بازداشتی که اعمال رسولان ۲۸ وصف می‌کند به اعدام او انجامید، و زندان دوم از نامه‌های شبانی استنباط شده است. مک‌گیفرت (۱۸۹۰) پیشاپیش یادآور شده بود که بیشتر پژوهشگرانی که اصالت نامه‌های شبانی را رد می‌کنند، زندان دوم را نیز نمی‌پذیرند.
• مرگ در روم بدون آزاری در زمان نرون. برنت شاو استدلال می‌کند که گزارش تاسیتوس از آزار مسیحیان به دست نرون بازتاب اندیشه‌های روزگار خود تاسیتوس است. اگر چنین باشد، پیوند میان مرگ رسولان و نرون ممکن است ساخته‌ای متأخر باشد. کریستوفر جونز پاسخ می‌دهد که هیچ دلیلی برای تردید در گزارش تاسیتوس وجود ندارد.
• شهادت پطرس در روم به‌عنوان ساخته‌ای متأخر. اتو تسویرلاین استدلال می‌کند که پطرس هرگز به روم نرسید. او سنت جفتِ پطرس و پولس، از جمله نامهٔ دیونیسیوس قرنتسی، را تحولی ادبی در سدهٔ دوم می‌داند. این دیدگاه بیش از آنکه به مرگ پولس در روم مربوط باشد به ادعای شهادت مشترک مربوط است، زیرا خود اعمال رسولان پولس را به آنجا می‌رساند.

منابع

• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.6-7 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.8 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.25.5 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 2.22.2 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 4.23.9 ↗
• Eusebius of Caesarea, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 6.20.3 ↗
• Tertullian, The Prescription against Heretics (Peter Holmes, 1885) — Praescr. 36, on Peter and Paul ↗
• Tertullian, The Prescription against Heretics (Peter Holmes, 1885) — Praescr. 36, on the apostle John ↗
• ANF editors, The Prescription against Heretics, ANF vol. 3, footnote — Praescr. 36, ANF footnote on 'a death like John's' (CCEL note 2235) ↗
• Arthur Cushman McGiffert, Church History of Eusebius, NPNF2 vol. 1, notes — Note on HE 2.22.2 (CCEL footnote 474), opening ↗
• Arthur Cushman McGiffert, Church History of Eusebius, NPNF2 vol. 1, notes — Note on HE 2.22.2 (CCEL footnote 474), on the second imprisonment ↗
• Arthur Cushman McGiffert, Church History of Eusebius, NPNF2 vol. 1, notes — Note on HE 2.25.8 (CCEL footnote 555) ↗
• Arthur Cushman McGiffert, Church History of Eusebius, NPNF2 vol. 1, notes — Note on HE 2.25.8 (CCEL footnote 556) ↗
• Tertullian, On Baptism (S. Thelwall, 1885) — De bapt. 17 ↗
• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1891) — 1 Clem. 5 ↗
• Wikidata item: Caius (early 3rd-century Christian author) — Q2441699 ↗
• Pleiades place record: Via Ostiensis — 390205932 ↗

سه پرسش همچنان باز است. نخست، آیا مرقیون این ویرایش را گرد آورد یا آن را به ارث برد، و چه اندازه آن را تغییر داد؟ منتقدانش از حذف‌های عمدی سخن می‌گویند (ترتولیان، «در رد مرقیون» ۵.۱۳.۴). کلابو و اشمید استدلال می‌کنند که بسیاری از خوانش‌های او پیش‌تر در گردش بودند، پس او بر مجموعه‌ای موروثی کار کرد. دوم، آیا نبودن اول تیموتائوس و دوم تیموتائوس و تیتوس به این معناست که او آنها را رد کرد، چنان‌که ترتولیان می‌گوید؟ شاید او آنها را نمی‌شناخت، یا شاید هنوز نوشته نشده بودند. سوم، آیا «لائودیکیان» نشانی واقعی نامه‌ای را حفظ می‌کند که نشانی افسس دست‌کم در یک نسخهٔ کهن (P46) از آن افتاده است؟ یا مرقیون آن را از کولسیان ۴:۱۶ استنباط کرد؟

