اعمال رسولان و نامه‌های پولس، نکته به نکته

نامه: پولس می‌گوید که در دین یهود از هم‌سالانش پیشی گرفته بود و برای سنت‌های پدران غیرت داشت؛ او از ختنه در روز هشتم، تولد از قوم اسرائیل و از قبیلهٔ بنیامین، تبار عبرانیان، تعلق به فریسیان و بی‌عیبی در زیر شریعت سخن می‌گوید.

اعمال رسولان: پولس، زاده در طرسوس، می‌گوید که در اورشلیم پرورش یافت، زیر دست غمالائیل به‌دقت آموزش دید، برای خدا غیور بود و یکی از فریسیان و از خانواده‌ای از فریسیان است؛ او جمعیت اورشلیم را به زبان عبری خطاب می‌کند.

این دو تصویر در محتوا با هم توافق دارند، نه در واژه‌ها. اعمال رسولان طرسوس، غمالائیل، پرورش در اورشلیم و سخنرانی به زبان عبری را می‌افزاید؛ نامه‌ها ختنه در روز هشتم و قبیله را می‌افزایند. پیلی سخن غلاطیان دربارهٔ غیرت را شهادتی مستقل از اعمال رسولان شمرد، اما فیلیپیان ۳:۵ را کنار گذاشت، زیرا جاعلی می‌توانست آن را از اعمال رسولان و نامه‌های دیگر گرد آورد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌ها بهره گرفت. ریچارد پروو استدلال می‌کند که اعمال رسولان از نامه‌های پولس استفاده کرده است، پس مضمون‌های تعلق به فریسیان و غیرت در آن می‌توانست از غلاطیان و فیلیپیان آمده باشد؛ در آن صورت غمالائیل، طرسوس و پرورش در اورشلیم یا به منبعی دیگر نیاز دارند یا افزودهٔ لوقا هستند.
• تردید در آموزش در اورشلیم. نامه‌ها هرگز از غمالائیل یا پرورش در اورشلیم یاد نمی‌کنند و برخی پژوهشگران این‌ها را تأکید خاص لوقا می‌دانند؛ مارتین هنگل از آموزش تورات در اورشلیم به‌عنوان امری محتمل دفاع کرد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2, particular 1; 1849 New York reprint, p. 101 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 1 (Exposition of the Argument), on Philippians 3:5; 1849 New York reprint, p. 10 ↗

نامه: پولس خدا را سپاس می‌گوید، که همچون پدرانش با وجدانی پاک او را خدمت می‌کند، و یادآور می‌شود که شب و روز برای تیموتائوس دعا می‌کند.

اعمال رسولان: پولس به شورا می‌گوید که با وجدانی نیکو زندگی می‌کند؛ به فلیکس می‌گوید که با وجدانی پاک به خدا پدرانش خدمت می‌کند؛ به اگریپاس از وعدهٔ داده‌شده به پدران سخن می‌گوید؛ و به هم‌سفرانش در کشتی از خدا که او را خدمت می‌کند.

خدمت به خدا پدران و نگه داشتن وجدانی پاک در دوم تیموتائوس ۱:۳ و اعمال رسولان ۲۴:۱۴–۱۶ با هم می‌آیند، و اعمال رسولان ۲۶:۷ خدمت شب و روز را می‌افزاید، هرچند واژهٔ یونانی برای پدران و صفت‌های وجدان متفاوت‌اند. رومیان ۱:۹ نیز خدمت به خدا را با دعای بی‌وقفه همراه می‌کند و دوم قرنتیان ۱:۱۲ به وجدان استناد می‌کند. با این حال، نامه‌های شبانی واژگان بسیاری با لوقا و اعمال رسولان مشترک دارند، پس این همانندی شاید از یک دست یا یک حلقه آمده باشد، نه از حافظه‌ای مستقل.

خوانش‌های دیگر

• دستی متأخر یا دست لوقا. بیشتر پژوهشگران انتقادی دوم تیموتائوس را نامه‌ای با نام مستعار می‌دانند که شاید با الگوگیری از رومیان ۱:۹ و به زبانی نزدیک به زبان لوقا نوشته شده است؛ سی. اف. دی. مول و استیون جی. ویلسون نامه‌های شبانی را به خود لوقا پیوند دادند. در هر حال، این تأییدی مستقل نیست.
• اصطلاحی رایج یا صدای خود پولس. وجدان نیکو اصطلاحی رایج در کلیسای گسترده‌تر است (اول پطرس ۳:۱۶؛ عبرانیان ۱۳:۱۸)، پس این تطابق شاید از زبان مشترک مسیحیان باشد؛ کسانی که معتقدند پولس دوم تیموتائوس را نوشت، آن را توصیف خود او از خویشتن می‌دانند، همان‌گونه که در رومیان ۱:۹ آمده است.

نامه: پولس کلیسای خدا را بی‌اندازه آزار داد و کوشید آن را نابود کند؛ به همین سبب خود را کوچک‌ترین رسولان می‌خواند، و اول تیموتائوس می‌افزاید که کفرگو بود و از روی نادانی و در بی‌ایمانی عمل کرد.

اعمال رسولان: سولس ایمانداران را از خانه‌های اورشلیم بیرون می‌کشد و به زندان می‌اندازد، با کشتن استیفان موافقت می‌کند، برای دمشق حکم بازداشت می‌طلبد، می‌کوشد ایمانداران را به کفرگویی وادارد و آنان را تا شهرهای بیگانه دنبال می‌کند.

فعل portheo (ویران کردن) در عهد جدید تنها در اعمال رسولان ۹:۲۱، غلاطیان ۱:۱۳ و غلاطیان ۱:۲۳ می‌آید، هر بار دربارهٔ آزار پولس، و دو بار در آنچه دیگران دربارهٔ او می‌گویند؛ شاید شیوه‌ای ثابت و کهن برای سخن گفتن بوده است. اول تیموتائوس، که نویسندگی‌اش مورد بحث است، می‌افزاید که او از روی نادانی عمل کرد، همان‌گونه که در اعمال رسولان ۲۶:۹ او صادقانه متقاعد است. غلاطیان ۱:۲۲، که در آن کلیساهای یهودیه پولس را به چهره نمی‌شناختند، با صحنهٔ اورشلیم در اعمال رسولان به‌آسانی جور درنمی‌آید.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از غلاطیان وام گرفت. اگر اعمال رسولان از نامه‌های پولس استفاده کرده باشد، چنان‌که ریچارد پروو استدلال می‌کند، شاید فعل مشترک از غلاطیان وام گرفته شده باشد، و جزئیات اورشلیم و دمشق در اعمال رسولان می‌تواند پرورش روایی گفته‌های کوتاه پولس باشد.
• آزار در بیرون از اورشلیم. از آنجا که غلاطیان ۱:۲۲ می‌گوید کلیساهای یهودیه پولس را به چهره نمی‌شناختند، برخی پژوهشگران آزار او را در نزدیکی دمشق می‌دانند، نه اورشلیم؛ دیگران پاسخ می‌دهند که لازم نبود کلیساهای یهودیه در بیرون از اورشلیم او را دیده باشند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2, particular 2; 1849 New York reprint, p. 101 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (First Epistle to Timothy), no. 5; 1849 New York reprint, p. 205 ↗

نامه: پولس عیسای خداوند را دیده است که پس از همه بر او ظاهر شد؛ پس از آنکه خدا پسرش را در او آشکار کرد، به عربستان رفت و سپس به دمشق بازگشت.

اعمال رسولان: در نزدیکی دمشق نوری آسمانی سولس را نابینا می‌کند و عیسی سخن می‌گوید؛ همراهان کسی را نمی‌بینند. حنانیا و برنابا می‌گویند که او خداوند را دید؛ پولس بعدها آن را رؤیایی آسمانی می‌خواند.

ادعای اصلی مشترک است: پولس خداوند را دید، و در هر دو با زبان «ظاهر شدن» وصف شده است که در فهرست ظهورهای پس از رستاخیز در نوشتهٔ پولس به کار رفته است. غلاطیان مستقیماً صحنه‌ای را نام نمی‌برد، اما اشارهٔ گذرای آن به اینکه پولس به دمشق بازگشت (غلاطیان ۱:۱۷) به‌طور ضمنی نشان می‌دهد که دعوت در آنجا رخ داده است؛ پیلی این را ناخواسته خواند، هرچند اگر اعمال رسولان غلاطیان را می‌شناخت، این استدلال سست می‌شود. اعمال رسولان جزئیات خود را دگرگون می‌کند: همراهان می‌ایستند یا بر زمین می‌افتند، و آوا را می‌شنوند (اعمال رسولان ۹:۷) اما ندا را درنمی‌یابند (اعمال رسولان ۲۲:۹).

خوانش‌های دیگر

• تجربه‌ای رؤیایی. برخی مورخان این رویارویی را رؤیایی می‌خوانند و به رؤیای آسمانی و همراهانی که کسی را نمی‌بینند در اعمال رسولان اشاره می‌کنند؛ دیگران تأکید می‌کنند که پولس آن را هم‌ردیف ظهورها بر پطرس، یعقوب و رسولان می‌شمارد.
• بازگویی ادبی لوقا. برخی پژوهشگران سه روایت اعمال رسولان را بازگویی‌های خود لوقا از یک سنت می‌دانند که با زمینهٔ هر سخنرانی سازگار شده‌اند؛ تفاوت‌هایشان آزادی او در جزئیات را نشان می‌دهد، نه سه گزارش مستقل را.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2, particular 3; 1849 New York reprint, p. 102 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2, particular 3, on Galatians 1:17; 1849 New York reprint, p. 102 ↗

نامه: خدا پسرش را در پولس آشکار کرد تا او در میان غیریهودیان موعظه کند؛ او رسول آنان است، و نامه‌هایی که نویسندگی‌شان مورد بحث است، مباشر راز، منادی و معلم را می‌افزایند.

اعمال رسولان: خداوند سولس را ابزاری برگزیده برای قوم‌ها، شاهان و اسرائیل می‌خواند؛ روایت‌های بعدی عیسی را نشان می‌دهند که او را نزد غیریهودیان می‌فرستد. او نخست در کنیسه‌ها موعظه می‌کند و چون طرد می‌شود، به سوی غیریهودیان رو می‌کند.

اعمال رسولان هر بار مأموریت را به شیوه‌ای دیگر ابلاغ می‌کند: از راه سخنانی خطاب به حنانیا، از راه حنانیا و رؤیایی بعدی در معبد، و مستقیماً از زبان عیسی در راه. غلاطیان پافشاری می‌کند که پولس انجیلش را از هیچ انسانی دریافت نکرد (غلاطیان ۱:۱۱–۱۲)، که با نقش حنانیا در اعمال رسولان ۲۲ به‌آسانی جور درنمی‌آید. غلاطیان غیریهودیان را هدف دعوت می‌داند؛ اعمال رسولان اسرائیل را نیز در بر می‌گیرد. پیلی اعمال رسولان ۹:۲۰ را با غلاطیان ۱:۱۶ جفت کرد، اما در غلاطیان بی‌درنگی به مشورت نکردن با دیگران مربوط است، نه به موعظه.

خوانش‌های دیگر

• دعوت، نه تغییر دین. کریستر استندال استدلال کرد که پولس دعوتی پیامبرگونه به سوی غیریهودیان را وصف می‌کند، نه تغییر دین از یک دین به دینی دیگر؛ آلن سگال پاسخ داد که بهتر است پولس را نوکیشی واقعی دانست.
• الگوی روی‌گرداندن نزد لوقا. برخی الگوی «نخست کنیسه» در اعمال رسولان را طرح خود لوقا می‌دانند و یادآور می‌شوند که غلاطیان ۲:۷–۹ مأموریت میان غیریهودیان و مأموریت میان یهودیان را از هم جدا می‌کند؛ اما رومیان ۱:۱۶ یهودیان را مقدم می‌دارد و دوم قرنتیان ۱۱:۲۴ از پنج بار تازیانه خوردن از دست یهودیان خبر می‌دهد، که نشان می‌دهد پولس همچنان به کنیسه‌ها می‌رفت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2, particular 3; 1849 New York reprint, p. 102 ↗

نامه: پدر ایمانداران را شایستهٔ میراث مقدسان در نور ساخته، آنان را از قدرت تاریکی رهانیده و آمرزیده است؛ افسسیان چشمانی روشن‌شده و تاریکی پیشین را که نور شده است می‌افزاید.

اعمال رسولان: پولس به اگریپاس می‌گوید که عیسی برخاسته او را فرستاد تا چشمان غیریهودیان را بگشاید، آنان را از تاریکی به نور و از قدرت شیطان به سوی خدا بازگرداند، تا آمرزش و میراثی در میان تقدیس‌شدگان بیابند.

اصطلاحات مشترک یونانی عبارت‌اند از exousia (قدرت) شیطان یا تاریکی، aphesis (آمرزش) و kleros (سهم) در میان مقدسان. شاید لوقا شیوهٔ سخن گفتن پولس دربارهٔ مأموریتش را حفظ کرده باشد، اما این‌ها واژه‌های خود لوقا نیز هستند: اسم aphesis در سراسر لوقا و اعمال رسولان تکرار می‌شود، اما در نامه‌های پولس تنها در کولسیان ۱:۱۴ و افسسیان ۱:۷ می‌آید؛ لوقا ۲۲:۵۳ از قدرت تاریکی سخن می‌گوید؛ اعمال رسولان ۲۰:۳۲ عبارت میراث را دوباره به کار می‌برد. شاید هر دو متن از خادم در کتاب اشعیا مایه گرفته باشند، نوری برای قوم‌ها که چشمان نابینا را می‌گشاید (اشعیا ۴۲:۶–۷)، زبانی که اعمال رسولان ۱۳:۴۷ با نقل اشعیا ۴۹:۶ بر مأموریت پولس به کار می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌ها بهره گرفت. ریچارد پروو استدلال می‌کند که اعمال رسولان از مجموعه‌ای از نامه‌های پولس استفاده کرد؛ بنا بر این دیدگاه، لوقا می‌توانست اعمال رسولان ۲۶:۱۸ را از زبانی همانند زبان کولسیان شکل داده باشد، نه از سخن خود پولس.
• زبان رایج ایمان آوردن. زبان نور و تاریکی اصطلاحی رایج میان مسیحیان بود (اول تسالونیکیان ۵:۴–۵؛ اول پطرس ۲:۹)، و بسیاری از پژوهشگران تردید دارند که پولس کولسیان و افسسیان را نوشته باشد، پس این همانندی شاید بازتاب زبان مشترک کلیسا باشد، نه یک صدا.

نامه: پولس در حالی که به ضعف خود فخر می‌کند و سوگند می‌خورد که راست می‌گوید، به یاد می‌آورد که در زنبیلی از پنجره‌ای در دیوار پایین فرستاده شد و از دست فرماندار حارث پادشاه در دمشق گریخت.

اعمال رسولان: پس از موعظهٔ سولس، یهودیان دمشق برای کشتن او توطئه می‌کنند و شب و روز دروازه‌ها را می‌پایند؛ شاگردان او شبانه او را در زنبیلی از دیوار پایین می‌فرستند.

رویداد اصلی و شیوهٔ غیرعادی آن مطابق‌اند، و این یکی از استوارترین نقاط تماس است. پیلی تفاوت‌های جزئیات را بیش از آن دانست که یک روایت از دیگری برگرفته شده باشد؛ برای نمونه، تنها نامه از پنجره یاد می‌کند. با این حال، وابستگی نیز در اینجا بیش از هر جای دیگر قابل استدلال است: زنبیل و دیوار در هر دو می‌آیند، و پژوهشگرانی که فکر می‌کنند لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، مانند ریچارد پروو، اعمال رسولان را بازنویسی دوم قرنتیان می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه استفاده کرد. لوقا این ماجرا را از دوم قرنتیان ۱۱:۳۲–۳۳ برگرفت و زنبیل و دیوار آن را نگه داشت؛ در آن صورت این توافق بازتاب وام‌گیری است، نه دو شاهد مستقل.
• سنت شفاهی مشترک. این داستان چشمگیر احتمالاً به‌صورت شفاهی دست‌به‌دست می‌شد، شاید از بازگویی خود پولس؛ اعمال رسولان می‌توانست بر آن سنت تکیه کند نه بر نامه، پس این دو با هم توافق دارند اما شاید کاملاً مستقل نباشند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), No. II; 1850 Religious Tract Society edition ↗

نامه: هیچ‌کس با اعمال شریعت عادل شمرده نمی‌شود، بلکه از راه ایمان به مسیح، چنان‌که پولس به پطرس یادآوری می‌کند؛ رومیان می‌افزاید که خدا به فیض خود به‌رایگان عادل می‌شمارد.

اعمال رسولان: پولس می‌گوید ایمانداران از همهٔ آنچه شریعت موسی نمی‌توانست از آن عادل‌شان شمارد، عادل شمرده می‌شوند. پطرس تحمیل شریعت را یوغی تحمل‌ناپذیر می‌خواند و می‌گوید یهودیان و غیریهودیان از راه فیض نجات می‌یابند.

هر دو این مناقشه را به‌صورت نجات به فیض در برابر اعمال شریعت صورت‌بندی می‌کنند (اعمال رسولان ۱۵:۱). سخنان پطرس در اعمال رسولان ۱۵:۱۱ با اعتقادی که پولس در غلاطیان ۲:۱۵–۱۶ به او نسبت می‌دهد همخوان است، و هر دو تصویر یوغ را به کار می‌برند (اعمال رسولان ۱۵:۱۰؛ غلاطیان ۵:۱)، هرچند ادعای پطرس که هیچ‌کس نمی‌توانست شریعت را تحمل کند با ادعای پولس که زیر شریعت بی‌عیب بوده است (فیلیپیان ۳:۶) به‌دشواری جور درمی‌آید. پولس در میلیتوس خدمت خود را شهادت دادن به فیض خدا خلاصه می‌کند. از آنجا که اعمال رسولان می‌توانست بازتاب تعلیم شناخته‌شدهٔ پولس باشد، این همخوانی نشان‌دهندهٔ سازگاری است، نه تأییدی مستقل.

خوانش‌های دیگر

• آموزه‌ای ناقص. فیلیپ فیلهاور استدلال کرد که اعمال رسولان ۱۳:۳۸–۳۹ عادل‌شمردگی را با بخشش یکی می‌گیرد و تلویحاً می‌گوید شریعت تا اندازه‌ای عادل می‌شمارد، دیدگاهی که به نظر او با دیدگاه پولس ناهمانند بود، پس لوقا واژگان پولس را بی الهیات او بازتاب داد.
• وابستگی یا مکتب متأخر پولس. ریچارد پروو معتقد بود اعمال رسولان از نامه‌های پولس استفاده کرد، و این پژواک‌ها را توضیح می‌دهد؛ منتقدانی که افسسیان و تیتوس را پس از پولس تاریخ‌گذاری می‌کنند، خلاصه‌های آنها از نجات به فیض، نه با اعمال، را بازتاب مکتب متأخر پولس می‌خوانند.

نامه: رومیان پسر خدا را به‌عنوان نوادهٔ داوود معرفی می‌کند که با رستاخیز، با قدرت، پسر خدا اعلام شد؛ دوم تیموتائوس به تیموتائوس می‌گوید عیسی مسیح را به یاد آورد که برخیزانده شد و از نسل داوود است.

اعمال رسولان: پولس در انطاکیهٔ پیسیدیه می‌گوید خدا از نسل داوود نجات را پدید آورد و عیسی را برخیزاند، و مزمور ۲ را، بنا بر خوانش رایج، به رستاخیز مربوط می‌داند.

نامه‌ها و اعمال رسولان بر بشارتی فشرده هم‌داستان‌اند: عیسی وارث داوود و پسر خدا است و رستاخیزش این را نشان می‌دهد. با این حال خطابهٔ پطرس در روز پنطیکاست همان استدلال مزمور ۱۶ را می‌آورد، که مرگ خود داوود نشان می‌دهد این مزمور از رستاخیز عیسی سخن می‌گوید (اعمال رسولان ۲:۲۹–۳۱؛ اعمال رسولان ۱۳:۳۵–۳۷)، و بسیاری بر آن‌اند که رومیان ۱:۳–۴ اعتقادنامه‌ای کهن‌تر را نقل می‌کند، پس این همخوانی پیامی مشترک میان رسولان را نشان می‌دهد، نه جزئیاتی را که تنها پولس از آن آگاه بود.

خوانش‌های دیگر

• نگارش لوقا. مارتین دیبلیوس معتقد بود که خطابه‌های اعمال رسولان نگاشته‌های خود لوقا به شیوهٔ تاریخ‌نگاران باستان‌اند؛ بنا بر این دیدگاه، شباهت این خطابه به خطابهٔ پطرس و به رومیان بازتاب الهیات لوقا است، نه ثبت سخنان پولس.
• دوم تیموتائوس مورد بحث. بسیاری از پژوهشگران دوم تیموتائوس را نوشته‌ای پس از پولس و به نام او می‌دانند؛ در این صورت خلاصهٔ آن نشان می‌دهد بشارت پولس چگونه به یاد سپرده شد، و شاید از رومیان بهره گرفته باشد.

نامه: پولس به تیموتائوس یادآوری می‌کند که او از تعلیمش و از آزارهایی که در انطاکیهٔ پیسیدیه، قونیه و لستره تحمل کرد پیروی کرده است، آزارهایی که خداوند او را از آنها رهانید.

اعمال رسولان: پولس از انطاکیهٔ پیسیدیه بیرون رانده می‌شود، از توطئهٔ سنگسار در قونیه می‌گریزد و در لستره سنگسار می‌شود؛ در دربه دردسری گزارش نمی‌شود. تیموتائوس بعدها پدیدار می‌شود و در لستره و قونیه نیک‌نام است.

سه شهر، ترتیبشان و از قلم افتادن دربه با اعمال رسولان ۱۳–۱۴ می‌خواند، که هشدارش مبنی بر اینکه ملکوت از راه مصیبت‌های بسیار فرا می‌رسد، با ادعای نامه همانند است که دینداران آزار خواهند دید. پیلی استدلال کرد که جاعلی که در اعمال رسولان جست‌وجو می‌کرد ترجیح می‌داد فیلیپی یا تسالونیکی را برگزیند، جایی که گویا تیموتائوس حاضر بوده است؛ اینجا آگاهی تیموتائوس را باید از اعمال رسولان ۱۶:۱–۲ استنباط کرد، که او را به‌عنوان یک شاگرد در آن ناحیه جای می‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• برگرفته از اعمال رسولان یا سنت. اگر دوم تیموتائوس با نام مستعار نوشته شده باشد، نویسنده‌اش می‌توانست سه شهر را از اعمال رسولان ۱۳–۱۴ یا از داستان‌های محلی دربارهٔ پولس گرفته باشد؛ مک‌دونالد نامه‌های شبانی را به افسانه‌هایی مانند آنچه در اعمال پولس آمده و در قونیه و انطاکیهٔ پیسیدیه رخ می‌دهد پیوند می‌دهد.
• یک نویسنده برای هر دو. استیون ویلسون استدلال کرد که نویسندهٔ لوقا–اعمال رسولان نامه‌های شبانی را نیز نوشت؛ بنا بر این دیدگاه، این توافق بازتاب دانش یک نویسنده است، نه دو شاهد مستقل.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. V ↗

نامه: پولس در برشمردن رنج‌هایش می‌گوید سه بار با چوب زده شد، یک بار سنگسار شد و سه بار کشتی‌اش شکست، افزون بر پنج بار تازیانه از دست یهودیان.

اعمال رسولان: در قونیه نقشه‌ای برای سنگسار پولس ناکام می‌ماند، زیرا او می‌گریزد. در لستره، یهودیان آمده از انطاکیهٔ پیسیدیه و قونیه جمعیت را با خود همراه می‌کنند؛ پولس سنگسار می‌شود، بیرون کشیده می‌شود و مرده پنداشته می‌شود.

این شمارش تا تاریخ نامه و در واقع در سراسر اعمال رسولان پابرجاست: هیچ سنگسار دومی روایت نمی‌شود، هرچند اعمال رسولان آشوب‌های بسیاری گزارش می‌کند، و توطئهٔ قونیه به انجام نمی‌رسد. پیلی خاطرنشان کرد که دیگر موارد فهرست پولس را نمی‌توان از اعمال رسولان برگرفت، که پیش از نامه تنها یک بار چوب خوردن و هیچ کشتی‌شکستگی‌ای ثبت نمی‌کند، پس نامه از روی تاریخ ساخته نشده است؛ تاریخ، هرچند خاموش، برای آنها جا باقی می‌گذارد.

خوانش‌های دیگر

• شاید اعمال رسولان نامه را می‌شناخت. پروو استدلال کرد که اعمال رسولان در اوایل قرن دوم نوشته شد و از نامه‌های پولس بهره گرفت؛ اگر نویسنده‌اش دوم قرنتیان ۱۱ را می‌شناخت، آن یک سنگسار می‌توانست پژواک آن فهرست باشد، نه سنتی مستقل.
• سازگاری، نه تأیید. یک سنگسار واقعه‌ای کوچک و به‌یادماندنی است که سنت می‌توانست حفظ کند؛ هماهنگی در آن نشان می‌دهد که روایت‌ها با هم سازگارند، نه اینکه هیچ‌یک به‌طور مستقل بقیهٔ دیگری را تأیید می‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. IX ↗

نامه: تیتوس باید در هر شهر مشایخ کلیسا منصوب کند، و سپس ویژگی‌های ناظر کلیسا می‌آید. اول تیموتائوس برای کسانی که ناظر کلیسا هستند قاعده می‌گذارد و مشایخ کلیسا را که رهبری و تعلیم می‌کنند حرمت می‌نهد؛ فیلیپیان به کسانی که ناظر کلیسا و خادم کلیسا هستند سلام می‌رساند.

اعمال رسولان: پولس و برنابا با دعا و روزه در هر کلیسا مشایخ کلیسا منصوب می‌کنند. در میلیتوس، پولس به مشایخ کلیسا در افسس می‌گوید که روح‌القدس آنان را ناظر کلیسا ساخته است تا کلیسای خدا را شبانی کنند.

اعمال رسولان ۲۰ آشکارا عنوان شیخ کلیسا و ناظر کلیسا را برای همان رهبران افسس به کار می‌برد، و تیتوس ۱ نیز ظاهراً چنین می‌کند، زیرا مانند اعمال رسولان ۱۴:۲۳ شهر به شهر مشایخ کلیسا منصوب می‌کند. اول تیموتائوس عنوان ناظر کلیسا و مشایخ کلیسا را جداگانه بررسی می‌کند، و برخی ناظر کلیسا مفرد آن را رهبری برگزیده از میان مشایخ کلیسا می‌دانند، گامی به سوی اسقف یگانهٔ قرن دوم. با این حال اعمال رسولان ۱۴:۲۳ در کلیساهایی مشایخ کلیسا منصوب می‌کند که در همان سفر بنیان یافته بودند، حال آنکه اول تیموتائوس نوایمانِ تازه را از نظارت بازمی‌دارد. فیلیپیان، نامه‌ای بی‌اختلاف، وجود ناظر کلیسا را در یکی از کلیساهای پولس تأیید می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• نظم کلیسایی متأخر. نامه‌های بی‌اختلاف پولس هرگز رهبران را مشایخ کلیسا نمی‌خوانند. بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که اعمال رسولان و نامه‌های شبانی بازتاب نظم کلیسایی نسل پس از پولس هستند، و برخی حتی نویسنده‌ای مشترک برایشان قائل‌اند، پس این توافق تأییدی مستقل نیست.
• عنوانی افتخاری. عنوان شیخ کلیسا شاید نخست نامی جمعی و افتخاری برای سرپرستان کلیساهای خانگی بوده باشد که هر یک بر کلیسای خانگی خود نظارت داشت؛ نامه‌های نخستین پولس شاید پیش از این کاربرد نوشته شده باشند، و نامه‌های شبانی شاید یک ناظر کلیسا را بالاتر از مشایخ کلیسا یک شهر بنشانند.

نامه: پولس از اهالی فیلیپی برای همکاری از روز نخست سپاسگزاری می‌کند و به یاد می‌آورد که در آغاز تنها آنان در دادن سهیم شدند و حتی بیش از یک بار برای او در تسالونیکی کمک فرستادند.

اعمال رسولان: پس از رؤیای مقدونیه در تروآس، پولس با کشتی از راه ساموتراکی و نیاپولیس به فیلیپی می‌رود، ایمانداران را گرد می‌آورد، سپس از آمفیپولیس و آپولونیا می‌گذرد و به تسالونیکی می‌رسد و سه سبت در کنیسهٔ آن استدلال می‌کند.

ترتیب هماهنگ است: فیلیپی، سپس تسالونیکی، جایی که کمک اهالی فیلیپی به دنبال پولس رسید. پیلی عبارتِ مربوط به آغاز انجیل را نخستین موعظهٔ آن در آن نواحی دانست؛ در اعمال رسولان، فیلیپی نخستین منزل پس از گذر است. خانوادهٔ لیدیه و سفرهٔ زندانبان با همکاری از روز نخست جور درمی‌آیند، هرچند نامه از هیچ‌یک نام نمی‌برد. هدایای مکرر و کار شبانه‌روزی پولس از اقامتی در تسالونیکی طولانی‌تر از سه سبتِ کنیسه در اعمال رسولان حکایت دارند؛ اعمال رسولان شاید فشرده کرده باشد، یا تنها مرحلهٔ کنیسه را شمرده باشد. این توافق، چون صریح است، بیشتر سازگاری را نشان می‌دهد تا استقلال را.

خوانش‌های دیگر

• ترتیبی برگرفته از نامه‌ها. اگر نویسندهٔ اعمال رسولان نامه‌های پولس را می‌شناخت، ترتیب «نخست فیلیپی، سپس تسالونیکی» می‌توانست از آنها گرفته شده باشد. با این حال جزئیات مسیر در اعمال رسولان، یعنی ساموتراکی، نیاپولیس، آمفیپولیس و آپولونیا، در هیچ نامه‌ای نمی‌آید.
• زودتر از اعمال رسولان. برخی گاه‌شماری‌هایی که نخست بر پایهٔ نامه‌ها ساخته شده‌اند، به‌ویژه گاه‌شماری گرد لودمان، آغاز انجیل را آغاز مأموریت مستقل پولس می‌خوانند و بنیان‌گذاری کلیساهای مقدونیه را پیش از نشست اورشلیم جای می‌دهند؛ ترتیب اعمال رسولان را نگه می‌دارند، اما زمان‌بندی آن را نه.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. VII (Epistle to the Philippians), No. III ↗

نامه: گروه پولس پیش از آنکه در تسالونیکی با دلیری موعظه کنند، در فیلیپی رنج دیده و رفتاری شرم‌آور تحمل کرده بودند؛ اهالی فیلیپی اکنون با همان پیکاری روبه‌رو هستند که زمانی دیدند پولس تحمل کرد.

اعمال رسولان: پولس و سیلاس نزد مقام شهر کشانده می‌شوند، جامه از تنشان کنده می‌شود، با چوب زده می‌شوند و در کُنده حبس می‌شوند؛ روز بعد آزاد می‌شوند، به اینکه رومیان را در ملأ عام زده‌اند اعتراض می‌کنند و به سوی تسالونیکی روانه می‌شوند.

پیلی این توافق را چنان صریح دانست که استقلال را باید با استدلال اثبات کرد؛ او به برنامهٔ ناکام نامه برای دیدار دوباره از تسالونیکی اشاره کرد که اعمال رسولان از آن یاد نمی‌کند. او همچنین یادآوری فیلیپیان دربارهٔ پیکاری را که خوانندگانش دیدند تأییدی بر روایت اعمال رسولان از فیلیپی دانست. واژه‌ای که نامه به اهالی تسالونیکی برای «توهین» به کار می‌برد با ضرب و شتمی علنی و تحقیرآمیز مانند آنچه اعمال رسولان توصیف می‌کند جور درمی‌آید. نامه‌ها جزئیاتی نمی‌دهند، و دختر برده، زمین‌لرزه و زندانبان در اعمال رسولان در هیچ نامه‌ای نمی‌آیند، پس توافق رنج و توالی را دربر می‌گیرد، نه هر رویداد را.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان نامه‌ها را گسترش داد. اگر نویسندهٔ اعمال رسولان اول تسالونیکیان را می‌شناخت، این صحنه می‌توانست اشارهٔ کوتاه آن را گسترش دهد، شاید با چوب‌هایی برگرفته از دوم قرنتیان ۱۱:۲۵، پس جزئیات زنده ادبی خواهند بود، نه به‌یادمانده.
• هسته و آرایه. برخی منتقدان ضرب و شتم و زندان را می‌پذیرند اما زمین‌لرزه و ایمان آوردن زندانبان را افزوده‌هایی متأخر می‌دانند، و یادآور می‌شوند که آزادسازی به دستور مقام شهر در صبح روز بعد هرگز از زمین‌لرزه یاد نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. III ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. VII (Epistle to the Philippians), No. VII ↗

نامه: هر دو نامه به اهالی تسالونیکی از سوی پولس، «سیلوانوس» و تیموتائوس است، و «ما»ی آنها به یاد می‌آورد که بنیان‌گذاران چگونه موعظه و رفتار کردند؛ دوم قرنتیان، «سیلوانوس» را در میان کسانی نام می‌برد که مسیح را در قرنتس موعظه کردند.

اعمال رسولان: سیلاس، یکی از رهبران اورشلیم و یک نبی، در رساندن نامهٔ شورا یاری می‌کند، به پولس می‌پیوندد، در فیلیپی با او رنج می‌بیند، در تسالونیکی همراه اوست و در قرنتس، با آمدن از مقدونیه، دوباره به او می‌پیوندد.

تقریباً همهٔ پژوهشگران سیلاس را همان «سیلوانوس» می‌دانند. اعمال رسولان تنها «سیلاس» را به کار می‌برد و نامه‌ها تنها «سیلوانوس» را؛ پیلی استدلال کرد که این تفاوت رونویسی هر یک از دو روایت از دیگری را منتفی می‌کند. اما اعمال رسولان همچنین «پریسکیلا» می‌گوید، جایی که رومیان ۱۶:۳ «پریسکا» دارد، پس این صورت نام شاید عادت نام‌گذاری اعمال رسولان باشد، که با استقلال سازگار است بی‌آنکه آن را اثبات کند. اعمال رسولان آنچه را نامه‌ها ندارند می‌افزاید: سیلاس از کلیسای اورشلیم آمده بود، نبی بود و در رساندن نامهٔ شورا یاری کرد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌ها بهره گرفت. اگر اعمال رسولان در اوایل قرن دوم به دست کسی نوشته شده باشد که نامه‌های پولس را می‌شناخت، جایگاه سیلاس در تسالونیکی شاید از هم‌فرستندهٔ نامه‌ها برگرفته شده باشد، پس این توافق مستقل نخواهد بود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. VII ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. III ↗

نامه: نوکیشان پیام را در میان مصیبتی سنگین پذیرفتند؛ بنیان‌گذاران، که تازه در فیلیپی بدرفتاری دیده بودند، در میان کشمکش موعظه کردند؛ پولس از پیش دربارهٔ رنج هشدار داده بود، و آزارها پس از آن ادامه یافت.

اعمال رسولان: پس از ضرب و شتم در فیلیپی، مخالفان در تسالونیکی جمعیتی را می‌شورانند، به خانهٔ یاسون حمله می‌کنند و او و دیگر ایمانداران را نزد حاکمان شهر می‌کشانند؛ حاکمان از آنان ضمانت می‌گیرند و آزادشان می‌کنند.

توافق مستقیم است: هر دو بدرفتاری در فیلیپی را درست پیش از بنیان‌گذاریِ پرکشمکش در تسالونیکی قرار می‌دهند. پیلی این هماهنگی را چنان آشکار دانست که برای اثبات استقلال متن‌ها دلیلی لازم است، و آن دلیل را در نقشهٔ ناکام پولس برای بازگشت یافت که اعمال رسولان هرگز از آن یاد نمی‌کند. تنها اعمال رسولان از حمله به یاسون و تعقیب تا بیریه می‌گوید؛ تنها نامه‌ها از هشدار و آزمایش‌های پیوستهٔ نوکیشان می‌گویند، که در دوم قرنتیان ۸:۱–۲ برای مقدونیه بازتاب یافته است. اعمال رسولان ۱۴:۲۲ نشان می‌دهد که پولس در جاهای دیگر نیز هشدارهای مشابهی می‌داد.

خوانش‌های دیگر

• توافق لزوماً مستقل نیست. چون توافق صریح است، می‌توانست از آنجا پدید آید که نویسندهٔ اعمال رسولان اول تسالونیکیان را می‌شناخت، چنان‌که برخی از کسانی که اعمال رسولان را دیرهنگام تاریخ‌گذاری می‌کنند پیشنهاد می‌دهند. در آن صورت، این توافق سنتی سازگار را نشان می‌دهد، نه دو شاهد مستقل.
• دوم تسالونیکیان مورد بحث است. بسیاری از پژوهشگران تردید دارند که پولس دوم تسالونیکیان را نوشته باشد. اگر این نامه متأخرتر باشد، تصویرش از آزار پیوسته شاید از اول تسالونیکیان گرفته شده باشد، نه اینکه رخدادهای تازه را گزارش کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. III ↗

نامه: مسیح در قرنتس به دست پولس، سیلاس و تیموتائوس موعظه شد. همین سه تن هر دو نامه به اهالی تسالونیکی را می‌فرستند، نخستین را درست پس از آنکه تیموتائوس با خبر خوش بازگشت.

اعمال رسولان: پولس سیلاس را برای سفر بشارتی دوم برمی‌گزیند؛ سیلاس و تیموتائوس در طول اقامت هجده‌ماههٔ او، از مقدونیه در قرنتس به او می‌پیوندند. اعمال رسولان دیگر از سیلاس یاد نمی‌کند.

توافق مستقیم است. دوم قرنتیان، نامه‌ای بی‌اختلاف، همان سه تنی را نام می‌برد که اعمال رسولان در قرنتس گرد هم می‌آورد، و پس از آتن، اعمال رسولان زمان دیگری را که هر سه با هم بوده باشند به دست نمی‌دهد. پیلی پذیرفت که چنین توافق آشکاری به‌تنهایی چیز زیادی را ثابت نمی‌کند، اما یادآور شد که اعمال رسولان نام سیلاس را به کار می‌برد و نامه‌ها نام سیلوانوس را، و این بر ضد رونویسی گواهی می‌دهد. دعا برای رهایی از مردمان شریر شاید بازتاب مخالفت در قرنتس و دادرسی نزد گالیون باشد، اما کلی است.

خوانش‌های دیگر

• نامهٔ دوم با نام مستعار. اگر دوم تسالونیکیان با نام مستعار نوشته شده باشد، چنان‌که ویلیام ورده و ولفگانگ تریلینگ استدلال کردند، آغاز آن صرفاً از اول تسالونیکیان رونویسی شده و هیچ شاهد مستقلی نمی‌افزاید؛ آبراهام مالهربه و دیگران از آن به‌عنوان نامه‌ای از پولس دفاع می‌کنند که اندکی بعد از قرنتس نوشته شده است.
• لوقا از نامه‌ها بهره گرفت. ریچارد پروو استدلال کرد که لوقا مجموعه‌ای از نامه‌های پولس را می‌شناخت؛ اگر چنین باشد، اعمال رسولان می‌توانست دیدار دوباره در قرنتس را از دوم قرنتیان ۱:۱۹ ساخته باشد، هرچند نام سیلاس بر ضد رونویسی ساده گواهی می‌دهد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), no. 7 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 3 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 15 (Subscriptions of the Epistles), no. 4 ↗

نامه: اهالی تسالونیکی برای ایمانداران در مقدونیه و اخائیه الگو هستند و به برادران در سراسر مقدونیه محبت دارند؛ دوم قرنتیان مقدسان سراسر اخائیه را خطاب می‌کند و به آمادگی اخائیه فخر می‌کند.