خوانش‌های دیگر

• ویرایشی موروثی با دست‌کاری اندک. کلابو (۱۹۸۹) و اشمید (۱۹۹۵) استدلال می‌کنند که مرقیون ویرایشی موجود از نامه‌های پولس را به کار برد. بسیاری از خوانش‌هایی که منتقدانش به او نسبت دادند در دیگر صورت‌های کهن متن نیز دیده می‌شوند. بنا بر این دیدگاه، تغییرات عمدی او کمتر از آن بود که ترتولیان و اپیفانیوس القا می‌کنند.
• نامه‌های شبانی نوشته‌شده در روزگار مرقیون (فون کامپنهاوزن). دیدگاهی اقلیتی که فون کامپنهاوزن (۱۹۵۱) از آن دفاع کرد، اول تیموتائوس و دوم تیموتائوس و تیتوس را به میانهٔ سدهٔ دوم نسبت می‌دهد و پولیکارپ یا یکی از هم‌روزگاران او را نویسندهٔ آنها پیشنهاد می‌کند که تا اندازه‌ای در برابر تعلیمی همانند تعلیم مرقیون می‌نوشت. بنا بر این دیدگاه، این نامه‌ها در ویرایش مرقیون نبودند چون تازه بودند یا هنوز در گردش نبودند.
• نامه‌های شبانی پیش از مرقیون وجود داشتند. چه به دست پولس نوشته شده باشند (چنان‌که جانسون استدلال می‌کند) و چه به دست پیرویی متأخر در حدود پایان سدهٔ نخست و آغاز سدهٔ دوم، این نامه‌ها پیشاپیش وجود داشتند و مرقیون آنها را کنار گذاشت، چنان‌که ترتولیان می‌گوید. اگر نامهٔ پولیکارپ به اهالی فیلیپی (۴.۱) پژواک اول تیموتائوس ۶:۷ و ۶:۱۰ باشد، اول تیموتائوس پیش از مرقیون شناخته‌شده بود، هرچند یک ضرب‌المثل مشترک نیز می‌تواند این همپوشانی را توضیح دهد.
• «لائودیکیان» به‌عنوان نشانی واقعی. دست‌کم یک نسخهٔ کهن از افسسیان (P46) در آیهٔ آغازین هیچ شهری را نام نمی‌برد، پس برخی پژوهشگران این نامه را نامه‌ای دوری، یا نامه‌ای برای لائودیکیه می‌دانند و آن را با نامهٔ یادشده در کولسیان ۴:۱۶ یکی می‌شمارند. قطعهٔ موراتوری از «لائودیکیان»ی جعلی یاد می‌کند که با بدعت مرقیون پیوند دارد، که شاید نامه‌ای دیگر باشد. سالموند عبارت لاتینی را «در رد» برمی‌گرداند؛ دیگر مترجمان آن را «نوشته‌شده برای پیشبرد بدعت مرقیون» می‌فهمند.
• مرقیون به‌عنوان انگیزهٔ کانُن. هارناک، ناکس و فون کامپنهاوزن کتاب مقدس دوبخشی مرقیون، یعنی یک انجیل و «رسول»، را انگیزه‌ای تعیین‌کننده برای عهد جدید کلیسا می‌دانستند. ترابیش و دیگران استدلال می‌کنند که نامه‌های پولس مدت‌ها پیش از مرقیون گردآوری می‌شدند. بنا بر این دیدگاه، ویرایش او بازتاب رویه‌ای موجود است، نه آغازگر آن.

منابع

• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21.1 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.17.1 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.11.12 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.13.4 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 1.19.2 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 1.15 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 1.27.2 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 4.11.9 (quoting Justin) ↗
• Muratorian Fragment (Canon Muratorianus) (S. D. F. Salmond, 1886) — Muratorian Fragment, sec. 3 (ANF 5 numbering) ↗
• Polycarp, Epistle of Polycarp to the Philippians (J. B. Lightfoot, 1891) — Phil. 4.1 ↗
• INTF NTVMR transcription of P46 — P46 folio 75r ↗

پژوهشگران دربارهٔ اینکه گواهی ایرنائوس چه چیزی را ثابت می‌کند اختلاف نظر دارند. بسیاری از پژوهشگران انتقادی نامه‌های شبانی را مستعار می‌دانند و تردید دارند که اعمال رسولان را یکی از همراهان پولس نوشته باشد؛ برخی اعمال رسولان را به قرن دوم می‌برند، و تایسون آن را به مناقشهٔ مرقیون پیوند می‌دهد. بر پایهٔ این دیدگاه، ایرنائوس گواه پذیرش است، نه خاستگاه. دیگران معتقدند انتساب‌های یکدست او سنتی کهن‌تر را نگه می‌دارد که با متن‌ها سازگار است. ترتولیان می‌گوید مرقیون نامه‌های شبانی را رد کرد؛ پژوهشگران بر سر این اختلاف دارند که مرقیون آنها را رد کرد یا هرگز آنها را نمی‌شناخت.

خوانش‌های دیگر

• اجماعی متأخرتر. تا حدود ۱۸۰ این انتساب‌ها در کلیساهایی که ایرنائوس در گُل، روم و آسیا می‌شناخت تثبیت شده بودند، اما چند دهه دست‌به‌دست شدن متن‌ها می‌توانست چنین اجماعی پدید آورد. بر پایهٔ این دیدگاه، نامه‌های شبانی ممکن است پس از دوران پولس نوشته شده باشند و اعمال رسولان اثر نویسنده‌ای متأخرتر باشد، و ایرنائوس تنها گواه پذیرش است.
• حفظ سنتی کهن‌تر. ایرنائوس می‌گوید در جوانی پولیکارپ را دیده است و به کلیساهایی استناد می‌کند که رسولان بنیان نهادند. بر پایهٔ این دیدگاه، او سنتی را منتقل می‌کند که پیش‌تر تثبیت شده بود. این سنت، همراه با بخش‌های «ما» در اعمال رسولان، از نویسندگی لوقا برای اعمال رسولان پشتیبانی می‌کند و با نویسندگی پولس برای نامه‌های شبانی سازگار است.
• تا اندازه‌ای استنباطی از متن‌ها. ایرنائوس ممکن است لوقا را با خواندن بخش‌های «ما» در اعمال رسولان در کنار کولسیان ۴:۱۴ و دوم تیموتائوس ۴:۱۱ شناسایی کرده باشد. اگر چنین باشد، گواهی او کاملاً مستقل از شواهد عهد جدید نیست که برای پشتیبانی از آنها به کار می‌رود.

منابع

• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 1, preface 1 (ANF editors' note identifies 1 Tim 1:4) ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.1.1 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.3.3 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.3.4 (Titus 3:10 cited as Paul's) ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.13.3 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.14.1 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 3.15.1 ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 1.16.3 (Titus 3:10 cited as Paul's command) ↗
• Irenaeus, Against Heresies (Alexander Roberts and William Rambaut, 1885) — Haer. 5, preface (the work's title adopts the phrase of 1 Tim 6:20) ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 5.5.9 ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 5.6.1 (Greek text of Haer. 3.3.3) ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 5.7.1 (title Irenaeus gave his five books) ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 5.8.3 (Greek text of Haer. 3.1.1) ↗
• Eusebius, Church History (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 5.22 ↗
• Tertullian, Against Marcion (Peter Holmes, 1885) — Adv. Marc. 5.21 ↗
• Muratorian Fragment (S. D. F. Salmond, 1886) — Muratorian Fragment, section 2 (printed in ANF 5 among the 'Fragments of Caius') ↗
• Muratorian Fragment (S. D. F. Salmond, 1886) — Muratorian Fragment, section 3 (printed in ANF 5 among the 'Fragments of Caius') ↗
• Polycarp, Epistle to the Philippians (Alexander Roberts and James Donaldson, 1885) — Phil. 4.1 (parallels 1 Tim 6:7, 10 without naming Paul) ↗