اعمال رسولان: فیلیپی شهری از مقدونیه است؛ گالیون والی اخائیه است، جایی که قرنتس در آن قرار دارد؛ اپلس به اخائیه می‌رود؛ پولس قصد دارد از مقدونیه و اخائیه بگذرد و به اورشلیم برود.

هر منبع این جفت را برای مقصود خود به کار می‌برد، بی‌هیچ هم‌پوشانی لفظی. هنگامی که اول تسالونیکیان نوشته می‌شود، در اخائیه ایماندارانی هستند، که با نوکیشان اعمال رسولان در آتن و قرنتس و با نامه‌ای که چند ماه پس از آغاز اقامت در قرنتس نوشته شده سازگار است. اعمال رسولان از هیچ کلیسای دیگری در اخائیه نام نمی‌برد، اما کنخریه، بندر قرنتس (اعمال رسولان ۱۸:۱۸)، که رومیان کلیسایی را در آن قرار می‌دهد، خطاب گسترده‌تر را محتمل می‌سازد. عنوانی که اعمال رسولان برای گالیون به کار می‌برد با سال‌های پس از ۴۴ میلادی سازگار است، هنگامی که کلودیوس اخائیه را دوباره زیر ادارهٔ والی منصوب سنا قرار داد.

خوانش‌های دیگر

• دانسته‌ای همگانی. نام ایالت‌ها دانسته‌ای همگانی بود، پس این توافق زمینهٔ مشترک رومی را نشان می‌دهد، نه تأیید مستقل رویدادهای خاص؛ نویسنده‌ای متأخر می‌توانست آن را بازتولید کند.
• برگرفته از نامه‌ها. اگر لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، چنان‌که پروو استدلال می‌کند، نقشهٔ گذشتن از مقدونیه و اخائیه در اعمال رسولان (اعمال رسولان ۱۹:۲۱) می‌توانست بازتاب بخش‌های مربوط به اعانه باشد (رومیان ۱۵:۲۶؛ دوم قرنتیان ۹:۲).

نامه: پولس نخستین بار مسیح مصلوب را در قرنتس موعظه کرد، به نوکیشان همچون نوزادان خوراک داد، کاشت پیش از آنکه اپلس آب دهد، پی را نهاد و از راه انجیل پدرشان شد؛ کلیسا گواه رسول بودن اوست.

اعمال رسولان: پولس از آتن می‌آید، با آکیلا و پریسکیلا کار می‌کند، در کنیسه بحث می‌کند، هنگامی که با مخالفت روبه‌رو می‌شود به خانهٔ کناری می‌رود، بسیاری از اهالی قرنتس را جذب می‌کند و هجده ماه می‌ماند.

نامه گونه‌ای اقامت بنیان‌گذاری را که اعمال رسولان توصیف می‌کند پیش‌فرض می‌گیرد، که در آن پولس کلیسا را کاشت پیش از آنکه دیگران بر آن بنا کنند. توافق در محتواست، نه در واژه‌های مشترک. پیلی یادآور شد که اول قرنتیان پس از یک اقامت و پیش از اقامتی دیگر نوشته شده است، که با اعمال رسولان ۱۸ و سه ماه در یونان، احتمالاً در قرنتس، در اعمال رسولان ۲۰:۲–۳ می‌خواند؛ دوم قرنتیان بعدها دیداری دیگر را القا می‌کند که اعمال رسولان از قلم می‌اندازد.

خوانش‌های دیگر

• ایماندارانی پیش از پولس. اعمال رسولان هیچ ایمان آوردنی برای آکیلا و پریسکیلا ثبت نمی‌کند، پس شاید هنگامی که پولس با آنان دیدار کرد پیش‌تر مسیحیان بودند. در آن صورت پولس بنیان‌گذار جماعت بود، هرچند نه نخستین ایماندار در قرنتس.
• کنیسه‌نخست به‌عنوان الگوی لوقا. برخی منتقدان توالی کنیسه‌نخست را الگوی تکرارشوندهٔ لوقا می‌دانند، در حالی که نامه کلیسایی عمدتاً غیریهودی از بت‌پرستان پیشین را خطاب می‌کند (اول قرنتیان ۱۲:۲). هر دو همچنان هم‌داستان‌اند که پولس آن را بنیان نهاد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter III (First Epistle to the Corinthians), No. II; 1849 New York edition, p. 46 ↗

نامه: پولس خرسند است که خودش تنها کریسپوس، گایوس و خانوادهٔ استفاناس را تعمید داد، زیرا مأموریتش موعظه بود، و هیچ‌کس نمی‌توانست ادعا کند به نام او تعمید گرفته است.

اعمال رسولان: کریسپوس، رئیس کنیسه، همراه با خانواده‌اش ایمان می‌آورد، و بسیاری دیگر از اهالی قرنتس نیز ایمان می‌آورند و تعمید می‌گیرند.

متن‌ها بر سر شخص و مکانی نام‌برده هم‌داستان‌اند، و ادعای نامه که پولس اندکی را تعمید داد با سکوت اعمال رسولان دربارهٔ اینکه چه کسی آن بسیاران را تعمید داد سازگار است. پیلی استدلال کرد که کسانی که پولس خود تعمیدشان داد اشخاصی صاحب‌جایگاه یا دارای پیوند نزدیک می‌بودند، و یک رئیس کنیسه با این وصف جور درمی‌آید. اعمال رسولان ایمان آوردن کریسپوس را پس از رسیدن سیلاس و تیموتائوس روایت می‌کند، پس آن معدودی که پولس تعمید داد صرفاً کسانی نبودند که پیش از رسیدن یارانش ایمان آوردند.

خوانش‌های دیگر

• وابستگی اعمال رسولان به نامه. اگر لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، چنان‌که ریچارد پروو استدلال کرد، نام مشترک می‌توانست از اول قرنتیان آمده باشد. این جزئیات اعمال رسولان که کریسپوس رئیس کنیسه بود، و در نامه نیامده است، بر ضد وام‌گیری ساده گواهی می‌دهد.
• تفاوت دربارهٔ خانواده. اعمال رسولان می‌گوید کریسپوس با خانواده‌اش ایمان آورد، در حالی که پولس در میان کسانی که تعمید داد تنها خودِ کریسپوس را نام می‌برد؛ شاید دیگران خانواده را تعمید داده باشند، یا پولس صرفاً سرپرست آن را نام برده باشد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter III (First Epistle to the Corinthians), No. VIII; 1849 New York edition, p. 57 ↗

نامه: پولس کاشت و اپلس آبیاری کرد؛ اهالی قرنتس گرد پولس، اپلس یا پطرس جمع می‌شوند؛ اپلس، که ظاهراً نزد پولس است، با وجود اصرار پولس فعلاً از بازگشت سر باز می‌زند.

اعمال رسولان: اپلس، مردی اهل اسکندریه که تنها تعمید یحیی را می‌شناخت، در افسس از پریسکیلا و آکیلا تعلیم گرفت، با نامه‌ای به اخائیه رفت، و هنگامی که پولس به افسس رسید در قرنتس بود.

ترتیب رخدادها بی‌زحمت جور درمی‌آید: پولس کلیسا را بنیان می‌گذارد، اپلس پس از او می‌آید، و تا زمان نگارش، اپلس قرنتس را ترک کرده و ظاهراً نزد پولس است. پیلی این هماهنگی را ناخواسته دانست، زیرا هر متن اپلس را به دلیل خود وارد می‌کند: اعمال رسولان برای تعمید ناقص او و نامه برای سرزنش دسته‌بندی‌ها. اما این ترتیب را می‌توان به‌آسانی از نامه استنباط کرد، نامه‌ای که بنا بر تاریخ‌گذاری رایج نامهٔ اول کلمنت ۴۷ تا دههٔ ۹۰ در روم شناخته شده بود، و رمزی گمان می‌کرد لوقا جزئیات مربوط به اپلس را برای روشن کردن آن برگزیده است.

خوانش‌های دیگر

• در نهایت مستقل. جزئیات خاص اعمال رسولان — اسکندریه، تعمید یحیی، تعلیم آن زوج و نامهٔ ایمانداران افسس — در هیچ نامه‌ای نمی‌آیند، و این بر ضد رونویسی گواهی می‌دهد؛ این توافق ممکن است بر آگاهی خود لوقا از رخدادها استوار باشد.
• برگرفته از نامه. پروو استدلال می‌کند که لوقا از نامه‌های پولس بهره گرفت. بنا بر این دیدگاه، جایگاه اپلس در داستان قرنتس می‌تواند از خود اول قرنتیان آمده باشد و بقیه را لوقا افزوده باشد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. III (First Corinthians), No. V ↗
• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — 1 Clement 47 ↗

نامه: پولس تا پنطیکاست در افسس می‌ماند، زیرا دری گشاده برای کاری پرثمر باز شده، و همراه آن مخالفان بسیار. کلیساهای آسیا، آکیلا و پریسکیلا سلام می‌رسانند.

اعمال رسولان: پولس، پریسکیلا و آکیلا را در افسس می‌گذارد و بعدها دو سال در تالار تیرانوس تعلیم می‌دهد، چنان‌که همهٔ آسیا می‌شنوند؛ برخی از «طریقت» بدگویی می‌کنند؛ کلام رشد می‌کند؛ پولس مدتی دیگر در آسیا می‌ماند.

اشاره‌های مکانی نامه با اعمال رسولان جور است: پولس ساکن افسس است، آکیلا و پریسکیلا آنجا هستند (اعمال رسولان ۱۸:۱۸–۱۹، ۱۸:۲۶)، کار او در سراسر استان گسترش می‌یابد (اعمال رسولان ۱۹:۱۰، ۱۹:۲۰، ۱۹:۲۶) و مخالفت از سوی کسانی است که از «طریقت» بدگویی کردند (اعمال رسولان ۱۹:۹). اعمال رسولان ۱۹:۲۲، ماندن پولس در آسیا، با نقشهٔ ماندن تا پنطیکاست جور است. مخالفان بی‌نام‌اند، و شاید شورش بعدتر رخ داده باشد. پیلی این توافق را «مبتنی بر جزئیات و کامل» خواند و نشانی از طراحی در آن ندید؛ اما چون کلی است، بیشتر سازگاری را نشان می‌دهد تا یک تصادف ناخواسته.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه بهره گرفت. اگر لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، چنان‌که ریچارد پروو استدلال می‌کند، در گشاده و مخالفان می‌توانستند به خلاصهٔ او از افسس شکل داده باشند، و این توافق مستقل نمی‌بود.
• حافظهٔ مشترک. خدمت طولانی و پرآشوب پولس در افسس به‌طور گسترده در یادها مانده بود، پس هر نویسندهٔ آگاهی می‌توانست چنین هماهنگی‌ای پدید آورد؛ این سازگاری را نشان می‌دهد، نه تأییدی مستقل.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (First Epistle to the Corinthians), No. II; 1849 New York printing, p. 48 ↗

نامه: اول قرنتیان: پولس پس از مقدونیه به قرنتس خواهد رسید؛ هدیه به اورشلیم می‌رود. رومیان: مقدونیه و اخائیه هدیه داده‌اند؛ او آن را به اورشلیم می‌برد، در حالی که از مخالفت بیم دارد، و سپس به روم و اسپانیا می‌رود.

اعمال رسولان: پولس در افسس عزم می‌کند که از راه مقدونیه و اخائیه به اورشلیم برود و سپس روم را ببیند. او می‌رود، در حالی که دربارهٔ زنجیرها به او هشدار داده می‌شود، و در اورشلیم خداوند می‌گوید که او باید در روم شهادت دهد.

هر نامه در مرحله‌ای متفاوت از یک نقشه نوشته شده است: اول قرنتیان پیش از مقدونیه، و رومیان احتمالاً در اخائیه، در حالی که اورشلیم مقصد بعدی است. اعمال رسولان نقشه را در افسس بیان و سپس روایت می‌کند و توطئه‌ای را می‌افزاید که مسیر را تغییر داد. رومیان این موارد را می‌افزاید: اسپانیا، آرزوی دیرینه‌ای برای دیدار از روم که بارها مانعی بر سر راهش بود، و اعانه به‌عنوان هدف سفر؛ اعمال رسولان تنها در گذر، در اعمال رسولان ۲۴:۱۷، از هدایا یاد می‌کند. پیلی استدلال کرد که تفاوت دربارهٔ اسپانیا نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو متن از دیگری رونویسی نکرده است.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از رومیان آگاه بود. شلنبرگ، به پیروی از پروو، واژگان و پیش‌آگاهی شومِ رومیان ۱۵:۲۲–۳۱ را در اعمال رسولان ۱۹:۲۱ و اعمال رسولان ۲۰:۲۲–۲۳ بازتاب‌یافته می‌بیند، پس لوقا از این نامه آگاه بوده است، هرچند مسیر می‌توانسته از حافظه‌ای مستقل آمده باشد؛ اسپانیا بیرون از داستان او بود.
• منابع مستقل. کمبل بر آن بود که اعمال رسولان و نامه‌ها دربارهٔ مسیر پولس همان‌گونه هم‌داستان‌اند که دو منبع معتبر و مستقل هم‌داستان می‌شوند. دیگران می‌افزایند که سکوت تقریبی اعمال رسولان دربارهٔ اعانه، که در رومیان ۱۵:۲۵–۳۱ محوری است، شاهدی بر ضد بهره‌گیری نزدیک از آن نامه است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 2 (Romans), no. 3 ↗

نامه: پولس می‌گوید مسیح به دست او با آیات، معجزات و قدرت روح‌القدس عمل کرد، به اهالی قرنتس یادآوری می‌کند که نشانه‌های یک رسول در میانشان انجام شد، و به معجزات در میان اهالی غلاطیه اشاره می‌کند.

اعمال رسولان: خداوند در قونیه به دست پولس و برنابا آیات و معجزات عطا می‌کند، آنان چنین نشانه‌هایی را در اورشلیم گزارش می‌دهند، و اعمال رسولان شفاهایی را در لستره، افسس و مالت روایت می‌کند.

پولس این ادعا را برای خوانندگانی مطرح می‌کند که معجزات را دیده بودند (دوم قرنتیان ۱۲:۱۲؛ غلاطیان ۳:۵، شاید کلیساهای اعمال رسولان ۱۴) و برای کلیسایی که هنوز از آن دیدن نکرده بود (رومیان ۱۵:۱۸–۱۹). نامه‌ها هیچ معجزهٔ مشخصی را روایت نمی‌کنند، پس داستان‌های اعمال رسولان نمی‌توانند از آنها آمده باشند، و اعمال رسولان هیچ معجزه‌ای در قرنتس ثبت نمی‌کند، پس صرفاً مصداقی برای نامه‌ها نمی‌آورد. این عبارت جفتی اصطلاحی رایج در کتاب مقدس است، پس واژگان مشترک هیچ وابستگی‌ای را نشان نمی‌دهد. منتقدان اغلب برخی معجزات اعمال رسولان، مانند دستمال‌های شفابخش، را اغراق‌آمیز می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• سنتی بزرگ‌نمایی‌شده. بسیاری از پژوهشگران انتقادی می‌پذیرند که شفاهایی به پولس نسبت داده می‌شد، اما روایت‌های اعمال رسولان، مانند دستمال‌هایی که از بدن او برده می‌شد، را رشدی افسانه‌ای می‌دانند و اشاره‌های خودِ پولس را ادعاهایی کاریزماتیک می‌خوانند، نه رویدادهای تأییدشده.
• معیار رقیبان. برخی «نشانه‌های یک رسول» را شعار رقیبان پولس می‌دانند که او با اکراه به آن پاسخ می‌دهد و به جای آن بر ضعف تأکید می‌کند، پس معجزات در فهم او از خویشتن کمتر از آنچه اعمال رسولان القا می‌کند اهمیت داشتند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XVI (The Conclusion), proposition VII; New York 1849 edition, p. 259 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XVI (The Conclusion), proposition VII; New York 1849 edition, p. 259 ↗

نامه: غیریهودیان، که روزگاری دور و بیگانه با وعده بودند، نزدیک آورده شده و با یهودیان یک بدن شده‌اند و به‌واسطهٔ همان یک روح‌القدس راه دسترسی دارند؛ مسیح به دوران و نزدیکان صلح را بشارت داد.

اعمال رسولان: پطرس وعده را به همهٔ دوران عرضه می‌کند، پیام خدا را بشارت صلح می‌خواند، می‌بیند که روح‌القدس به غیریهودیان داده شده است، و به شورا می‌گوید خدا هیچ تفاوتی نگذاشت.

واژه‌ها هم‌پوشانی دارند: افسسیان ۲:۱۷ و اعمال رسولان ۱۰:۳۶ هر دو بشارت صلح را اعلام می‌کنند، و هر دو از دوران سخن می‌گویند (افسسیان ۲:۱۳؛ اعمال رسولان ۲:۳۹). هر دو ظاهراً پژواک اشعیا ۵۲:۷ و ۵۷:۱۹ هستند، پس کتاب مقدس مشترک می‌تواند آن را توضیح دهد. شاید مقصود اعمال رسولان ۲:۳۹ یهودیان دوردست باشد، هرچند اعمال رسولان ۲۲:۲۱ «دور» را با غیریهودیان پیوند می‌دهد. افسسیان می‌گوید مسیح شریعتِ احکام را منسوخ کرد (افسسیان ۲:۱۵)، در حالی که شورای اعمال رسولان همچنان از غیریهودیان چهار پرهیز می‌خواهد (اعمال رسولان ۱۵:۲۸–۲۹) و پولس رسوم یهودی را نگه می‌دارد (اعمال رسولان ۲۱:۲۰–۲۶).

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان پژواک مکتب پولس. پروو استدلال کرد که اعمال رسولان چند نامه از نامه‌های پولس، از جمله افسسیان، را می‌شناخت، و زبان فیض پطرس در شورا پژواک افسسیان ۲:۸ است. در آن حال این توافق ادبی است، نه مستقل.
• موعظهٔ مشترک نخستین. صلح اشعیا برای دور و نزدیک مضمونی رایج در میان مسیحیان نخستین بود. هر دو نویسنده می‌توانستند جداگانه از آن بهره بگیرند، و این هم‌پوشانی را بی‌آنکه هیچ‌یک از اثر دیگری آگاه باشد توضیح می‌دهد.

نامه: پولس خود را زندانی مسیح عیسی برای غیریهودیان می‌خواند، از خوانندگان می‌خواهد زنجیرهایش را به یاد آورند، آریستارخوس و اپافراس را هم‌بند خود می‌نامد، و نبردی را که اهالی فیلیپی دیدند به یاد می‌آورد.

اعمال رسولان: پولس در فیلیپی در کنده نهاده می‌شود؛ بعدها در اورشلیم با دو زنجیر بسته می‌شود، در قیصریه در بند رها می‌شود، و در روم زیر نگهبانی یک سرباز در زنجیر نگه داشته می‌شود.

افسسیان ۳:۱ پولس را زندانی‌ای برای غیریهودیان می‌خواند؛ کولسیان ۴:۳ او را به خاطر راز در بند نشان می‌دهد، رازی که کولسیان ۱:۲۷ آن را مسیح در میان غیریهودیان تعریف می‌کند. در اعمال رسولان شورش با این اتهام آغاز می‌شود که پولس یونانیان را به معبد آورده است، و جمعیت با شنیدن مأموریت او به سوی غیریهودیان برمی‌آشوبد (اعمال رسولان ۲۱:۲۸–۲۹؛ ۲۲:۲۱–۲۲). فیلیپیان ۱:۳۰ نبردی را که اهالی فیلیپی دیدند به یاد می‌آورد، چنان‌که اعمال رسولان ۱۶:۲۲–۲۴ و اول تسالونیکیان ۲:۲ گزارش می‌کنند. اعمال رسولان هرگز از اپافراس یاد نمی‌کند یا آریستارخوس را زندانی نمی‌خواند، و پولس زندانی‌شدن‌هایی بیش از آنچه اعمال رسولان ثبت می‌کند ادعا می‌کند (دوم قرنتیان ۱۱:۲۳).

خوانش‌های دیگر

• دانسته‌ای همگانی. اینکه پولس مدتی طولانی زندانی بود به‌طور گسترده دانسته بود، پس نویسنده‌ای متأخر می‌توانست او را در زنجیر به تصویر بکشد بی‌آنکه از اعمال رسولان بهره گیرد. در آن حال این توافق سنتِ بازداشت او را تأیید می‌کند، نه هیچ جزئی از آن را.
• هم‌بندانی مجازی. واژهٔ هم‌بند (synaichmalotos) به معنای لفظی هم‌اسیر جنگی است و شاید مجازی باشد؛ کولسیان آن را به آریستارخوس و فیلیمون به اپافراس نسبت می‌دهد، پس این اصطلاح شاید نشان ندهد چه کسی در بازداشت با او شریک بود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 8 (Colossians), No. I ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7 (Philippians), No. VII ↗

نامه: به تیموتائوس، که اعتراف خودش در برابر شاهدان بسیار به او یادآوری می‌شود، در حضور خدا و در حضور مسیح عیسی، که در برابر پنطیوس پیلاطس شهادت داد، فرمان داده می‌شود.

اعمال رسولان: پطرس می‌گوید عیسی در برابر پیلاطس انکار شد، که تصمیم گرفته بود او را آزاد کند؛ دعای ایمانداران از هیرودیس و پنطیوس پیلاطس نام می‌برد؛ پولس می‌گوید فرمانروایان اورشلیم از پیلاطس خواستند او را اعدام کند.

هر دو رنج‌های عیسی را به پیلاطس پیوند می‌دهند. اعمال رسولان چیزی می‌افزاید که اول تیموتائوس نمی‌افزاید: پیلاطس تصمیم گرفته بود عیسی را آزاد کند، و فرمانروایان هیچ اتهامی سزاوار اعدام نیافتند اما باز بر مرگ او پافشاری کردند. این نام به بخشی ثابت از اعتراف ایمان مسیحیان بدل شده بود؛ در اوایل سدهٔ دوم، ایگناتیوس بارها رنج مسیح را به پنطیوس پیلاطس پیوند می‌دهد، یک بار در کنار هیرودیس، چنان‌که در اعمال رسولان ۴:۲۷. این هم‌خوانی واقعی است اما سنت مشترک را نشان می‌دهد، نه وابستگی.

خوانش‌های دیگر

• فرمولی اعترافی. اول تیموتائوس ۶:۱۳ شاید فرمول اعترافی کهنی را نگه داشته باشد (کِلی)، و متن یونانی آن می‌تواند به معنای «در زمان پنطیوس پیلاطس» باشد، که شهادت مسیح را تاریخ‌گذاری می‌کند، چنان‌که عبارت «در عهد پنطیوس پیلاطس» در اعتقادنامه‌ها چنین می‌کند، نه اینکه محاکمه‌ای را توصیف کند.
• نامه‌ای متأخر. اگر اول تیموتائوس متعلق به دوره‌ای پس از پولس باشد، این اشاره تنها نشان می‌دهد که فرمول پیلاطس تا زمان آن جا افتاده بود، چنان‌که در ایگناتیوس هست.

منابع

• Ignatius of Antioch, Epistle to the Trallians (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — Trallians 9 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Smyrnaeans (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — Smyrnaeans 1 ↗

نامه: پس از آن دیدار، روایت پولس به نواحی سوریه و قیلیقیه می‌رسد. او همچنین از خبرهایی یاد می‌کند که می‌گفتند اکنون همان ایمانی را موعظه می‌کند که پیش‌تر می‌خواست آن را نابود کند.

اعمال رسولان: پولس به طرسوس، شهر زادگاهش در قیلیقیه، فرستاده می‌شود و بعدها به انطاکیه آورده می‌شود. شورا به ایمانداران غیریهودی در انطاکیه، سوریه و قیلیقیه نامه می‌نویسد، که پولس بعدها کلیساهایشان را استوار می‌کند.

اعمال رسولان بنیان‌گذاری کلیسای انطاکیه را روایت می‌کند، اما بنیان‌گذاری هیچ کلیسایی در قیلیقیه را نه؛ با این حال اعمال رسولان ۱۵:۲۳ و ۱۵:۴۱ کلیساهای قیلیقیه را برپاشده می‌انگارند. غلاطیان پولس را در سال‌هایی که اعمال رسولان او را در طرسوس و سپس انطاکیه قرار می‌دهد، در سوریه و قیلیقیه می‌گذارد و گزارش می‌دهد که او موعظه می‌کرد. پیلی یادآور شد که سفری زمینی از قیصریه به طرسوس با ترتیب نواحی در سخن پولس می‌خواند؛ این استدلال ضعیف‌تر است، زیرا شاید او با کشتی رفته باشد و این دو ناحیه از نظر اداری اغلب با هم جفت می‌شدند.

خوانش‌های دیگر

• شاید دیگران آنها را بنیان نهادند. شاید کلیساهای قیلیقیه از ایماندارانی پدید آمده باشند که پس از مرگ استیفان پراکنده شدند و به فینیقیه، قبرس و انطاکیه رسیدند (اعمال رسولان ۱۱:۱۹–۲۰)، یا از مبلغانی بی‌نام؛ غلاطیان به‌طور ضمنی می‌گوید پولس در آن ناحیه موعظه کرد، نه اینکه همهٔ کلیساهای آنجا را بنیان نهاد.
• پژواکی از غلاطیان. اعمال رسولان ۱۵:۲۳ و ۱۵:۴۱ همان جفت، یعنی سوریه و قیلیقیه، را به کار می‌برند که غلاطیان ۱:۲۱. اگر لوقا غلاطیان را می‌شناخت، چنان‌که ریچارد پروو استدلال می‌کند، این جفت می‌توانست پژواک نامه باشد، نه تأییدی مستقل بر آن.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. V, No. II, 4 (New York 1849 ed., p. 103) ↗

نامه: هنگامی که پولس مقدونیه را ترک کرد، تنها اهالی فیلیپی از او پشتیبانی کردند؛ در قرنتس او از اهالی قرنتس چیزی نگرفت، زیرا برادرانی که از مقدونیه رسیدند نیازهایش را برآوردند.

اعمال رسولان: پولس از بیریه مقدونیه را به مقصد آتن و قرنتس ترک می‌کند، خیمه می‌دوزد و در شبات‌ها بحث می‌کند؛ هنگامی که سیلاس و تیموتائوس از مقدونیه می‌رسند، با فوریتی تازه شهادت می‌دهد.

فیلیپیان و دوم قرنتیان، که در زمان‌های متفاوت به کلیساهای متفاوت نوشته شده‌اند، هم‌داستان‌اند که پول مقدونیه پولس را به‌سوی جنوب دنبال کرد. اعمال رسولان، که دربارهٔ هدایا خاموش است، مسیر و رسیدنی از مقدونیه را فراهم می‌کند که می‌توانست آن را آورده باشد؛ دوم قرنتیان ۱:۱۹ موعظهٔ سیلاس و تیموتائوس در قرنتس را تأیید می‌کند. بر پایهٔ متن انتقادی اعمال رسولان ۱۸:۵، پولس سپس خود را وقف موعظه می‌کند، گویی از کار دوختن خیمه آزاد شده است؛ WEB از بیشتر دست‌نوشته‌های متأخر پیروی می‌کند که این اشاره را ندارند. هیچ متنی آورندگان را نام نمی‌برد.

خوانش‌های دیگر

• هدیه‌ای دیگر. فیلیپیان ۴:۱۵ شاید پشتیبانی هنگام ترک مقدونیه به دست پولس، یا کل دوران مقدونیه را توصیف کند، نه هدیه‌ای که به قرنتس فرستاده شد؛ و دوم قرنتیان ۱۱:۸ از چند کلیسا سخن می‌گوید، نه تنها فیلیپی.
• لوقا از نامه‌ها بهره گرفت. اگر لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، چنان‌که پروو استدلال می‌کند، اعمال رسولان می‌توانست بازتاب آنها باشد؛ اما داستان خودِ اعمال رسولان پیش‌تر سیلاس و تیموتائوس را در مقدونیه گذاشته بود، پس رسیدنشان نیازی به وام‌گیری ندارد، و به همین دلیل تأیید مستقل چندانی نمی‌افزاید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. VII, No. III ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. IV, No. VI ↗

نامه: اول قرنتیان سلام آنها و کلیسای خانگی‌شان را می‌رساند؛ رومیان به آنها و کلیسای خانگی‌شان سلام می‌گوید و از اینکه جان خود را برای پولس به خطر انداختند سپاسگزاری می‌کند؛ دوم تیموتائوس به آنها سلام می‌گوید.

اعمال رسولان: آکیلا، اهل پونتوس، و پریسکیلا به‌تازگی به فرمان کلودیوس ایتالیا را ترک کرده بودند؛ پولس در قرنتس نزد آنها ماند و با آنها کار کرد؛ آنها با او با کشتی به افسس رفتند، همان‌جا ماندند و به اپلس تعلیم دادند.

پیلی یادآور شد که چنین سلام‌هایی به چه آسانی می‌توانستند با تاریخ‌ها ناسازگار باشند. هنگامی که اول قرنتیان در افسس نوشته شد، این زوج آنجا بودند، چنان‌که اعمال رسولان انتظارش را پدید می‌آورد؛ رومیان، که پس از گردآوری اعانه نوشته شد (رومیان ۱۵:۲۵–۲۶)، فرصت بازگشت به روم را باقی می‌گذارد، شاید پس از مرگ کلودیوس در سال ۵۴ میلادی. دوم تیموتائوس، که نویسندگی‌اش مورد بحث است، بعدها ظاهراً در استان آسیا به آنها سلام می‌گوید. هر طرف چیزی از خود می‌افزاید: نامه‌ها کلیساهای خانگی و خطری برای پولس را، و اعمال رسولان پونتوس، فرمان، و نام پریسکیلا را به‌جای شکل کوتاه‌تری که پولس برای نام او به کار می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• رومیان ۱۶ به افسس رفت. تی. دبلیو. منسن استدلال کرد که رومیان ۱۶، با سلام‌های فراوانش، به افسس فرستاده شد، پس نشان نمی‌دهد که این زوج به روم بازگشته بودند. هری گمبل و پیتر لامپه از مقصدی در روم دفاع می‌کنند که اکنون دیدگاه اکثریت است.
• لوقا از نامه‌ها بهره گرفت. اگر لوقا رومیان و اول قرنتیان را می‌شناخت، می‌توانست این زوج را از آنها گرفته باشد. اما پونتوس، فرمان و خیمه‌دوز بودنِ آنها در اعمال رسولان در هیچ نامه‌ای نمی‌آیند، و کلیساهای خانگی نامه‌ها هیچ جای اعمال رسولان دیده نمی‌شوند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. II (Romans), No. II ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — Ch. XII, sec. 2 ↗

نامه: پولس شب و روز با دستان خود کار کرد تا باری بر دوش کسی نگذارد و سرمشقی باشد، و از کلیسایی که به آن خدمت می‌کرد مزدی نگرفت، هرچند مقدونیان هدایایی فرستادند.

اعمال رسولان: در قرنتس، پولس در کنار آکیلا و پریسکیلا در مقام خیمه‌دوز کار می‌کرد. اعمال رسولان تا سخنان وداع پولس در میلیتوس از هیچ کاری در افسس یاد نمی‌کند؛ در آنجا پولس به یاد می‌آورد که دستانش نیازهای او و همراهانش را برآورده کرد.

اول قرنتیان به‌طور ضمنی از کار دستی در افسس خبر می‌دهد؛ اعمال رسولان این را تنها غیرمستقیم تأیید می‌کند، در سخنانی در میلیتوس و نه در روایتش از افسس، و با واژه‌های متفاوت. پیلی استدلال کرد که نویسنده‌ای که از نامه رونویسی می‌کرد این جزئیات را در روایت می‌گذاشت. هر دو طرف انگیزهٔ یکسانی ذکر می‌کنند، یعنی سرمشقی برای دیگران (دوم تسالونیکیان ۳:۹؛ اعمال رسولان ۲۰:۳۵)، و افسسیان ۴:۲۸، مانند اعمال رسولان، کار را به بخشیدن پیوند می‌دهد، هرچند نویسندگی هر دو نامه مورد بحث است. تنها اعمال رسولان نام حرفه را می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• سخنانی ساخته از نامه‌ها. آیملائوس استدلال کرد که لوقا سخنان میلیتوس را از نامه‌های پولس، از جمله اول تسالونیکیان و افسسیان، ساخت. والتون، با سنجیدن همان شباهت‌ها، نتیجه گرفت که لوقا سنت مربوط به پولس را مستقل از نامه‌ها می‌شناخت.
• اصطکاکی در تسالونیکی. یاسون در تسالونیکی میزبان مبشران بود (اعمال رسولان ۱۷:۷)، و فیلیپی به آنجا هدایایی فرستاد (فیلیپیان ۴:۱۶)، با این حال دوم تسالونیکیان تأکید می‌کند که آنها بهای خوراک خود را پرداختند. اقامت نزد یاسون و خریدن خوراک با هدایا این دو را آشتی می‌داد، اما هیچ متنی چنین نمی‌گوید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. III (First Corinthians), No. VI ↗
• William Paley, Horae Paulinae — Ch. X (Second Thessalonians), No. II ↗

نامه: پولس تیموتائوس را فرستاده تا راه‌های او را به قرنتس یادآوری کند، و خود به‌زودی خواهد آمد؛ اگر تیموتائوس رسید، او را بپذیرند. بعدها تیموتائوس هم‌فرستندهٔ دوم قرنتیان است و همراه پولس به روم سلام می‌رساند.

اعمال رسولان: پولس که تصمیم گرفته است از راه مقدونیه و اخائیه به اورشلیم برود، تیموتائوس و اراستوس را به مقدونیه می‌فرستد و خود در آسیا می‌ماند؛ تیموتائوس بعدها از یونان همراه او سفر می‌کند.

تیموتائوس پیش‌تر رفته است، با این حال نامه به قرنتس می‌گوید اگر او رسید چه کنند؛ پس او مسیری طولانی‌تر از نامه می‌پیماید. اعمال رسولان این مسیر را، یعنی دور زدن از راه مقدونیه، فراهم می‌کند که اول قرنتیان هرگز از آن یاد نمی‌کند؛ رونویس به احتمال بیشتر او را مستقیم به قرنتس می‌فرستاد. پیلی همچنین یادآور شد که هر دو متن این مأموریت را در کنار نقشهٔ خود پولس قرار می‌دهند. اعمال رسولان، اراستوس را می‌افزاید که نامه‌ها به اهالی قرنتس هرگز نامش را نمی‌برند، هرچند کسی به نام اراستوس، خزانه‌دار شهر، در رومیان ۱۶:۲۳ سلام می‌رساند.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌ها بهره گرفت. شلنبرگ استدلال می‌کند که لوقا برنامهٔ سفرهای اعمال رسولان را عمدتاً از نامه‌ها ساخت، و اعمال رسولان ۱۹:۲۲ را همراه اول قرنتیان ۱۶:۱۰ جایگزینی از سوی لوقا برای تیتوس می‌خواند؛ اول قرنتیان ۱۶:۵ و دوم قرنتیان ۱:۱ می‌توانستند زمینهٔ مقدونیه را به ذهن بیاورند.
• مأموریتی دیگر. شاید اعمال رسولان ۱۹:۲۲ مأموریتی بعدتر از اول قرنتیان ۴:۱۷ را توصیف کند، یا شاید تیموتائوس هرگز به قرنتس نرسید: در دوم قرنتیان این تیتوس است که از آنجا خبر می‌آورد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (1 Corinthians), no. 3 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (1 Corinthians), no. 4 ↗

نامه: پولس با هدیه‌ای از مقدونیه و اخائیه رهسپار اورشلیم است، فیبی، خدمتگزار کلیسای کنخریه، را سفارش می‌کند، و سلام گایوس، اراستوس و تیموتائوس را می‌رساند.

اعمال رسولان: پولس پس از گشتن در مقدونیه سه ماه در یونان می‌ماند و درست هنگامی که می‌خواهد با کشتی به سوریه برود، توطئه‌ای او را از راه مقدونیه بازمی‌گرداند، و او می‌شتابد که تا روز پنطیکاست به اورشلیم برسد.

هر سرنخ غیرمستقیم است. کنخریه، جایی که به روایت اعمال رسولان ۱۸:۱۸ پولس سرش را تراشید، بندر شرقی قرنتس بود؛ اول قرنتیان ۱:۱۴ کسی به نام گایوس را به قرنتس پیوند می‌دهد؛ رومیان هدیهٔ اخائیه را آماده می‌داند، در حالی که دوم قرنتیان ۹:۱–۵ هنوز بر آن پافشاری می‌کند. رومیان ۱۶:۲۱ سلام تیموتائوس و سوسیپاتر را می‌رساند، و به روایت اعمال رسولان ۲۰:۴ تیموتائوس و سوپاترس، که احتمالاً همان شخص است، همراه پولس از یونان به راه می‌افتند. اعمال رسولان ۲۰:۲–۳ نه قرنتس را نام می‌برد و نه اعانه را، که تنها در اعمال رسولان ۲۴:۱۷ پدیدار می‌شود، پس اعمال رسولان هیچ نشانه‌ای از بهره‌گیری از رومیان نشان نمی‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان از نامه‌های پولس بهره برد. ریچارد پروو و دیگران استدلال می‌کنند که لوقا از نامه‌های پولس بهره برده است. بنا بر این دیدگاه، اقامت اعمال رسولان در یونان شاید پژواک نقشه‌های سفر رومیان باشد، و این توافق یک گواه به شمار می‌آید، نه دو گواه.
• رومیان ۱۶ به‌عنوان یادداشتی جداگانه. برخی، به پیروی از تی. دبلیو. منسن، رومیان ۱۶ را یادداشتی جداگانه به افسس می‌خوانند، که اکنون دیدگاه اقلیت است. در این حالت فیبی، گایوس و اراستوس جای آن یادداشت را مشخص می‌کنند، نه باب‌های ۱–۱۵ را، که زمینه‌شان تنها بر نقشه‌های اعانه تکیه خواهد داشت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. II (Epistle to the Romans), No. II; New York 1849 edition, p. 22 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. II (Epistle to the Romans), No. II; New York 1849 edition, p. 26 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. II (Epistle to the Romans), No. II; New York 1849 edition, p. 29 ↗

نامه: پولس می‌گوید قلمروی که خدا برایش تعیین کرده تا قرنتس می‌رسد، و امیدوار است با رشد ایمان آنان بتواند انجیل را در نواحی آن‌سوی آنان موعظه کند.

اعمال رسولان: نخستین سفر پولس در اروپا از فیلیپی و از راه تسالونیکی، بیریه و آتن تا قرنتس، طولانی‌ترین توقفش، پیش می‌رود و سپس او با کشتی به‌سوی شرق رهسپار می‌شود. بعدها او عزم می‌کند روم را ببیند.

پیلی استدلال کرد که این عبارت با قرنتس جور است اما با فیلیپی یا تسالونیکی نه، زیرا پولس از آنها دورتر رفته بود، و مسیر اعمال رسولان، که به دلایل دیگری روایت شده، قرنتس را نقطهٔ بازگشت می‌کند. اما سرزمین‌های غرب و شمال‌غرب تسالونیکی نیز هنوز دیده نشده بودند، و پولس قلمرو تعیین‌شدهٔ خود را توصیف می‌کند، نه مسافت را. سرزمین‌های آن‌سو شاید روم و اسپانیا باشند (اعمال رسولان ۱۹:۲۱؛ رومیان ۱۵:۲۴–۲۸) یا نواحی بالکان مانند ایلیریکوم (رومیان ۱۵:۱۹)، که سفر مقدونیه در اعمال رسولان ۲۰:۱–۲ شاید به آنجا رسیده باشد.

خوانش‌های دیگر

• قلمرو مأموریت، نه سفرها. بسیاری از خوانندگان امروزی این بخش را ادعایی دربارهٔ قلمرویی می‌دانند که خدا به پولس سپرده بود، در پاسخ به رقیبانی که به آن دست‌اندازی کردند. بنا بر این خوانش، این بخش چیز زیادی دربارهٔ گسترهٔ سفرهای او نمی‌گوید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. XII; New York 1849 edition, p. 94 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. XII; New York 1849 edition, p. 94 ↗

نامه: پولس هدیهٔ مقدونیه و اخائیه را برای ایمانداران تهیدست اورشلیم می‌برد، دینی که غیریهودیان بر گردن دارند؛ به قرنتس گفته می‌شود هر هفته پس‌انداز کند، و دوم قرنتیان به تکمیل آن ترغیب می‌کند.

اعمال رسولان: اعمال رسولان سفر به اورشلیم را بی‌آنکه هدفش را بگوید روایت می‌کند؛ تنها در برابر فلیکس است که پولس یاد می‌کند پس از چند سال با هدایایی برای تهیدستان قومش و با پیشکش‌ها آمده است.

رومیان پول، دهندگان و سفر را نام می‌برد؛ اعمال رسولان سفر را فراهم می‌آورد و، چند باب بعد، اشاره‌ای گذرا به هدایایی که اعانه توضیحشان می‌دهد. پیلی داوری کرد که هیچ خواننده‌ای گمان نمی‌برد این عبارت برای جبران کاستی روایت افزوده شده باشد. واژگان آن با واژگان نامه‌ها متفاوت است، که با دانشی مستقل سازگار است، هرچند آن را اثبات نمی‌کند. کمک برای قحطی در اعمال رسولان ۱۱:۲۷–۳۰ هدیه‌ای جداگانه و پیشین است.

خوانش‌های دیگر

• هدیه‌ای دیگر. اعمال رسولان ۲۴:۱۷ از هدایایی برای قوم پولس و پیشکش‌ها سخن می‌گوید، شاید قربانی‌های معبد (مقایسه کنید با اعمال رسولان ۲۱:۲۶)، در حالی که نامه‌ها پول را به ایمانداران تهیدست اختصاص می‌دهند؛ برخی تردید دارند که منظور لوقا اعانه باشد، یا گمان می‌کنند او آن را برای یک فرماندار از نو قالب‌بندی کرده است.
• کم‌رنگ‌سازی آگاهانه. راوی اول‌شخصِ اعمال رسولان در این سفر همراه است (اعمال رسولان ۲۰:۵–۶)، پس سکوتش آگاهانه به نظر می‌رسد؛ اگر لوقا نامه‌ها را نیز می‌شناخت، چنان‌که پروو استدلال می‌کند، این اشارهٔ گذرا شاید سنجیده باشد، نه تصادفی.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter II, No. I ↗

نامه: قرنتس باید حاملان هدیه را تأیید کند؛ برادری برگزیدهٔ کلیساها، در میان فرستادگانی دیگر، با پولس سفر می‌کند تا هیچ‌کس نتواند در رسیدگی او به پول خرده بگیرد.

اعمال رسولان: بی‌هیچ توضیحی، هفت مرد پولس را به‌سوی استان آسیا همراهی می‌کنند: سوپاترس از بیریه، آریستارخوس و سکندس از تسالونیکی، گایوس از دربه، تیموتائوس، و تیخیکوس و تروفیموس از استان آسیا.

نامه‌ها می‌توانند آنچه را اعمال رسولان بی‌توضیح می‌گذارد توضیح دهند: چرا مردانی از چند ناحیه درست در این هنگام با پولس سفر می‌کنند. دوم قرنتیان ۹:۴ انتظار دارد مقدونیان همراه پولس به قرنتس بیایند؛ اعمال رسولان مقدونیان را فهرست می‌کند که همراه او یونان را ترک می‌کنند، و بعدها تروفیموس را در اورشلیم و آریستارخوس را در سفر به روم قرار می‌دهد. زادگاه‌ها و این گروه‌بندی را نمی‌توان از نامه‌ها برگرفت، هرچند چند نام در آنها آمده است. اعمال رسولان هرگز این مردان را نماینده نمی‌خواند، پس این شناسایی استنتاجی است، هرچند استنتاجی که بسیاری در آن شریک‌اند.

خوانش‌های دیگر

• گروه همسفر. اعمال رسولان شاید صرفاً گروه همسفر پولس را فهرست کند؛ هرگز از پول یاد نمی‌کند و آنان را فرستاده نمی‌خواند.
• ناگفته‌گذاشتنی آگاهانه. راوی اول‌شخصِ اعمال رسولان به این سفر می‌پیوندد (اعمال رسولان ۲۰:۵–۶) و اعمال رسولان بعدها از هدایا یاد می‌کند (اعمال رسولان ۲۴:۱۷)، پس فهرست بی‌توضیح شاید بازتاب انتخابی برای ناگفته گذاشتن پول باشد، نه ناآگاهی.

نامه: تیموتائوس، لوکیوس، یاسون و سوسیپاتر به روم سلام می‌رسانند، همراه با ترتیوس کاتب، گایوس میزبان کلیسا، اراستوس خزانه‌دار شهر و کوارتوس.

اعمال رسولان: پولس یونان را ترک می‌کند همراه با سوپاترس اهل بیریه، آریستارخوس و سکندس اهل تسالونیکی، گایوس اهل دربه، تیموتائوس، و تیخیکوس و تروفیموس اهل آسیا.

رومیان هرگز نمی‌گوید کجا یا کی نوشته شده است؛ پیلی با مقایسهٔ رومیان ۱۵:۲۵–۲۶ با نامه‌های اول قرنتیان و دوم قرنتیان و اعمال رسولان ۲۰:۱–۳ تاریخ آن را تعیین کرد، پس این تطبیق تا اندازه‌ای بر پایهٔ اعمال رسولان ساخته شده است. با این تاریخ‌گذاری، حضور تیموتائوس سازگار است (دوم قرنتیان ۱:۱؛ اعمال رسولان ۲۰:۴)، و سوسیپاتر شکل کامل‌تر نام سوپاترس است. یاسون شاید میزبان پولس در تسالونیکی باشد و لوکیوس شاید لوکیوس قیروانی باشد، اما هیچ‌یک قطعی نیست. پیلی این هم‌پوشانی را تقریباً همان اندازه‌ای دانست که واقعیت پدید می‌آورد، و کمتر از آنچه طراحی عمدی پدید می‌آورد.

خوانش‌های دیگر

• فهرست کامل‌تر پیلی. پیلی گایوس را تطبیق سوم شمرد و از خود پرسید آیا لوکیوس همان لوقا بود. اما میزبان پولس احتمالاً گایوس اهل قرنتس است (اول قرنتیان ۱:۱۴)، و کولسیان ۴:۱۰–۱۴ ظاهراً لوقا را غیریهودی به شمار می‌آورد، برخلاف لوکیوس که خویشاوند پولس بود.
• حلقهٔ همیشگی پولس. تیموتائوس همراه همیشگی پولس بود و سوپاترس نامی رایج بود، پس این هم‌پوشانی شاید فقط نشان دهد که هر دو متن حلقهٔ پولس را می‌شناسند، نه اینکه به‌طور مستقل یک لحظهٔ واحد را تعیین می‌کنند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. II ↗

نامه: کولسیان در ضمن یک سلام، مرقس را پسرعموی برنابا معرفی می‌کند و از دستورهای پیشین برای پذیرفتن او، اگر بیاید، یاد می‌کند.

اعمال رسولان: برنابا می‌خواست یوحنای معروف به مرقس را دوباره با خود ببرد؛ پولس نپذیرفت، چون مرقس در پامفیلیا از آنان کناره گرفته بود؛ پس از مشاجره‌ای تند، برنابا مرقس را به قبرس، زادگاه خود، برد.

اعمال رسولان هرگز از این خویشاوندی یاد نمی‌کند و کولسیان هرگز از آن نزاع. پیلی یادآور شد که تنها کولسیان این نسبت را نگه داشته است و این نسبت پایبندی برنابا به مرقس را توضیح می‌دهد؛ لایت‌فوت موافق بود و نشان داد که این واژه به معنای پسرعمو است، نه خواهرزاده، چنان‌که ترجمه‌های قدیمی‌تر انگلیسی آورده بودند. نویسنده‌ای که از روی اعمال رسولان کار می‌کرد انگیزهٔ چندانی برای افزودن آن نداشت. لایت‌فوت گمان می‌کرد این خویشاوندی شاید از راه مریم، مادر مرقس، بوده باشد که اعمال رسولان از خانهٔ او در اورشلیم یاد می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• منش برنابا کافی است. اعمال رسولان خود برنابا را توضیح می‌دهد: «پسر تشویق» که وقتی دیگران از سولسِ تازه‌ایمان می‌ترسیدند، ضامن او شد. حمایت از مرقس نیازی به پیوند خانوادگی ندارد، پس این خویشاوندی با ماجرا جور درمی‌آید اما لازم نیست.
• شکافی عمیق‌تر. غلاطیان گزارش می‌دهد که برنابا در انطاکیه جانب پطرس را گرفت، و برخی پژوهشگران گمان می‌کنند همان شکاف، و نه تنها مرقس، پشت این جدایی بود؛ در آن صورت جزئیهٔ پسرعمو بودن تنها بخشی از آن را توضیح می‌دهد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VIII (Colossians), No. II ↗
• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VIII (Colossians), No. II ↗

نامه: پولس دو بار قبیلهٔ خود را بنیامین می‌نامد، یک بار هنگام استدلال برای اینکه خدا اسرائیل را رد نکرده است و یک بار در فهرست اعتبارنامه‌هایش. هیچ نامه‌ای او را سولس نمی‌خواند.

اعمال رسولان: اعمال رسولان تا اعمال رسولان ۱۳:۹ او را سولس می‌خواند و سپس «سولس، که پولس نیز نامیده می‌شد»؛ عیسی برخاسته او را «شائول» خطاب می‌کند. پولس در موعظه‌اش در انطاکیهٔ پیسیدیه از شائول پادشاه یاد می‌کند که بنیامینی بود.

هیچ‌یک از دو منبع به این تناسب اشاره نمی‌کند. قبیله‌ای که در رومیان و فیلیپیان نام برده شده می‌تواند توضیح دهد که چرا خانواده‌ای نام مشهورترین عضو آن قبیله را برگزید؛ اعمال رسولان نام را فراهم می‌کند و، در موعظه‌ای که به پولس نسبت می‌دهد، قبیلهٔ آن پادشاه را. اعمال رسولان ۱۳:۹ نام پولس را نامی دوم معرفی می‌کند، نه تغییر نامی به هنگام ایمان آوردن. این تناسب تأمل‌برانگیز است، نه گواهی اثباتی.

خوانش‌های دیگر

• نامی ویژهٔ بنیامینیان نبود. نام شائول به بنیامینیان اختصاص نداشت: «جنگ یهود» اثر یوسفوس از شخصی به نام شائول در میان خویشاوندان سلطنتی اگریپاس نام می‌برد. شاید این نام صرفاً انتخابی خانوادگی بوده باشد، پس پیوند قبیله‌ای در حد حدس می‌ماند.
• پولس به نام سرجیوس پولس نامیده شد. چون اعمال رسولان نخستین بار نام پولس را در کنار والی، سرجیوس پولس، به کار می‌برد (اعمال رسولان ۱۳:۷–۹)، برخی نتیجه می‌گیرند که این رسول نام او را برگرفت؛ اعمال رسولان تنها می‌گوید که سولس پولس نیز خوانده می‌شد، و کالین همر پائولوس را لقب خانوادگی رومی او از بدو تولد می‌داند.

نامه: ذهن بی‌ایمانان کور شده است، اما آفرینندهٔ نور در درون پولس و همکارانش تابیده و جلال خدا را در مسیح آشکار کرده است؛ بازگشت به سوی خداوند پرده را برمی‌دارد.

اعمال رسولان: در نزدیکی دمشق نوری آسمانی سولس را نابینا می‌کند، در یکی از روایت‌ها از شدت جلال آن، تا آنکه حنانیا می‌آید. عیسی او را می‌فرستد تا مردم را از تاریکی به نور بازگرداند.

اعمال رسولان صحنه‌ای بیرونی از نور، نابینایی و مأموریتی برای گشودن چشمان فراهم می‌کند که با زبان درونی پولس سازگار است. سیون کیم و دیگران دوم قرنتیان ۴:۶ را یادآوری پولس از ظهور دمشق می‌خوانند. اما هرجا پولس آشکارا به آن رویداد اشاره می‌کند، از دیدن خداوند سخن می‌گوید و هرگز از نور سخن نمی‌گوید (اول قرنتیان ۹:۱؛ اول قرنتیان ۱۵:۸). در اینجا او به صیغهٔ جمع می‌نویسد، از زبان آفرینش بهره می‌گیرد و آنچه را وصف می‌کند که برای هر کسی که به سوی خداوند بازمی‌گردد رخ می‌دهد. هم‌پوشانی در تصویرپردازی مشترک است، نه توافق بر سر واقعیتی بیان‌شده.

خوانش‌های دیگر

• روشنگری عمومی. شاید دوم قرنتیان ۴:۶ وصف این باشد که انجیل چگونه هر ایمانداری را روشن می‌کند، چنان‌که آیات پیرامونی دربارهٔ برداشته شدن پرده نشان می‌دهند، بی‌آنکه اشاره‌ای مشخص به رویداد دمشق داشته باشد.
• لوقا تصویرپردازی را به صحنه درآورد. شاید لوقا، یا سنتی که پشت او بود، زبان پولس دربارهٔ نور و نابینایی را به صحنه‌ای روایی تبدیل کرده باشد؛ در آن صورت اعمال رسولان بازتاب تصویرپردازی پولس است، نه تأییدی مستقل بر آن.

نامه: پولس دعوت خود را بی‌آنکه مکانی را نام ببرد وصف می‌کند، سپس به‌طور گذرا یاد می‌کند که پس از عربستان به دمشق بازگشت.

اعمال رسولان: هر سه روایت این رویارویی را در راه و در نزدیکی دمشق قرار می‌دهند؛ مفصل‌ترین آنها سپس نشان می‌دهد که سولس را به شهر می‌برند، تعمید می‌گیرد و در کنیسه‌های آن موعظه می‌کند.

این قطعه‌ها بی‌زحمت با هم جور می‌شوند: غلاطیان به‌طور ضمنی نشان می‌دهد که پولس در حوالی زمان دعوتش در دمشق بود، و اعمال رسولان آن دعوت را با جزئیات روایت می‌کند. پیلی در این اشارهٔ گذرا نشانهٔ سادگی و ناخواسته بودن دید، شاهدی بر اینکه نامه برای جور شدن با اعمال رسولان نوشته نشده است. این از استقلال نامه پشتیبانی می‌کند، نه از استقلال اعمال رسولان. لوقا می‌توانست از راه سنت یا از نامه‌های پولس از دمشق آگاه شده باشد، پس این توافق مکمل طبقه‌بندی می‌شود، نه ناخواسته.

خوانش‌های دیگر

• تصادفی ناخواسته. همراه با پیلی، می‌توان این اشاره را تناسبی بی‌برنامه میان منابعی مستقل خواند: نامه تنها به‌طور گذرا و با هدفی دیگر از دمشق نام می‌برد، در حالی که اعمال رسولان کل صحنه را روایت می‌کند.
• دانسته‌ای همگانی. ایمان آوردن پولس در نزدیکی دمشق احتمالاً میان مسیحیان نخستین به‌طور گسترده شناخته‌شده بود، پس شاید این توافق تنها نشان دهد که هر دو نویسنده در سنتی شناخته‌شده شریک بودند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. 5 (Galatians), No. II; 1850 Religious Tract Society edition ↗

نامه: پس از سه سال، پولس به اورشلیم رفت تا پطرس را ببیند و پانزده روز نزد او ماند و هیچ رسول دیگری جز یعقوب را ندید.

اعمال رسولان: برنابا پولس را نزد رسولان می‌آورد؛ او دلیرانه موعظه می‌کند تا آنکه هلنیست‌ها در پی کشتنش برمی‌آیند و او را به طرسوس می‌فرستند. بعدها او رؤیایی در معبد را به یاد می‌آورد که به او فرمان داد زود آنجا را ترک کند.

پیلی استدلال کرد که اعمال رسولان ۹، اگر به‌تنهایی خوانده شود، اقامتی طولانی‌تر را القا می‌کند، در حالی که بخشی دور از آن، یعنی سخنرانی پولس در اعمال رسولان ۲۲:۱۷–۲۱، اقامتی کوتاه را می‌رساند که با پانزده روزِ غلاطیان می‌خواند. اعمال رسولان دو علت سازگار برای رفتن ذکر می‌کند: توطئه‌ای و فرمانی الهی. هر دو متن اعمال رسولان رفتنی شتاب‌زده را وصف می‌کنند و مدت اقامت را نمی‌سنجند، پس این سازگاری کلی است. وام‌گیری بعید به نظر می‌رسد، زیرا اعمال رسولان هیچ عددی نمی‌دهد و برنابا را نشان می‌دهد که پولس را نزد رسولان می‌آورد، در حالی که غلاطیان تنها پطرس و یعقوب را نام می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان ۹ به‌عنوان ساختهٔ لوقا. بسیاری از پژوهشگران انتقادی اعمال رسولان ۹:۲۶–۳۰ را عمدتاً ساختهٔ لوقا می‌دانند؛ بنا بر این دیدگاه، کوتاهی مشترک تصادفی است، نه تأیید.
• لوقا غلاطیان را می‌شناخت. اگر لوقا غلاطیان را می‌شناخت، چنان‌که ریچارد پروو استدلال می‌کند، دیدار کوتاه و شتاب‌زده در اعمال رسولان می‌توانست به نامه وابسته باشد، و این توافق مستقل نخواهد بود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. V, No. VIII (New York 1849 ed., p. 117) ↗

نامه: پولس سنتی دریافت‌شده را منتقل می‌کند: مسیح برخاسته بر پطرس، دوازده تن، بیش از پانصد تن به یک‌باره (که بیشترشان هنوز زنده‌اند)، یعقوب، همهٔ رسولان و در آخر بر پولس ظاهر شد.

اعمال رسولان: عیسی در طول چهل روز خود را زنده به رسولان نشان داد و به شاهدانی برگزیده که با او غذا خوردند، و بعدها بر پولس ظاهر شد؛ برادرانش به نخستین ایمانداران می‌پیوندند.

نامه، که حدود دو دهه پس از رویدادها نوشته شده است، ظهورهایی را نام می‌برد که اعمال رسولان از آنها می‌گذرد، در حالی که اعمال رسولان چارچوب چهل روز و غذاهای مشترک را فراهم می‌کند. هر دو رویارویی دمشق را ظهور می‌خوانند، هرچند اعمال رسولان آن را پس از چهل روز قرار می‌دهد. انجیل لوقا از ظهوری بر شمعون، همان پطرس در نامه‌های پولس، خبر می‌دهد (لوقا ۲۴:۳۴). اعمال رسولان برادران عیسی را در میان ایمانداران نشان می‌دهد و کسی به نام یعقوب را که در اورشلیم رهبری می‌کند، بی‌آنکه برآمدن او را توضیح دهد؛ ظهوری بر یعقوب، که معمولاً او را برادر خداوند می‌دانند، می‌تواند به توضیح آن کمک کند، هرچند هیچ‌یک از دو متن این پیوند را برقرار نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• پانصد تن و پنطیکاست. گرد لودمان پیشنهاد می‌کند که ظهور بر بیش از پانصد تن تجربه‌ای جمعی و وجدآمیز بود که سنت بعدی آن را به‌صورت پنطیکاست نیز بازگفت (اعمال رسولان ۲:۱–۴)، پس شاید اعمال رسولان و نامه یک رویداد را به دو شکل وصف کنند.

نامه: پولس در نخستین دیدارش یعقوب، برادر خداوند را دید؛ بعدها نام یعقوب در صدر فهرست ستون‌ها می‌آید، و در انطاکیه هنگامی که کسانی از سوی یعقوب می‌رسند، پطرس از سر سفرهٔ غیریهودیان کنار می‌کشد.

اعمال رسولان: پس از کشته شدن یعقوب، برادر یوحنا، کسی به نام یعقوب که پیش‌تر معرفی نشده است پیغام پطرس را دریافت می‌کند، شورا را با داوری خود به پایان می‌برد و همراه مشایخ کلیسا از پولس استقبال می‌کند و او را به انجام آیین تطهیر ترغیب می‌کند.

غلاطیان هویت همان یعقوب را آشکار می‌کند که اعمال رسولان بی‌توضیح رها می‌کند، هرچند اعمال رسولان از یعقوب پسر حلفی نیز نام می‌برد (اعمال رسولان ۱:۱۳). هر دو به او جایگاهی تثبیت‌شده و پیشرو در اورشلیم می‌دهند، چنان‌که پیلی خاطرنشان کرد. از آنجا که جایگاه او به‌طور گسترده در یادها مانده بود، چنان‌که بعدها هگسیپوس نشان می‌دهد، این همخوانی بیش از آنکه نشانهٔ استقلال باشد، نشانهٔ سازگاری است. لحن‌ها متفاوت‌اند: اعمال رسولان ۱۵ میانجی‌ای را نشان می‌دهد، حال آنکه در غلاطیان کسانی از سوی یعقوب انطاکیه را آشفته می‌کنند. با این حال اعمال رسولان ۱۵:۱ و ۱۵:۲۴ نیز گزارش می‌دهند که کسانی از یهودیه انطاکیه را آشفته کردند و نامهٔ اورشلیم آنان را از خود نمی‌داند، و اعمال رسولان ۲۱:۲۰–۲۵ نشان می‌دهد که یعقوب به ایمانداران پایبند به شریعت توجه دارد.

خوانش‌های دیگر

• در نهایت ناخواسته. پیلی این همخوانی را ناخواسته به شمار آورد: اعمال رسولان هرگز نمی‌گوید منظورش کدام یعقوب است، با این حال یعقوب در روایت آن همان جایگاه ثابت و پیشرو را در اورشلیم دارد که غلاطیان به یعقوب، برادر خداوند می‌دهد، همان‌گونه که از نویسندگانی مستقل که اوضاعی واقعی را وصف می‌کنند انتظار می‌رود.
• تصویرهای رقیب. در سنت توبینگنیِ اف. سی. باور، غلاطیان تعارضی واقعی میان پولس و حلقهٔ یعقوب را نشان می‌دهد که اعمال رسولان آن را به هماهنگی هموار می‌کند؛ در این صورت برجستگی مشترک یعقوب اختلافی عمیق‌تر را می‌پوشاند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. V, No. X (New York 1849 ed., p. 119) ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Hist. eccl. 2.23.4 (quoting Hegesippus) ↗

نامه: یعقوب، پطرس و یوحنا، ستون‌های نامدار، پولس و برنابا را رسماً به‌عنوان شریک پذیرفتند: آن دو نزد غیریهودیان بروند و ستون‌ها نزد ختنه‌شدگان.

اعمال رسولان: پطرس همراه با یوحنا مردی لنگ را در معبد شفا می‌دهد؛ آن دو با هم در برابر مقامات می‌ایستند و از سامره دیدار می‌کنند. بعدها هیرودیس یعقوب، برادر یوحنا، را می‌کشد؛ صحنهٔ شورا یوحنا را از قلم می‌اندازد.

این روایت‌ها مکمل یکدیگرند. اعمال رسولان پطرس و یوحنا را زوجی پیشرو در اورشلیم معرفی می‌کند؛ غلاطیان، که برای هدفی دیگر نوشته شده، نشان می‌دهد که یوحنا هنگام دیدار پولس همچنان هم‌رتبهٔ پطرس بود. به گفتهٔ اعمال رسولان ۱۲:۲، یوحنا در این کتاب برادر یعقوب اعدام‌شده است؛ یوحنا که از ستون‌ها بود احتمالاً همان مرد است، و یعقوب که از ستون‌ها بود همان یعقوب، برادر خداوند در غلاطیان ۱:۱۹ است. اگر غلاطیان ۲ دیدار شورا را وصف کند، اعمال رسولان ۱۵ یوحنا را در میان رسولان بی‌نام قرار می‌دهد (اعمال رسولان ۱۵:۶).

خوانش‌های دیگر

• یوحنا به‌عنوان همراهی خاموش. یوحنا در اعمال رسولان هرگز به‌تنهایی سخن نمی‌گوید یا کاری نمی‌کند، و تنها انجیل لوقا پطرس و یوحنا را زوجی می‌نامد که برای آماده کردن پسح فرستاده شدند (لوقا ۲۲:۸؛ مقایسه کنید با مرقس ۱۴:۱۳). این جفت‌سازی ممکن است کار لوقا باشد؛ در این صورت غلاطیان شاهد استوار است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2 ↗

نامه: در انطاکیه، پطرس با ایمانداران غیریهودی غذا می‌خورد تا اینکه کسانی از سوی یعقوب آمدند؛ آنگاه از ترس گروه ختنه کنار کشید. دیگر یهودیان و حتی برنابا نیز از او پیروی کردند، و پولس آشکارا پطرس را سرزنش کرد.

اعمال رسولان: رؤیایی به پطرس می‌آموزد که هیچ‌کس را نجس نخواند؛ او به خانهٔ کرنلیوس وارد می‌شود و از او می‌خواهند که بماند. ایمانداران ختنه‌شدهٔ اورشلیم او را به سبب غذا خوردن با مردان ختنه‌ناشده سرزنش می‌کنند.

اعمال رسولان و غلاطیان یک مرد را زیر فشاری مشابه نشان می‌دهند. در اعمال رسولان، اعتراض به هم‌سفرگی پطرس از جانب ایمانداران ختنه‌شده است (اعمال رسولان ۱۱:۲–۳)؛ در غلاطیان او در برابر گروهی با نامی مشابه کوتاه می‌آید. دشواری اینجاست که پطرس در اعمال رسولان از رفتار خود دفاع کرده بود (اعمال رسولان ۱۱:۴–۱۸) و بعدها استدلال کرد که خدا با یهودیان و غیریهودیان یکسان رفتار می‌کند (اعمال رسولان ۱۵:۹). پیلی پاسخ داد که مسئلهٔ انطاکیه، یعنی هم‌سفره شدن یهودیان با ایمانداران غیریهودی، با مسئلهٔ شورا فرق داشت، و اینکه پطرس شاید رؤیا را حکمی برای یک موقعیت خاص تلقی کرده باشد.

خوانش‌های دیگر

• لوقا داستان کرنلیوس را بسط داد. بسیاری از پژوهشگران انتقادی، به پیروی از مارتین دیبلیوس، می‌اندیشند که لوقا داستان سادهٔ یک ایمان آوردن را به سابقه‌ای بنیادین بسط داد؛ در این صورت، تزلزل پطرس در انطاکیه بهتر نشان می‌دهد که این مسئله هنوز چقدر حل‌نشده بود.
• مخالفانی متفاوت. گروه ختنه که پطرس در انطاکیه از آن می‌ترسید شاید یهودیان غیرایماندار بودند که بر ایمانداران یهودی فشار می‌آوردند، نه منتقدان ایماندارِ اعمال رسولان ۱۱:۲–۳؛ در این خوانش، پیوند میان دو روایت سست‌تر است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 10 ↗

نامه: برنابا همراه پولس به اورشلیم رفت، به‌عنوان شریک او برای غیریهودیان پذیرفته شد، به کناره‌گیری پطرس کشیده شد، و مانند پولس به جای مطالبهٔ حمایت، برای گذران زندگی کار کرد.

اعمال رسولان: برنابا ضامن پولس می‌شود، او را به انطاکیه می‌آورد، با او به اورشلیم، قبرس و مناطق درونی آسیای صغیر سفر می‌کند، در عنوان رسول با او شریک است، سپس بر سر یوحنای معروف به مرقس از او جدا می‌شود.

این تصویرها بی‌آنکه نشانی از اقتباس داشته باشند در هم چفت می‌شوند. اعمال رسولان واژهٔ رسول را فقط در اعمال رسولان ۱۴:۴ و اعمال رسولان ۱۴:۱۴ برای پولس به کار می‌برد، هر دو بار همراه با برنابا، در حالی که اول قرنتیان ۹:۵–۶ برنابا را در کنار رسولان می‌نهد. شگفتی پولس از اینکه حتی برنابا به کناره‌گیری پیوست، همان همکاری نزدیکی را پیش‌فرض می‌گیرد که اعمال رسولان وصف می‌کند. نامه‌ها می‌افزایند که برنابا خرج خود را درمی‌آورد، در انطاکیه دچار تزلزل شد، و پس از جدایی هنوز در قرنتس شناخته‌شده بود. غلاطیان نیز اصطکاک را ثبت می‌کند، پس اول قرنتیان ۹:۶ آشتی کامل را ثابت نمی‌کند. فیلیمون ۱:۲۴ بعدها مرقس را در میان همکاران پولس نام می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• اهمیت فرضیهٔ جنوب غلاطیه. اگر غلاطیان برای کلیساهایی فرستاده شده باشد که پولس و برنابا با هم بنیان نهادند، خوانندگانش برنابا را می‌شناختند، و این توضیح می‌دهد که چرا او نیازی به معرفی ندارد؛ اما اول قرنتیان نیز به همان سادگی او را برای کلیسایی نام می‌برد که معلوم نیست او هرگز از آن دیدار کرده باشد.
• گسست یا خویشاوندی؟. بسیاری گمان می‌کنند که گسست انطاکیه (غلاطیان ۲:۱۳) پشت جدایی‌ای بود که اعمال رسولان آن را به مرقس مربوط می‌داند (اعمال رسولان ۱۵:۳۷–۳۹). پیلی خاطرنشان کرد که کولسیان ۴:۱۰ مرقس را پسرعموی برنابا می‌خواند، و این وفاداری او را توضیح می‌دهد؛ اما نویسندگی کولسیان مورد بحث است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 8 (Colossians), no. 2 ↗

نامه: پولس، هرچند آزاد بود، خدمتگزار همه شد: برای یهودیان همچون یک یهودی، برای کسانی که زیر شریعت‌اند همچون کسی زیر شریعت، برای دیگران همچون کسی بی‌شریعت، برای ضعیفان ضعیف، بی‌آنکه مایهٔ لغزش شود.

اعمال رسولان: پولس تیموتائوس را ختنه می‌کند، زیرا یهودیان محلی می‌دانند پدرش یونانی است، و به اصرار مشایخ کلیسا به تطهیر چهار مرد در معبد می‌پیوندد تا شایعه‌ها را خاموش کند.

نامه اصلی را بیان می‌کند که افزون بر یهودیان، غیریهودیان و ضعیفان را نیز در بر می‌گیرد؛ دو مورد اعمال رسولان، یکی پیش از نامه و یکی پس از آن، تنها به یهودیان مربوط‌اند و در روایت آن تنیده شده‌اند. پیلی استدلال کرد که بعید است این خودنگاره از روی این موارد ساخته شده باشد، یا این موارد برای همخوانی با آن جعل شده باشند. شخصیتی سازگار پذیرفتنی بودن را پشتیبانی می‌کند، نه هر رویداد را.

خوانش‌های دیگر

• وابستگی. ریچارد پروو استدلال می‌کند که نویسندهٔ اعمال رسولان مجموعه‌ای از نامه‌های پولس را می‌شناخت. اگر چنین باشد، این صحنه‌ها ممکن است با در نظر داشتن اول قرنتیان ۹ پرداخته شده باشند و آن را به‌طور مستقل تأیید نمی‌کنند.
• فراتر از تاکتیک. در متن انتقادی یونانی، هرچند نه در World English Bible، اول قرنتیان ۹:۲۰ می‌افزاید که پولس خود زیر شریعت نبود. در این صورت اعمال رسولان ۲۱:۲۴، که در آن پولس نشان می‌دهد خود شریعت را نگاه می‌دارد، از تاکتیک نامه فراتر می‌رود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3, no. 7 ↗

نامه: پولس می‌گوید برخی از روی افترا گزارش می‌دهند که او بدی را برای رسیدن به نیکی روا می‌داند؛ او این را رد می‌کند که فیض مجوز گناه باشد یا ایمان شریعت را باطل کند، و انکار می‌کند که هنوز ختنه را موعظه می‌کند.

اعمال رسولان: در قرنتس، یهودیان پولس را متهم می‌کنند که پرستشی خلاف شریعت را ترویج می‌دهد؛ در اورشلیم ایمانداران شنیده‌اند که او به یهودیان پراکنده می‌گوید موسی را ترک کنند؛ جمعیتی در معبد می‌گوید او بر ضد شریعت تعلیم می‌دهد.

رومیان، که هنگامی نوشته شد که پولس در آستانهٔ رفتن به اورشلیم بود، از بی‌ایمانان یهودیه بیم دارد و از استقبال ایمانداران آنجا مطمئن نیست (رومیان ۱۵:۳۱)، و به برداشت‌های نادرست از بشارت او پاسخ می‌دهد. پیلی استدلال کرد که گزارش اعمال رسولان ۲۱ برداشت نادرستی بود که به‌آسانی از تعلیم رومیان پدید می‌آمد، پس نحوهٔ پذیرش پولس در آنجا با نویسندهٔ آن نامه سازگار است. این شایعه‌ها به هر دو سو نیز اشاره دارند: غلاطیان انکار می‌کند که او هنوز ختنه را موعظه می‌کرد، در حالی که در اعمال رسولان مشایخ کلیسا انکار می‌کنند که او به یهودیان گفته باشد ختنه را کنار بگذارند.

خوانش‌های دیگر

• اعتراض‌های بلاغی. رومیان ۶:۱ و ۶:۱۵ شاید سخن طرف مناظره‌ای خیالی باشند، شیوه‌ای تعلیمی که استنلی استاورز آن را به دیاتریب باستانی بازمی‌گرداند، نه شایعه‌های واقعی؛ تنها رومیان ۳:۸ به‌صراحت از افترا خبر می‌دهد.
• الگویی از لوقا. اعمال رسولان بارها نشان می‌دهد که یهودیان به دروغ پولس را متهم می‌کنند و مقامات رومی او را تبرئه می‌کنند. این همانندی ممکن است به همان اندازه که از آگاهی از شایعه‌های واقعی برمی‌خیزد، بازتاب آن مضمون دفاعی باشد، و اتهام‌های اعمال رسولان به رسوم یهودی مربوط‌اند، نه به اعتراض اخلاقی رومیان.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 2, no. 7 ↗

نامه: آشوبگران بشارت را تحریف می‌کنند؛ برادران دروغین آزادی ما را جاسوسی کردند؛ پطرس وقتی مردانی از سوی یعقوب آمدند کنار کشید؛ تحریک‌کنندگان بر ختنه پافشاری می‌کنند تا از آزار بگریزند؛ معلمان کریت افسانه‌های یهودی را می‌پراکنند.

اعمال رسولان: ایمانداران یهودی از پطرس به سبب غذا خوردن با مردان ختنه‌ناشده انتقاد می‌کنند؛ مردانی از یهودیه تعلیم می‌دهند که غیریهودیان برای نجات یافتن باید ختنه شوند؛ فریسیان ایماندار با آنان هم‌نظرند؛ نامهٔ اورشلیم آشوبگران را از خود نمی‌داند.

هر دو فشاری از سوی ایمانداران یهودی را وصف می‌کنند، و اعمال رسولان ۱۵:۲۴ و غلاطیان ۱:۷ و ۵:۱۰ برای این آشوب یک فعل (tarassō) را به کار می‌برند، هرچند واژه‌ای رایج است. آنها دربارهٔ یعقوب اختلاف دارند: نامهٔ شورا می‌گوید آشوبگران مأموریتی از اورشلیم نداشتند، در حالی که غلاطیان دیدارکنندگان انطاکیه را به یعقوب مرتبط می‌کند بی‌آنکه بگوید او چه چیزی را مجاز شمرده بود. مخالفان در کریت، با افسانه‌ها، نسب‌نامه‌ها و قواعد طهارت، بیشتر اهل گمانه‌زنی به نظر می‌رسند. کولسیان ۴:۱۱ همین برچسب را برای همکاران وفادار یهودی پولس به کار می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• چند گروه. جاستین هاردین استدلال می‌کند که تحریک‌کنندگان در غلاطیه محلی بودند، نه فرستادگانی از اورشلیم. معلمان کریت، به‌ویژه اگر تیتوس متأخرتر از پولس باشد، شاید بازتاب مشکل دیگری باشند؛ برچسبی مشترک لزوماً به معنای یک جنبش نیست.
• نقش یعقوب. برخی منتقدان اعمال رسولان ۱۵:۲۴ را بخشی از تصویر اعمال رسولان از هماهنگی میان رسولان می‌خوانند و غلاطیان ۲:۱۲ را به موضع واقعی یعقوب نزدیک‌تر می‌دانند؛ دیگران می‌اندیشند مردانی که از سوی یعقوب آمدند از هر مأموریتی فراتر رفتند، و این با هر دو متن سازگار است.

نامه: در دیداری همراه با برنابا و تیتوس، یعقوب، پطرس و یوحنا تنها خواستند که آنان فقیران را به یاد داشته باشند، کاری که پولس می‌گوید مشتاق انجامش بود.

اعمال رسولان: پس از آنکه اغابوس قحطی‌ای را پیشگویی کرد، که در دوران کلودیوس رخ داد، شاگردان انطاکیه کمک‌هایی برای ایمانداران یهودیه به‌دست برنابا و سولس فرستادند، و آن دو خدمت را به انجام رساندند و یوحنای معروف به مرقس را با خود بردند.

هیچ‌یک از دو متن جزئیات دیگری را ندارد: اعمال رسولان از هیچ نشست خصوصی یا درخواستی گزارش نمی‌دهد، و غلاطیان از هیچ هدیه‌ای. بنا بر دیدگاه دیدار قحطی (رمزی، بروس)، درخواست هنگامی مطرح شد که کمک‌ها در حال رساندن بود، که با اشتیاق پولس جور است، و گزارش سوگندخوردهٔ پولس (غلاطیان ۱:۲۰) به‌سختی دیداری را از قلم می‌انداخت. در مخالفت با آن، چهارده سالِ غلاطیان ۲:۱ در این صورت معمولاً باید از ایمان آوردن او شمرده شود، که گاه‌شماری را فشرده می‌کند. این همخوانی به همان یکی‌انگاری بستگی دارد؛ پیلی در عوض دیداری را پیشنهاد کرد که اعمال رسولان از قلم انداخته است، در طول اقامت طولانی در انطاکیه (اعمال رسولان ۱۴:۲۸).

خوانش‌های دیگر

• یکی‌انگاری با شورا. بسیاری، به پیروی از لایت‌فوت، غلاطیان ۲ را با اعمال رسولان ۱۵ یکی می‌دانند؛ در این صورت غلاطیان از دیدار کمک‌رسانی می‌گذرد، شاید چون پولس با هیچ‌یک از رسولان دیدار نکرد، و این درخواست پیش‌درآمد اعانهٔ رومیان ۱۵:۲۵–۲۷ است.
• تردید دربارهٔ دیدار کمک‌رسانی. برخی منتقدان تردید دارند که پولس سفر اعمال رسولان ۱۱:۳۰ را انجام داده باشد، زیرا غلاطیان تنها دو دیدار نخستین را مجال می‌دهد، و آن را تکرار لوقا از دیدار دیگری از اورشلیم می‌دانند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10 (1849 New York reprint) ↗

نامه: پولس و برادرانی بی‌نام به کلیساهای غلاطیه می‌نویسند و خوانندگان را «اهالی غلاطیه» می‌خوانند؛ نه نام شهری می‌آید، نه هم‌فرستنده‌ای با نام، و نه سلامی شخصی.

اعمال رسولان: پولس و برنابا در انطاکیهٔ پیسیدیه، قونیه، لستره و دربه کلیسا بنیان می‌نهند. پولس بعدها دوباره به دربه و لستره می‌رود، از ناحیهٔ فریجیه و غلاطیه می‌گذرد و برای استوار ساختن شاگردان بازمی‌گردد.