دو پرسش همچنان باز است. نخست، آیا چهره‌نگاری پولس خاطره‌ای را نگه می‌دارد؟ رمزی جزئیات ساده و نه‌چندان ستایش‌آمیز آن را نشانهٔ سنتی بسیار کهن و جغرافیای محلی‌اش را نشان نویسنده‌ای می‌دانست که آن ناحیه را می‌شناخت؛ دیگران این ویژگی‌ها را در پرتو قراردادهای یونانی برای توصیف بدن و منش می‌خوانند، که آن را چهره‌نگاری‌ای ادبی می‌سازد. دوم، این داستان چه نسبتی با دوم تیموتائوس دارد که نام‌هایش با آن مشترک است؟ ممکن است نویسنده‌اش نام‌ها را از آن نامه وام گرفته باشد، یا، چنان‌که مک‌دونالد استدلال کرد، هر دو بازتاب داستان‌های شفاهیِ محل نزاع دربارهٔ پولس باشند.

خوانش‌های دیگر

• خاطرهٔ محلی کهن. دبلیو. ام. رمزی (۱۸۹۳) استدلال کرد که این چهره‌نگاریِ ساده و نه‌چندان ستایش‌آمیز سنتی بسیار کهن را در خود دارد، و اینکه «جادهٔ شاهی» به لستره در داستان، نامی که به نظر او پس از ۷۴ میلادی از کاربرد افتاد، نشان نویسنده‌ای در قرن اول است که آن ناحیه را می‌شناخت. خود رمزی مدعی تاریخی بودن رویدادها نبود. ام. آر. جیمز (۱۹۲۴) گزارش کرد که نظریهٔ رمزی دربارهٔ داستانی مکتوب و کهن‌تر دربارهٔ تکلا عموماً پذیرفته نشده بود.
• چهره‌نگاری ادبی. این ویژگی‌ها از قراردادهای یونانی برای توصیف بدن و منش یک شخص پیروی می‌کنند؛ آبراهام مالرب (۱۹۸۶) چهره‌نگاری را در همین بافت خواند. بر پایهٔ این خوانش، اثر نشان می‌دهد مسیحیان قرن دوم پولس را چگونه مجسم می‌کردند، نه اینکه او چه شکلی داشت. اگر این ویژگی‌ها قراردادی باشند، سادگی ظاهری‌شان تضمینی برای خاطرهٔ کهن نیست.
• استنباط از نامه‌ها. نویسندگان بعدی می‌توانستند چهره‌ای نه‌چندان چشمگیر را از نامه‌های خود پولس مجسم کنند، جایی که منتقدان حضور جسمانی او را ضعیف می‌خوانند (دوم قرنتیان ۱۰:۱۰)، او ضعفی جسمانی را در غلاطیه به یاد می‌آورد، و می‌گوید اهالی غلاطیه او را همچون فرشتهٔ خدا پذیرفتند (غلاطیان ۴:۱۳–۱۴)؛ این می‌تواند سرچشمهٔ چهرهٔ فرشته‌وار در این چهره‌نگاری باشد.
• افسانهٔ شفاهی در پسِ نامه‌های شبانی. دنیس مک‌دونالد (۱۹۸۳) استدلال کرد که داستان‌های پولس و تکلا پیش از آنکه در «اعمال پولس» نوشته شوند، به‌شکل افسانه‌های شفاهی دست‌به‌دست می‌شدند، و نامه‌های شبانی تا اندازه‌ای برای مقابله با چنین افسانه‌هایی نوشته شدند. بر پایهٔ این دیدگاه، داستان نام‌هایش را صرفاً از دوم تیموتائوس وام نگرفت.

منابع

• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (Ante-Nicene Fathers vol. 8) (Alexander Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla 1 (section numbers as in James 1924): Paul goes up to Iconium ↗
• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (Ante-Nicene Fathers vol. 8) (Alexander Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla 3 (section numbers as in James 1924): Onesiphorus waits on the road to Lystra ↗
• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (Ante-Nicene Fathers vol. 8) (Alexander Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla 3 (section numbers as in James 1924): description of Paul ↗
• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (Ante-Nicene Fathers vol. 8) (Alexander Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla 14 (section numbers as in James 1924): Demas and Hermogenes on the resurrection ↗
• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (Ante-Nicene Fathers vol. 8) (Alexander Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla, editor's note introducing the alternative ending from Grabe's manuscript ↗
• Tertullian, On Baptism (Ante-Nicene Fathers vol. 3) (S. Thelwall, 1885) — On Baptism 17.5 (Thecla's example) ↗
• Tertullian, On Baptism (Ante-Nicene Fathers vol. 3) (S. Thelwall, 1885) — On Baptism 17.5 ↗
• Eusebius, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1) (Arthur Cushman McGiffert, 1890) — HE 3.25.4 ↗

استنباط پیلی تنها به این شرط معتبر است که این هم‌خوانی‌ها مستقل باشند. از زمان اف. سی. باور، بسیاری از پژوهشگران انتقادی اعمال رسولان را گزارشی متأخر و پرداخته‌شده خوانده‌اند، و بیشتر آنها تنها هفت نامه را با قطعیت از آنِ پولس می‌دانند. ریچارد پروو استدلال کرد که اعمال رسولان از اوایل قرن دوم است و از نامه‌های پولس استفاده کرده است؛ این همان وابستگی‌ای است که آزمون پیلی می‌خواهد کنار بگذارد. پاسخ این روش، از پیلی تا لیدیا مک‌گرو، این است که هم‌خوانی‌ها غیرمستقیم‌تر از آن‌اند که وام‌گیری باشند: در نمونه‌های پیلی، اعمال رسولان به‌زحمت به اعانه اشاره می‌کند و در ۱۹:۲۲ تیموتائوس را تنها به مقدونیه می‌فرستد. اینکه چنین سکوت‌هایی تصادفی‌اند یا عمدی، خود محل مناقشه است. بسیاری از پژوهشگران گمان می‌کنند نویسندهٔ اعمال رسولان نامه‌ها را نمی‌شناخت، و این فرضِ استقلالِ پیلی را می‌پذیرد. آنها در عوض پاسخ می‌دهند که هم‌خوانی در سفرها و همراهان نشان‌دهندهٔ اطلاعات خوب دربارهٔ جابه‌جایی‌های پولس است، نه دقت خطابه‌ها یا الهیات اعمال رسولان، و هر جا این دو با هم ناسازگارند، نامه‌ها را مقدم می‌دانند (ناکس).

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌ها استفاده کرد. برخی پژوهشگران، به‌ویژه ریچارد پروو، معتقدند نویسندهٔ اعمال رسولان چندین نامه از نامه‌های پولس را می‌شناخت. بر پایهٔ این دیدگاه، برخی هم‌خوانی‌ها وام‌گیری‌اند، نه تأییدهای مستقل. در این حالت، هم‌خوانیِ سستی که پیلی به آن اشاره می‌کند (سکوت تقریبی اعمال رسولان دربارهٔ اعانه، و فرستادن تیموتائوس تنها به مقدونیه) به این معنا خواهد بود که نامه‌ها آزادانه به کار رفته‌اند، نه اینکه رونویسی شده باشند.
• سکوت عمدی است. برخی مفسران سکوت تقریبی اعمال رسولان دربارهٔ اعانه را خودداری‌ای عمدی می‌دانند، برای نمونه اگر این هدیه با سردی پذیرفته شد یا با بازداشت پولس گره خورد. این، حذف را طرح‌ریزی‌شده می‌سازد، نه تصادفی. با این حال همچنان دلالت دارد که نویسنده از اعانه آگاه بود.
• نامه‌ای متأخر از اعمال رسولان استفاده کرد. بسیاری از پژوهشگران انتقادی دوم تیموتائوس را نوشته‌شده پس از دوران زندگی پولس می‌دانند. نویسنده‌ای متأخر می‌توانست مادر یهودی تیموتائوس را از اعمال رسولان ۱۶:۱ گرفته باشد؛ پیلی این را هم‌خوانی‌ای طرح‌ریزی‌نشده با دوم تیموتائوس ۱:۵ و ۳:۱۵ معرفی می‌کند (فصل ۱۲، شماره‌های ۲–۳). بنابراین این نمونه‌ها تنها برای خوانندگانی وزن دارند که از پیش این نامه را به دوران پولس تاریخ‌گذاری می‌کنند.
• شمردن هم‌خوانی‌ها، کنار گذاشتن ناسازگاری‌ها. منتقدان این روش استدلال می‌کنند که فهرستی از هم‌خوانی‌ها می‌تواند در ادعا اغراق کند، مگر آنکه ناسازگاری‌ها، مانند ناسازگاری‌های میان غلاطیان ۱–۲ و اعمال رسولان بر سر سفرهای پولس به اورشلیم، در کنار آنها سنجیده شوند. خود پیلی شکاف میان غلاطیان ۲ و اعمال رسولان ۱۵ را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که این شکاف نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو نویسنده از دیگری بهره نگرفته است؛ مدافعانش می‌افزایند که هر هم‌خوانی باید با معیارهای خودش سنجیده شود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 1 (Exposition of the Argument); Works (London, 1819) vol. 2, p. 132 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 1 (Exposition of the Argument); Works (London, 1819) vol. 2, p. 133 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 1 (Exposition of the Argument); Works (London, 1819) vol. 2, p. 139 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 2 (Romans), no. 1; Works (London, 1819) vol. 2, p. 145 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (First Corinthians), no. 3; Works (London, 1819) vol. 2, p. 178 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2; Works (London, 1819) vol. 2, p. 235 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 12 (Second Timothy), no. 2; Works (London, 1819) vol. 2, p. 355 ↗
• William Paley, Horae Paulinae (Dublin printing) — Title page and contents, Dublin printing of 1790 (Princeton Theological Seminary Library copy) ↗