انطاکیهٔ پیسیدیه، قونیه، لستره و دربه در استان رومی غلاطیه قرار داشتند، هرچند اعمال رسولان آنها را بر پایهٔ ناحیه جای می‌دهد، و دربارهٔ اینکه آیا می‌توان اهالی فریجیه و لیکائونیه را «اهالی غلاطیه» نامید، از هر دو سو استدلال شده است. دیدگاه جنوبی اعمال رسولان ۱۶:۶ را بخش فریجیه در آن استان می‌خواند؛ پیلی، یک قرن پیش از رمزی، آن را نخستین دیدار پولس از غلاطیه می‌دانست. هر دو دیدگاه دست‌کم دو دیدار به دست می‌دهند، اما تنها دیدگاه جنوبی بنیان‌گذاری‌ای روایت‌شده دارد.

خوانش‌های دیگر

• دیدگاه غلاطیه جنوبی. رمزی، بروس و لانگنکر خوانندگان را همان کلیساهای اعمال رسولان ۱۳–۱۴ می‌دانند. در این صورت اعمال رسولان بنیان‌گذاری آنها را روایت می‌کند، و نامه می‌تواند پیش از نشست اعمال رسولان ۱۵ نوشته شده باشد، که خاموشی آن را دربارهٔ حکم آن نشست توضیح می‌داد.
• دیدگاه غلاطیه شمالی. لایت‌فوت و بتس خوانندگان را اهالی غلاطیه به معنای قومی، در نواحی داخلی، می‌دانند که بنا بر خوانش آنان، هنگامی به ایشان رسیدند که اعمال رسولان ۱۶:۶ پولس را به خودِ غلاطیه می‌آورد. در این صورت نامه باید پس از نشست اعمال رسولان ۱۵ و حکم آن نوشته شده باشد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10 (1849 New York reprint) ↗

نامه: پولس به اهالی غلاطیه یادآوری می‌کند که روح‌القدس را از راه ایمان دریافت کردند و خدا در میانشان معجزه می‌کند، و می‌پرسد آیا بیهوده رنج بردند؛ ضعفی جسمانی سبب نخستین موعظهٔ او شد.

اعمال رسولان: در انطاکیهٔ پیسیدیه، شاگردان از روح‌القدس پر می‌شوند؛ در قونیه، خدا نشانه‌ها و عجایب عطا می‌کند؛ در لستره، پولس مرد ناتوان از راه رفتن را شفا می‌دهد؛ مخالفان دشمنی با ایمانداران را برمی‌انگیزند.

بنا بر دیدگاه غلاطیه جنوبی، استناد پولس به تجربهٔ خودِ نوایمانان با اعمال رسولان ۱۳–۱۴ هماهنگ است: روح‌القدس در میان نخستین شاگردان، نشانه‌ها در قونیه و لستره، و دشمنی‌ای که ایمانداران را هدف می‌گرفت، ایماندارانی که مبشران به آنان دربارهٔ مصیبت‌های بسیار هشدار دادند. این هماهنگی حدودی دارد. فعل غلاطیان ۳:۴ می‌تواند به معنای «تجربه کردن» باشد، نه «رنج بردن»؛ غلاطیان معجزه‌ها را در زمان حال می‌آورد، حال آنکه اعمال رسولان تنها معجزه‌های مأموریت نخست را گزارش می‌کند؛ و اعمال رسولان هرگز از ضعف جسمانی‌ای یاد نمی‌کند که به گفتهٔ غلاطیان ۴:۱۳ نخستین بار سبب موعظهٔ پولس در آنجا شد.

خوانش‌های دیگر

• مقصدی در غلاطیه شمالی. اگر پولس به اهالی غلاطیه به معنای قومی، در شمال‌تر، نامه نوشت که در سفر اعمال رسولان ۱۶:۶ بشارت یافته بودند، اعمال رسولان هیچ چیز از ایمان آوردن آنان نمی‌گوید، و رویدادهای اعمال رسولان ۱۳–۱۴ زمینهٔ نامه نیستند.
• استنادی کلی. روح‌القدس، قدرت و مصیبت در جاهای دیگر نیز نشانهٔ دیدارهای بنیان‌گذار پولس بودند (اول تسالونیکیان ۱:۵–۶)، پس همانندی با اعمال رسولان ۱۳–۱۴ شاید کلی باشد، نه ویژهٔ غلاطیه.

نامه: پولس می‌پرسد اگر هنوز ختنه را موعظه می‌کند، چرا هنوز آزار می‌بیند؛ رقیبانش ختنه را پیش می‌کشند تا به سبب صلیب آزار نبینند؛ او داغ‌های عیسی را بر بدن دارد.

اعمال رسولان: مخالفتی به رهبری یهودیان پولس را از انطاکیهٔ پیسیدیه و قونیه می‌راند و در لستره سنگسارش می‌کند؛ حمله در فیلیپی بر سر سود است؛ در اورشلیم او متهم می‌شود که بر ضد شریعت تعلیم می‌دهد.

غلاطیان علتی به دست می‌دهد و اعمال رسولان رویدادهایی. چنان‌که پیلی استدلال کرد، غلاطیان تلویحاً می‌گوید و اعمال رسولان نشان می‌دهد که آزاردهندگان پولس بیشتر مخالفان یهودی مأموریتِ بی‌نیاز از شریعت او بودند. در اورشلیم، دیرتر از نامه، اعمال رسولان او را آماج حمله به‌عنوان کسی که بر ضد شریعت تعلیم می‌دهد نشان می‌دهد، پس از شایعه‌ای، که یعقوب و مشایخ کلیسا آن را نادرست می‌خوانند، مبنی بر اینکه او به یهودیان پراکنده گفته بود ختنه نکنند. داغ‌های غلاطیان ۶:۱۷ به طبیعی‌ترین معنا جای زخم‌های سنگسار یا ضرب و شتم‌اند. اما این الگو به‌طور گسترده شناخته‌شده بود، و در انطاکیهٔ پیسیدیه، اعمال رسولان حسادت را انگیزه می‌داند.

خوانش‌های دیگر

• تنش بر سر ختنه. غلاطیان ۵:۱۱ شاید پاسخی به این ادعا باشد که پولس هنوز ختنه را موعظه می‌کرد؛ اگر نامه پس از اعمال رسولان ۱۶:۳ نوشته شده باشد، ختنهٔ تیموتائوس شاید بهانهٔ آن بوده باشد، و منتقدانی چون فیلهاور آن داستان را ناسازگار با غلاطیان می‌دانند.
• کلی‌تر از آنکه وزنی داشته باشد. دشمنی یهودیان در نامه‌های خودِ پولس گزارش شده است (دوم قرنتیان ۱۱:۲۴؛ اول تسالونیکیان ۲:۱۴–۱۶) و مضمونی تکرارشونده در نوشته‌های لوقا است، پس الگوی اعمال رسولان شاید طرح لوقا را بازتاب دهد و تأیید مستقل چندانی نیفزاید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. V (Epistle to the Galatians), No. V ↗

نامه: پولس به کلیسای قرنتس می‌گوید از دستورهای اعانه‌ای پیروی کنند که به کلیساهای غلاطیه داده است، یعنی هر هفته پولی کنار بگذارند، و می‌گوید تا پنطیکاست در افسس می‌ماند.

اعمال رسولان: پولس پس از اقامت در انطاکیه از غلاطیه و فریجیه می‌گذرد و همهٔ شاگردان را دلگرم می‌کند. سپس از مسیر نواحی داخلی به افسس می‌رسد؛ روایت بعدتر دورهٔ دوسالهٔ تعلیم او در آنجا را شرح می‌دهد.

پولس می‌توانست در همین سفر، که آخرین دیدارهای کلیسایی پیش از افسس است که اعمال رسولان گزارش می‌کند، دستورها را حضوری به غلاطیه بدهد؛ پیلی این نکته را مطرح کرد. این هماهنگی بنا بر هر دو دیدگاه دربارهٔ جای کلیساهای غلاطیه برقرار است، زیرا اعمال رسولان ۱۸:۲۳ آن منطقه را دربر می‌گیرد. اعمال رسولان از اعانه، اگر اصلاً یاد کند، تنها به‌طور غیرمستقیم یاد می‌کند (اعمال رسولان ۲۴:۱۷)، هرچند بسیاری گروه اعمال رسولان ۲۰:۴، از جمله گایوس اهل دربه، را نمایندگان کلیساها می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• دستورهایی فرستاده‌شده، نه حضوری. پولس به همان اندازه می‌توانست دستورها را با نامه یا پیک از افسس بفرستد، یا در دیدار پیشینِ اعمال رسولان ۱۶:۶ بدهد؛ اعمال رسولان تنها نشان می‌دهد که دیداری تازه ممکن بوده است.
• شاید غلاطیه کنار رفته باشد. چون رومیان ۱۵:۲۶ تنها از مقدونیه و اخائیه نام می‌برد، برخی نتیجه می‌گیرند که کلیساهای غلاطیه، که شاید بحرانِ پشت غلاطیان آنان را بیگانه کرده بود، هرگز سهم خود را کامل نکردند؛ اول قرنتیان ۱۶:۱ تنها نشان می‌دهد که دستورهایی داده شده بود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. III (First Epistle to the Corinthians), No. X ↗

نامه: پولس ایمان بی‌ریای لوئیز، مادربزرگ تیموتائوس، و یونیکی، مادرش، را به یاد می‌آورد که اکنون در تیموتائوس نیز هست، و یادآور می‌شود که او از کودکی کتب مقدس را می‌شناخته است؛ هیچ پدری در میان نیست.

اعمال رسولان: پولس در دیدار از دربه و لستره، تیموتائوس را می‌یابد، پسر زنی ایماندار و یهودی و پدری یونانی، و او را ختنه می‌کند، زیرا یهودیان آن نواحی همه می‌دانستند پدرش یونانی است.

هر متن شکافی را در دیگری پر می‌کند. اعمال رسولان تنها مادر را ایماندار توصیف می‌کند، که نشان می‌دهد پدر درگذشته یا ایمان‌نیاورده بود، و نامه، که دو زن را می‌ستاید، دربارهٔ او خاموش است. مادری یهودی کودکی در کتب مقدس را محتمل می‌سازد؛ پدری یونانی نبودِ ختنه را توضیح می‌دهد. نامه نام‌ها و یک مادربزرگ را می‌افزاید که در اعمال رسولان نیست. پیلی آن را تقارنی منصفانه و بی‌تکلف دانست؛ اینکه ناخواسته باشد یا نه، به این بستگی دارد که چه کسی دوم تیموتائوس را نوشت.

خوانش‌های دیگر

• ساخته‌شده بر پایهٔ اعمال رسولان. اگر دوم تیموتائوس با نام مستعار نوشته شده باشد، نویسنده‌اش می‌توانست اعمال رسولان ۱۶:۱ را به تصویری خانوادگی گسترش دهد، با افزودن نام‌ها و یک مادربزرگ و استنباط پرورشی بر پایهٔ کتب مقدس از مادر یهودی.
• خاموشی انتظار می‌رود. قطعه‌ای که ایمانِ به‌ارث‌رسیده را دنبال می‌کند طبیعتاً تنها خویشاوندان ایماندار را نام می‌برد، پس نبودِ پدر با هر روایتی از نویسندگی سازگار است و چیز چندانی نمی‌افزاید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. II ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. III ↗

نامه: پولس، تیموتائوس را فرزند خود در ایمان و در خداوند می‌نامد، به کلیسای قرنتس می‌گوید او را خوار نشمارند، و از تیموتائوس می‌خواهد نگذارد کسی جوانی‌اش را حقیر بشمارد.

اعمال رسولان: پولس در لستره موعظه می‌کند، سنگسار می‌شود و برای استوار ساختن شاگردان بازمی‌گردد. بعدها در دیدار دوباره از دربه و لستره، تیموتائوس را می‌یابد که از پیش شاگرد است و در لستره و قونیه نیک‌نام.

اگر «فرزند در ایمان» به معنای نوایمانِ خودِ پولس باشد، چنان‌که پیلی فرض می‌کرد، اعمال رسولان یک مناسبت طبیعی باقی می‌گذارد: دیدارهای سفر نخست از لستره و دربه (اعمال رسولان ۱۴:۶–۷، ۱۴:۲۰–۲۱)، پیش از آنکه اعمال رسولان ۱۶:۱ تیموتائوس را در آنجا از پیش شاگرد بیابد. اعمال رسولان ۱۶:۲ می‌افزاید که ایمانداران لستره و قونیه به نیکی او گواهی دادند. جوانی او پیوندی میان نامه‌هاست (اول قرنتیان ۱۶:۱۰–۱۱، بنا بر خوانش پیلی، و اول تیموتائوس ۴:۱۲)؛ اعمال رسولان سنی ذکر نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• فرزند به معنای دست‌پرورده. پولس پدری را برای نوایمانان به کار می‌برد (اول قرنتیان ۴:۱۵) اما برای خدمت مشترک نیز (فیلیپیان ۲:۲۲)، پس «فرزند» شاید نشانهٔ محبت و کارآموزی باشد؛ تیموتائوس می‌توانست از طریق مادربزرگ و مادرش ایمان آورده باشد (دوم تیموتائوس ۱:۵).
• تصویری ادبی. اگر اول تیموتائوس با نام مستعار نوشته شده باشد، فرزند پولس خواندن تیموتائوس شاید او را وارث معرفی کند، نه نوایمان، و اشاره به جوانی‌اش شاید پژواک اول قرنتیان ۱۶:۱۰–۱۱ باشد و هیچ شاهد مستقلی نیفزاید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. V ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. III (First Epistle to the Corinthians), No. IX ↗

نامه: به تیموتائوس نبوت‌های پیشین یادآوری می‌شود، و عطایی که از راه نبوت، هنگامی که مشایخ کلیسا بر او دست گذاشتند، داده شد، و اعترافش در برابر شاهدان بسیار؛ دوم تیموتائوس این را به دستان پولس نسبت می‌دهد.

اعمال رسولان: ایمانداران لستره و قونیه به نیکی تیموتائوس گواهی می‌دهند، و پولس او را همراه خود می‌برد. پیش‌تر، مشایخ کلیسا در آنجا منصوب می‌شوند؛ در انطاکیه، برنابا و سولس پس از روزه، دعا و دست‌گذاری روانه می‌شوند.

نامه‌ها مأموریتی همگانی را پیش‌فرض می‌گیرند که اعمال رسولان هرگز توصیف نمی‌کند، پس این جزئیاتی مکمل است، نه تأیید. اعمال رسولان چنین صحنه‌ای را باورپذیر می‌سازد: تیموتائوس از کلیساهایی می‌آمد که پولس و برنابا در آنها مشایخ کلیسا منصوب کرده بودند، ایمانداران محلی به نیکی او گواهی دادند، و در انطاکیه سخنی از روح‌القدس در جمع کسانی که نبی بودند به دست‌گذاری انجامید. یکی از نامه‌ها از دستان مشایخ کلیسا نام می‌برد و دیگری از دستان پولس؛ شاید هر دو یک آیین مشترک را توصیف کنند یا دو مناسبت را.

خوانش‌های دیگر

• نظم کلیسایی متأخر. اگر نامه‌های شبانی پس از مرگ پولس نوشته شده باشند، چنان‌که بسیاری از پژوهشگران بر این باورند، این مأموریت شاید بازتاب رسم انتصاب در کلیسای نویسنده باشد، و هر هماهنگی با اعمال رسولان نشانهٔ سنتی مشترک خواهد بود، نه حافظه‌ای مستقل.
• مناسبتی دیگر. این آیین لزوماً به پیوستن تیموتائوس در لستره تعلق ندارد. برخی آن را در انتصابی بعدی، شاید برای وظیفه‌اش در افسس، جای می‌دهند، و برخی اعتراف در برابر شاهدان بسیار را تعمید او می‌دانند.

نامه: پولس از اهالی فیلیپی می‌خواهد به شایستگی انجیل زندگی کنند، با فعلی یونانی به معنای رفتار کردن چون یک شهروند، و می‌گوید شهروندی آنان در آسمان است.

اعمال رسولان: اعمال رسولان فیلیپی را مستعمره‌ای رومی می‌خواند، جایی که مدعیان، به‌عنوان رومیان، به رسوم مبشران اعتراض می‌کنند و مقام شهر فرمان می‌دهد آنان با چوب زده شوند.

فعلی که پولس به کار می‌برد در جای دیگری از عهد جدید تنها در اعمال رسولان ۲۳:۱ می‌آید، دربارهٔ رفتار پولس در برابر خدا، و اسمِ شهروندی تنها در فیلیپیان ۳:۲۰. پولس در جاهای دیگر به رفتاری شایسته فرا می‌خواند (اول تسالونیکیان ۲:۱۲) بی‌آنکه واژه‌های مدنی به کار برد؛ اینجا آنها را برمی‌گزیند، که در مستعمره‌ای که شهروندانش، در اعمال رسولان، به‌عنوان رومیان اعتراض می‌کنند، طنین می‌داشت. اعمال رسولان این زمینه را فراهم می‌کند؛ نامه هرگز از آن یاد نمی‌کند، پس این هماهنگی گویاست، نه اثبات.

خوانش‌های دیگر

• استعاره‌ای رایج. زبان شهروندی در نوشته‌های اخلاقی یونانی و نوشته‌های یهودی رایج بود، جایی که این فعل می‌تواند صرفاً به معنای گذراندن زندگی باشد، چنان‌که در اعمال رسولان ۲۳:۱ در برابر خدا؛ افسسیان واژه‌هایی مشابه را برای خوانندگانی بیرون از هر مستعمره‌ای به کار می‌برد.

نامه: پولس همکارش را «سیلوانوس»، نامی لاتین، می‌نامد، به‌عنوان هم‌فرستندهٔ هر دو نامه به اهالی تسالونیکی و کسی که در قرنتس همراه او موعظه کرد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان همواره او را سیلاس می‌خواند، یک نبی اهل اورشلیم که همراه پولس از فیلیپی، تسالونیکی و بیریه به قرنتس سفر می‌کند؛ در فیلیپی، پولس اعتراض می‌کند که هر دو، که رومیان بودند، بی‌محاکمه زده شدند.

سیلاس و «سیلوانوس» تقریباً به یقین یک مردند، همکار پولس در مقدونیه و قرنتس. «سیلاس» شاید صورت کوتاه «سیلوانوس» باشد، یا نامی سامی که با نامی لاتینِ همانند جفت شده است، مانند سولس و پولس. شهروندان معمولاً نام‌های لاتین داشتند، اما بسیاری از غیرشهروندان نیز، پس کاربرد نامه‌ها صرفاً با شهروندی‌ای که اعمال رسولان تلویحاً می‌گوید جور درمی‌آید. پیلی، با پذیرش اینکه هماهنگی دربارهٔ قرنتس به‌تنهایی آشکارتر از آن است که وزن چندانی داشته باشد، استدلال کرد که تفاوت نام نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو متن از دیگری رونویسی نکرده است.

خوانش‌های دیگر

• نامی لاتین چیز زیادی را ثابت نمی‌کند. ایمانداران اورشلیم، مانند یوسف یوستوس و یوحنای معروف به مرقس، نام‌های لاتین داشتند بی‌آنکه نشانی از شهروندی باشد (اعمال رسولان ۱:۲۳ و اعمال رسولان ۱۲:۱۲). «سیلوانوس» شاید صرفاً برگردان لاتینِ سیلاس باشد و شاهد چندانی نیفزاید.
• صحنهٔ شهروندی شاید ادبی باشد. منتقدانی که داستان زندان فیلیپی را، با زمین‌لرزه و اعتراض دیرهنگامش به شهروندی، روایتی نمایشی می‌خوانند، شهروندیِ تلویحیِ سیلاس را ساختهٔ نویسنده می‌دانند، و تنها هماهنگی نام باقی می‌ماند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. VII ↗

نامه: پولس از اِفودیه و سینتیخی می‌خواهد در خداوند هم‌رأی باشند و از همکارش می‌خواهد یاری‌شان کند، زیرا آنان همراه کلمنت و دیگران دوش‌به‌دوش او برای انجیل کوشیدند.

اعمال رسولان: در فیلیپی مأموریت با زنانی در محل دعایی کنار رود آغاز می‌شود. لیدیه، پرستندهٔ خدا از تیاتیرا، تعمید می‌یابد و میزبان مبشران می‌شود؛ ایمانداران در خانهٔ او گرد می‌آیند.

این متن‌ها روی‌هم نشان می‌دهند که زنان از نخستین گردهمایی کلیسای فیلیپی در آن برجسته بودند، و هنگامی که پولس نامه نوشت، دو تن هنوز همکارانی نام‌برده بودند. اعمال رسولان همچنین از زنان سرشناس در میان نوایمانان تسالونیکی و بیریه یاد می‌کند، که لایت‌فوت با احتیاط آن را به کتیبه‌هایی پیوند داد که نشان می‌دهند زنان مقدونیه جایگاهی غیرعادی داشتند. این هماهنگی کلی است: اعمال رسولان هرگز از اِفودیه یا سینتیخی نام نمی‌برد، نامه هرگز از لیدیه نام نمی‌برد، و کلمنتِ نامه هیچ جا در اعمال رسولان نمی‌آید. اوسبیوس بعدها او را با کلمنت اهل روم یکی دانست؛ لایت‌فوت در آن تردید کرد، زیرا این نام رایج بود.

خوانش‌های دیگر

• علاقهٔ لوقا به زنان. انجیل لوقا و اعمال رسولان بارها زنان را برجسته می‌کنند، پس صحنهٔ کنار رود شاید به همان اندازه بازتاب علایق نویسنده باشد که حافظهٔ فیلیپی، و این توافق را موضوعی می‌سازد، نه تاریخی.
• الگویی گسترده‌تر. همکاران و حامیان زن در دیگر کلیساهای پولس نیز دیده می‌شوند، مانند فیبی از کنخریه (رومیان ۱۶:۱–۲)، پس این هماهنگی شاید بازتاب رویهٔ کلی مسیحیان نخستین باشد، نه چیزی ویژهٔ فیلیپی.

منابع

• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — HE 3.15 ↗

نامه: تیموتائوس هم‌فرستندهٔ فیلیپیان و هر دو نامه به اهالی تسالونیکی است. اهالی فیلیپی خدمت آزمودهٔ او را همراه پولس می‌شناسند؛ اهالی تسالونیکی او را به‌عنوان فرستادهٔ پولس می‌پذیرند و به یاد می‌آورند که مبشران چگونه در میانشان زیستند.

اعمال رسولان: پولس، تیموتائوس را از لستره با خود می‌برد و گروهی با ضمیر «ما» با کشتی به فیلیپی می‌روند، اما تنها پولس و سیلاس دستگیر یا جست‌وجو می‌شوند. تیموتائوس دوباره در بیریه پدیدار می‌شود و همراه سیلاس می‌ماند.

اعمال رسولان، تیموتائوس را از لستره همراه می‌برد و او را در بیریه می‌یابد، پس او به احتمال زیاد از فیلیپی و تسالونیکی گذشته است. همراهانِ «ما» در فیلیپی (اعمال رسولان ۱۶:۱۰–۱۷) دستگیر نشدند، پس همراهان می‌توانستند از نظر دور بمانند. نامه‌ها آنچه را اعمال رسولان ناگفته می‌گذارد فراهم می‌کنند: هر دو کلیسا تیموتائوس را می‌شناختند، و پولس می‌توانست او را از آتن به تسالونیکی بفرستد (اول تسالونیکیان ۳:۱–۲)، دیداری دوباره که اعمال رسولان روایت نمی‌کند (اعمال رسولان ۱۷:۱۴–۱۶ و اعمال رسولان ۱۸:۵). پیلی مورد فیلیپیان را اشاره‌ای غیرمستقیم به واقعیتی تلویحی دانست.

خوانش‌های دیگر

• آشنایی از دیدارهای بعدی. فیلیپیان سال‌ها پس از بنیان‌گذاری نوشته شد، شاید پس از دیدارهای بعدی تیموتائوس از مقدونیه (اعمال رسولان ۱۹:۲۲ و اعمال رسولان ۲۰:۳–۴)، پس تصویری که از او می‌دهد دربارهٔ بنیان‌گذاری چیز زیادی را ثابت نمی‌کند؛ اول تسالونیکیان، که اندکی پس از آن نوشته شد، شاهد قوی‌تری است.
• هم‌فرستندگان لزوماً هم‌بنیان‌گذار نیستند. اول‌شخص جمعِ پولس می‌تواند به معنای خودِ پولس به‌تنهایی باشد (اول تسالونیکیان ۳:۱–۵)، و نام بردن تیموتائوس به‌عنوان هم‌فرستنده ثابت نمی‌کند که او در بنیان‌گذاری کلیسا یاری کرد. اعمال رسولان هرگز تصریح نمی‌کند که تیموتائوس همراه پولس به مقدونیه گذشت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. VII (Epistle to the Philippians), No. IV ↗

نامه: اهالی تسالونیکی از هم‌وطنان خود آزار دیدند، چنان‌که کلیساهای یهودیه از مخالفان یهودی؛ پولس می‌افزاید که همین مخالفان مبشران را بیرون راندند و مانع موعظه به غیریهودیان شدند.

اعمال رسولان: در تسالونیکی مخالفان یهودی مردانی از بازار و جمعیتی را به کار می‌گیرند که شورش می‌کنند و یاسون را می‌گیرند؛ در بیریه، انطاکیهٔ پیسیدیه، قونیه و لستره نیز مخالفان به همین شیوه جمعیت‌ها و رهبران غیریهودی را می‌شورانند.

پیلی دریافت که تمایز نامه با خوانش دقیق با اعمال رسولان هم‌خوان است: بیرون از یهودیه، مخالفان یهودی از راه جمعیت‌ها و مقامات غیریهودی عمل می‌کردند، پس آزاردهندگان بی‌واسطهٔ نوکیشان همشهریان خودشان بودند. گلایهٔ نامه از اینکه مبشران بیرون رانده شدند نیز شاید بازتاب اعمال رسولان ۱۷:۵–۱۰ و اعمال رسولان ۱۷:۱۳–۱۴ باشد، هرچند می‌تواند به یهودیه اشاره داشته باشد. هیچ‌یک از دو متن این پیوند را صریحاً بیان نمی‌کند، هرچند الگوی تکرارشوندهٔ اعمال رسولان از میزان استقلالی که این انطباق نشان می‌دهد می‌کاهد.

خوانش‌های دیگر

• افزوده‌ای متأخر؟. برخی پژوهشگران اول تسالونیکیان ۲:۱۳–۱۶ را افزوده‌ای متأخر از پس از سال ۷۰ میلادی می‌دانند؛ اگر چنین باشد، این انطباق چیزی دربارهٔ تجربهٔ خودِ پولس نمی‌گوید. بسیاری از مفسران اخیر از این بخش به‌عنوان نوشتهٔ پولس دفاع می‌کنند.
• تجربهٔ محلی و مضمونی از لوقا. واژهٔ پولس برای هم‌وطنان شاید صرفاً بازتاب کلیسایی عمدتاً غیریهودی باشد که همسایگان غیریهودی آزارش می‌دادند، بی‌آنکه یهودیان نقشی داشته باشند؛ محرکان یهودی در اعمال رسولان شاید بازتاب مضمون تکرارشوندهٔ نویسنده باشند، نه خاطرهٔ محلی.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. V ↗

نامه: اهالی تسالونیکی از هم‌وطنان خود آزار دیدند، چنان‌که کلیساهای یهودیه از آن یهودیان که عیسی و نبیان را کشتند، گروه پولس را بیرون راندند و مانع موعظه به غیریهودیان شدند.

اعمال رسولان: ایمانداران یهودیه پراکنده و زندانی می‌شوند، یعقوب اعدام می‌شود، استیفان پدران را به کشتن نبیان متهم می‌کند، و مخالفان پولس را شهر به شهر بیرون می‌رانند، از جمله از تسالونیکی.

اعمال رسولان آزارهای یهودیه و رانده شدن‌های پیاپی را که نامه مفروض می‌گیرد به دست می‌دهد، و در اورشلیم هنگامی که پولس از فرستاده شدنش به‌سوی غیریهودیان سخن می‌گوید، جمعیتی برمی‌آشوبد. پیلی انطباقی ظریف‌تر را دریافت: بیرون از یهودیه، مخالفت در اعمال رسولان معمولاً در میان مخالفان کنیسه آغاز می‌شد اما از راه جمعیت‌ها و مقامات غیریهودی عمل می‌کرد، چنان‌که در تسالونیکی؛ پس آزاردهندگان نوکیشان هم‌وطنان خودشان بودند. بسیاری این بخش را جدلی بر ضد مخالفانی مشخص می‌خوانند، نه حکمی دربارهٔ قوم یهودی؛ دیگران آن را گسترده‌تر می‌یابند.

خوانش‌های دیگر

• افزوده‌ای متأخر. بیرگر پیرسون استدلال کرد که این بخش پس از سال ۷۰ میلادی افزوده شده است و ادعای آن را که غضب هم‌اکنون فرارسیده است به سقوط اورشلیم تعبیر کرد. تندی آن نیز با رومیان ۹–۱۱ به‌دشواری سازگار است.
• الگوی ادبی لوقا. صحنهٔ تکرارشوندهٔ اعمال رسولان، یعنی حسادت کنیسه و سپس رانده شدن، شاید الگوی ادبی لوقا باشد، نه گزارش هر شهر؛ پس انطباق با نامه شاید بازتاب جدل مشترک نخستین مسیحیان باشد، نه دو خاطرهٔ مستقل.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 5 ↗

نامه: نوکیشان از بت‌ها به‌سوی خدا زنده روی آوردند تا چشم‌به‌راه پسر برخیزانیدهٔ او باشند که از غضب آینده می‌رهاند؛ آنان که به ملکوت خدا فراخوانده شده بودند، از پیش از رنج آگاه شده بودند.

اعمال رسولان: پولس بت‌پرستان را در لستره و آتن از بت‌ها به‌سوی آفرینندهٔ زنده فرامی‌خواند و در آتن داوری به دست مردی را می‌افزاید که خدا او را برخیزانید؛ در تسالونیکی، از مسیح که رنج کشید و برخاست سخن می‌گوید.

در طرح کلی، انطباق واقعی است: خطابه‌های اعمال رسولان برای شنوندگان غیریهودی و نامه‌ها در خدا زنده در برابر بت‌ها، عیسی برخاسته و داوری آینده شریک‌اند، و اعمال رسولان ۱۴:۲۲ این هشدار را بازتاب می‌دهد که رنج پیش از ملکوت می‌آید. پیلی یادآور شد که اعمال رسولان ۱۷:۴ از خداترسان نام می‌برد، نه بت‌پرستان؛ او پیشنهاد کرد که یا قرائتی اقلیت در دست‌نوشته‌ها یونانیان را در کنار خداترسان می‌شمارد، یا اعمال رسولان تنها هفته‌های کنیسه را گزارش می‌کند. خطابه‌ها خلاصه‌های ساختهٔ لوقا هستند، پس انطباق تنها در طرح کلی است.

خوانش‌های دیگر

• ساختهٔ لوقا. مارتین دیبلیوس و بسیاری پس از او خطابهٔ آریوپاگوس را ساختهٔ لوقا می‌دانند؛ لوقا شاید از موعظهٔ رایج بشارتی بهره گرفته باشد، پس انطباق سنتی مشترک را نشان می‌دهد، نه سخنان خودِ پولس را.
• شباهتی ضعیف‌تر. یوهانس مونک داوری کرد که تنها رستاخیز عیسی در بستری مربوط به آخرزمان به‌راستی اول تسالونیکیان ۱:۹–۱۰ را به خطابهٔ آتن پیوند می‌دهد؛ شباهت‌های دیگر متوسط‌اند. اعمال رسولان ۱۷:۲–۳ نیز برای تسالونیکی استدلالی دیگر و مبتنی بر کتب مقدس دربارهٔ مسیح می‌آورد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 6 ↗

نامه: خدا نوکیشان را به ملکوت خود فرامی‌خواند و آنان چشم‌به‌راه آمدن عیسای خداوند هستند؛ دوم تسالونیکیان تعلیمی شفاهی را دربارهٔ چهره‌ای بی‌قانون به یاد می‌آورد که خداوند نابودش خواهد کرد.

اعمال رسولان: مخالفان به حاکمان تسالونیکی می‌گویند که گروه پولس، که یاسون پناهشان داده است، با اعلام عیسی به‌عنوان پادشاه رقیب از فرمان‌های قیصر سرپیچی می‌کنند؛ پولس دربارهٔ مسیح رنج‌دیده و برخاسته موعظه کرده بود.

در اعمال رسولان تنها محتوای موعظه که پشت این اتهام است این است که عیسی همان مسیح است، که خود لقبی شاهانه است. نامه‌ها این را کامل می‌کنند: پولس حضوری دربارهٔ ملکوت خدا و آمدن عیسی، یعنی پاروسیا (parousia)، تعلیم داد؛ واژه‌ای که برای دیدار رسمی یک فرمانروا نیز به کار می‌رفت. دوم تسالونیکیان، اگر از پولس باشد، تعلیمی شفاهی دربارهٔ چهره‌ای بی‌قانون می‌افزاید که عیسی نابودش خواهد کرد. شنوندگان بدخواه می‌توانستند چنین تعلیمی را ادعای سلطنتی رقیب جلوه دهند. نامه‌ها هرگز از قیصر یا این اتهام یاد نمی‌کنند، و پژواک‌های ادعاییِ شعارهای دستگاه قیصر مورد بحث‌اند.

خوانش‌های دیگر

• شکل‌گرفته بر الگوی محاکمهٔ عیسی. انجیل لوقا اتهام مشابهی دربارهٔ پادشاه بودن را بر ضد عیسی نزد پیلاتس مطرح می‌کند (لوقا ۲۳:۲)، پس اتهام در اعمال رسولان شاید شکلی باشد که لوقا بر الگوی محاکمهٔ عیسی به داستان پولس داده است، نه جزئیاتی به‌یادمانده از تسالونیکی.
• اتهامی حقوقی. جاستین هاردین این اتهام و ضمانت یاسون را به قوانینی از سوی قیصر برای مهار انجمن‌های داوطلبانه پیوند می‌دهد؛ بر پایهٔ این خوانش، مسئلهٔ حقوقی گردهمایی‌ای بی‌مجوز در خانهٔ یاسون بود، و اتهام شاید دربارهٔ آنچه پولس تعلیم می‌داد چیز چندانی آشکار نکند.

نامه: گروه پولس که برای مدتی کوتاه از آنان جدا شده بودند، مشتاق دیدارشان بودند؛ پولس بیش از یک بار کوشید بیاید، اما شیطان مانعشان شد. او برای راه بازگشت دعا می‌کند.

اعمال رسولان: پس از آشوب و ضمانتی که از یاسون گرفته شد، ایمانداران پولس و سیلاس را شبانه روانه می‌کنند؛ مخالفانی از تسالونیکی او را تا بیریه دنبال می‌کنند. اعمال رسولان بعدها از هیچ دیداری از تسالونیکی نام نمی‌برد.

اعمال رسولان زمینهٔ جدایی‌ای را که نامه در سوگ آن است فراهم می‌کند: عزیمتی شبانه پس از شورش و ضمانتی که از یاسون گرفته شد. کوشش‌های ناکام تنها در نامه آمده‌اند. پیلی استدلال کرد که مورخ طبیعتاً نقشه‌ای را که هرگز اجرا نشد حذف می‌کند، که جاعلی که از روی اعمال رسولان کار می‌کرد نمی‌توانست آن را بیابد، و که لوقا، اگر از نامه استفاده کرده بود، به‌سختی از آن می‌گذشت. اعمال رسولان بعدها پولس را از مقدونیه می‌گذراند در حالی که کسانی از اهالی تسالونیکی همراه او هستند، اما از هیچ دیداری از خودِ شهر نام نمی‌برد.

خوانش‌های دیگر

• ضمانت یاسون به‌عنوان مانع. دبلیو. ام. رمزی پیشنهاد کرد که ضمانتی که از یاسون گرفته شد رهبران تسالونیکی را متعهد کرد که پولس را دور نگه دارند، پس حکم حاکمان شهر همان مانع بود. این حدس است: نامه هرگز مانع را نام نمی‌برد.
• مانعی دیگر. شاید مانع، دشمنی پیوسته در تسالونیکی یا اوضاعی در جایی دیگر بوده است؛ پولس آن را بی‌هیچ جزئیاتی به شیطان نسبت می‌دهد، و سکوت اعمال رسولان شاید صرفاً به این معنا باشد که لوقا از این کوشش‌ها خبر نداشت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 3 ↗

نامه: پولس مدتی کوتاه از آنان جدا شده بود؛ تیموتائوس تازه بازگشته است؛ خبر ایمانشان پخش شده است؛ برخی از ایمانداران مرده‌اند. دوم تسالونیکیان به این ادعا پاسخ می‌دهد که روز مسیح فرارسیده است.

اعمال رسولان: پولس با آکیلا و پریسکیلا دیدار می‌کند که به فرمان کلودیوس روم را ترک کرده بودند؛ سیلاس و تیموتائوس دوباره به او می‌پیوندند؛ او هجده ماه می‌ماند و نزد گالیون، والی اخائیه، برده می‌شود.

نامه‌ها تنها به‌طور نسبی خود را تاریخ‌گذاری می‌کنند: غیبتی کوتاه، گزارشی تازه از تیموتائوس، گذشت زمانی که در آن برخی ایمانداران بمیرند، و سپس سردرگمی دربارهٔ روز مسیح. اینکه خبر ایمانشان پیش‌تر به‌گستردگی پخش شده بود (اول تسالونیکیان ۱:۸–۹) نشان می‌دهد که چند ماهی گذشته بود. اعمال رسولان هر سه فرستنده را در قرنتس کنار هم قرار می‌دهد و این اقامت را به اخراج یهودیان از روم به دست کلودیوس (که معمولاً به سال ۴۹ و به نظر برخی ۴۱ تاریخ‌گذاری می‌شود) و به گالیون پیوند می‌زند که کتیبه‌ای در دلفی سال او را حدود ۵۱–۵۲ تعیین می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• گاه‌شماری با اولویت نامه‌ها. ناکس و لودمان گاه‌شماری را از نامه‌ها می‌سازند؛ لودمان اقدام کلودیوس بر ضد یهودیان روم را به سال ۴۱ می‌رساند، اول تسالونیکیان را در اوایل دههٔ ۴۰، پیش از نشست اورشلیم، قرار می‌دهد و گالیون را به دیداری بعدی از قرنتس نسبت می‌دهد.
• نام مستعار یا ترتیب وارونه. بسیاری از پژوهشگران انتقادی گمان می‌کنند دوم تسالونیکیان را بعدها کسی دیگر نوشته است، پس چیزی دربارهٔ اقامت در قرنتس به ما نمی‌گوید؛ دیگران، که آن را از پولس می‌دانند، استدلال می‌کنند که پیش از اول تسالونیکیان نوشته شده است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX, No. III ↗

نامه: پولس امید دارد دوباره نزد آنان باشد، اطاعتشان را در حضور و غیاب خود و هشدارهای مکررش را به یاد می‌آورد، و شادمان است که مراقبتشان، که مدتی دراز فرصتی نیافته بود، از نو جان گرفته است.

اعمال رسولان: پس از افسس، پولس از راه مقدونیه به یونان می‌رود، برای پرهیز از توطئه‌ای از راه مقدونیه بازمی‌گردد، و پس از روزهای عید فطیر از فیلیپی با کشتی رهسپار می‌شود.

پیلی استدلال کرد که نامیدن بنیان‌گذاری به‌عنوان آغاز انجیل مراحل بعدی را القا می‌کند، هرچند این عبارت شاید صرفاً به معنای روزهای نخست مأموریت باشد. اعمال رسولان ۲۰ دو گذر دیگر از مقدونیه را فراهم می‌کند و در بازگشت از فیلیپی نام می‌برد، و دوم قرنتیان نیز پولس را در آن زمان در مقدونیه قرار می‌دهد. بر پایهٔ دیدگاه نگارش در روم، دیدار مورد امید فراتر از پایان اعمال رسولان است، و وقفه در بخشش شاید دوران بازداشت و حبس او را در بر گیرد؛ نامه تنها می‌گوید که آنان فرصت نداشتند.