ستایندگان اسمیت، از رمزی تا کالین همر، انسجام ناوبری روایت را نشانهٔ گزارش دست‌اول می‌دانند. دیگران پاسخ می‌دهند که روایت اول‌شخصِ سفر با کشتی یک قرارداد ادبی بود (ورنون رابینز)، یا اینکه اعمال رسولان ۲۷–۲۸ از کشتی‌شکستگی‌های اودیسئوس تقلید می‌کند (دنیس مک‌دونالد). بنا بر این خوانش‌ها، دقت ممکن است نشانهٔ دانش کشتیرانی باشد نه حضور در کشتی. همر پاسخ داد که نمونه‌های موازی رابینز چنین قراردادی را اثبات نمی‌کنند، و در عین حال پذیرفت که دقت ناوبری به‌تنهایی فقط نشان می‌دهد نویسنده چنین سفری کرده بود. پرسش‌های فنی نیز همچنان باز است: اینکه طناب‌های بستن بدنه عرضی کشیده می‌شدند یا طولی، فینیکس رو به کدام سو بود، و اینکه آیا ملیته اصلاً همان مالت بود. هاینتس وارنکه از کفالنیا دفاع کرد، و ای. اکورث و او. اف. ای. مایناردوس از ملیت.

خوانش‌های دیگر

• قرارداد ادبی. ورنون رابینز استدلال می‌کند که روایت با ضمیر اول‌شخص جمع جزو قراردادهای گزارش‌های باستانی سفر با کشتی بود. بنا بر این خوانش، آزمون‌های اسمیت نشان می‌دهند که نویسنده می‌دانست کشتی‌ها و بادهای دریای مدیترانه چگونه رفتار می‌کنند، نه اینکه خودش در کشتی بود. همر پاسخ داد که نمونه‌های رابینز وجود چنین ژانری را اثبات نمی‌کنند.
• تقلید از هومر. دنیس مک‌دونالد استدلال می‌کند که اعمال رسولان ۲۷–۲۸ بارها به کشتی‌شکستگی‌های اودیسئوس اشاره دارد، با تصویرهای کشتیرانیِ مشترک، وعدهٔ الهیِ ایمنی و قهرمانی که ساکنان جزیره از او استقبال می‌کنند، تا پولس و خدا او را در مقایسه برتر نشان دهد. در این صورت، شکل روایت حتی در جایی که جغرافیایش واقع‌گرایانه است، ادبی خواهد بود.
• جزیره‌ای دیگر. هاینتس وارنکه محل کشتی‌شکستگی را کفالنیا، در کنار غرب یونان، دانست. دیدگاهی قدیمی‌تر، که اسمیت آن را رد کرد و ای. اکورث (۱۹۷۳) و او. اف. ای. مایناردوس دوباره زنده کردند، ملیته را ملیت (ملدا) در آدریاتیک می‌دانست. مالت، و به‌ویژه خلیج سنت پل، همچنان شناسایی مورد پذیرش اکثریت است.