خوانش‌های دیگر

• نوشته‌شده از افسس. اگر فیلیپیان در زندانی در افسس نوشته شده باشد، که در اعمال رسولان ثبت نشده است، دیداری که امیدش را دارد سفر مقدونیه در اعمال رسولان ۲۰:۱–۲ خواهد بود، و وقفه به سال‌های افسس تعلق خواهد داشت.
• اقامت بنیان‌گذاری و نامه‌ها. هشدارهای مکرر و اطاعت در حضور پولس می‌توانست از اقامت بنیان‌گذاری و نامه‌های بعدی برآمده باشد (مقایسه کنید با فیلیپیان ۳:۱)؛ خودِ نامه دیداری دوباره پیش از نگارشش را ایجاب نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. VII, No. III ↗

نامه: پولس پس از رسیدن به مقدونیه آرامی نداشت، با کشمکش‌ها در بیرون و ترس‌ها در درون؛ کلیساهای مقدونیه، با آنکه سخت در مصیبت و بسیار فقیر بودند، التماس می‌کردند که فراتر از توانشان ببخشند.

اعمال رسولان: پولس و سیلاس در فیلیپی کتک می‌خورند و زندانی می‌شوند، جمعیتی به خانهٔ یاسون در تسالونیکی حمله می‌کند، و آشوبگران پولس را تا بیریه دنبال می‌کنند؛ بعدها پولس در مقدونیه می‌گردد و ایمانداران را دلگرم می‌کند.

اعمال رسولان دشمنی هنگام بنیان‌گذاری کلیساها در فیلیپی، تسالونیکی و بیریه را روایت می‌کند، و نامه‌های پولس به تسالونیکی و فیلیپی رنج پیوسته در آنجا را تأیید می‌کنند؛ دوم قرنتیان نشان می‌دهد که سختی سال‌ها بعد همچنان فشار می‌آورد. اعمال رسولان از هیچ کشمکشی در گشت بعدی خبر نمی‌دهد، پس نامه این جزئیات را می‌افزاید. تنشی خفیف باقی می‌ماند: اعمال رسولان از یک فروشندهٔ ارغوان و زنان سرشناس در میان نوکیشان نام می‌برد، در حالی که نامه بر فقر تأکید می‌کند؛ آزار یا سختی گسترده‌تر می‌توانست کلیساهایی را که چند فرد توانگر داشتند فقیر کند.

خوانش‌های دیگر

• تصویر اجتماعی گزینشی در اعمال رسولان. لوقا شاید به نوکیشان صاحب‌جایگاه گرایش داشته باشد، چنان‌که در مورد لیدیه و زنان سرشناس، پس تصویر اعمال رسولان از سطح اجتماعی کلیساهای مقدونیه شاید گزینشی باشد؛ نامه‌ها راهنمای بهتری برای فقر آنان‌اند.
• تقابل بلاغی. پولس سخاوت مقدونیه را پیش چشم می‌گذارد تا اهالی قرنتس را به بخشش برانگیزد (دوم قرنتیان ۸:۸؛ ۹:۲–۴)، و فیلیپی بارها هزینهٔ او را تأمین کرده بود (فیلیپیان ۴:۱۵–۱۶)، پس زبان فقر شاید برای تأثیر بیشتر تشدید شده باشد، نه توصیفی اجتماعی.

نامه: پولس بی‌درخشش بلاغی به قرنتس آمد، مصمم شد تنها مسیح مصلوب را اعلام کند، و در میان آنان ضعیف، ترسان و لرزان بود و بر قدرت روح‌القدس تکیه داشت.

اعمال رسولان: پس از استقبالی آمیخته در آتن و مخالفت کنیسه در قرنتس، خداوند در رؤیایی شبانه به پولس می‌گوید که نترسد، به سخن گفتن ادامه دهد و انتظار هیچ آسیبی نداشته باشد.

فرمان به نترسیدن، بی‌آنکه ثابت کند، القا می‌کند که پولس می‌ترسید، چیزی که اعمال رسولان هرگز روایت نمی‌کند؛ نامه ترس را می‌پذیرد بی‌آنکه علتی نام ببرد، و روایت اعمال رسولان از مخالفت علتی محتمل پیش می‌نهد. هر دو ترس را به سخن گفتن پیوند می‌دهند: نامه به شیوهٔ موعظهٔ پولس، رؤیا به اینکه آیا او به موعظه ادامه خواهد داد. اول تسالونیکیان، که احتمالاً پس از رسیدن تیموتائوس در قرنتس نوشته شد، نیز از پریشانی و مصیبت پولس در آن هنگام یاد می‌کند. رمزی عزم سادهٔ پولس را به ناکامی در آتن پیوند داد، هرچند اول قرنتیان هرگز از آتن یاد نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• ترس و لرز به‌عنوان اصطلاح. پولس جفت ترس و لرز را برای احترامی فروتنانه به کار می‌برد (دوم قرنتیان ۷:۱۵؛ فیلیپیان ۲:۱۲)، و منتقدان حضور و سخن ضعیف او را به سخره می‌گرفتند (دوم قرنتیان ۱۰:۱۰)، پس اول قرنتیان ۲:۳ شاید شیوهٔ رفتار را توصیف کند، نه ترس از خطر را.
• رؤیا به‌عنوان شگرد لوقا. رؤیاهای اطمینان‌بخش در نقطه‌های عطف اعمال رسولان تکرار می‌شوند (اعمال رسولان ۲۳:۱۱؛ ۲۷:۲۳–۲۴)، پس رؤیای قرنتس شاید شگرد روایی لوقا باشد، یا حتی، اگر او اول قرنتیان را می‌شناخت، برگرفته از آن، نه خاطره‌ای مستقل.

نامه: پولس همراه سوستانیس می‌نویسد، برادری ایماندار که ظاهراً اهالی قرنتس او را می‌شناختند. نامه چیز دیگری دربارهٔ او نمی‌گوید و هرگز از جلسهٔ رسیدگی نزد گالیون یاد نمی‌کند.

اعمال رسولان: پس از آنکه گالیون از داوری در اتهامی که یهودیان علیه پولس آورده بودند سر باز زد، سوستانیس، رئیس کنیسه، گرفتار شد و پیش کرسی داوری کتک خورد، و گالیون هیچ اعتنایی نکرد.

اگر هر دو یک نفر باشند، اعمال رسولان گذشتهٔ او را می‌دهد و نامه جایگاه بعدی‌اش را: یک رئیس کنیسه که مانند کریسپوس (اعمال رسولان ۱۸:۸) ایمان آورد و بعدها در افسس همراه پولس بود. هیچ چیز این را تأیید نمی‌کند. کهن‌ترین دست‌نوشته‌ها تنها می‌گویند همه او را گرفتند؛ نسخه‌های بعدی یونانیان را نام می‌برند، چنان‌که WEB چنین می‌کند، یا یهودیان را. پیلی استدلال کرد که کتک خوردن به دست یهودیان نشان می‌دهد سوستانیس دوست پولس بوده، اما یهودیان به همان آسانی می‌توانستند بر سخنگویی که پرونده را باخته بود بشورند.

خوانش‌های دیگر

• دو مرد متفاوت. رمزی قرائتِ دارای «یونانیان» را ترجیح داد و محتمل دانست که دو مرد به این نام در قرنتس با پولس سروکار داشته‌اند، یکی از یهودیان که رئیس کنیسه بود و دیگری یکی از مسیحیان سرشناس، و در عین حال ایمان آوردن بعدی را هم ممکن دانست.
• سنتی کهن به جای دیگری اشاره می‌کند. یوسبیوس گزارش می‌دهد که کلمنت اسکندرانی هم‌فرستنده را یکی از هفتاد شاگرد می‌دانست که عیسی فرستاد، ادعایی که با رئیس کنیسه قرنتس به‌دشواری جور درمی‌آید. این سنت متأخر است و قابل بررسی نیست.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. III (First Corinthians), No. VIII, note ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 1.12.2 ↗
• W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — Ch. XI ↗

نامه: پولس می‌گوید بی‌سخنوری یا حکمت زیرکانه موعظه کرد و بر قدرت خدا تکیه داشت؛ کسانی را که گرد پولس یا اپلس جمع می‌شوند سرزنش می‌کند، اما با اپلس چون همکار رفتار می‌کند.

اعمال رسولان: اپلس مردی یهودی و سخنور اهل اسکندریه بود، توانا در کتب مقدس، که در قرنتس با قوت و آشکارا مخالفان یهودی را رد می‌کرد و از کتب مقدس استدلال می‌کرد که عیسی همان مسیح است.

رمزی نامه را پاسخی به مقایسه‌ای نامساعد با شیوهٔ سخن آراسته‌تر اپلس می‌دانست، که تصویر اعمال رسولان از او آن را توضیح می‌دهد. این پیوند استنباطی است، و شاید لوقا جزئیاتش را با نظر به نامه برگزیده باشد. واژه‌ای که اعمال رسولان برای اپلس به کار می‌برد می‌تواند هم «دانشمند» معنا دهد و هم «سخنور»، و پولس نام دسته‌ها را به‌عنوان مثال بر خود و اپلس اطلاق می‌کند (اول قرنتیان ۴:۶)، و هدفش لاف‌زنی اهالی قرنتس است، نه اپلس، که او را تشویق کرد به دیدارشان برود (اول قرنتیان ۱۶:۱۲).

خوانش‌های دیگر

• فرهنگ قرنتس، نه اپلس. حکمتی که ارج نهاده می‌شد شاید بازتاب ستایش کلی قرنتس از خطیبان و سوفسطاییان باشد، چنان‌که بروس وینتر استدلال می‌کند؛ پس لازم نیست شیوهٔ اپلس علت بوده باشد؛ پولس هرگز او را سرچشمهٔ مشکل نمی‌خواند.
• شکافی دیگر. اف. سی. باور استدلال کرد که شکاف واقعی پولس و اپلس را با هم در برابر دسته‌ای هوادار پطرس از ایمانداران یهودی قرار می‌داد، پس نزاع بیشتر بر سر انجیل و اقتدار پولس بود تا سخنوری.

نامه: تیتوس، که در کریت مانده است، باید هنگامی که آرتماس یا تیخیکوس می‌رسد نزد پولس به نیکوپولیس بیاید، و زیناسِ حقوق‌دان و اپلس را بی‌درنگ روانه کند، چنان‌که چیزی کم نداشته باشند.

اعمال رسولان: اپلس، مردی سخنور اهل اسکندریه، با تشویق و نامهٔ ایمانداران افسس از آنجا به اخائیه رفت. اعمال رسولان در جاهای دیگر همان فعلی را که در نامهٔ تیتوس آمده برای کلیساهایی به کار می‌برد که مسافران را بدرقه می‌کنند.

تیتوس ۳:۱۳ واژهٔ propempo را به کار می‌برد، اصطلاح رایج برای کلیسایی که مسافران را تجهیز و بدرقه می‌کند؛ اعمال رسولان آن را دربارهٔ انطاکیه، میلیتوس و صور به کار می‌برد و پولس در اول قرنتیان ۱۶:۶ و ۱۶:۱۱. تیخیکوس (اعمال رسولان ۲۰:۴) و اپلس در اعمال رسولان می‌آیند؛ آرتماس، زیناس و خود تیتوس نمی‌آیند. «حقوق‌دان» ممکن است به معنای متخصص شریعت یهودی باشد، چنان‌که در انجیل لوقا، یا حقوق‌دانی رومی. اعمال رسولان پولس را تنها در مقام زندانی‌ای که با کشتی از کنار کریت می‌گذرد به آنجا می‌آورد (اعمال رسولان ۲۷:۷–۱۳) و هرگز از نیکوپولیس نام نمی‌برد.

خوانش‌های دیگر

• پس از پایان اعمال رسولان. پیلی، مانند بسیاری از کسانی که نویسندگی پولس را می‌پذیرند، نامهٔ تیتوس را در دوره‌ای پس از آزادی از بازداشت در روم که اعمال رسولان با آن پایان می‌یابد جای داد، که سکوت اعمال رسولان دربارهٔ کریت و نیکوپولیس را توضیح می‌داد. او اذعان کرد که این مسیر تا حد زیادی فرضی است.
• نام‌هایی برای واقع‌نمایی. اگر نامه‌های شبانی، چنان‌که بسیاری از پژوهشگران معتقدند، با نام مستعار نوشته شده باشند، نویسنده‌ای متأخر می‌توانست اپلس و تیخیکوس را از اعمال رسولان یا نامه‌ها وام بگیرد و نام‌هایی ناشناخته برای واقع‌نمایی بیفزاید؛ پس این هماهنگی چیز زیادی را ثابت نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. XIII (Titus), No. II ↗

نامه: پولس می‌پرسد آیا او نیز مانند برخی به نامه‌های سفارش به اهالی قرنتس یا از آنها نیاز دارد؛ خود آنها نامهٔ او هستند. او چنین سفارشی را برای فیبی می‌نویسد.

اعمال رسولان: هنگامی که اپلس به اخائیه رفت، ایمانداران افسس نوشتند و از شاگردان خواستند از او استقبال کنند. اعمال رسولان همچنین از نامه‌هایی یاد می‌کند که به سولس اختیار می‌دادند، و از نامهٔ شورای اورشلیم.

این رسم در همان شبکه و همان جهت دیده می‌شود: کلیسایی که برای معلم دوره‌گردی پیشاپیش به قرنتس نامه می‌نویسد. پیلی نخست پیشنهاد کرد که نامهٔ اپلس همان بود که پولس در نظر داشت، سپس پذیرفت که شاید پولس به رسم عمومی اشاره کند، که ماجرای اپلس نمونه‌ای از آن است. خوانش دوم مطمئن‌تر است: کسانی که نامه با خود دارند به احتمال زیاد همان رقیبان خودستای دوم قرنتیان ۱۰:۱۲–۱۸ هستند، حال آنکه پولس اپلس را همکار می‌شمارد (اول قرنتیان ۳:۹).

خوانش‌های دیگر

• ارجاع مشخصِ مورد نظر پیلی. اگر برخی از اهالی قرنتس اعتبارنامه‌های اپلس را با اعتبار پولس می‌سنجیدند، این سخن می‌توانست او را هم در بر گیرد، چنان‌که پیلی معتقد بود، اما هیچ‌یک از دو نامه چنین رقابتی را نشان نمی‌دهد.
• رسمی فراگیر. نامه‌های سفارش مسافران نوعی ادبی رایج در دنیای باستان بود، و پولس خود چنین نامه‌هایی می‌نویسد؛ پس این توافق نشان می‌دهد اعمال رسولان با عادت‌های آن دوره آشناست، نه اینکه این بخش از نامه را می‌شناخت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. IV (Second Corinthians), No. X ↗

نامه: پولس زبان‌ها و نبوت را در شمار عطایای روح‌القدس می‌آورد، نبوت را برتر می‌نهد مگر آنکه زبان‌ها ترجمه شوند، خدا را شکر می‌کند که بیش از همه به زبان‌ها سخن می‌گوید، و اجازه نمی‌دهد سخن گفتن به زبان‌ها منع شود.

اعمال رسولان: در افسس، پولس با حدود دوازده شاگرد روبه‌رو می‌شود که تنها تعمید یحیی را گرفته بودند؛ پس از تعمید به نام عیسی و دست‌گذاری پولس، آنها به زبان‌ها سخن می‌گویند و نبوت می‌کنند.

اعمال رسولان هرگز خود پولس را در حال سخن گفتن به زبان‌ها نشان نمی‌دهد؛ نامه این را فراهم می‌کند، و اعمال رسولان موقعیتی در افسس فراهم می‌کند که همان دو عطا با هم زیر خدمت پولس ظاهر می‌شوند، در شهری که او اول قرنتیان را از آنجا نوشت. این هماهنگی طبیعی اما سست است: نامه به رسم اهالی قرنتس می‌پردازد، نه به خاطره‌های افسس، و لوقا پیشاپیش زبان‌های پنطیکاست را همان نبوتی معرفی می‌کند که یوئیل وعده داده بود (اعمال رسولان ۲:۴، ۲:۱۶–۱۸). این بیشتر سیماهایی سازگار را نشان می‌دهد تا تأییدی مستقل از ماجرای اعمال رسولان ۱۹.

خوانش‌های دیگر

• الگویی ساختهٔ لوقا. اعمال رسولان ۱۹:۱–۷ پژواک پنطیکاست، سامره و خانهٔ کرنلیوس است، که در آنها گروه‌های تازه روح‌القدس را به شیوه‌هایی آشکار می‌یابند؛ برخی منتقدان این را ساختهٔ لوقا می‌دانند، و در آن حال توافق با نامه تنها مضمونی است.
• زمینه‌های متفاوت. اعمال رسولان زبان‌ها را تنها هنگامی نشان می‌دهد که گروهی نخستین بار روح‌القدس را می‌یابد؛ اول قرنتیان آنها را بخشی تکرارشونده از عبادت می‌داند، پس لازم نیست این دو متن یک رسم را توصیف کنند.

نامه: هنگامی که خوانندگان به انجیل ایمان آوردند، خدا آنها را با روح‌القدس موعود، چون مُهر و بیعانه، نشان کرد؛ آنها نباید روح‌القدس را غمگین کنند. یک روح‌القدس هست و یک تعمید.

اعمال رسولان: پریسکیلا و آکیلا به اپلس تعلیم می‌دهند، که تنها تعمید یحیی را می‌شناخت. پولس از شاگردان می‌پرسد آیا هنگام ایمان آوردن روح‌القدس را یافتند؛ پس از تعمید و دست‌گذاری او، می‌یابند.

هر دو متن همان وجه وصفی یونانی (pisteusantes، «هنگام ایمان آوردن») را دربارهٔ روح‌القدس به کار می‌برند (افسسیان ۱:۱۳؛ اعمال رسولان ۱۹:۲)، و آنجا که اعمال رسولان تعمید یحیی را در کنار تعمید به نام عیسی نشان می‌دهد، شاید «یک تعمید» معنایی محلی داشته است. اما در اعمال رسولان روح‌القدس پس از تعمید و از راه دستان پولس می‌آید؛ در جاهای دیگر لوقا و پولس روح‌القدس را به ایمان آوردن پیوند می‌دهند (اعمال رسولان ۱۱:۱۷؛ غلاطیان ۳:۲) و پولس از مُهر شدن سخن می‌گوید (دوم قرنتیان ۱:۲۲)؛ و واژه‌هایی که از افسس نام می‌برند در کهن‌ترین دست‌نوشته‌های افسسیان ۱:۱ نیستند. این طنین تأمل‌برانگیز است، نه گواهی‌دهنده.

خوانش‌های دیگر

• بحث دربارهٔ آیین ورود به ایمان. خوانندگان پنطیکاستی، به پیروی از ترجمه‌های قدیمی‌تر، هر دو وجه وصفی را «پس از ایمان آوردن» معنا کردند، یعنی تعمیدی بعدی در روح‌القدس؛ جیمز دان استدلال کرد که این دو یک لحظه را نشان می‌دهند و آن دوازده تن هنوز از مسیحیان نبودند؛ رابرت منزیس روح‌القدس را در نوشتهٔ لوقا نیرو بخشیدنی نبوتی می‌خواند.
• نامه‌ای خطاب به افسس نیست. اگر افسسیان نامه‌ای همگانی بود که میان کلیساها می‌گشت یا پس از پولس نوشته شد، زبان آن دربارهٔ روح‌القدس بازتاب تعلیم عمومی پولس است، و ماجرای افسس در اعمال رسولان پیوند مشخصی نمی‌افزاید.

نامه: مسیح بر هر قدرتی فرمان می‌راند؛ کلیسا حکمت خدا را به قدرت‌های آسمانی نشان می‌دهد؛ ایمانداران در برابر ابلیس مسلح می‌شوند و کارهای پنهان تاریکی را آشکار می‌کنند.

اعمال رسولان: خدا از طریق پولس شفا می‌دهد و ارواح را بیرون می‌راند؛ پسران اسکیوا شکست می‌خورند؛ نوایمانان کتاب‌های جادو به ارزش پنجاه هزار سکهٔ نقره را می‌سوزانند؛ صنف دیمیتریوس برای آرتمیس شورش به پا می‌کند، که افسس نگهبان معبد اوست.

کلینتون آرنولد استدلال کرد که واژگان نامه دربارهٔ قدرت‌ها خطاب به نوایمانانی است که از همان جهانی آمده بودند که اعمال رسولان ۱۹ تصویر می‌کند، جایی که جادو و آیین آرتمیس جایگاهی برجسته داشتند؛ اعمال رسولان از چنین نوایمانانی در افسس خبر می‌دهد (اعمال رسولان ۱۹:۱۸–۱۹). احتیاط لازم است: نامه هرگز از جادو یا آرتمیس نام نمی‌برد، کولسیان زبانی مشابه را برای کولسی، شهری دیگر در آسیا، به کار می‌برد (کولسیان ۱:۱۶؛ کولسیان ۲:۱۵)، نوشته‌های آخرالزمانی یهودی نیز در آن شریک‌اند، و مخاطب نامه نامعلوم است. این هماهنگی منطقه‌ای و مضمونی است.

خوانش‌های دیگر

• زمینهٔ یهودی و زمینهٔ نامه‌های پولس. زبان فرمانروایان و قدرت‌ها از اندیشهٔ آخرالزمانی یهودی و اعتراف‌های ایمانی نخستین مسیحیان می‌آید و در رومیان ۸:۳۸ و اول قرنتیان ۱۵:۲۴ نیز دیده می‌شود، پس به زمینه‌ای در افسس نیازی ندارد.
• منطقه‌ای، نه محلی. اگر افسسیان نامه‌ای همگانی برای آسیا بود یا پس از پولس نوشته شد، اعمال رسولان ۱۹ همچنان فضای دینی منطقهٔ آن را توصیف می‌کند، اما نمی‌تواند نشان دهد که نامه خطاب به نوایمانان افسس بوده است.

نامه: پولس تا پنطیکاست در افسس می‌ماند و سپس شاید زمستان را در قرنتس بگذراند؛ او کلیسا را برمی‌انگیزد که خمیرمایهٔ کهنه را دور بریزند، زیرا مسیح برهٔ پسحِ قربانی‌شدهٔ آنان است.

اعمال رسولان: پس از سه ماه در یونان، پولس پس از روزهای عید فطیر از فیلیپی با کشتی رهسپار می‌شود و با شتاب از کنار افسس می‌گذرد تا خود را تا روز پنطیکاست به اورشلیم برساند.

یادداشت‌های نامه فصلی را القا می‌کنند: پیش از پنطیکاست نوشته شده و زمستانی که امید دارد در قرنتس بگذراند ظاهراً هنوز در پیش است، پس طبیعی‌ترین گزینه بهار، نزدیک پسح، است. پیلی بر آن بود که زبان خمیرمایه و عید با آن فصل سازگار است. اعمال رسولان با زمستانِ مورد امید جور درمی‌آید: سه ماه در یونان پیش از آن به پایان می‌رسد که پولس پس از عید فطیر از فیلیپی با کشتی رهسپار شود (اعمال رسولان ۲۰:۳ و اعمال رسولان ۲۰:۶)، و زمان‌بندی سفر با پنطیکاست تنظیم شده است.

خوانش‌های دیگر

• تصویرپردازی‌ای که با هر فصلی می‌سازد. تصویرپردازی پسح لزوماً تاریخ نامه را تعیین نمی‌کند: پولس می‌توانست در هر فصلی زبان خمیرمایه و پسح را به کار ببرد، پس تاریخ‌گذاری عمدتاً بر یادداشت پنطیکاست تکیه دارد.
• زمستانی دیگر. بسیاری از بازسازی‌ها یک دیدار دردناک و یک نامهٔ گم‌شده را میان اول قرنتیان و رسیدن پولس قرار می‌دهند، پس زمستانی که او امیدش را داشت شاید همان سه ماهِ اعمال رسولان ۲۰:۳ نباشد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (1 Corinthians), no. 12 ↗

نامه: پولس قصد داشت پیش و پس از مقدونیه به قرنتس سر بزند و آنان او را به یهودیه روانه کنند؛ او انکار می‌کند که در کنار گذاشتن این نقشه دمدمی‌مزاج بوده است و می‌گوید برای آنکه بر آنان سخت نگیرد، از آمدن خودداری کرد.

اعمال رسولان: پولس از افسس از راه مقدونیه به یونان می‌رود، سه ماه می‌ماند، و درست هنگامی که می‌خواهد با کشتی به سوریه برود، توطئه‌ای او را از راه مقدونیه بازمی‌گرداند.

هر دو متن پولس را از قرنتس (یونان در اعمال رسولان) به‌سوی یهودیه روانه می‌بینند: نامه انتظار دارد اهالی قرنتس او را به آنجا روانه کنند، و اعمال رسولان او را در آستانهٔ کشتی‌سواری از یونان به‌سوی سوریه نشان می‌دهد، که مسیر کشتیرانی به یهودیه بود. اعمال رسولان هرگز از دیدار دوگانهٔ رهاشده یا انتقادی که برانگیخت یاد نمی‌کند. پیلی استدلال کرد که دو رشتهٔ مستقل، یعنی اعمال رسولان در کنار اول قرنتیان ۴:۱۷، و دوم قرنتیان ۲:۱–۴، هر یک نشان می‌دهند که نقشه پیش از اول قرنتیان تغییر کرده بود؛ رشتهٔ دوم مستلزم آن است که نامهٔ اشک‌آلود همان اول قرنتیان باشد.

خوانش‌های دیگر

• تغییر پس از اول قرنتیان. بسیاری از مفسران امروزی نامهٔ اشک‌آلود را گم‌شده می‌دانند: پولس پس از اول قرنتیان دیداری دردناک انجام داد و نقشهٔ دیدار دوگانه را برگزید، سپس بخش بازگشت را کنار گذاشت و به جای آن نامه نوشت. پس تغییر پس از اول قرنتیان رخ داد.
• ویرایش لوقا. شلنبرگ توطئه و تغییر مسیر در اعمال رسولان ۲۰:۳ را ویرایش خودِ لوقا می‌داند، شاید پژواکی آزاد از نقشه‌های تغییریافتهٔ پولس، نه تأییدی مستقل.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (2 Corinthians), no. 4 ↗

نامه: پولس برای موعظه به تروآس آمد و فرصتی یافت، اما چون از نیافتن تیتوس ناآرام بود، رهسپار مقدونیه شد، جایی که تیتوس با خبری تسلی‌بخش رسید.

اعمال رسولان: اعمال رسولان ۲۰:۱ تنها می‌گوید پولس افسس را به مقصد مقدونیه ترک کرد. چند ماه بعد، در بازگشت، او یک هفته را در تروآس با شاگردان می‌گذراند که برای پاره کردن نان گرد می‌آیند.

اعمال رسولان وجود کلیسایی در تروآس را پیش‌فرض می‌گیرد اما هرگز نمی‌گوید چگونه آغاز شد؛ پیش‌تر، تروآس تنها گذرگاهی است. فرصتی که نامه در سفر رفت در آنجا گزارش می‌کند آغازی محتمل پیش می‌نهد، هرچند اعمال رسولان ۱۹:۱۰ تلویحاً می‌گوید کلام پیش‌تر در سراسر استان آسیا، از جمله تروآس، پخش شده بود. پیلی یادآور شد که نامه پولس را در یک سفر در تروآس متوقف می‌کند و اعمال رسولان در سفری دیگر، تناسبی بر پایهٔ احتمال، نه بر پایهٔ واقعیت‌های تصریح‌شده. اعمال رسولان هرگز نام تیتوس را نمی‌برد، پس هیچ نشانه‌ای از بهره‌گیری از این بخش نشان نمی‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• نامه به‌عنوان منبع لوقا. شلنبرگ یادآور می‌شود که دوم قرنتیان ۲:۱۲ حضور پولس را در تروآس گواهی می‌کند و استدلال می‌کند که لوقا بخش بزرگی از مسیر را از نامه‌ها ساخت، هرچند می‌پذیرد که یادداشت‌های مفصل سفر پیرامون تروآس در سفر بازگشت با کشتی شاید موضوع دیگری باشد.
• تنها بندرِ بدیهی. تروآس بندر طبیعی میان استان آسیا و مقدونیه بود، پس هر دو متن به هر حال از آن یاد می‌کردند؛ این تناسب سازگاری را نشان می‌دهد، نه اثباتی مستقل.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (2 Corinthians), no. 8 ↗

نامه: پولس به هر یک از اهالی قرنتس می‌گوید هر هفته، در نخستین روز، پولی کنار بگذارد، و سوءرفتارها را در گردهمایی‌هایشان برای عشای ربانی، با نان و جام، نکوهش می‌کند.

اعمال رسولان: در تروآس ایمانداران در نخستین روز هفته برای پاره کردن نان گرد می‌آیند، و پولس پس از نیمه‌شب نان را پاره می‌کند؛ پیش‌تر، ایمانداران اورشلیم خود را وقف پاره کردن نان می‌کنند.

این متن‌ها در یک نقطه به هم می‌رسند: هر دو نخستین روز هفته را نشانه‌ای در جماعت‌های مرتبط با پولس در دههٔ ۵۰ میلادی می‌دانند. اینکه پولس آن روز را برای کنار گذاشتن پول برگزید، اهمیتی تکرارشونده را القا می‌کند، و اعمال رسولان گردهمایی‌ای در آن روز فراهم می‌آورد، هرچند اعمال رسولان ۲۰:۷ شاید بر پایهٔ زمان‌شماری یهودی به معنای شامگاه شنبه باشد. کاربرد خودِ پولس از پاره کردن نان برای عشا (اول قرنتیان ۱۰:۱۶) خوانش عبارت اعمال رسولان را به معنای عشای ربانی تقویت می‌کند، هرچند اعمال رسولان ۲:۴۶ آن را با خوراک در خانه‌ها پیوند می‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• عملی، نه آیینی. باکیوکی و دیگران اول قرنتیان ۱۶:۲ را پس‌اندازی خصوصی در خانه و اعمال رسولان ۲۰:۷ را گردهمایی وداعی یک‌باره‌ای در شامگاه شنبه می‌خوانند، پس هیچ‌یک پرستش منظم در نخستین روز را نشان نمی‌دهد، که به باور آنان بعدها پدید آمد.
• رسمی هفتگی و آغازین. روردورف استدلال کرد که گردهمایی‌های نخستین روز به نخستین کلیساها بازمی‌گردند و ریشه در ظهورهای پس از رستاخیز دارند، و این بخش‌ها از کهن‌ترین گواهان آن‌اند.

نامه: پولس در میان سختی‌هایش از سفرهای پیاپی، خطر رودخانه‌ها، راهزنان، هم‌قومانش و غیریهودیان، در شهر، بیابان و دریا، و نیز از ضرب و شتم، زندان‌ها و شورش‌ها یاد می‌کند.

اعمال رسولان: یهودیان در اورشلیم علیه پولس توطئه می‌کنند و از انطاکیهٔ پیسیدیه تا قرنتس مخالفت برمی‌انگیزند؛ جمعیت‌های غیریهودی در فیلیپی و افسس بر ضد او و همراهانش شورش می‌کنند.

اعمال رسولان برای چند مقولهٔ نامه نمونه‌هایی می‌آورد، و نامه به زبان خودِ پولس الگویی را گواهی می‌کند که اعمال رسولان روایت می‌کند: مخالفت هم از سوی یهودیان و هم از سوی غیریهودیان، اغلب در شهرها. پنج بار تازیانه خوردن در کنیسه که همین نامه گزارش می‌کند (دوم قرنتیان ۱۱:۲۴)، و اعمال رسولان هرگز از آن یاد نمی‌کند، نشان می‌دهد دشمنی یهودیان صرفاً مضمونی ساختهٔ لوقا نیست، هرچند صحنه‌های تکرارشوندهٔ اعمال رسولان شاید قالب‌بندی‌شده باشند. رودخانه‌ها و راهزنان اغلب با جادهٔ پرجه به انطاکیهٔ پیسیدیه پیوند داده می‌شوند (اعمال رسولان ۱۳:۱۴)، اما اعمال رسولان چنین رخدادی را ثبت نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• طرح لوقا. برخی منتقدان، مانند جک تی. سندرز، نقش مکرر یهودیان در برانگیختن شورش‌ها در اعمال رسولان را الگویی جدلی می‌دانند که لوقا تحمیل کرده است، پس صحنه‌های جداگانه شاید قالب‌بندی‌شده باشند، حتی آنجا که پولس مخالفت را به‌طور کلی تأیید می‌کند.
• فهرستی قراردادی. فهرست سختی‌ها قالبی ادبی در میان اخلاق‌گرایان بود، پس مقوله‌ها شاید بلاغی و فراگیر باشند، نه گزارشی از رویدادهای مشخص، و این هر تطبیقی با اعمال رسولان را ذاتاً سست می‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. IX, on 2 Corinthians 11:24-25; New York 1849 edition, p. 84 ↗

نامه: رومیان در انجیل برای یهودیان تقدم قائل است؛ رسول غیریهودیان امیدوار است برخی از قوم خود را نجات دهد و خود را با یهودیان هماهنگ می‌کند؛ پنج بار یهودیان به او سی‌ونه ضربهٔ تازیانه زدند.

اعمال رسولان: پولس شهر به شهر نخست در کنیسه موعظه می‌کند و می‌گوید کلام باید نخست به یهودیان می‌رسید، و هنگام مخالفت به غیریهودیان روی می‌آورد؛ هیچ تازیانه‌زدنی از سوی یهودیان ثبت نشده است.

نامه‌ها به یهودیان تقدم می‌دهند و پولس را در جست‌وجوی آنان نشان می‌دهند؛ اعمال رسولان از این، الگویی تکرارشونده می‌سازد: نخست کنیسه. رومیان ۱:۱۶ و اعمال رسولان ۱۳:۴۶ در اندیشهٔ تقدم یهودیان شریک‌اند، پس اعمال رسولان در اینجا می‌تواند بازتاب سنتی برگرفته از پولس باشد. تازیانه‌ها، که در اعمال رسولان نیامده‌اند، مستقل‌اند: اگر انضباط کنیسه بودند، پولس همچنان به کنیسه‌ها می‌رفت و صلاحیت داوری آنها را می‌پذیرفت، چنان‌که اعمال رسولان تلویحاً می‌گوید، و خودِ اعمال رسولان نشان می‌دهد که کنیسه‌ها ایمانداران را مجازات می‌کردند (اعمال رسولان ۲۲:۱۹؛ اعمال رسولان ۲۶:۱۱).

خوانش‌های دیگر

• الگویی ساختهٔ لوقا. بسیاری از منتقدان توالی تکرارشوندهٔ «نخست کنیسه، سپس غیریهودیان» را طرحی الهیاتی از لوقا می‌دانند، نه گزارشی واقعی، و غلاطیان ۲:۷–۹، که پولس را به غیریهودیان و پطرس را به ختنه‌شدگان می‌سپارد، شاید حاکی از کار کمتری در کنیسه‌ها باشد تا آنچه اعمال رسولان به تصویر می‌کشد.
• تازیانه‌ها در یهودیه. اولر استدلال می‌کند که کنیسه‌های پراکندگی قانوناً نمی‌توانستند مجازات بدنی اعمال کنند، پس دادگاه‌های محلی در یهودیه یا جلیل این تازیانه‌ها را تعیین کردند؛ اگر چنین باشد، آنها چیز زیادی دربارهٔ موعظه در کنیسه‌های شهرهایی که اعمال رسولان توصیف می‌کند نمی‌گویند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter IV, No. IX ↗

نامه: پولس از رومیان می‌خواهد دعا کنند که از دست بی‌ایمانان در یهودیه رهایی یابد، که مقدسان اورشلیم خدمتش را بپذیرند، و که با شادی به روم برسد.

اعمال رسولان: توطئه‌ای در یونان؛ هشدارهایی که در میلیتوس گزارش می‌شود و در صور و قیصریه داده می‌شود؛ شورشی در معبد؛ بیش از چهل مرد که سوگند خورده‌اند او را بکشند؛ و نقشهٔ کمینی در زمانی بعد.

دو روایت هیچ واژگان مشترکی ندارند، اما یک سفر و یک ترس را توصیف می‌کنند. پیلی یادآور شد که پولس در میلیتوس نگران‌تر از رومیان به نظر می‌رسد، همان‌گونه که انتظار می‌رود اگر هشدارهایی که اعمال رسولان ذکر می‌کند در طول راه رسیده باشند. سپس اعمال رسولان آنچه را رومیان نمی‌توانست بداند فراهم می‌کند: ترس به‌جا از آب درآمد، و سپاهیان فرماندهٔ نظامی پولس را رهانیدند (اعمال رسولان ۲۳:۲۷) تنها برای آنکه سال‌ها او را در بازداشت نگه دارند. اعمال رسولان هرگز نمی‌گوید مقدسان هدیه را پذیرفتند یا نه، که نگرانی دوم رومیان است؛ استقبالی شادمانه اما بدگمانی به پولس را نشان می‌دهد (اعمال رسولان ۲۱:۱۷–۲۴).

خوانش‌های دیگر

• وابستگی ادبی. اگر لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت، چنان‌که برخی استدلال می‌کنند، رومیان ۱۵:۳۱ می‌توانست به داستان خطر فزایندهٔ اعمال رسولان شکل داده باشد، و این توافق گواهی مستقل نمی‌بود.
• خطری پیش‌بینی‌پذیر. دشمنی با پولس در اورشلیم پیش‌بینی‌پذیر بود، پس ترسی کلی در یک نامه و داستانی از خطر در اعمال رسولان می‌توانند هم‌خوان باشند بی‌آنکه هیچ‌یک جزئیات دیگری را تأیید کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. V ↗

نامه: پولس می‌گوید بشارت انجیل را در مداری از اورشلیم تا ایلیریکوم به کمال رسانده است و جاهایی را برگزیده که مسیح هنوز در آنها شناخته نشده بود.

اعمال رسولان: اعمال رسولان مسیر پولس را از فیلیپی از راه تسالونیکی و بیریه تا آتن دنبال می‌کند، و بعدها فقط می‌گوید که او پیش از رسیدن به یونان از مقدونیه گذشت و ایمانداران را دلگرم کرد.

ایلیریکوم از شمال غرب با مقدونیه هم‌مرز بود. نخستین مسیر اعمال رسولان، پولس را در شرق مقدونیه نگه می‌دارد و سپس او را به جنوب می‌فرستد؛ از این رو پیلی هر نزدیک‌شدنی به ایلیریکوم را در گشت بعدی در مقدونیه، اندکی پیش از نگارش رومیان، جای داد. چون اعمال رسولان هرگز نام ایلیریکوم را نمی‌برد، رومیان نمی‌تواند این نام را از اعمال رسولان گرفته باشد. اما خلاصهٔ اعمال رسولان از آن گشت کوتاه‌تر از آن است که دیداری را تأیید یا رد کند.

خوانش‌های دیگر

• مرز، نه استان. شاید منظور پولس این باشد که به مرز ایلیریکوم رسید و نه اینکه وارد آن شد، چنان‌که پیلی می‌پنداشت. این ادعا را محدودتر می‌کند اما شکاف را نه: اعمال رسولان همچنان هیچ مسیری را تا آن اندازه در غرب روایت نمی‌کند.
• طرحی بلاغی. این عبارت شاید طرحی بلاغی از کل مأموریت شرقی باشد و نه سفرنامه؛ پس نه رومیان و نه اعمال رسولان غربی‌ترین نقطه‌ای را که پولس در واقع به آن رسید تعیین نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. IV ↗

نامه: پولس، فیبی را سفارش می‌کند، خدمتگزار (diakonos) کلیسای کنخریه که به بسیاری، از جمله خود پولس، یاری رسانده است، و از ایمانداران روم می‌خواهد او را بپذیرند و یاری‌اش کنند.

اعمال رسولان: در پایان نخستین اقامت پولس در قرنتس، او به سبب نذری موی سرش را در کنخریه کوتاه می‌کند، سپس همراه پریسکیلا و آکیلا با کشتی به سوی سوریه می‌رود.