منابع

• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Introduction, p. ix, note ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Introduction, p. xiii ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Introduction, p. xix ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 60 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 64 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 81 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 82 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 85 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — Crete to Melita, p. 87 ↗
• James Smith, The Voyage and Shipwreck of St. Paul — The Shipwreck, p. 102 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV, p. 326 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV, p. 329 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV, p. 334 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV, p. 341 ↗
• Wikidata — Q6143365 ↗

سه پرسش همچنان باز است. نخست، آیا دانش محلی دقیق به یکی از همراهان پولس اشاره دارد (رمزی، همر)، یا با نویسنده‌ای متأخر و آگاه سازگار است که رویدادها را با نگاه الهیاتی شکل داد؟ تاریخ‌های پیشنهادی برای اعمال رسولان از اوایل دههٔ ۶۰ (همر) تا دههٔ ۸۰ که دیدگاه رایج است و تا سدهٔ دوم (اونیل) می‌رسد؛ گسک گزارش می‌دهد که بارت تاریخی تا ۹۵–۱۱۵ را نیز ممکن می‌دانست. دوم، آیا اهالی غلاطیه مخاطب پولس در شهرهای جنوبی استان رومی می‌زیستند یا در غلاطیه قومی در شمال (لایت‌فوت، موفات)؟ سوم، آیا بازهٔ ۳۷–۷۲ رمزی، که بر تقسیم میان لیکائونیه رومی و لیکائونیه متعلق به آنتیوخوس استوار است، چنان قطعی است که او ادعا می‌کرد، با توجه به اعتراف خود او که شواهد دربارهٔ نواحی استان اندک بود؟

خوانش‌های دیگر

• نویسنده‌ای متأخر و آگاه. جغرافیا و اصطلاحات اداری دقیق می‌توانستند از منابع، دانش سفر یا کاربردهای منطقه‌ای‌ای آمده باشند که مدتی طولانی دوام داشتند. بنابراین با نویسنده‌ای سازگارند که در اواخر سدهٔ نخست یا پس از آن می‌نوشت و داستان را برای اهداف الهیاتی شکل داد. بنا بر این دیدگاه، رمزی نشان داد که نویسنده آسیای صغیر را می‌شناخت، نه اینکه همراه پولس بود.
• خوانش شمال غلاطیه. جی. بی. لایت‌فوت، مدافع کلاسیک این دیدگاه در روزگار رمزی، اهالی غلاطیه مخاطب پولس را مردم گُل‌تبار مرکز آسیای صغیر می‌دانست که در سفرهای اعمال رسولان ۱۶:۶ و ۱۸:۲۳ از آنان دیدار شد. موفات این دیدگاه را در برابر رمزی نگه داشت، و بنا به گزارش گسک، بیشتر پژوهش آلمانی نیز چنین کرد. مدافعان آن نیز برای مسیر پولس از اعمال رسولان بهره می‌گیرند؛ بنابراین ادعای رمزی که دیدگاه آنان با اعمال رسولان به‌عنوان اثری از سدهٔ نخست و نوشتهٔ لوقا سازگار نیست، استنتاج خود اوست.
• رمزیِ اصلاح‌شده، نه واژگون‌شده. جانشینان همدلی چون گسک و همر روش او را در سنجیدن اعمال رسولان با کتیبه‌ها و جغرافیا حفظ می‌کنند. گسک استدلال جنوب غلاطیه را مورد تأیید شواهد می‌داند، اما نه قابل اثبات به‌گونه‌ای که همهٔ پژوهشگران را قانع کند. بروس، در پیش‌گفتارش بر کتاب گسک، داوری کرد که نقش بعدی رمزی به‌عنوان مدافع‌نویسی عامه‌پسند به اعتبار علمی او آسیب زد.