رومیان از کلیسایی در کنخریه نام می‌برد که همراه با رومیان ۱۶:۲۳ زمینه‌ای در قرنتس را برای نامه پیشنهاد می‌کند؛ اعمال رسولان نشان می‌دهد که پولس سال‌ها پیش‌تر از این بندر استفاده کرد، بی‌آنکه از ایماندارانی در آنجا یاد کند. هیچ‌یک از این دو جزئیات دیگری را توضیح نمی‌دهد: نذر هیچ ربطی به فیبی ندارد، و رومیان چیزی از آن عزیمت پیشین نمی‌گوید. پیلی پرسید آیا هیچ‌یک از دو نویسنده می‌توانست جزئیات خود را از روی دیگری ساخته باشد. این توافق با زمینه سازگار است؛ رویدادها را تأیید نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• وابستگی یا جغرافیا. اگر لوقا رومیان را می‌شناخت، رومیان ۱۶:۱ می‌توانست نام کنخریه را فراهم کرده باشد، هرچند داستان نذر پیوندی با فیبی ندارد؛ و هر نویسنده‌ای که پولس را در قرنتس جای دهد ممکن است نام بندر شرقی آن را بیاورد.
• نذرِ چه کسی. متن یونانی اعمال رسولان ۱۸:۱۸ می‌تواند، هرچند کمتر طبیعی، به این معنا باشد که آکیلا و نه پولس موی سرش را کوتاه کرد؛ در هر حال، اعمال رسولان گروه همراه پولس را در کنخریه جای می‌دهد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. II ↗

نامه: رومیان از سوی اراستوس، خزانه‌دار شهر، در کنار گایوس میزبان پولس، سلام می‌رساند؛ دوم تیموتائوس گزارش می‌دهد که اراستوس در قرنتس ماند.

اعمال رسولان: در افسس، پولس دو تن از دستیارانش، تیموتائوس و اراستوس، را پیشاپیش به مقدونیه می‌فرستد و خود مدتی بیشتر در آسیا می‌ماند، سپس در پی آنان از راه مقدونیه به یونان می‌رود.

اگر یک مرد باشد، قطعه‌ها با هم جور می‌شوند: اراستوس پیشاپیش به مقدونیه رفت، پولس در پی او به یونان رفت، و رومیان، که احتمالاً در قرنتس نوشته شد، اراستوس را در آنجا در منصبی شهری می‌یابد. پیلی یادداشت دوم تیموتائوس را که اراستوس در قرنتس ماند به این معنا گرفت که آنجا موطن او بود، هرچند خود پیلی این یادداشت را در سفری پس از پایان اعمال رسولان جای داد. این پیوند به دوم تیموتائوس نیز تکیه دارد که بسیاری در نویسندگی آن تردید دارند، و اعمال رسولان هرگز اراستوس خود را به قرنتس یا منصبی پیوند نمی‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• مردانی متفاوت. اراستوس در اعمال رسولان دستیاری در سفر است و اراستوس در رومیان صاحب‌منصبی شاغل در شهر که به‌سختی آزاد بود سفر کند؛ این نام را مردان سرشناسی در افسس نیز داشتند، و اعمال رسولان هرگز اراستوس خود را به قرنتس پیوند نمی‌دهد.
• آدیل قرنتس. برخی خزانه‌دار شهر در رومیان را همان اراستوس کتیبهٔ سنگفرش می‌دانند که در مقام آدیل (aedile) میدانی را در قرنتس سنگفرش کرد، و بدین‌سان او را نوکیشی سرشناس می‌شمارند؛ دیگران تاریخ این سنگفرش را به سدهٔ دوم میلادی منتقل می‌کنند یا خزانه‌دار را مقامی پایین‌تر می‌دانند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 2, no. 2 ↗

نامه: پولس به کلیسایی نامه می‌نویسد که از آن دیدار نکرده و آوازهٔ ایمانش در سراسر جهان پیچیده است؛ او از بنا کردن بر بنیاد دیگران پرهیز می‌کند، و به بسیاری در آنجا، از جمله پریسکیلا و آکیلا، سلام می‌رساند.

اعمال رسولان: یهودیان و نوکیشانی از روم در پنطیکاست حاضرند؛ آکیلا و پریسکیلا پس از آنکه کلودیوس یهودیان را از روم بیرون می‌کند از ایتالیا می‌رسند؛ ایمانداران در پوطیولی و ایماندارانی از روم به پولس خوشامد می‌گویند.

اعمال رسولان مجراهایی ممکن عرضه می‌کند، نه داستانی از بنیان‌گذاری: یهودیان و نوکیشانی از روم در پنطیکاست، و آکیلا و پریسکیلا که تازه از ایتالیا آمده بودند و ایمان آوردنشان هرگز روایت نمی‌شود، شاید چون پیش‌تر ایمان آورده بودند. نامه‌ای که چند سال پیش‌تر فرستاده شده بود می‌تواند توضیح دهد که چرا ایمانداران تا فوروم آپیوس به پیشواز پولس بیرون آمدند. از میان کسانی که رومیان به آنان سلام می‌رساند، اعمال رسولان تنها از پریسکیلا و آکیلا نام می‌برد. ایرنائوس بعدها پطرس و پولس را بنیان‌گذاران خواند، اما هر دو متن نشان می‌دهند که ایمانداران پیش از آنان در آنجا بودند.

خوانش‌های دیگر

• رومیان ۱۶ فرستاده‌شده به افسس. تی. دبلیو. منسون استدلال کرد که رومیان ۱۶ به افسس فرستاده شد، جایی که اعمال رسولان پریسکیلا و آکیلا را در آن وامی‌گذارد؛ اگر چنین باشد، این فهرست بلند روم را توصیف نمی‌کند. بیشتر پژوهشگران اخیر، به پیروی از هری گمبل و پیتر لامپه، آن را بخشی از نامه به روم می‌دانند.
• بنیان‌گذاری به دست پطرس. سنت متأخر (ایرنائوس) پطرس و پولس را بنیان‌گذاران می‌خواند، و برخی پطرس را از زمانی زود در روم جای می‌دهند. سکوت رومیان دربارهٔ پطرس، با وجود فهرست بلند سلام‌هایش، نشان دادن بنیان‌گذاری کلیسا به دست یکی از رسولان پیش از نگارش نامه را دشوار می‌کند.

منابع

• Irenaeus, Against Heresies (A. Roberts and W. H. Rambaut, 1885) — 3.3.2 ↗

نامه: قدرت و الوهیت خدا در آفرینش دیده می‌شود و مردم را در برابر تمثال‌های بت‌ها بی‌عذر می‌گذارد؛ خدا در بردباری خود از گناهان پیشین چشم پوشید، و از راه مسیح داوری خواهد کرد.

اعمال رسولان: در لستره همراه برنابا، و در آتن، پولس می‌گوید خدا از راه باران و محصول شهادت داد، از نادانی گذشته چشم پوشید، به معبدها یا تمثال‌ها نیازی ندارد، و از راه آن مرد برخاسته از مردگان داوری خواهد کرد.

این هم‌پوشانی مشخص است: آفرینش به عنوان شاهد، بی‌خردی تمثال‌ها، بردباری خدا با گناهان پیشین (اعمال رسولان ۱۴:۱۶؛ ۱۷:۳۰؛ رومیان ۲:۴؛ ۳:۲۵) و داوری از راه مسیح برخاسته، که اول تسالونیکیان ۱:۹–۱۰ نیز آن را پیام پولس به بت‌پرستان می‌داند. تفاوت نیز واقعی است: رومیان نادانی بت‌پرستان را درخور سرزنش می‌خواند و خدا را کسی می‌داند که بت‌پرستان را به هوس‌هایشان وامی‌گذارد، در حالی که خطابهٔ آتن آن را نادانی‌ای می‌خواند که خدا از آن چشم پوشید. مخاطبان بخشی از این را توضیح می‌دهند، و اعمال رسولان خطابه‌ها را تنها به‌طور خلاصه می‌آورد.

خوانش‌های دیگر

• الهیات طبیعیِ ناهمساز با پولس. فیلیپ فیلهاور استدلال کرد که الهیات طبیعی مثبت خطابهٔ آریوپاگوس، که دین بت‌پرستان را جست‌وجویی ناآگاهانه می‌شمارد، با رومیان ۱ بیگانه است، جایی که شناخت خدا تنها محکوم می‌کند؛ بنا بر این دیدگاه، لوقا سخن می‌گوید، نه پولس.
• الهیاتی یکسان، مخاطبانی متفاوت. برتیل گرتنر استدلال کرد که این خطابه به جای فلسفهٔ رواقی از اندیشهٔ عهد عتیق و اندیشهٔ یهودی بهره می‌گیرد و با رومیان ۱ سازگار است؛ موعظه برای بیرونیان طبعاً از زمینهٔ مشترک آغاز می‌شود، در حالی که رومیان همان اندیشه‌ها را برای ایمانداران شرح می‌دهد.

نامه: پولس برای دلیری، در مقام سفیری در زنجیر (مفرد در یونانی)، دعا می‌طلبد؛ بخش موازی در کولسیان تنها می‌گوید او در بند است؛ دوم تیموتائوس، که در روم جای دارد، از زنجیر او یاد می‌کند.

اعمال رسولان: پطرس میان دو سرباز با دو زنجیر می‌خوابد، و پولس نخست با دو زنجیر بسته می‌شود؛ در روم، پولس جدا و تنها با نگهبانش زندگی می‌کند و از زنجیر خود سخن می‌گوید.

پیلی، به استناد لاردنر، بر آن بود که در بازداشت زیر نگهبانی سرباز رومی، زندانی را به یک نگهبان زنجیر می‌کردند، و اعمال رسولان ۲۸ با این تصویر سازگار است؛ او افزود که جاعلی که از اعمال رسولان رونویسی می‌کرد این جزئیات را از کولسیان جا نمی‌انداخت، که بخش موازی‌اش تنها می‌گوید پولس در بند است. اما مفرد دربارهٔ بستن‌های دیگر نیز به کار رفته است (مکاشفه ۲۰:۱)، دوم تیموتائوس ۱:۱۶–۱۷ نیز زنجیر خود را در روم جای می‌دهد، پولس در قیصریه نیز زیر نگهبانی بود، و هر کسی که از بازداشت او در روم خبر داشت می‌توانست این را بنویسد.

خوانش‌های دیگر

• پیلی: همخوانی ناخواسته. پیلی بر آن بود که زنجیر مفرد تنها برای این بازداشت با سرباز نگهبان به کار می‌رفت، پس واژه‌گزینی نامه بازتاب وضعیت واقعی پولس در روم است، و جاعل آن را در هر دو نامهٔ همزاد به کار می‌برد.
• تصویری قراردادی. زنجیرها تصویری رایج از پولس زندانی بودند؛ نویسنده‌ای متأخر برای افسسیان، یا پولس که از بازداشتی دیگر می‌نوشت، می‌توانست مفرد را بی هیچ آگاهی از اعمال رسولان ۲۸ به کار ببرد، پس این تطبیق چیز زیادی را ثابت نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 6, no. 5 ↗

نامه: افسسیان به کمال فروتنی فرا می‌خواند، و از مشورت خدا، رهایی به‌واسطهٔ خون مسیح، ملک خاص خدا، ارث در میان مقدسان، و بدنی که خود را بنا می‌کند سخن می‌گوید.

اعمال رسولان: پولس یادآوری می‌کند که با کمال فروتنی خدمت کرد و تمامی مشورت خدا را اعلام کرد، مشایخ کلیسا را موظف می‌کند کلیسایی را که با خون خود او به دست آورده شد شبانی کنند، و آنان را به کلامی می‌سپارد که بنا می‌کند.

یک عبارت متمایز است: «با کمال فروتنی» (meta pases tapeinophrosynes) در عهد جدید تنها در اعمال رسولان ۲۰:۱۹ و افسسیان ۴:۲ می‌آید، و فعلِ «به دست آوردن» در خطابه با واژهٔ «ملک» در افسسیان ۱:۱۴ هم‌ریشه است. اصطلاحات دیگر کمتر اثبات می‌کنند: مشورت خدا (boule) در لوقا و اعمال رسولان فراوان است، عبارت ارث در اعمال رسولان ۲۶:۱۸ تکرار می‌شود، و بنا کردن نزد پولس رایج است. خطابه سه سال همراهی را به یاد می‌آورد؛ افسسیان هیچ تجربهٔ مشترکی را به یاد نمی‌آورد، و دست‌نوشته‌های کهن عبارت «در افسس» را ندارند (افسسیان ۱:۱).

خوانش‌های دیگر

• شیوهٔ بیان خود پولس. راوی در گروهی است که با کشتی به میلیتوس می‌رود (اعمال رسولان ۲۰:۱۳–۱۵)، پس شاید خطابه از شنونده‌ای آمده باشد که عبارت‌پردازی پولس را نگه داشت. در آن حال خطابه و نامه هر دو حفظ می‌کنند که پولس چگونه با کلیساهای آسیا سخن می‌گفت.
• لوقا از نامه‌ها یا سنت بهره گرفت. آیملایوس و پروو استدلال کردند که لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت و با بهره از آنها نوشت. اگر افسسیان متعلق به دوران پس از پولس باشد، خطابه و نامه شاید در عوض در یک سنت متأخر در آسیا دربارهٔ پولس شریک باشند.

نامه: خدا مسیح را به دست راست خود بر فراز هر قدرتی نشاند؛ نامه با نقل مزمور ۶۸ می‌گوید مسیح صعود کرد و عطایا بخشید. ایمانداران باید پر از روح‌القدس باشند، نه مست از شراب.

اعمال رسولان: عیسی از کوه زیتون بالا برده می‌شود. در پنطیکاست، شاگردان را که پر از روح‌القدس بودند به ریشخند مست می‌خوانند؛ پطرس می‌گوید عیسی سرافراز روح‌القدس را گرفت و فرو ریخت.

مزمور ۱۱۰ و دست راست زمینه‌ای مشترک‌اند: پطرس در اعمال رسولان آنها را به کار می‌برد، و پولس مزمور ۱۱۰ را با مزمور ۸ جفت می‌کند (اول قرنتیان ۱۵:۲۵–۲۷)، همان‌گونه که افسسیان ۱:۲۰–۲۲ چنین می‌کند. افسسیان مزمور ۶۸:۱۸ را، که در آن پیروز عطایا می‌گیرد، چنین می‌خواند که مسیح آنها را می‌بخشد؛ اعمال رسولان عیسی سرافراز را نشان می‌دهد که روح‌القدس را می‌گیرد و فرو می‌ریزد. عبارت شراب پژواک متن یونانی امثال ۲۳:۳۱ است، و پولس در جاهای دیگر از مستی بر حذر می‌دارد (رومیان ۱۳:۱۳)، پس این تقابل شاید هیچ وامی به پنطیکاست نداشته باشد.

خوانش‌های دیگر

• نزولی در پنطیکاست. هریس استدلال کرد که نزول در افسسیان ۴:۹–۱۰ همان بازگشت مسیح صعودکرده در قالب روح‌القدس در پنطیکاست است، با تکیه بر خوانش‌های یهودی از مزمور ۶۸ دربارهٔ موسی در سینا. این نامه را به اعمال رسولان نزدیک‌تر می‌کند.
• تنها سرافرازی. بیشتر مفسران نزول را تجسم یا نزول مسیح به گور یا جهان زیرین به هنگام مرگش می‌خوانند. در آن حال افسسیان تنها از سرافرازی و عطایا سخن می‌گوید، و پیوندش با پنطیکاست دست‌بالا مضمونی است.

نامه: مسیح رسولان، نبیان، مبشران، شبانان و معلمان را بخشید تا مقدسان را تجهیز کنند؛ کلیسا بر رسولان و نبیان بنا شده است که راز بر آنان آشکار شد.

اعمال رسولان: نبیان و معلمان در انطاکیه خدمت می‌کنند؛ اغابوس دو بار نبوت می‌کند؛ یهودای معروف به برسابا و سیلاس نبی هستند؛ فیلیپ مبشر خوانده می‌شود؛ مشایخ کلیسا در افسس باید گلهٔ خدا را شبانی کنند.

واژهٔ مبشر در عهد جدید تنها سه بار می‌آید: اعمال رسولان ۲۱:۸، افسسیان ۴:۱۱ و دوم تیموتائوس ۴:۵. تنها افسسیان رهبران کلیسا را شبان می‌نامد، در حالی که اعمال رسولان ۲۰:۲۸ و اول پطرس ۵:۲ فعل آن را به مشایخ کلیسا نسبت می‌دهند. اول قرنتیان ۱۲:۲۸ پیش‌تر رسولان، نبیان و معلمان را رتبه‌بندی می‌کند، پس این فهرست ویژهٔ افسسیان نیست. یک تفاوت: اعمال رسولان تقریباً همیشه واژهٔ «رسول» را برای آن دوازده تن نگه می‌دارد و تنها در اعمال رسولان ۱۴:۴ و ۱۴:۱۴، برنابا و پولس را رسولان می‌خواند.

خوانش‌های دیگر

• نگاهی به دورانی پایان‌یافته. بسیاری از پژوهشگران انتقادی کلیسایی بنا شده بر رسولان و نبیان را، در حالی که اول قرنتیان ۳:۱۱ مسیح را تنها بنیاد می‌داند، دیدگاه نسلی متأخر دربارهٔ دوران بنیان‌گذاریِ پایان‌یافته می‌خوانند؛ کزمان افسسیان را در کنار اعمال رسولان متعلق به دوران پس از رسولان دانست.
• منشوری در زمان حیات پولس. اگر پولس افسسیان را نوشته باشد، بنیاد همان نسل نخست است که هنوز در کار است، و عطایا همان‌هایی‌اند که اعمال رسولان در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ میلادی فعال نشان می‌دهد، با نبیان در کنار رسولان، چنان‌که در اول قرنتیان ۱۲:۲۸.

نامه: همکاران از کنار پولس سلام می‌رسانند، فرستادگان به کلیساها سفر می‌کنند، اونیسیموس به‌واسطهٔ پولس در زنجیر ایمان می‌آورد، پرایتوریوم از بندهای او باخبر می‌شود، و دیگران برای موعظه دلیرتر می‌شوند.

اعمال رسولان: فلیکس اجازه می‌دهد دوستان پولس به او خدمت کنند و به دیدارش بیایند؛ یولیوس به او اجازه می‌دهد در صیدون دوستانش را ببیند؛ در روم او با یک نگهبان زندگی می‌کند، همهٔ آیندگان را می‌پذیرد و دلیرانه و بی‌مانع موعظه می‌کند.

پولس برای دلیری دعا می‌طلبد (افسسیان ۶:۱۹–۲۰) و انتظار دارد مسیح با کمال دلیری جلال یابد (فیلیپیان ۱:۲۰)؛ اعمال رسولان با موعظهٔ او با کمال دلیری پایان می‌یابد (اعمال رسولان ۲۸:۳۱)، هرچند دلیری در اعمال رسولان فراوان است. فیلیپیان رفت‌وآمد پیام‌ها با فیلیپی را مفروض می‌گیرد، که به استدلال پیلی زمانی طولانی می‌برد. اعمال رسولان می‌گوید برخی از دیدارکنندگان در روم ایمان آوردند (اعمال رسولان ۲۸:۲۴) اما نام هیچ‌یک را نمی‌برد؛ فیلیمون از یک نوایمان در بازداشت، یعنی برده‌ای، نام می‌برد بی‌آنکه بگوید کجا.

خوانش‌های دیگر

• اونیسیموس چگونه آمد. لایت‌فوت اونیسیموس را برده‌ای فراری می‌دانست که در روم پنهان شده بود و در آنجا با پولس آشنا شد؛ لامپه و رپسکه استدلال کردند که او پولس را جست تا نزد اربابش برایش میانجی شود. هر دو با هر بازداشتی که دیدارکنندگان را می‌پذیرفت سازگارند.
• نمونه‌وار، نه مشخص. دیدار دوستان در بازداشت رومی امری عادی بود، پس دسترسی باز نشان می‌دهد که هر دو بازداشتی واقع‌گرایانه را توصیف می‌کنند، نه اینکه نامه‌ها در همان بازداشتی نوشته شدند که اعمال رسولان توصیف می‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7 (Philippians), No. V ↗

نامه: کولسیان رنج‌ها و بندهای پولس را به اعلام راز مسیح در میان غیریهودیان پیوند می‌دهد؛ افسسیان او را زندانی مسیح برای غیریهودیان می‌خواند و می‌گوید مسیح دیوار جدایی را فروریخت.

اعمال رسولان: یهودیان اهل آسیا پولس را به این اتهام گرفتند که به ادعای آنان یونانیان را به معبد آورده است؛ جمعیت با شنیدن مأموریتش به سوی غیریهودیان برآشفت؛ او در برابر اگریپاس می‌گوید به این سبب گرفتار شد که به غیریهودیان نیز موعظه کرده است.

پیلی استدلال کرد که این نامه‌ها زندانی‌شدن پولس را نه به موعظهٔ مسیح، بلکه به پذیرفتن غیریهودیان بدون شریعت نسبت می‌دهند، همان مسئله‌ای که پشت شورش اورشلیم بود و بازداشت او را آغاز کرد. جی. آرمیتاج رابینسون دیوار جدایی را همان حصار معبد دانست، نشانهٔ بیرونی جدایی‌ای که شریعت پدید می‌آورد، که گفته می‌شد تروفیموس را از آن گذرانده بودند. نامه‌ها هرگز از معبد یا دستگیری نام نمی‌برند، اگر از زندانی‌شدنی پیش‌تر باشند این پیوند فرو می‌ریزد، و در اعمال رسولان پولس همچنین می‌گوید به خاطر رستاخیز محاکمه می‌شود و به خاطر امید اسرائیل در بند است.

خوانش‌های دیگر

• بی اشاره به معبد. خود افسسیان آنچه را منسوخ شد نام می‌برد، یعنی دشمنی و شریعتِ احکام را، پس دیوار شاید شریعت به عنوان مانع باشد، یا تصویری کلی، بی هیچ اشاره‌ای به معبد یا به دستگیری پولس.
• مضمونی، نه همخوانی‌ای تصادفی. مأموریت به سوی غیریهودیان در همهٔ نامه‌های پولس جاری است، و بسیاری از پژوهشگران افسسیان، و شاید کولسیان، را اثر پیروان متأخری می‌دانند که داستان او را می‌شناختند؛ در آن حال این تناسب می‌توانست طراحی‌شده باشد نه تصادفی.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VIII (Colossians), No. I ↗

نامه: تیخیکوس خبرهای پولس را، در سفر همراه با اونیسیموس، به خوانندگان افسسیان و کولسیان خواهد رساند؛ دوم تیموتائوس می‌گوید پولس او را به افسس فرستاد؛ تیتوس از او به‌عنوان جانشینی احتمالی در کریت نام می‌برد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان تیخیکوس را همراه با تروفیموس در شمار مردان اهل آسیا می‌آورد که پولس را در بازگشت از یونان همراهی می‌کنند؛ آنان در تروآس منتظر او می‌مانند. اعمال رسولان هیچ مأموریتی به او نسبت نمی‌دهد و دیگر هرگز از او نام نمی‌برد.

هیچ‌یک از دو منبع دیگری را توضیح نمی‌دهد: اعمال رسولان هرگز از مأموریت‌های او یاد نمی‌کند و نامه‌ها هرگز نمی‌گویند او از کجا آمده بود. با این حال، مردی از همان استان پیک طبیعی برای افسس، کولسی و همسایگانشان است. پیلی یادداشت‌های موازی را نشانهٔ آن دانست که تیخیکوس هر دو نامه را برده است؛ جی. آرمیتاج رابینسون افزود که تیخیکوسِ اهل آسیا در اعمال رسولان شاید به‌عنوان نمایندهٔ کلیسا به اورشلیم رفته باشد، همان جایی که اعمال رسولان تروفیموس را در آن قرار می‌دهد. این درهم‌تنیدگی واقعی است اما محدود.

خوانش‌های دیگر

• یک شاهد، نه دو. افسسیان ۶:۲۱–۲۲ تقریباً واژه‌به‌واژه کولسیان ۴:۷–۸ را تکرار می‌کند. پیلی پیک مشترک را توضیح شباهت دو نامه دانست؛ اما بسیاری از پژوهشگران در عوض گمان می‌کنند نویسنده‌ای متأخر از کولسیان رونویسی کرده است، و بنابراین این یادداشت‌ها یک شاهد به شمار می‌آیند.
• نامه‌های مورد بحث. نویسندگی کولسیان، افسسیان، دوم تیموتائوس و تیتوس همگی مورد بحث است. نویسنده‌ای متأخر که اعمال رسولان را می‌شناخت می‌توانست تیخیکوس را، که اهل آسیا بود، در نقش فرستادهٔ بدیهی به آسیا بنشاند، و در این صورت این هم‌خوانی طراحی‌شده است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VI (Ephesians), No. I ↗

نامه: کولسیان سلام آریستارخوس، هم‌زندانی پولس و یکی از معدود همکاران او که از تبار یهودیان بودند، را می‌رساند؛ فیلیمون او را در شمار همکاران می‌آورد و عنوان هم‌زندانی را به اپافراس می‌دهد.

اعمال رسولان: آریستارخوس، مردی از مقدونیه و اهل تسالونیکی، در شورش افسس گرفتار می‌شود، به گروه پولس که رهسپار اورشلیم است می‌پیوندد، و همراه پولسِ زندانی بر کشتی‌ای سوار می‌شود که به سوی کرانه‌های آسیا می‌رود.

اعمال رسولان آریستارخوس را در افسس و در سفر دریایی از قیصریه همراه پولس قرار می‌دهد، پس او با هر زمینهٔ پیشنهادی برای نامه‌های زندان جور درمی‌آید. پیلی، با این فرض که آریستارخوس به روم رسید، پذیرفت که جاعلی می‌توانست این نام را از اعمال رسولان بگیرد، اما یادآور شد که کولسیان مرقس و یوستوس را می‌افزاید، که اعمال رسولان هرگز آنان را به روم نمی‌آورد، و اینکه فیلیمون عنوان هم‌زندانی را به شکلی دیگر نسبت می‌دهد، پس هیچ‌یک از دو فهرست از دیگری رونویسی نکرده است. یوسبیوس پیش‌تر این سفر دریایی را با کولسیان پیوند داده بود.

خوانش‌های دیگر

• زندانی به چه معنا؟. اعمال رسولان هرگز نمی‌گوید آریستارخوس بازداشت شد. این عنوان شاید به این معنا باشد که او داوطلبانه در حبس پولس شریک شد، یا به زندانی‌شدنی پیشین اشاره کند، یا تعبیری مجازی باشد؛ لایت‌فوت گمان می‌کرد او در میرا از کشتی پیاده شد و بعدها در روم دوباره به پولس پیوست.
• فهرست‌هایی برگرفته از فیلیمون. پژوهشگرانی که کولسیان را متعلق به دوره‌ای پس از پولس می‌دانند، مانند ادوارد لوزه، سلام‌های آن را برگرفته از فهرست فیلیمون می‌شمارند، پس این نامه‌ها یک شاهد به دست می‌دهند؛ اعمال رسولان شاید بازتاب خاطره‌ای جداگانه از همراهان پولس باشد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VIII (Colossians), No. II ↗
• William Paley, Horae Paulinae — Chapter XIV (Philemon), No. II ↗
• Eusebius, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1) (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 2.22.1 ↗

نامه: مرقس به‌عنوان یکی از معدود همکاران پولس که از تبار یهودیان بودند و مایهٔ تسلی او هستند سلام می‌رساند؛ فیلیمون او را همکار می‌خواند؛ دوم تیموتائوس از تیموتائوس می‌خواهد او را بیاورد، چون برای خدمت سودمند است.

اعمال رسولان: یوحنای معروف به مرقس دستیار برنابا و سولس بود اما در پرجه از آنان جدا شد؛ پولس نپذیرفت او را دوباره ببرد، چون با آنان به کار نرفته بود، و از برنابا جدا شد.

اگر این منابع با هم خوانده شوند، آشتی‌ای را در تاریخی نامعلوم میان اعمال رسولان ۱۵ و نامه‌های زندان القا می‌کنند. کولسیان از دستورهای پیشین برای پذیرفتن مرقس یاد می‌کند، و لایت‌فوت این سفارش‌های سنجیده را برای زدودن گذشته‌ای ناخوشایند دانست. نامه‌ها نه این دگرگونی را توضیح می‌دهند و نه به نزاع اشاره می‌کنند، کاری که نویسنده‌ای که اعمال رسولان را آب‌وتاب می‌داد شاید می‌کرد. این پیوند بر کولسیان تکیه دارد که این مرقس را پسرعموی برنابا می‌خواند، در میان همان همراهانی که در فیلیمون سلام می‌فرستند.

خوانش‌های دیگر

• نامی رایج. مارکوس از رایج‌ترین نام‌های رومی بود. بدون کولسیان ۴:۱۰، که نویسندگی‌اش مورد بحث است، لازم نیست مرقسی که در فیلیمون آمده همان یوحنای معروف به مرقس باشد، و آشتی به یک بازسازی بدل می‌شود.
• خاطره‌ای متأخر. دوم تیموتائوس به‌طور گسترده متعلق به دوره‌ای پس از پولس دانسته می‌شود، پس درخواست گرم آن برای مرقس شاید بازتاب خاطرهٔ متأخر کلیسا از بازگشت مرقس باشد، نه سخنان خود پولس؛ تنها فیلیمون بی‌اختلاف است.

نامه: لوقا، پزشک محبوب، سلام می‌رساند و نامش پس از همکارانی می‌آید که از تبار یهودیان بودند؛ فیلیمون او را همکار می‌خواند؛ دوم تیموتائوس می‌گوید تنها لوقا نزد پولس مانده است.

اعمال رسولان: اعمال رسولان نام هیچ نویسنده‌ای را نمی‌آورد، اما روایت اول‌شخص آن در تروآس و فیلیپی به پولس می‌پیوندد، سال‌ها بعد در فیلیپی از سر گرفته می‌شود، و تا اورشلیم و از قیصریه تا روم ادامه می‌یابد.

اگر راوی لوقا باشد، اعمال رسولان او را در سفرهایی که به بازداشت در قیصریه و روم می‌انجامد همراه پولس قرار می‌دهد. اول‌شخص در فصل‌های افسس غایب است، اما در خودِ دوران بازداشت در قیصریه نیز غایب است، پس این سکوت تنها اندکی به سود زمینهٔ روم است. پیلی با احتیاط افزود که کولسیان القا می‌کند لوقا غیریهودی بود، و اینکه توضیح حاشیه‌ای دربارهٔ حقل‌دما به زبان محلی به یادداشت یک بیگانه می‌ماند، هرچند یک یهودی که به زبان یونانی سخن می‌گفت نیز می‌توانست آن را بنویسد.

خوانش‌های دیگر

• شناسایی دوری. سنتی که لوقا را نویسندهٔ اعمال رسولان می‌داند تا اندازه‌ای از همین نامه‌ها استنباط شده است؛ ایرنائوس پیش‌تر بر پایهٔ آنها استدلال کرد، پس این هم‌خوانی شاید پژواک همان استنباط باشد، نه تأییدی مستقل بر آن.
• منبع یا قرارداد ادبی. منتقدان اول‌شخص را منبع سفری گنجانده‌شده یا، به پیروی از ورنون کی. رابینز، قراردادی ادبی در روایت سفرهای دریایی می‌خوانند؛ اما اول‌شخص صحنه‌های خشکی در فیلیپی و اورشلیم را نیز در بر می‌گیرد که نظریهٔ قرارداد ادبی کمتر از عهدهٔ توضیحشان برمی‌آید.

منابع

• Irenaeus, Against Heresies (Ante-Nicene Fathers vol. 1) (A. Roberts and W. H. Rambaut, 1885) — Against Heresies 3.14.1 ↗
• Eusebius, Church History (Nicene and Post-Nicene Fathers, Series II vol. 1) (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 3.4.7 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — Chapter VIII (Colossians), No. III ↗

نامه: پولس از ایمان آنان شنیده بود؛ اپافراس، که معلم آنان است، برای لائودیکیه و هیراپولیس زحمت می‌کشد؛ پولس برای آنان و همهٔ کسانی که او را ندیده‌اند تلاش می‌کند؛ فیلیمون جان خود را مدیون پولس است.

اعمال رسولان: اعمال رسولان هیچ دیداری از کولسی گزارش نمی‌کند. زمانی پولس از سخن گفتن در آسیا بازداشته شد، بعدها از نواحی داخلی گذشت و به افسس رسید، و دو سال اقامتش در آنجا کلام را در سراسر آسیا گسترد.

اعمال رسولان زمینه را فراهم می‌کند: پایگاهی دیرپا در افسس که حتی دیمیتریوس از دامنهٔ نفوذش در سراسر استان شکایت می‌کند؛ کولسیان نمونه‌ای به دست می‌دهد: کلیسایی که همکاری محلی بنیاد نهاد. لایت‌فوت و رمزی هر دو نتیجه گرفتند که پولس خود کلیساهای درهٔ لیکوس را بنیاد ننهاد. پیلی استنباط کرد که پولس فیلیمون را در جایی دیگر به ایمان آورد؛ افسس حدس طبیعی است. این هم‌خوانی کلی است، نه ناخواسته: خلاصهٔ اعمال رسولان دربارهٔ گسترش در سراسر آسیا با هر کلیسایی در این استان جور درمی‌آید.

خوانش‌های دیگر

• دیداری ثبت‌نشده. تئودورت و برخی منتقدان متأخر کولسیان ۲:۱ را چنین خواندند که اهالی کولسی را از کسانی که پولس را ندیده بودند جدا می‌کند. بر پایهٔ این خوانش، و با توجه به گزینشی بودن اعمال رسولان، دیداری ثبت‌نشده در مسیرهای داخلی همچنان ممکن است.
• نامه‌ای مورد بحث. اگر کولسیان متعلق به دوره‌ای پس از پولس باشد، تصویرش از کلیسایی که اپافراس بنیاد نهاد شاید ادبی باشد و از نام‌های فیلیمون ساخته شده باشد؛ در آن صورت زمینهٔ افسس تنها بر اعمال رسولان تکیه خواهد داشت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter XIV (Philemon), No. III ↗

نامه: پولس با سنجیدن زندگی در برابر مرگ، انتظار دارد بماند و اهالی فیلیپی را دوباره ببیند و به‌زودی بیاید؛ از فیلیمون جای اقامت می‌خواهد، به امید آنکه به آنان بازگردانده شود.

اعمال رسولان: لیسیاس، فستوس و همراهان اگریپاس چیزی سزاوار مرگ نمی‌یابند؛ اگریپاس می‌گوید اگر پولس فرجام‌خواهی نکرده بود می‌توانست آزاد شود؛ پولس می‌گوید رومیان می‌خواستند او را آزاد کنند.

با فرض زمینهٔ قیصریه یا روم، امید نامه‌ها با تصویر حقوقی اعمال رسولان هم‌خوان است، هرچند نامه‌ها هرگز از یافته‌های مقام‌ها یاد نمی‌کنند و امیدشان را بر دعا بنا می‌کنند. پیلی یادآور شد که این نامه‌ها انتظار آزادی دارند در حالی که دوم تیموتائوس انتظار مرگ دارد، و اینکه فیلیپیان تصمیم را نزدیک می‌داند.

خوانش‌های دیگر

• زندانی‌شدن در افسس. اگر فیلیپیان و فیلیمون از زندانی‌شدنی در افسس باشند که اعمال رسولان ثبت نمی‌کند، آزادیِ مورد امید پیش از اعمال رسولان ۲۰:۱ رخ داده است. درخواست فیلیمون برای جای اقامت در کولسیِ نزدیک، و برنامهٔ رومیان برای رفتن از روم به اسپانیا، برای این دیدگاه شاهد آورده می‌شوند.
• امید، نتیجه نیست. یافته‌های مساعد پولس را در زمان فلیکس یا فستوس آزاد نکرد، و اعمال رسولان شاید برای اهداف دفاعی خود بر احکام بی‌گناهی رومی تأکید کند؛ نه امید نامه‌ها و نه اعمال رسولان نشان نمی‌دهد که او آزاد شد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 12, no. 1 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7, no. 5 ↗

نامه: پولس به کلیساهایی در خانه‌هایی معین سلام می‌فرستد و خانوادهٔ استفاناس را تعمید داد؛ تیتوس لازم می‌داند که فرزندان مشایخ کلیسا ایماندار باشند، از آموزگارانی که خانواده‌هایی کامل را آشفته می‌کنند هشدار می‌دهد، و گروه‌ها را بر پایهٔ سن و جایگاه راهنمایی می‌کند.

اعمال رسولان: ایمانداران در اورشلیم در خانه‌ها گرد می‌آیند، از جمله خانهٔ مریم؛ کرنلیوس، لیدیه، زندانبان و کریسپوس همراه خانواده‌هایشان نجات می‌یابند یا تعمید می‌گیرند؛ پولس در افسس خانه به خانه تعلیم می‌دهد.

هیچ‌یک از دو متن رونوشت دیگری به نظر نمی‌رسد. لیدیه، زندانبان و یوستوس در اعمال رسولان در نامه‌ها نامی ندارند، و میزبانانی که فیلیمون و کولسیان خطابشان می‌کنند در اعمال رسولان غایب‌اند. دو نام هر دو را به هم پیوند می‌دهد: پریسکیلا و آکیلا در اعمال رسولان پولس را جا می‌دهند و در نامه‌ها میزبان کلیسایی‌اند؛ کریسپوس در اعمال رسولان همراه خانواده‌اش ایمان می‌آورد و در اول قرنتیان به دست پولس تعمید می‌گیرد. فیلیمون نکته‌ای ظریف می‌افزاید: اونیسیموس، برده‌ای در خانوادهٔ یک ایماندار، تنها به واسطهٔ پولس در بند ایماندار شد. الگویی مشترک وزنی محدود دارد.

خوانش‌های دیگر

• چه کسانی در خانواده بودند. اینکه تعمیدهای خانوادگی کودکان خردسال را نیز در بر می‌گرفت یا نه، بحثی دیرینه میان فرقه‌هاست (ژرمیاس موافق، آلاند مخالف). متن‌ها نشان می‌دهند خانواده‌ها با هم می‌پیوستند، نه اینکه چه کسانی در آنها بودند.
• نظم کلیسایی متأخر. اگر نامه‌های شبانی متعلق به دوره‌ای پس از پولس باشند، دستورهای خانوادگی تیتوس شاید بازتاب نظم کلیسایی متأخر و جاافتاده باشد؛ کلیساهای خانگی رومیان، اول قرنتیان و فیلیمون همچنان نشان می‌دهند که این الگو زود پدید آمد.

نامه: اول تیموتائوس با مدعیان تعلیم شریعت، افسانه‌ها و قواعد زاهدانه در افسس رویارو می‌شود؛ دوم تیموتائوس از هیمینائوس و فیلیتوس نام می‌برد که می‌گویند رستاخیز گذشته است، و می‌گوید همهٔ کسانی که در آسیا بودند پولس را ترک کردند.

اعمال رسولان: پولس مشایخ کلیسا در افسس را فرا می‌خواند، آنان را ناظر کلیسا نیز می‌نامد، به آنان فرمان می‌دهد گله را شبانی کنند، گرگ‌هایی از بیرون و آموزگارانی منحرف از درون را پیش‌گویی می‌کند، و سه سال هشدار را به یاد می‌آورد.

این پیوند مضمونی است: اعمال رسولان هیچ‌یک از مخالفان نامه‌ها را نام نمی‌برد و نامه‌ها هرگز به آن سخنرانی استناد نمی‌کنند. با این حال، قواعد اول تیموتائوس برای اتهام‌ها بر ضد مشایخ کلیسا با هشداری سازگار است که برخی از میان خود مشایخ کلیسا برخواهند خاست، و اعمال رسولان، مانند تیتوس ۱:۵–۷، همان مردان را هم مشایخ کلیسا و هم ناظر کلیسا می‌خواند. چون اعمال رسولان آشکارا پیش‌بینی‌ای را قاب می‌گیرد، این پیوند مکمل است، نه ناخواسته.