منابع

• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. 1 §1 (Trustworthiness) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. 5 §6 (The Cities of Lycaonia) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — Preface to the second edition (dated 25 March 1896) ↗
• Wikidata item for William Mitchell Ramsay — Q326308 ↗

رمزی، شروین-وایت و همر مجموعهٔ جزئیات محلی دقیق، از جمله عنوان‌ها، را شاهدی انباشتی می‌دانستند که اعمال رسولان بر دانشی زودهنگام و آگاهانه استوار است؛ رمزی از لوقا به‌عنوان همراه پولس دفاع کرد، و همر از نویسندگی لوقا و تاریخی پیش از ۷۰ میلادی. پروو پاسخ می‌دهد که رمان‌های باستانی نیز از اشخاص واقعی و فنون تاریخ‌نگاری بهره می‌گرفتند، و او اعمال رسولان را به حدود ۱۱۵ تاریخ‌گذاری کرد؛ ویتچک رنگ محلی افسس در آن را بیشتر گواه روزگار خود لوقا می‌خواند تا روزگار پولس. پرسش‌های محدودتری نیز باز می‌ماند، به‌ویژه اینکه آیا آسیارخ صرفاً همان کاهن اعظم آسیا بود (دیدگاه رمزی، که هیکس نیز در ۱۸۹۰ با آن هم‌نظر بود) یا چیزی دیگر؛ تردیدی که ویتچک آن را از خودِ اعمال رسولان ۱۹:۳۱ بیرون می‌کشد.

خوانش‌های دیگر

• همراهی آگاه. گسترهٔ عنوان‌های درست و ویژهٔ هر مکان، نویسنده‌ای را بازتاب می‌دهد که با پولس سفر کرده یا این شهرها را از نزدیک می‌شناخت، چنان‌که رمزی و همر استدلال کردند. این با بخش‌های «ما» سازگار است، اما استنتاجی از دقت است، نه اثبات نویسندگی.
• نویسنده‌ای متأخر با منابع خوب. نویسنده‌ای از اواخر سدهٔ نخست یا اوایل سدهٔ دوم، با بهره‌گیری از یادداشت‌های سفر، آگاهی‌دهندگان محلی یا گزارش‌های پیشین، می‌توانست عنوان‌هایی را که در روزگار خودش هنوز رایج بودند بازتولید کند. بنا بر این دیدگاه، عنوان‌ها بیش از آنکه گواه تاریخی زودهنگام باشند، کیفیت منابع یا روزگار خودِ نویسنده را تضمین می‌کنند (پروو؛ ویتچک).
• واقع‌نمایی ادبی. رمان‌های باستانی نیز از اشخاص، مکان‌ها و فنون تاریخ‌نگاری واقعی بهره می‌گرفتند؛ پس رنگ محلی درست نشانهٔ مهارت است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند تاریخ را از داستان جدا کند. هر رخداد باید بر پایهٔ شواهد خودش سنجیده شود.

شماره‌های فهرست: IG XIV 601

منابع

• Cassius Dio, Roman History (Earnest Cary, 1917) — 54.4.1 (22 BC) ↗
• Tacitus, Annals (A. J. Church and W. J. Brodribb, 1876) — Ann. 1.76 (AD 15) ↗
• Cassius Dio, Roman History (Earnest Cary, 1924) — 60.24.1 (AD 44) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. X sect. 3, p. 218 (praetors at Philippi) ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Hist. eccl. 4.15.27 (quoting Mart. Pol. 12.2) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XII sect. 5, p. 281 (Asiarchs) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XII sect. 5, p. 281 (town clerk) ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. XIV sect. 9, p. 343 (Malta) ↗
• G. Kaibel, Inscriptiones Graecae XIV: Inscriptiones Siciliae et Italiae — IG XIV 601 (p. 112) ↗
• Flavius Josephus, The Jewish War (William Whiston, 1737) — War 5.243-244 (Whiston 5.5.8; his 'legion' renders a general Greek word for a military unit) ↗
• Flavius Josephus, Antiquities of the Jews (William Whiston, 1737) — Ant. 20.136 (Whiston 20.6.3) ↗