خوانش‌های دیگر

• نوشته‌شده با نگاه به گذشته. اگر اعمال رسولان و نامه‌های شبانی هر دو از آسیا در دوره‌ای پس از پولس باشند، شاید این سخنرانی با نگاه به گذشته ساخته شده باشد، پس هر دو بازتاب یک وضعیت‌اند نه پیش‌بینی و تحقق (پروو).
• دغدغهٔ خود پولس. والتون تصویر پولس در این سخنرانی را نزدیک به اول تسالونیکیان می‌یابد، که نشان می‌دهد لوقا سنت اصیلی دربارهٔ پولس را می‌شناخت؛ و در رومیان ۱۶:۱۷–۱۸ خود پولس کلیسایی را از آموزگاران تفرقه‌افکن برحذر می‌دارد، پس این هشدار شاید پژواک دغدغهٔ خود او باشد.

نامه: اول تیموتائوس می‌گوید هیمینائوس و اسکندر ایمانشان را به کشتی‌شکستگی کشاندند و به شیطان سپرده شدند تا بیاموزند کفر نگویند؛ دوم تیموتائوس از اسکندر مسگر برحذر می‌دارد که به پولس آسیب بسیار رساند.

اعمال رسولان: در شورشی که دیمیتریوس نقره‌کار برانگیخت، یهودیان مردی به نام اسکندر را به جلو می‌رانند؛ او اشاره می‌کند تا دفاع کند، اما چون معلوم می‌شود یهودی است، فریادها صدایش را خاموش می‌کنند.

اگر یک نفر باشند، دوم تیموتائوس پیشهٔ فلزکاری‌ای می‌افزاید که با شورش صنعتگران جور درمی‌آید، و دشمنی‌ای که اعمال رسولان هرگز نشان نمی‌دهد. اما دوم تیموتائوس هرگز نمی‌گوید مسگر کجا بود، و فرستادن تیخیکوس به افسس در آن شاید القا کند که تیموتائوس جای دیگری بود. اعمال رسولان به اسکندر خود هیچ پیشه‌ای نمی‌دهد و هدفش را روشن نمی‌کند؛ شاید جامعهٔ یهودی او را به جلو فرستاد تا خود را از پولس جدا نشان دهد. اعمال رسولان همچنین از مردی دیگر به نام اسکندر در حلقهٔ کاهن اعظم نام می‌برد. دو اسکندر نامه‌ها نیز لزوماً یک نفر نیستند. دست‌بالا پیوندی ممکن.

خوانش‌های دیگر

• یک مخالف در افسس. متن‌ها اجازه می‌دهند که مسگر همان اسکندر در اعمال رسولان باشد: فلزکاری یهودی در افسس که مخالفتش با پولس در شورش آغاز شد. هیچ چیز این را الزامی نمی‌کند.
• مردانی بی‌ارتباط. اسکندر نامی بسیار رایج بود؛ اسکندر یا دو اسکندر نامه‌ها و مرد یهودی در اعمال رسولان ۱۹ شاید بی‌ارتباط باشند، و هیچ نقطهٔ تماسی باقی نماند.

نامه: خانواده‌ها باید از بیوه‌زنان خود حمایت کنند؛ کلیسا تنها بیوه‌زنانی را در فهرست ثبت می‌کند که تنها مانده‌اند، دست‌کم شصت سال دارند، زنِ یک شوهر بوده‌اند و به کارهای نیک شناخته می‌شوند؛ بیوه‌زنان جوان‌تر باید دوباره ازدواج کنند.

اعمال رسولان: بیوه‌زنان هلنیست در خدمت روزانه در اورشلیم نادیده گرفته می‌شدند، پس هفت مرد برگزیده و مأمور شدند؛ در یافا بیوه‌زنان در سوگ دورکاس گریستند، که شاگرد بود و به کارهای نیکش شناخته می‌شد.

پیلی خاطرنشان کرد که اول تیموتائوس به‌ناگاه از ثبت در فهرست سخن می‌گوید، گویی خوانندگان از پیش آن را می‌شناختند، و نتیجه گرفت که این نامه از اعمال رسولان وام نگرفته است. این هماهنگی واقعی اما اندک است، زیرا مراقبت از بیوه‌زنان وظیفه‌ای دیرینهٔ یهودی بود. اعمال رسولان ۹ بیوه‌زنان را گروهی جدا در کنار مقدسان نام می‌برد. اعمال رسولان هرگز آن هفت تن را خادم کلیسا نمی‌خواند، هرچند وظیفهٔ آنان را با واژه‌هایی هم‌ریشه با «خدمت» وصف می‌کند؛ یکی دانستن آنان با خادمان، یا همان خادم کلیسا، در اول تیموتائوس ۳ سنتی متأخر است که ایرنائوس در حدود سال ۱۸۰ میلادی گواهی می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• نهادی متأخر برای بیوه‌زنان. پژوهشگرانی که اول تیموتائوس را متعلق به پس از پولس می‌دانند، بیوه‌زنانِ ثبت‌شده را، با حد سنی و پیمانی که می‌بستند، نهادی پیشرفته‌تر می‌خوانند؛ پس این توافق نشان‌دهندهٔ رسمی است که طی چند دهه ادامه یافت، نه شاهدی از دوران زندگی پولس.
• فهرست یاری، نه یک مقام. دیگران اول تیموتائوس ۵ را فهرستی از بیوه‌زنان تهی‌دست می‌خوانند که کلیسا از آنان حمایت می‌کند و انتظارات رومی دربارهٔ تأمین از سوی خانواده به آن شکل داده است، نه یک مقام؛ بر این دیدگاه، این فهرست همان یاری‌ای را که اعمال رسولان وصف می‌کند گسترش می‌دهد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter 11 (First Epistle to Timothy), No. II ↗
• Irenaeus, Against Heresies (A. Roberts and W. H. Rambaut, 1885) — Against Heresies 1.26.3 ↗

نامه: فیلیپیان امید دارد که پولس بیهوده ندویده باشد، ریخته‌شدن همچون هدیه را می‌پذیرد و به سوی هدف پیش می‌رود؛ دوم تیموتائوس اعلام می‌کند که این هدیه آغاز شده و دوره به پایان رسیده است.

اعمال رسولان: در میلیتوس، پولس جانش را در برابر به پایان رساندن مسابقه و خدمتش هیچ می‌شمارد؛ در قیصریه آمادهٔ مردن است؛ در برابر فستوس، اگر مجرم باشد، از مرگ سر باز نمی‌زند.

اگر اعمال رسولان و دوم تیموتائوس با هم خوانده شوند، یک عزم را از دو سوی مخالف نشان می‌دهند: نیت به پایان رساندن، و سپس ادعای به پایان رساندن. تصویر دویدن از آنِ خودِ پولس است، چنان‌که اول قرنتیان ۹ نشان می‌دهد، اما این اسم در نامه‌های بی‌اختلاف او نیامده است، و هر دو کاربرد آن در اعمال رسولان در سخنرانی‌هایی است که لوقا به پولس نسبت می‌دهد، که یکی از آنها دربارهٔ یحیای تعمیددهنده است. خطابهٔ میلیتوس، تنها سخنرانی پولس خطاب به مسیحیان در اعمال رسولان، اغلب نزدیک‌ترین سخنرانی این کتاب به اندیشه و زبان خودِ پولس شمرده می‌شود.

خوانش‌های دیگر

• عزمی که تحقق یافت. اگر دوم تیموتائوس از آنِ پولس باشد، نشان می‌دهد که او به پایانی رسید که در میلیتوس و قیصریه پذیرفته بود؛ تصویر مشترک بازتاب زبان خودِ اوست، که در یاد همراهی مانده که دیدار میلیتوس را با «ما» روایت می‌کند.
• تصویری مشترک. کسانی که یک دست را پشت اعمال رسولان و نامه‌ها به تیموتائوس و تیتوس می‌بینند، یا سنتی متأخر را که پولس را همچون شهیدی آرمانی می‌کند، این همخوانی را تصویری مشترک می‌خوانند، نه تأییدی مستقل بر واپسین روزهای او.

نامه: پولس شاید در قرنتس بماند یا حتی زمستان را آنجا بگذراند، تصمیم گرفته زمستان را در نیکوپولیس بگذراند و تیتوس را به آنجا فرا می‌خواند، و تیموتائوس را ترغیب می‌کند پیش از زمستان بیاید.

اعمال رسولان: پس از سه ماه در یونان، پولس پس از عید فطیر از فیلیپی با کشتی رهسپار می‌شود؛ در راه روم، کشتی او پس از «روزه» با خطر روبه‌رو می‌شود، بندری برای زمستان می‌جوید، و آنان زمستان را در مالت می‌گذرانند.

اعمال رسولان محدودیت‌های فصلی‌ای را که نامه‌ها فرض می‌گیرند ملموس می‌کند: «روزه»، بندری نامناسب، و کشتی‌ای که زمستان را در مالت لنگر انداخت. سه ماهِ آن در یونان، پیش از آنکه پولس پس از عید فطیر از فیلیپی رهسپار شود، احتمالاً با امید گذراندن زمستان در قرنتس همخوان است، هرچند اعمال رسولان نه از زمستان نام می‌برد و نه از قرنتس. پیلی نیکوپولیس را همان شناخته‌شده‌ترین شهرِ این نام، در اپیروس نزدیک آکتیوم، دانست و پی‌نوشت متأخری را که نگارش تیتوس را به نیکوپولیسی در مقدونیه نسبت می‌داد رد کرد. هیچ زمستانی که اعمال رسولان روایت می‌کند در آنجا نمی‌گذرد، هرچند اعمال رسولان ۲۰:۱–۲ مبهم است.

خوانش‌های دیگر

• زمینه، نه تأیید. فصل‌های دریانوردی دانسته‌ای همگانی بودند، پس توافق دربارهٔ سفر زمستانی نشان می‌دهد که هر دو متن شرایط واقعی دریای مدیترانه را بازتاب می‌دهند، نه اینکه یکی رویدادهای خاص دیگری را تأیید کند.
• زمستانی در نیکوپولیس در سال‌های اعمال رسولان. پی. ان. هریسون تیتوس ۳:۱۲–۱۵ را یادداشتی اصیل از سفرهای مقدونیه دانست که در اعمال رسولان ۲۰:۲ خلاصه شده است، زمانی که پولس شاید تا ایلیریکوم پیش رفت (رومیان ۱۵:۱۹) و برنامه داشت زمستان را در نیکوپولیس بگذراند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. XIII (Epistle to Titus), No. II, on Nicopolis ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. XV (Subscriptions of the Epistles), No. VI ↗

نامه: تیتوس باید فریبکاران را در کریت خاموش کند، به‌ویژه معلمان گروه ختنه را که برای سود، خانواده‌هایی تمام را آشفته می‌کنند، و ایمانداران را از گوش سپردن به افسانه‌های یهودی و فرمان‌های انسانی بازدارد.

اعمال رسولان: اهالی کریت در شمار یهودیان از هر قومی‌اند که در پنطیکاست در اورشلیم به سر می‌برند و می‌شنوند که شاگردان جلیلی به زبان‌های خودِ آنان سخن می‌گویند.

این توافق اندک است و بعید است وام‌گرفته باشد: اعمال رسولان تنها یک بار و در یک فهرست از اهالی کریت یاد می‌کند، و تیتوس هرگز از پنطیکاست سخن نمی‌گوید. نامه‌ای از هیرودیس آگریپای اول که فیلون نقل می‌کند، کریت را در شمار جزیره‌هایی می‌آورد که پر از سکونتگاه‌های یهودی بودند («سفارت نزد گایوس» ۲۸۲)؛ فلاویوس یوسفوس از یهودیان کریت یاد می‌کند که مدعی دروغینِ سلطنت آنان را سرکیسه کرد («جنگ یهود» ۲.۱۰۳)، و نیز از همسر یهودی خود که در کریت زندگی کرده بود («زندگی‌نامه» ۴۲۷). بنابراین هر دو متن ویژگی واقعیِ این جزیره را فرض می‌گیرند. اینکه کلیساها چگونه در شهرهای آن پدید آمدند ثبت نشده است.

خوانش‌های دیگر

• کلی‌تر از آنکه تأیید کند. جماعت‌های یهودی در سراسر شرق دریای مدیترانه پراکنده بودند، پس هر نویسنده‌ای می‌توانست وجود یهودیان را در کریت فرض بگیرد؛ این توافق صحنه‌ای باورپذیر را نشان می‌دهد، نه اینکه یکی از دو متن از رویدادهای مشخص کریت آگاه بود.
• مخالفانی درون کلیسا. گروه ختنه در تیتوس شاید ایمانداران یهودی یا معلمان بوده‌اند که آیین یهود را درون کلیساها تحمیل می‌کردند، نه کسانی از کنیسه؛ این همچنان ریشه‌هایی یهودی در جزیره را می‌رساند، اما چیزی دربارهٔ پنطیکاست نمی‌گوید.

نامه: پولس داوری تند یک نبی اهل کریت را دربارهٔ قوم خودش نقل می‌کند، آن را راست می‌شمارد، و به تیتوس می‌گوید آنان را سخت توبیخ کند تا در ایمان سالم شوند.

اعمال رسولان: پولس هنگام سخن گفتن بر آریوپاگوس، ادعای خود را که انسان‌ها فرزندان خدا هستند، با سخنانی پشتیبانی می‌کند که آنها را از برخی شاعرانِ خودِ شنوندگانش می‌داند.

این متن‌ها در یک عادت شریک‌اند، نه در عبارت. پیلی استدلال کرد که هیچ نویسندهٔ دیگری در عهد جدید به گواهی بت‌پرستان استناد نمی‌کند، که پولس در اول قرنتیان ۱۵:۳۳ بار دیگر چنین می‌کند، که مقلدی که از اعمال رسولان رونویسی می‌کرد اپیمنیدس را شاعر می‌خواند، نه نبی، و از آنجا که اعمال رسولان هرگز از تیتوس نام نمی‌برد، لوقا از این نامه وام نگرفته است. آن سطر اول قرنتیان، از مناندر، شاید همچون ضرب‌المثلی رواج داشته است. سخنرانی آریوپاگوس شاید ساختهٔ لوقا باشد، و نویسنده‌ای متأخر که تیتوس را نوشته باشد می‌توانست اعمال رسولان ۱۷ را بشناسد.

خوانش‌های دیگر

• سخنرانی لوقا، تصویر لوقا. به پیروی از مارتین دیبلیوس، بسیاری از پژوهشگران سخنرانی آریوپاگوس را عمدتاً ساختهٔ لوقا می‌دانند؛ در این صورت اعمال رسولان ۱۷ نشان می‌دهد لوقا پولس را چگونه تصویر کرد و هیچ شاهد مستقلی از رویهٔ خودِ پولس به دست نمی‌دهد.
• یک شعر از کریت پشت هر دو. جی. رندل هریس، بر پایهٔ سنتی از تفسیرهای سریانی، استدلال کرد که بند نخست اعمال رسولان ۱۷:۲۸ نیز از اپیمنیدس است، که در این صورت هر دو متن از یک شعر واحدِ برآمده از کریت بهره گرفته‌اند؛ این انتساب مورد بحث است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. XIII (Epistle to Titus), No. I ↗
• Clement of Alexandria, Stromata (W. Wilson, 1885) — Stromata 1.14 ↗
• Clement of Alexandria, Stromata (W. Wilson, 1885) — Stromata 1.19 ↗

نامه: ایمانداران باید از فرمانروایان اطاعت کنند، از هیچ‌کس بدگویی نکنند، و چنان رفتار کنند که به کلام خدا بد گفته نشود و مخالفان چیزی برای انتقاد نیابند؛ رومیان اطاعت را بر نظمی که خدا برقرار کرده استوار می‌کند.

اعمال رسولان: گالیون، منشی شهر افسس، کلودیوس لیسیاس، فستوس و اگریپاس هیچ جرمی در پولس یا همراهانش نمی‌یابند؛ پولس، که به سبب توهین به کاهن اعظم توبیخ می‌شود، به حکم شریعت بر ضد ناسزاگویی به فرمانروایان استناد می‌کند.

این متن‌ها در یک دغدغه به هم می‌رسند، نه در عبارت: به مقامات هیچ دلیل واقعی برای شکایت ندهید، و اعمال رسولان نشان می‌دهد که چند مقام چنین دلیلی نمی‌یابند. اعمال رسولان همواره با مقامات خوش‌رفتار نیست: در فیلیپی، به دستور مقام شهر، پولس و سیلاس را می‌زنند پیش از آنکه او بر حقوقش به‌عنوان شهروند روم پافشاری کند (اعمال رسولان ۱۶:۲۲–۲۳، ۳۷)، فلیکس او را برای جلب رضایت در بند نگه می‌دارد (اعمال رسولان ۲۴:۲۶–۲۷)، و مخالفان ایمانداران را به سرپیچی از قیصر متهم می‌کنند (اعمال رسولان ۱۷:۶–۷). رومیان ۱۳ این مضمون را در نامه‌ای بی‌اختلاف جای می‌دهد، و اول پطرس ۲:۱۳–۱۷ تعلیمی مشابه را فراتر از پولس نشان می‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• دفاعیه‌ای متأخر. به پیروی از هانس کونتسلمان، بسیاری اعمال رسولان را چنین می‌خوانند که ایمان مسیحیان را از نظر سیاسی برای روم بی‌خطر جلوه می‌دهد، و دیبلیوس و کونتسلمان نامه‌های شبانی را ستایندهٔ شهروندیِ نیک و جاافتاده می‌دیدند؛ بر این دیدگاه، هر دو بازتاب دغدغه‌های نسلی متأخرند.
• یک نویسنده پشت هر دو. اس. جی. ویلسون استدلال کرد که لوقا نامه‌های شبانی را نوشت، و سی. اف. دی. مول که لوقا آنها را برای پولس پیش‌نویس کرد؛ در هر حال، نگرش مشترک از یک دست برمی‌آید، نه از دو شاهد مستقل.

نامه: رسالت پولس نه از انسانی آمد و نه از راه انسانی؛ انجیل او از راه آشکار شدن عیسی مسیح آمد، نه از تعلیم انسانی؛ پس از دعوتش، بی‌درنگ با کسی مشورت نکرد.

اعمال رسولان: حنانیا، که خداوند او را در رؤیایی فرستاده است، بینایی سولس را بازمی‌گرداند و سولس تعمید می‌گیرد؛ در اعمال رسولان ۲۲:۱۴–۱۶ حنانیا مأموریت او را اعلام می‌کند. در اعمال رسولان ۲۶:۱۶–۱۸ عیسی مستقیماً به سولس مأموریت می‌دهد.

هماهنگ‌کنندگان یادآور می‌شوند که اعمال رسولان حنانیا را یک شاگرد محلی معرفی می‌کند که بر پایهٔ رؤیایی عمل می‌کند، نه یک رسول یا معلم، و اینکه غلاطیان بر استقلال از رسولان اورشلیم تأکید دارد. شفا و تعمید لزوماً محتوای انجیل را فراهم نمی‌کنند. با این حال، اعمال رسولان واسطه‌ای انسانی را در مأموریت یافتن پولس قرار می‌دهد که غلاطیان هرگز از او یاد نمی‌کند، و اعمال رسولان ۲۶:۱۶–۱۸ او را کنار می‌گذارد، پس خود لوقا شیوهٔ بازگویی را دگرگون کرد. این سازگاری ممکن است، اما بی‌درز نیست.

خوانش‌های دیگر

• تعارضی واقعی. اعمال رسولان پولس را در زنجیره‌ای از وساطت انسانی قرار می‌دهد، از راه حنانیا و بعدها برنابا و رسولان، که غلاطیان آن را کم‌رنگ می‌کند؛ شاید تصویر لوقا بازتاب علاقهٔ خود او به پیوند دادن پولس با کلیسای گسترده‌تر باشد.
• شکل‌دهی ادبی. سه روایت اعمال رسولان با یکدیگر تفاوت دارند، و شاید لوقا نقش حنانیا را برای هر زمینه شکل داده باشد؛ در آن صورت این مقایسه بیشتر انتخاب‌های روایی لوقا را نشان می‌دهد تا اختلافی تاریخی با پولس.

نامه: مقام منصوب حارث پادشاه در دمشق شهر را زیر نگهبانی گرفت تا پولس را بگیرد، اما او با زنبیل گریخت.

اعمال رسولان: یهودیان دمشق برای کشتن سولس توطئه می‌کنند؛ او در حالی از آن آگاه می‌شود که آنان شبانه‌روز دروازه‌ها را می‌پایند، و شاگردان وی او را بیرون می‌برند.

راه‌های هماهنگ‌سازی وجود دارد: شاید مقام وابسته به نبطیه همراه با مخالفان یهودی محلی یا به اصرار آنان عمل کرده باشد، یا هر منبع طرفی را نام می‌برد که برای استدلالش اهمیت داشت. برخی اتنارخ را سرپرست جامعهٔ اهل نبطیه در دمشق می‌دانند، نه فرمانروای شهر. هیچ‌یک از دو متن هیچ‌یک از این‌ها را بیان نمی‌کند. اگر مقام حارث چهارم می‌توانست در دمشق اقدام کند، گریز پیش از مرگ این پادشاه در حدود سال ۴۰ میلادی رخ داده است؛ داگلاس کمبل از حدود سال ۳۶ میلادی دفاع می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• مضمون لوقا. اعمال رسولان به‌طور منظم یهودیان را آزاردهندگان پولس نشان می‌دهد؛ شاید لوقا به جای آن مقام سلطنتی، توطئه‌گران یهودی را گذاشته باشد، چه از منابعش و چه از دوم قرنتیان، پس این تفاوت بازتاب تأکید خود لوقا است.
• چه کسی دمشق را در دست داشت. اینکه آیا نبطیه در آن زمان بر دمشق تسلط داشت، مورد بحث است. اگر نداشت، اتنارخ شاید رهبر یک جامعه یا مقامی بود که از بیرون شهر مراقب بود، و تاریخ‌گذاری گریز دشوارتر می‌شود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), No. II; 1850 Religious Tract Society edition ↗

نامه: پس از سه سال، پولس پانزده روز را در اورشلیم گذراند تا با پطرس آشنا شود، هیچ رسول دیگری جز یعقوب را ندید، بر این سوگند خورد، و برای کلیساهای یهودیه به چهره ناشناخته ماند.

اعمال رسولان: شاگردان از سولس می‌ترسند تا آنکه برنابا او را نزد رسولان می‌آورد و ضامن او می‌شود؛ آنگاه سولس آزادانه در اورشلیم رفت‌وآمد می‌کند، دلیرانه موعظه می‌کند و با آن دسته از یهودیان که به زبان یونانی سخن می‌گویند بحث می‌کند.

هماهنگ‌کنندگان رسولان در اعمال رسولان را جمعی کلی برای پطرس و یعقوب می‌خوانند، یادآور می‌شوند که غیبتی طولانی می‌توانست ترسی ماندگار را توضیح دهد، و به اعمال رسولان ۲۲:۱۷–۱۸ استناد می‌کنند، جایی که به پولس گفته می‌شود به‌سرعت اورشلیم را ترک کند، که با اقامتی کوتاه سازگار است. پیلی در اینجا مورخی را دید که کلی می‌نویسد و پولس را که جزئیات را فراهم می‌کند. با این حال، غلاطیان هیچ نقشی به برنابا نمی‌دهد، با سوگند بر کمترین تماس تأکید می‌کند و می‌گوید پولس برای کلیساهای یهودیه به چهره ناشناخته ماند، در حالی که اعمال رسولان او را در حال موعظهٔ دلیرانه در اورشلیم نشان می‌دهد.

خوانش‌های دیگر

• تصویر لوقا. اعمال رسولان پیوسته پولس را تأییدشده از سوی اورشلیم نشان می‌دهد، و روایتش در اینجا بازتاب همین مضمون است؛ بنا بر این دیدگاه، گفتهٔ سوگندخوردهٔ پولس در غلاطیان شاهد بهتری است، و اعمال رسولان در استقبال رسولان اغراق می‌کند.
• برنابا به‌عنوان میانجی. شاید برنابا دیدار با پطرس و یعقوب را ترتیب داده باشد بی‌آنکه غلاطیان نامی از او ببرد، زیرا هدف پولس در آنجا محدود نشان دادن تماس‌هایش با رسولان بود، نه فهرست کردن همهٔ یاری‌دهندگان.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. 5 (Galatians), No. III; SPCK edition with notes by J. S. Howson ↗

نامه: پولس می‌گوید در طول سال‌هایش در سوریه و قیلیقیه، کلیساهای یهودیه که در مسیح بودند هنوز او را به چهره نمی‌شناختند؛ تنها شنیده بودند که آزاردهندهٔ پیشینشان اکنون موعظه می‌کند.

اعمال رسولان: پولس خانه به خانه به کلیسای اورشلیم یورش می‌برد، پس از ایمان آوردنش دلیرانه در اورشلیم موعظه می‌کند و در برابر اگریپاس می‌گوید که در اورشلیم و سراسر یهودیه موعظه کرده است.

شاید منظور غلاطیان ۱:۲۲ جماعت‌های فراتر از اورشلیم باشد، و اقامتی پانزده‌روزه که بیشترش نزد پطرس گذشت لزوماً چهرهٔ پولس را به‌طور گسترده شناخته نمی‌کرد؛ پیلی پیشنهاد کرد که او شتابان از یهودیه گذشت. اعمال رسولان ۲۶:۲۰ خلاصهٔ یک دوران کامل است. این گزارش که آزاردهندهٔ پیشینشان اکنون موعظه می‌کند، به‌طور ضمنی نشان می‌دهد که این کلیساها خود را قربانیان او می‌شمردند، که با پراکندگی اعمال رسولان ۸:۱ سازگار است. با این حال، اعمال رسولان ۹:۲۸–۲۹ خدمتی همگانی در اورشلیم را تصویر می‌کند، و مگر آنکه دیدار کمک‌رسانی در قحطی در اعمال رسولان ۱۱:۲۹–۳۰ همان دیدار غلاطیان ۲:۱ باشد، اعمال رسولان پولس را در سال‌هایی که غلاطیان در بر می‌گیرد، بار دیگر به یهودیه می‌آورد.

خوانش‌های دیگر

• آزار در بیرون از اورشلیم. برخی منتقدان غلاطیان ۱:۲۲ را به معنای ظاهری‌اش می‌گیرند: پولس در یهودیه ناشناخته بود زیرا آزارگری‌اش در جای دیگری، شاید در حوالی دمشق، رخ داد، و اعمال رسولان آن را به اورشلیم منتقل کرد.
• ناشناخته به‌عنوان ایماندار. شاید این عبارت به این معنا باشد که کلیساهای یهودیه پولس را به‌عنوان ایمانداری همانند خود ندیده بودند. کسانی که روزگاری آزارشان داده بود از او خبر داشتند، اما اندکی او را پس از ایمان آوردنش دیده بودند، پس غلاطیان و اعمال رسولان ۸:۳ لزوماً با هم تعارض ندارند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. V, No. II, 4 (New York 1849 ed., p. 104) ↗

نامه: پولس خود را به دعوت خدا رسول می‌خواند، آن را به دیدن خداوند پیوند می‌دهد، می‌پذیرد که برخی آن را قبول ندارند، و به نظر می‌رسد این عنوان را به دیگران نیز گسترش می‌دهد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان به رسولان چهل روز ظهور می‌دهد، برای جانشین یهودای اسخریوطی معیاری می‌گذارد که پولس نمی‌توانست آن را برآورده کند، و پولس و برنابا را تنها در اعمال رسولان ۱۴ رسولان می‌خواند.

پولس رویارویی خود را در همان رشتهٔ ظهورها بر پطرس، یعقوب و رسولان قرار می‌دهد، هرچند در پایان آن. اعمال رسولان نیز آن رویارویی را ظهور می‌خواند و جوهرهٔ مأموریت یک رسول را به پولس می‌دهد (اعمال رسولان ۲۶:۱۶–۱۸)، اما این عنوان را بیشتر برای دوازده تن اورشلیم نگه می‌دارد. دو کاربرد آن برای پولس شاید به معنای فرستادگان کلیسای انطاکیه باشد (اعمال رسولان ۱۳:۱–۳). هر دو همان رویارویی را وصف می‌کنند؛ اینکه کاربرد محدودتر اعمال رسولان مسئلهٔ واژگان است یا رتبه‌بندی‌ای آگاهانه، مورد بحث است.

خوانش‌های دیگر

• لوقا پولس را پایین‌تر از دوازده تن قرار می‌دهد. پژوهشگران انتقادی‌ای چون گونتر کلاین استدلال می‌کنند که یکی دانستن رسولان با دوازده تن اندیشهٔ خود لوقا است، که پولس را شاهدی باقی می‌گذارد نه هم‌تراز آنان، رتبه‌بندی‌ای که نامه‌های پولس در برابرش ایستادگی می‌کنند (غلاطیان ۱:۱).
• معنایی گسترده‌تر از رسول. دیگران، به پیروی از جی. بی. لایت‌فوت، یادآور می‌شوند که مسیحیان نخستین واژهٔ رسول را هم برای دوازده تن و هم برای مبلغان مأموریت‌یافته به کار می‌بردند، چنان‌که اعمال رسولان ۱۴ و اول تسالونیکیان ۲ نشان می‌دهند، پس کاربرد لوقا لزوماً ادعای پولس را انکار نمی‌کند.

نامه: رهبران اورشلیم دیدند که خدا رسالت به ختنه‌ناشدگان را به پولس سپرده است، همان‌گونه که رسالت به ختنه‌شدگان را به پطرس سپرده بود، و پذیرفتند که کار را تقسیم کنند.

اعمال رسولان: پطرس در خانهٔ کرنلیوس موعظه می‌کند، می‌بیند که روح‌القدس بر غیریهودیان نازل می‌شود و دستور می‌دهد آنان را تعمید دهند، و بعدها در شورا به این رویداد استناد می‌کند. پولس معمولاً از کنیسه‌ها آغاز می‌کند و سپس رو به غیریهودیان می‌آورد.

اعمال رسولان کرنلیوس را گشایشی معرفی می‌کند که خدا مدت‌ها پیش به‌دست پطرس پدید آورد (اعمال رسولان ۱۵:۷)، نه قلمرو پیوستهٔ خدمت پطرس، و پس از شورا مأموریت آن در میان غیریهودیان بر پولس متمرکز است. خود غلاطیان نشان می‌دهد که پطرس در انطاکیه با غیریهودیان غذا می‌خورد (غلاطیان ۲:۱۲)، و پولس، که خود را رسول غیریهودیان می‌خواند (رومیان ۱۱:۱۳)، می‌گوید برای به‌دست آوردن یهودیان همچون یک یهودی شد (اول قرنتیان ۹:۲۰). این توافق به‌طور طبیعی تقسیم مسئولیت اصلی خوانده می‌شود، چنان‌که ترتولیان نیز از پیش چنین فهمید: یک انجیل، شنوندگان گوناگون.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان پطرس و پولس را موازی هم می‌نهد. اف. سی. باور (۱۸۴۵) استدلال کرد که اعمال رسولان پطرس را همچون پولس و پولس را همچون پطرس به عمل وامی‌دارد تا دسته‌های رقیبِ مسیحیان یهودی و مسیحیان غیریهودی را آشتی دهد؛ بر پایهٔ این دیدگاه، داستان کرنلیوس چنان پرداخته شده که پطرس در مأموریت میان غیریهودیان تقدم یابد.
• قلمرو یا قوم‌ها؟. برخی این توافق را تقسیم قلمرو می‌خوانند، یهودیه در برابر جهان گسترده‌تر، نه تقسیم قوم‌ها؛ برخی دیگر می‌پندارند ابهام آن به رویارویی بعدی در انطاکیه راه داد. هیچ‌یک از دو متن این اصطلاحات را دقیق تعریف نمی‌کند.

منابع

• Tertullian, The Prescription against Heretics (P. Holmes, 1885) — Prescription against Heretics 23 ↗

نامه: پولس با تأکید بر اینکه دروغ نمی‌گوید، دیداری پانزده‌روزه پس از سه سال و سپس دیداری دیگر پس از چهارده سال را برمی‌شمارد، همراه با برنابا و تیتوس، که به سبب وحی انجام شد و نشستی خصوصی را در بر داشت.

اعمال رسولان: پولس پس از دمشق از اورشلیم دیدار می‌کند، همراه برنابا کمک‌های قحطی را برای مشایخ کلیسا می‌برد، سپس بار دیگر، به فرستادگی کلیسای انطاکیه، برای انجمنی علنی دربارهٔ ختنه به آنجا می‌رود.

یکی دانستن غلاطیان ۲ با اعمال رسولان ۱۵ با موضوع، افراد و نتیجه سازگار است، اما در آن صورت فهرست مؤکد پولس دیدار قحطی را نادیده می‌گذارد، او به سبب وحی به نشستی خصوصی رفت در حالی که در اعمال رسولان کلیسا او را به انجمنی می‌فرستد، و هرگز از فرمانی یاد نمی‌کند. یکی دانستن آن با دیدار قحطی دو دیدار را با دو دیدار هماهنگ می‌کند و درخواست دربارهٔ فقیران (غلاطیان ۲:۱۰) را به کمک‌رسانی پیوند می‌دهد، اما اعمال رسولان ۱۱:۳۰ فقط از مشایخ کلیسا نام می‌برد و از هیچ بحثی یاد نمی‌کند. از نظر پیلی، خود این ناهمخوانی نشان می‌داد که هیچ‌یک از دو نویسنده از دیگری رونویسی نکرده است.

خوانش‌های دیگر

• دیداری ثبت‌نشده. پیلی دیداری ثبت‌نشده را محتمل‌تر می‌دانست، شاید در طول اقامت طولانی در انطاکیه (اعمال رسولان ۱۴:۲۸)؛ تی. دبلیو. منسون (۱۹۶۲) دیداری را میان اعمال رسولان ۱۳:۲ و اعمال رسولان ۱۳:۳ قرار داد.
• روایتی دوگانه یا دیداری متأخر. یولیوس ولهاوزن و ادوارد شوارتز (۱۹۰۷) معتقد بودند که لوقا، با استفاده از دو منبع، از یک دیدار دو دیدار ساخت، یعنی دیدار قحطی و دیدار شورا؛ جان ناکس (۱۹۵۰) غلاطیان ۲ را متأخرتر، در دیدار اعمال رسولان ۱۸:۲۲، قرار داد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 10 ↗

نامه: تیتوس، که یونانی بود، به ختنه وادار نشد؛ پذیرفتن ختنه انسان را به تمام شریعت متعهد می‌کند؛ پولس انکار می‌کند که هنوز ختنه را موعظه می‌کند؛ هر کس باید در همان حالی بماند که فراخوانده شد.

اعمال رسولان: پولس تیموتائوس را، که مادرش ایمانداری یهودی و پدرش یونانی بود، به سبب یهودیان محلی ختنه می‌کند؛ مشایخ کلیسا اورشلیم گزارش‌هایی را که می‌گویند پولس با ختنهٔ کودکان یهودی مخالف است نادرست می‌خوانند.

این دو مورد متفاوت‌اند. تیتوس یک غیریهودی بود که برادران دروغین بر ختنه‌اش پافشاری می‌کردند؛ تیموتائوس مادری یهودی داشت، و اعمال رسولان ختنهٔ او را به یهودیان محلی ربط می‌دهد، چنان‌که اول قرنتیان ۹:۲۰ شاید روا بداند. اگر تیموتائوس یک یهودی به شمار می‌آمد، می‌توان گفت این کار جایگاه او را کامل کرد، هرچند اول قرنتیان ۷:۱۸ به حالت بدنی شخص هنگام فراخوانده شدن مربوط است. پیلی استدلال کرد که اعمال رسولان همواره برای چنین همراهی‌ای انگیزه‌ای مانند پرهیز از رنجاندن دیگران ذکر می‌کند. اگر تیموتائوس یک غیریهودی به شمار می‌آمد، دشواری باقی می‌ماند.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان پولس را دگرگون کرد. اف. سی. باور اعمال رسولان ۱۶:۳ را باورنکردنی دانست: همان پولس که از ختنهٔ تیتوس سر باز زد، تیموتائوس را ختنه نمی‌کرد، و چنین کاری با غلاطیان ۵:۱۱ در تناقض بود. او این داستان را کوشش اعمال رسولان برای آشتی دادن پولس با مسیحیان یهودی دانست.
• تیموتائوس به‌عنوان یک غیریهودی. شای کوهن استدلال می‌کند که جایگاه یهودی از راه مادر را برای روزگار پولس نمی‌توان نشان داد، پس تیموتائوس احتمالاً یک غیریهودی به شمار می‌آمد؛ در آن صورت ختنهٔ او با اول قرنتیان ۷:۱۸ در تنش قرار می‌گیرد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5, no. 7 ↗

نامه: ایمانداران نسبت به شریعت مردند؛ مسیح تحقق آن است؛ هیچ چیز به‌خودی‌خود نجس نیست؛ پولس پارسایی خود در شریعت را، در مقام یکی از فریسیان، زیان می‌شمارد و پارسایی از راه ایمان را می‌جوید.

اعمال رسولان: پولس تیموتائوس را ختنه می‌کند، نذری نگاه می‌دارد، به تطهیری در معبد می‌پیوندد تا نشان دهد شریعت را رعایت می‌کند، خود را یکی از فریسیان می‌خواند، و انکار می‌کند که به شریعت، معبد یا رسوم نیاکان خطایی کرده باشد.

نامه‌ها همچنین روزها و خوراک را به وجدان واگذار می‌کنند و می‌گویند ایمان شریعت را استوار می‌دارد (رومیان ۳:۳۱؛ ۱۴:۵–۶)؛ اعمال رسولان غیریهودیان را جز در چهار پرهیز از شریعت آزاد می‌کند و نجات را بر فیض بنیاد می‌نهد (اعمال رسولان ۱۵:۱۰–۱۱؛ ۲۱:۲۵). با این خوانش، اعمال رسولان عمل پولس را نشان می‌دهد، نه بنیاد نجات او را؛ پیلی استدلال کرد که انگیزه‌اش پرهیز از رنجاندن دیگران بود. با این حال اعمال رسولان ۱۸:۱۸ هیچ انگیزه‌ای ذکر نمی‌کند، اعمال رسولان ۲۱:۲۴ رعایت شریعت را گواهی عمومی می‌سازد، و پولس در اعمال رسولان به‌ندرت دیدگاه نامه‌ها دربارهٔ شریعت را بیان می‌کند (اعمال رسولان ۱۳:۳۸–۳۹ از همه نزدیک‌تر است).

خوانش‌های دیگر

• تصویر خودِ اعمال رسولان. فیلیپ فیلهاور استدلال کرد که نویسندهٔ اعمال رسولان الهیات شریعتِ پولس را نمی‌شناخت یا در آن شریک نبود؛ پولس پایبند به شریعت در روایت او بازتاب دیدگاه متأخرتر نویسنده است، نه نامه‌ها.
• پولس یهودی. یاکوب یرول استدلال کرد که پولس یهودی و پایبند به شریعت در اعمال رسولان مکملی ارزشمند برای نامه‌هاست، نه تحریف. بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان جنبه‌ای از پولس را نگاه می‌دارد که نامه‌های جدلی او در پس‌زمینه رها می‌کنند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5, no. 7 ↗

نامه: رهبران نامدار چیزی به پولس نیفزودند، پذیرفتند که او و برنابا نزد غیریهودیان بروند، و تنها خواستند که فقیران را به یاد داشته باشند.

اعمال رسولان: یعقوب پیشنهاد می‌کند، و نامهٔ شورا می‌خواهد، که ایمانداران غیریهودی از قربانی‌های بت‌ها، خون، گوشت حیوان خفه‌شده و بی‌عفتی جنسی بپرهیزند؛ پولس آن را می‌رساند، و یعقوب و مشایخ کلیسا بعدها آن را بازگو می‌کنند.

پیلی تطبیق این روایت‌ها با یک نشست را دشوار دانست و دیداری را ترجیح داد که اعمال رسولان از قلم انداخته است؛ بسیاری غلاطیان ۲ را با دیدار قحطی در اعمال رسولان ۱۱:۳۰، پیش از شورا، یکی می‌دانند، که با دغدغهٔ فقیران نیز جور است. بنا بر دیدگاه یک نشست، این پرهیزها هم‌سفرگی را آسان می‌کردند و، چنان‌که پیلی استدلال کرد، شریعت را بر غیریهودیان تحمیل نمی‌کردند. با این حال اول قرنتیان هرگز به این فرمان استناد نمی‌کند و به ایمانداران اجازه می‌دهد گوشت بازار را بی‌پرسش بخورند و تنها به خاطر وجدان دیگری پرهیز کنند (اول قرنتیان ۱۰:۲۵–۲۸).

خوانش‌های دیگر

• فرمانی متأخر. ارنست هنخن این فرمان را توافقی متأخر میان ایمانداران یهودی و غیریهودی می‌دید که لوقا آن را در شورا جای داد، بی‌ارتباط با نشست غلاطیان ۲:۱–۱۰؛ در این صورت سکوت پولس دربارهٔ آن در نامه‌هایش نیازی به توضیح ندارد.
• یک نشست، گزارشی گزینشی. دیگران این نشست‌ها را یکی می‌دانند و فرض می‌کنند پولس، در دفاع از استقلال خود، تنها آنچه را به بشارتش مربوط است گزارش می‌کند و پرهیزها را شروطی عملی می‌شمارد نه افزوده‌هایی؛ در این صورت این حذف هدفمند است، نه متناقض.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5, no. 10 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5, no. 10 ↗

نامه: اول قرنتیان گوشت بازار و غذا خوردن با بی‌ایمانان را روا می‌دارد، با پرهیز هنگامی که گفته شود خوراک قربانی شده است، اما سفرهٔ دیوها را منع می‌کند؛ رومیان می‌گوید هیچ چیز به‌خودی‌خود نجس نیست.

اعمال رسولان: یعقوب پیشنهاد کرد، و نامهٔ اورشلیم لازم شمرد، که ایمانداران غیریهودی از قربانی‌های بت‌ها، خون، حیوانات خفه‌شده و بی‌عفتی جنسی بپرهیزند. مشایخ کلیسا اورشلیم بعدها آن را برای پولس بازگو می‌کنند.

چنان‌که اعمال رسولان آن را می‌آورد، فرمان خطاب به انطاکیه، سوریه و قیلیقیه بود، و پیلی پذیرفت که این سکوت از غلاطیان فراتر می‌رود. با این حال سیلاس، یکی از رسانندگان آن، در بنیان‌گذاری کلیسای قرنتس یاری کرد (اعمال رسولان ۱۸:۵؛ دوم قرنتیان ۱:۱۹، با نام «سیلوانوس»)، پس دوری راه در آنجا چیز زیادی را توضیح نمی‌دهد. پولس در دو نکتهٔ آن شریک است، یعنی رد بت‌پرستی و بی‌عفتی جنسی، اما به ایمانداران اجازه می‌دهد گوشت بازار را بی‌پرسش بخورند و هرگز از پرهیز از خون یا گوشت خفه‌شده یاد نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• پولس آن را کنار گذاشت. بسیاری از منتقدان اول قرنتیان ۱۰:۲۵–۲۷ را اجازه به چیزی می‌خوانند که فرمان منع می‌کند؛ در این صورت پولس یا فرمان را نمی‌شناخت یا آن را برای کلیساهایش الزام‌آور نمی‌دانست.
• سازگار در جوهر. پیتر تامسون احکام پولس دربارهٔ خوراک بت‌ها را استدلال حقوقی یهودی می‌خواند که خوراکی را که معلوم است قربانی شده منع می‌کند؛ در این خوانش، عمل پولس با فرمان سازگار است، هرچند هرگز به آن استناد نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10 (1849 New York reprint) ↗

نامه: پولس اعتبارهای یهودی خود را برمی‌شمارد، جایگاه پیشین را زیان می‌شمارد، شهروندی را در آسمان جای می‌دهد و سه بار چوب خوردن را به یاد می‌آورد، اما هرگز ادعای شهروندی رومی نمی‌کند.

اعمال رسولان: شهروندی، مقام شهر فیلیپی را به هراس می‌اندازد، تازیانه‌ای را در اورشلیم متوقف می‌کند و در نامهٔ لیسیاس جلوه می‌کند. فرجام‌خواهی پولس به قیصر، که اعمال رسولان آن را صریحاً به شهروندی پیوند نمی‌دهد، او را به روم می‌رساند.

اعمال رسولان یک بار چوب خوردن را روایت می‌کند، در فیلیپی، پس سه بارِ پولس فراتر از اعمال رسولان می‌رود بی‌آنکه با آن تناقض داشته باشد، چنان‌که پیلی خاطرنشان کرد. خودِ اعمال رسولان، پولس را پیش از آنکه از شهروندی یاد کند کتک‌خورده نشان می‌دهد و هرگز خاموشی او را توضیح نمی‌دهد. خاموشی نامه‌ها شاید بازتاب هدفشان باشد: پولس به ضعف می‌بالد و جایگاه پیشین را زیان می‌شمارد، و فیلیپیان اعتبارهای یهودی را در برابر رقیبانی برمی‌شمارد که ختنه را ارج می‌نهادند، جایی که جایگاه رومی بی‌ربط می‌بود. اعمال رسولان تنها هنگامی از شهروندی یاد می‌کند که روند قانونی به آن وابسته است. پرسش همچنان باز است.

خوانش‌های دیگر

• تردید در شهروندی. برخی پژوهشگران شهروندی رومی را برای صنعتگری یهودی با پیشینهٔ پولس نامحتمل می‌دانند و آن را بخشی از تصویری می‌بینند که اعمال رسولان از پولس به‌عنوان کسی محترم در نظر روم ترسیم می‌کند؛ در این صورت خاموشی نامه‌ها و چوب خوردن‌های مکرر بر ضد آن به شمار می‌آیند.
• پذیرش شهروندی. بسیاری از پژوهشگران، و احتمالاً بیشترشان، آن را می‌پذیرند: فرجام‌خواهی به قیصر آن را پیش‌فرض می‌گیرد، مقام شهر گاه به‌رغم قانون شهروندان را کتک می‌زد، و هیچ چیز در نامه‌ها پولس را ناگزیر نمی‌کرد که امتیازی مدنی را اعلام کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. IX ↗

نامه: پولس به یاد می‌آورد که شبانه‌روز کار کرد تا باری بر دوش آنان نباشد، چون پدری از هر یک مراقبت کرد و دستورهایی داد؛ فیلیپی بیش از یک بار برای او در آنجا کمک فرستاد.

اعمال رسولان: پولس در سه سبت در کنیسه استدلال می‌کند؛ نوایمانان به او می‌پیوندند؛ مخالفان یهودی جمعیتی را برمی‌انگیزند و به خانهٔ یاسون حمله می‌کنند، و ایمانداران پولس و سیلاس را شبانه روانه می‌کنند.

اعمال رسولان در جاهای دیگر، در قرنتس و افسس، مرحلهٔ کنیسه‌ای را نشان می‌دهد که خدمتی طولانی‌تر در میان غیریهودیان از پی آن می‌آید، و پیلی استدلال کرد که همین می‌توانست در تسالونیکی رخ داده باشد. هیچ چیز در اعمال رسولان ۱۷:۱–۱۰ این را منتفی نمی‌کند، اما مرحلهٔ دومی روایت نمی‌کند و یکراست از نوایمانان به آشوب می‌رسد. جزئیات نامه‌ها آسان‌تر در اقامتی بیش از سه هفته می‌گنجند، هرچند فیلیپیان ۴:۱۶ شاید به معنای یک هدیه در آنجا و هدیه‌ای دیگر در زمانی بعد باشد. اعمال رسولان شاید آغاز و پایان را بدهد، نه همهٔ اقامت را.

خوانش‌های دیگر

• سرانجام اقامتی کوتاه. تماس فشردهٔ روزانه می‌توانست تصویر نامه‌ها را در چند هفته پدید آورد، و آرزوی پولس برای کامل کردن آنچه ایمانشان کم داشت و تعلیم تازه‌اش دربارهٔ مردگان (اول تسالونیکیان ۳:۱۰ و اول تسالونیکیان ۴:۱۳) از اقامتی کوتاه حکایت دارد.
• نامه‌ها مقدم‌اند. پژوهشگرانی که زندگی خدمتی پولس را نخست از روی نامه‌ها بازسازی می‌کنند، چنان‌که جان ناکس توصیه کرد، اقامت طولانی‌تر را می‌پذیرند و سه سبت را بخشی از طرح سبک‌مندِ «نخست کنیسه» در اعمال رسولان می‌دانند، نه معیاری برای زمان.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. VI ↗

نامه: اهالی تسالونیکی پیش از روی آوردن به خدا بت می‌پرستیدند و نباید مانند غیریهودیان ناآشنا با خدا زندگی کنند؛ نامه با آنان همچون بت‌پرستان پیشین رفتار می‌کند.

اعمال رسولان: پس از سه شبات بحث در کنیسه، برخی از یهودیان قانع می‌شوند و همراه آنان شمار بسیاری از یونانیان خداترس و چند تن از زنان سرشناس.

پیلی دو پاسخ پیش نهاد. برخی دست‌نوشته‌ها حرف ربطی می‌افزایند که خداترسان و یونانیان را دو گروه جدا می‌کند؛ پیلی این قرائت را ترجیح می‌داد، اما ویراست‌های انتقادی جدید و World English Bible آن را نمی‌پذیرند و امروز پشتیبانی چندانی ندارد. پاسخ دوم او، اینکه اعمال رسولان ۱۷:۴ تنها هفته‌های کنیسه را در بر می‌گیرد و غیریهودیان بعدها جذب شدند، ممکن است، اما بر اقامتی طولانی‌تر تکیه دارد که اعمال رسولان روایت نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• الگوی کنیسه‌نخستِ لوقا. اعمال رسولان معمولاً مأموریت هر شهر را در کنیسه آغاز می‌کند و خداترسان را برجسته می‌سازد. منتقدان اعمال رسولان ۱۷:۱–۴ را همان الگوی قالبی می‌خوانند و تصویر نامه از کلیسایی متشکل از بت‌پرستان پیشین را ترجیح می‌دهند.
• هسته‌ای برخاسته از کنیسه که رشد کرد. شاید خداترسان آیین‌های مدنی را یکسره رها نکرده بودند، و اهل خانه و همسایگانشان می‌توانستند از آنان پیروی کنند. هسته‌ای برخاسته از کنیسه می‌توانست به‌زودی به کلیسایی بدل شود که بیشترش از بت‌پرستان پیشین بود، چنان‌که نامه القا می‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. IX (First Epistle to the Thessalonians), No. VI ↗

نامه: نویسندگان که دیگر تاب نداشتند، ترجیح دادند در آتن تنها بمانند و تیموتائوس را فرستادند تا اهالی تسالونیکی را استوار کند؛ او هم‌اکنون با خبر خوش بازگشته است.

اعمال رسولان: سیلاس و تیموتائوس در بیریه می‌مانند؛ پولس در آتن به دنبالشان می‌فرستد و منتظر می‌ماند. اعمال رسولان سپس هر دو را، پس از آنکه پولس مستقر شده و موعظه را آغاز کرده است، از مقدونیه به قرنتس می‌رساند.

تنها یادکرد پولس از آتن با مسیر اعمال رسولان از بیریه از راه آتن به قرنتس هم‌خوان است. هماهنگ‌سازی پیلی چنین است: تیموتائوس از فراخوان پیروی کرد، به آتن رسید و دوباره به تسالونیکی فرستاده شد؛ این توضیح می‌دهد که چرا او و سیلاس تنها پس از آنکه پولس منزل، کار و مجالی برای سخن گفتن در کنیسه یافته بود به قرنتس رسیدند. یادداشت اعمال رسولان که آنان از مقدونیه آمدند با بازگشت تیموتائوس از تسالونیکی می‌خواند، و سکوت اعمال رسولان نشان می‌دهد که در اینجا از نامه بهره نگرفته است. جابه‌جایی‌های سیلاس همچنان نامعلوم است.

خوانش‌های دیگر

• سفرنامه‌ای فشرده. لوقا شاید جابه‌جایی‌هایی را که تنها در طرح کلی می‌شناخت ساده کرده یا از آنها بی‌خبر بوده باشد؛ بر پایهٔ این دیدگاه، اعمال رسولان ۱۷–۱۸ سفرنامه‌ای فشرده است، و نامه، به‌عنوان شاهد دست‌اول، باید بر بازسازی حاکم باشد.
• تغییر مسیر با پیغام. شاید پولس بی‌آنکه تیموتائوس را ببیند، با پیغامی از آتن مسیر او را به تسالونیکی تغییر داده باشد، هرچند عبارت نامه دربارهٔ تنها ماندن به‌طور طبیعی‌تر القا می‌کند که تیموتائوس با او بوده است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 4 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (First Epistle to the Thessalonians), no. 4 ↗

نامه: پولس، سیلاس و تیموتائوس هر دو نامه را می‌فرستند. فرستندگان به یاد می‌آورند که در آتن تنها ماندند و تیموتائوس را فرستادند، که اکنون بازگشته است. هیچ محل نگارشی نام برده نمی‌شود.

اعمال رسولان: پولس در آتن منتظر سیلاس و تیموتائوس می‌ماند که در بیریه مانده بودند، سپس به قرنتس می‌رود؛ در آنجا آنان از مقدونیه فرود می‌آیند و به او می‌پیوندند.

پی‌نوشت‌ها یادداشت‌های کاتبان‌اند، نه بخشی از آنچه پولس نوشت؛ پیلی آنها را حدس‌هایی دانست که معمولاً از یک متن واحد برگرفته شده‌اند، و در اینجا شاید از یادکرد آتن در اول تسالونیکیان ۳:۱. در هر دو نامه هر سه فرستنده کنار هم‌اند، دیداری دوباره که اعمال رسولان آن را در قرنتس قرار می‌دهد. یک شکاف واقعی باقی می‌ماند: در اول تسالونیکیان تیموتائوس از آتن فرستاده می‌شود، دیداری که اعمال رسولان هرگز ثبت نمی‌کند، هرچند پولس در آنجا منتظر او بود.

خوانش‌های دیگر

• با این حال نوشته‌شده در آتن. شاید تیموتائوس هنگامی که پولس هنوز در آتن بود نزد او بازگشته و نامه در آنجا نوشته شده باشد؛ اما اعمال رسولان هرگز سیلاس را به آتن نمی‌آورد، هرچند او هم‌فرستندهٔ نامه است، و هیچ چیز در نامه آتن را ایجاب نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. XV, III ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. XV, IV ↗

نامه: پولس سپاس می‌گزارد که خدا خوانندگان را برای نجات برگزید، بسته به دست‌نوشته، یا از آغاز یا به‌عنوان نوبر؛ هیچ منطقه‌ای نام برده نمی‌شود.

اعمال رسولان: خانوادهٔ لیدیه در فیلیپی تعمید می‌گیرند و گروهی از برادران در آنجا گرد می‌آیند، پیش از آنکه پولس به تسالونیکی برسد، جایی که سپس برخی از یهودیان و بسیاری از یونانیان خداترس ایمان می‌آورند.

اول تسالونیکیان می‌گوید پولس پس از رنج کشیدن در فیلیپی به تسالونیکی آمد، و در ترتیب با اعمال رسولان موافق است. جایی که پولس خانوادهٔ استفاناس را نوبر اخائیه می‌خواند (اول قرنتیان ۱۶:۱۵)، منطقه را نام می‌برد، و حتی این هم با نوکیشان پیشین اعمال رسولان در آتن تنها به‌طور سست سازگار است. اینجا هیچ منطقه‌ای نام برده نمی‌شود، و نوبر می‌تواند به معنای کسانی باشد که برای خدا جدا شده‌اند. بر پایهٔ قرائت WEB هیچ پرسشی پیش نمی‌آید. هر تنشی بر یک قرائت متفاوت به‌علاوهٔ یک تفسیر استوار است.

خوانش‌های دیگر

• اگر نوبر به معنای نخستین نوکیشان مقدونیه بود. اگر «نوبر» قرائت اصلی بود و به معنای نخستین نوکیشان مقدونیه، دوم تسالونیکیان هم با اعمال رسولان و هم با اول تسالونیکیان ۲:۲ در تناقض می‌بود؛ همین تعارض با نامهٔ خودِ پولس خود دلیلی است برای تردید در معنای منطقه‌ای.
• «از آغاز» به‌عنوان قرائت اصلی. دیگران، با توجه به پشتیبانی گستردهٔ دست‌نوشته‌ها، ap' arches را اصلی می‌دانند؛ در آن صورت آیه از زمانِ برگزیدن آنان به دست خدا سخن می‌گوید، نه از اینکه کدام کلیسای مقدونیه نخست آمد.

نامه: خانوادهٔ استفاناس، که پولس خود آنها را تعمید داد، نخستین نوایمانان اخائیه بودند و اکنون به کلیسا خدمت می‌کنند؛ در ترجمهٔ WEB، رومیان نیز اپینطوس را نخستین نوایمان اخائیه به مسیح می‌خواند.

اعمال رسولان: پیش از قرنتس، برخی از اهالی آتن ایمان می‌آورند، از جمله دیونیسیوس، عضو شورای آریوپاگوس، و داماریس؛ در قرنتس، گالیون، والی اخائیه، از داوری در اتهام‌ها علیه پولس سر باز می‌زند؛ پولس بعدها در افسس در استان آسیا موعظه می‌کند.

آتن در استان رومی اخائیه قرار داشت، پس خوانشی سخت‌گیرانه با اعمال رسولان ۱۷:۳۴ ناسازگار است. شاید منظور پولس نخستین خانوادهٔ ایمان‌آورده باشد، یا نخستین نوایمانان کلیسایی که پایدار ماند، زیرا اعمال رسولان از هیچ کلیسایی در آتن یاد نمی‌کند. محدود کردن اخائیه به ناحیهٔ قرنتس دشوارتر است، زیرا پولس مقدسان سراسر اخائیه را خطاب می‌کند (دوم قرنتیان ۱:۱).

خوانش‌های دیگر

• خوانش شکاکانه. شاید لوقا دستاورد آتن را با نام بردن از نوایمانان بزرگ‌تر جلوه داده باشد، یا پولس و اعمال رسولان به‌سادگی با هم اختلاف دارند؛ در آن حال، ادعای نامه به زیان گزارش آتن شمرده می‌شود، نه اینکه با آن هماهنگ شود.
• آسیا در متن انتقادی. بیشتر ویراست‌های انتقادی، به پیروی از دست‌نوشته‌های کهن، در رومیان ۱۶:۵ «آسیا» می‌خوانند و «اخائیه» را پژواکی کاتبانه از اول قرنتیان ۱۶:۱۵ می‌دانند؛ در این حال تنها عنوان استفاناس نیاز به توضیح دارد. دیدگاه منسن که رومیان ۱۶ به افسس فرستاده شد با سلام به نخستین نوایمان آسیا سازگار است.

نامه: کسی که به زبان‌ها سخن می‌گوید خدا را خطاب می‌کند و هیچ‌کس سخنش را نمی‌فهمد؛ مترجمی لازم است، وگرنه باید خاموش ماند؛ بیگانگان ممکن است کلیسا را دیوانه بخوانند. با این حال پولس زبان‌ها را با زبان‌های جهان مقایسه می‌کند.

اعمال رسولان: در پنطیکاست شاگردان به زبان‌های دیگر سخن می‌گویند؛ یهودیان از ملت‌های بسیار هر یک زبان خود را می‌شنوند؛ برخی آنها را مست می‌خوانند. پطرس آمدن روح‌القدس همراه با زبان‌ها در خانهٔ کرنلیوس را به پنطیکاست تشبیه می‌کند.

این گزارش‌ها بیش از آنچه در نگاه نخست به نظر می‌رسد با هم هم‌پوشانی دارند: اعمال رسولان نیز از ریشخند خبر می‌دهد (اعمال رسولان ۲:۱۳)، چنان‌که پولس پیش‌بینی می‌کند (اول قرنتیان ۱۴:۲۳)، و پولس زبان‌ها را با زبان‌های بیگانه مقایسه می‌کند و دربارهٔ زبان‌های غریب از کتب مقدس نقل می‌کند (اول قرنتیان ۱۴:۱۰–۱۱؛ اول قرنتیان ۱۴:۲۱). دو تفاوت باقی می‌ماند: در پنطیکاست شنوندگان بی‌مترجم می‌فهمند، اما در قرنتس هیچ‌کس نمی‌فهمد؛ و در اعمال رسولان زبان‌ها هنگامی می‌آیند که روح‌القدس نخستین بار بر گروهی نازل می‌شود، اما در قرنتس در عبادت تکرار می‌شوند.

خوانش‌های دیگر

• یک عطا، زبان‌های واقعی. رابرت گاندری استدلال کرد که زبان‌های پولس زبان‌های انسانی بودند؛ کریستوفر فوربس استدلال کرد که لوقا و پولس هر دو زبان‌هایی واقعی، انسانی یا آسمانی، را در نظر داشتند که گوینده آنها را نمی‌دانست، پس قرنتس به مترجم نیاز داشت در حالی که شنوندگان پنطیکاست نداشتند.
• پدیده‌هایی متفاوت یا بازپرداخت لوقا. دیگران معتقدند زبان‌های قرنتس زبان انسانی نبودند (آنتونی تیسلتون ترجمه را به معنای در قالب واژه درآوردن گفتار می‌خواند)؛ در آن حال پنطیکاست یا نشانه‌ای یگانه است یا بازپرداخت لوقا از گفتار وجدآمیز در قالب زبان‌های بیگانه.

نامه: پولس تیموتائوس را از آتن فرستاد تا تسالونیکی را تقویت کند، و او با خبر خوش بازگشت؛ در اول تیموتائوس، تیموتائوس هنگامی که پولس به مقدونیه می‌رود در افسس می‌ماند.

اعمال رسولان: تیموتائوس در بیریه می‌ماند در حالی که پولس به آتن می‌رود و در انتظار اوست؛ او از مقدونیه در قرنتس دوباره به پولس می‌پیوندد و بعدها از افسس پیشاپیش به مقدونیه فرستاده می‌شود.

نقش با هم جور است، اما پیوند دادن دو قطعه دشوار است. اعمال رسولان هرگز تیموتائوس را به آتن نمی‌آورد، هرچند پولس او را فرامی‌خواند و آنجا منتظرش می‌ماند (اعمال رسولان ۱۷:۱۵–۱۶)، پس پیلی این دیدار را محتمل دانست؛ سپس هر دو متن تیموتائوس را از مقدونیه نزد پولس می‌آورند. پیلی به این نتیجه رسید که ماندن تیموتائوس در افسس با هیچ سفری به مقدونیه در اعمال رسولان جور نمی‌آید، زیرا تیموتائوس پیشاپیش فرستاده شد و دوم قرنتیان او را همراه پولس در مقدونیه نشان می‌دهد، و آن را در دوره‌ای پس از پایان اعمال رسولان جای داد.

خوانش‌های دیگر

• اول تیموتائوس متأخر است. بسیاری از پژوهشگران اول تیموتائوس را به دوره‌ای پس از زندگی پولس تاریخ‌گذاری می‌کنند. در آن حال تصویر آن از ماندن تیموتائوس در افسس ممکن است از اعمال رسولان یا نامه‌های بی‌اختلاف گرفته شده باشد و گواهی مستقل نیست.
• تعارضی واقعی در آتن نیست. برخلاف خوانش رایج، دانفرید استدلال می‌کند که تعارض ظاهری با اعمال رسولان تنها از خوانشی غیرضروری از اول تسالونیکیان ۳:۱–۳ ناشی می‌شود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 9 (1 Thessalonians), no. 4 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (1 Timothy), opening ↗

نامه: منتقدان می‌گویند نامه‌هایش پرقدرت است اما حضورش ضعیف و سخنش ناچیز؛ پولس اتهام فروتن بودن در حضور را بازمی‌گوید و می‌پذیرد که در سخنوری مهارت ندارد، نه در دانش.

اعمال رسولان: اهالی لستره پولس را هرمس می‌خوانند، زیرا او سخنگوی اصلی بود؛ اعمال رسولان به او خطابه‌هایی رسمی در آتن و در برابر فلیکس و اگریپاس می‌دهد، هرچند برخی فیلسوفان آتن او را یاوه‌گو می‌شمارند.

این دو تصویر لزوماً یکدیگر را نفی نمی‌کنند. دوم قرنتیان ۱۰:۱۰ منتقدانی خصمانه را گزارش می‌کند که احتمالاً با معیارهای حرفه‌ای داوری می‌کردند؛ اعتراف پولس واژه‌ای را به کار می‌برد که برای فرد عامی به کار می‌رفت، و اول قرنتیان ۲:۱–۴ می‌گوید او در قرنتس آگاهانه از فصاحت پرهیز کرد. اعمال رسولان بر اثرگذاری بیش از آراستگی تأکید دارد و خود تحقیری را که او در آتن دید ثبت می‌کند (اعمال رسولان ۱۷:۱۸). سخنرانی‌هایش فشرده و به سبک لوقا است، همان‌گونه که مورخان باستان سخنرانی‌ها را می‌نگاشتند؛ بسیاری گمان می‌کنند آنها خلاصهٔ سخنان پولس است، اما نمی‌توانند نشان دهند صدای او چگونه بود.

خوانش‌های دیگر

• تفاوتی واقعی. پژوهشگران انتقادی اغلب شکافی واقعی می‌بینند: اعمال رسولان از پولس خطیبی سخنور می‌سازد که خوانندگان لوقا تحسینش می‌کردند، در حالی که نامه‌ها سخنرانی را نشان می‌دهند که نوایمانانِ خودش می‌توانستند نادیده‌اش بگیرند. بنا بر این دیدگاه، اعمال رسولان از پولس چهره‌ای آرمانی می‌سازد.
• رد آگاهانهٔ سخنوری. دیگران استدلال می‌کنند که خود نامه‌ها از نظر سخنوری ماهرانه‌اند، پس سلب ادعای پولس رد آگاهانهٔ سبک نمایشی سوفسطایی است، نه اعتراف به ضعف، و این دو تصویر را به هم نزدیک‌تر می‌کند.

نامه: رومیان مقدونیه و اخائیه را دهندگان می‌خواند؛ اول قرنتیان می‌گوید کلیساهای غلاطیه همان دستورها را گرفته بودند؛ دوم قرنتیان سخاوت مقدونیان و آمادگی اخائیه از سال پیش را می‌ستاید.

اعمال رسولان: اعمال رسولان ۲۰:۴ همراهانی از بیریه و تسالونیکی در مقدونیه، گایوس از دربه، تیموتائوس و دو تن از استان آسیا را نام می‌برد، اما هیچ‌کس را از قرنتس یا جای دیگری در اخائیه، و نیز از فیلیپی، نام نمی‌برد.

اگر اعمال رسولان ۲۰:۴ فهرست نمایندگان باشد، تطبیق ناقص است. اخائیه، دهنده‌ای که رومیان و دوم قرنتیان بر آن تأکید دارند، هیچ نمایندهٔ نام‌برده‌ای ندارد، فیلیپی نیز ندارد، در حالی که استان آسیا، که هرگز دهنده خوانده نمی‌شود، دو مرد می‌فرستد. غلاطیه شاید از راه گایوس اهل دربه و شاید تیموتائوس، که با لستره پیوند دارد (اعمال رسولان ۱۶:۱–۲)، در هر دو حاضر باشد، اگر منظور نامه‌ها استان رومی باشد، هرچند رومیان آن را از قلم می‌اندازد. حتی گایوس نامطمئن است: کدکس بزا او را یکی از مقدونیان، اهل دوبروس، می‌داند، و اعمال رسولان ۱۹:۲۹ از گایوس نامی یاد می‌کند که از مقدونیان بود.

خوانش‌های دیگر

• نه فهرست نمایندگان. اعمال رسولان شاید همسفران را فهرست کند، نه نمایندگان را. هدیهٔ قرنتس می‌توانست همراه خودِ پولس (اول قرنتیان ۱۶:۴) یا همراه برادرانِ دوم قرنتیان ۸:۱۶–۲۳ رفته باشد، و راوی اول‌شخص که در فیلیپی می‌پیوندد شاید نمایندهٔ فیلیپی باشد.
• مشارکتی دگرگون‌شده. شاید رومیان تنها آخرین دهندگان را نام می‌برد، یا غلاطیه پس از بحرانی که پشت غلاطیان است کنار کشیده بود، و شاید ایمانداران استان آسیا بی‌آنکه دهندگان رسمی باشند پیوسته بودند. هیچ‌یک از اینها را نمی‌توان نشان داد.

نامه: پولس دیرزمانی امید داشته است که از روم دیدار کند، عطایی روحانی را با آنان سهیم شود، در آنجا بشارت دهد و تازه‌جان شود، و پس از رساندن اعانهٔ اورشلیم مدتی کوتاه بماند و سپس رهسپار غرب شود.

اعمال رسولان: پولس در اورشلیم دستگیر می‌شود، دو سال در قیصریه در بازداشت می‌ماند، کشتی‌اش می‌شکند و زیر نگهبانی به روم می‌رسد؛ ایمانداران در راه به پیشواز او می‌آیند، و او دو سال در آنجا موعظه می‌کند.

رومیان نیت‌ها را بیان می‌کند و اعمال رسولان پیامدها را گزارش می‌دهد، و این فاصله با نامه‌ای که پیش از آن رویدادها نوشته شده سازگار است. برخی امیدها به شکلی دگرگون برآورده می‌شوند: ایمانداران به پیشواز پولس می‌آیند و او دلگرم می‌شود (اعمال رسولان ۲۸:۱۵)، و او در روم بی‌مانع موعظه می‌کند (اعمال رسولان ۲۸:۳۱)، همان‌گونه که رومیان ۱:۱۵ آرزو داشت. پیلی استدلال کرد که جاعلی که اعمال رسولان را خوانده بود، به پولس امیدهایی نمی‌داد که چنین آشکارا نقض شده باشند.

خوانش‌های دیگر

• کلیسای کم‌رنگ روم در اعمال رسولان. پس از اعمال رسولان ۲۸:۱۵ ایمانداران روم از داستان ناپدید می‌شوند، و رهبران یهودیان در روم می‌گویند هیچ نامه یا گزارشی دربارهٔ پولس به آنان نرسیده است (اعمال رسولان ۲۸:۲۱–۲۲)؛ سکوتی معماگونه دربارهٔ کلیسایی که رومیان خطاب به آن نوشته شد.
• حدود این استدلال. این ناهمخوانی نشان می‌دهد که رومیان بر پایهٔ اعمال رسولان نوشته نشده است. اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که گزارش اعمال رسولان از این ورود در جزئیات دقیق است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. VI ↗

نامه: رومیان ایمانی را می‌ستاید که آوازه‌اش در سراسر جهان پیچیده، و به بسیاری از ایمانداران در روم سلام می‌رساند، که چندتن از آنان ظاهراً یهودی بودند و پولس آنان را خویشان خود می‌خواند، همراه با پریسکیلا و آکیلا.

اعمال رسولان: ایمانداران روم در راه به دیدار پولس می‌آیند؛ پس از آن اعمال رسولان تنها دیدارهای او را با رهبران یهودیان روایت می‌کند، که هیچ گزارشی علیه او نگرفته‌اند و این فرقه را فرقه‌ای می‌شناسند که همه‌جا با آن مخالفت می‌شود.

هیچ چیز در اینجا با رومیان تناقض ندارد: رهبران فقط می‌گویند هیچ شکایتی دربارهٔ پولس به آنان نرسیده و این فرقه بدنام است، نه اینکه هیچ‌یک از مسیحیان را نمی‌شناسند. خویشتن‌داری آنان با جامعه‌ای سازگار است که روزی در زمان کلودیوس اخراج شده بود (اعمال رسولان ۱۸:۲)، و رومیان به ایمانداران سلام می‌رساند، نه به مقامات کنیسه. با این حال، اعمال رسولان کلیسای روم را پس از آن خوشامد بیرون از صحنه نگه می‌دارد و صحنهٔ پایانی را به پولس و رهبران یهودیان می‌سپارد.

خوانش‌های دیگر

• جوامع جدا. ولفگانگ ویفل استدلال کرد که پس از اخراج در زمان کلودیوس، کنیسه‌های روم و گروه‌های مسیحیان راه‌های جداگانه‌ای در پیش گرفتند؛ اگر چنین باشد، رهبران می‌توانستند صادقانه این جنبش را عمدتاً با آوازه‌اش بشناسند.
• پایان ادبی لوقا. شاید لوقا پایان کتاب را چون صحنه‌ای واپسین میان پولس و اسرائیل شکل داده باشد، و کلیسای روم و نامه‌های پولس را کنار گذاشته باشد چون در خدمت آن مضمون نبودند؛ در آن حال این حذف چیزی دربارهٔ روم نمی‌گوید.

نامه: پولس برای اسرائیل اندوهگین است، از نبیان دربارهٔ چشم‌ها و گوش‌های سخت‌شده نقل می‌کند، باقی‌ماندهٔ ایماندار و نجات غیریهودیان را از راه لغزش اسرائیل می‌بیند، و انتظار نجات تمامی اسرائیل را دارد.

اعمال رسولان: در روم برخی از یهودیان ایمان می‌آورند و دیگران نمی‌پذیرند؛ پولس سخنان اشعیا را دربارهٔ گوش‌هایی که نمی‌شنوند بر آنان به کار می‌بندد و اعلام می‌کند که نجات خدا به سوی غیریهودیان فرستاده شده است، سپس همهٔ آیندگان را می‌پذیرد.

این الگو مشترک است: پاسخی دوپاره، سخت‌شدگی نبوتی، و نجاتی که به غیریهودیان می‌رسد (مقایسه کنید رومیان ۱۱:۱۱ را با اعمال رسولان ۲۸:۲۸)، هرچند اعمال رسولان از اشعیا ۶ و رومیان از تثنیه ۲۹ همراه با اشعیا ۲۹ نقل می‌کند. دیگر مسیحیان نخستین نیز اشعیا ۶ را به همین شیوه به کار بردند (مرقس ۴:۱۲؛ یوحنا ۱۲:۴۰)، پس این هم‌پوشانی لزوماً نشانهٔ تماس نیست. روی آوردن‌های پیشین اعمال رسولان به غیریهودیان محلی بودند، چون پولس پس از آن به کنیسه‌ها بازگشت، و خطابهٔ پطرس در معبد نوید احیا می‌دهد، اما اعمال رسولان ۲۸ امید رومیان را، با هر دامنه‌ای، به اینکه سخت‌شدگی پایان خواهد یافت، از قلم می‌اندازد.

خوانش‌های دیگر

• حکمی نهایی. جک تی. سندرز اعمال رسولان ۲۸ را داوری پایانی لوقا خواند که یهودیان در مجموع انجیل را رد کرده‌اند؛ دیدگاهی تندتر از آنچه رومیان ۱۱ روا می‌دارد.
• اسرائیل دوپاره. یاکوب یرول اسرائیل را در اعمال رسولان دوپاره خواند، نه طردشده: یهودیان ایماندار اسرائیل احیاشده را تشکیل می‌دهند که غیریهودیان به آن افزوده می‌شوند؛ پس اعمال رسولان ۲۸ این شکاف را ثبت می‌کند، نه پایان امید را.

نامه: در بیشتر دست‌نوشته‌ها خطاب به مقدسان در افسس است؛ از شنیدن خبر ایمان خوانندگان یاد می‌کند، چنان سخن می‌گوید که گویی آنان مأموریت پولس را از راه خبر می‌شناسند، و به هیچ‌کس با نام سلام نمی‌رساند.

اعمال رسولان: پولس در افسس سه ماه در کنیسه و دو سال در تالار تیرانوس گفت‌وگو و استدلال می‌کند و پیامش به سراسر آسیا می‌رسد؛ در میلیتوس به مشایخ کلیسا یادآوری می‌کند که سه سال در میانشان بوده است.

پیلی داوری کرد که هیچ عبارتی در افسسیان نشان نمی‌دهد که پولس اصلاً در افسس بوده است. واژه‌هایی که نام افسس را می‌آورند در P46 و در دست نخستِ کدکس سینائیتیکوس و کدکس واتیکانوس نیستند، و مارکیون آن را نامه به لائودیکیان خواند. اگر این نامه‌ای گردشی برای کلیساهای آسیا بود، از جمله برخی که پولس هرگز از آنها دیدار نکرده بود (کولسیان ۲:۱)، لحن غیرشخصی آن با اعمال رسولان سازگار است. اگر تنها به افسس فرستاده شد، تنش پابرجا می‌ماند و یا با نویسندگی متأخر توضیح داده می‌شود یا با سال‌ها رشد پس از رفتن پولس.

خوانش‌های دیگر

• نامه‌ای گردشی یا نامه به لائودیکیه. پیلی آن را همان نامه‌ای می‌دانست که از لائودیکیه می‌آمد (کولسیان ۴:۱۶)؛ جی. آرمیتاج رابینسون آن را نامه‌ای گردشی می‌دانست که تیخیکوس به چند کلیسای آسیا برد. بنا بر هر دو دیدگاه، نام افسس بعدها وارد عبارت خطاب شد.
• توضیح‌هایی بر پایهٔ نویسندگی. بسیاری از منتقدان، مانند ای. تی. لینکلن، افسسیان را بازنویسی کولسیان به دست یکی از شاگردان نسل‌های بعد می‌دانند، که سکوت آن را دربارهٔ سال‌های پولس در افسس توضیح می‌دهد؛ هارولد هونر و دیگران از نویسندگی پولس و خطاب نامه به افسس دفاع می‌کنند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 6, no. 4 ↗
• Tertullian, Against Marcion (P. Holmes, 1885) — 5.17 ↗

نامه: اپافرودیتوس نزدیک بود بمیرد، اما خدا بر او رحم کرد؛ تروفیموس بیمار در میلیتوس رها شد. پولس از نشانه‌ها و معجزه‌ها سخن می‌گوید، اما همچنین از خاری که برداشته نشد و از ناتوانی جسمانی در غلاطیه.

اعمال رسولان: پولس مرد ناتوان از راه رفتن در لستره را، که از مادر چنین زاده شده بود، شفا می‌دهد، پارچه‌هایی از او بیماران را در افسس شفا می‌بخشد، افتیخس را زنده می‌کند، و در مالت پدر پوبلیوس و دیگران شفا می‌یابند.

اعمال رسولان شفاها را کار خدا به دست پولس در موقعیت‌هایی خاص معرفی می‌کند. پیلی استدلال کرد که بیماری اپافرودیتوس نشان می‌دهد چنین قدرتی به ارادهٔ رسولان وابسته نبود، و اینکه جاعل از معجزه‌ای چشم نمی‌پوشید. بعید است میلیتوس در دوم تیموتائوس همان توقف اعمال رسولان ۲۰:۱۵–۱۷ باشد، زیرا تروفیموس تا اورشلیم ادامه داد؛ پیلی آن را سفری پس از پایان اعمال رسولان دانست.

خوانش‌های دیگر

• اعمال رسولان پولس را بزرگ‌تر می‌نماید. پژوهشگران انتقادی مانند هنخن اعمال رسولان را در حال بزرگ‌نمایی پولس تا حد یک معجزه‌گر می‌بینند، در حالی که نامه‌ها یک رسول را نشان می‌دهند که ضعف بر او نشان گذاشته است؛ بر پایهٔ این دیدگاه، این تضاد بازتاب تصویری است که نویسنده ساخته، نه دو روی یک گزارش.
• دوم تیموتائوس به‌عنوان نوشته‌ای متأخر. اگر دوم تیموتائوس پس از پولس نوشته شده باشد، یادداشتش دربارهٔ تروفیموس شاید جزئیه‌ای ادبی باشد، نه گزارش، و اپافرودیتوس تنها نمونه از نامه‌ای بی‌اختلاف باقی بماند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7, no. 2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7, no. 2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 12, no. 1 ↗

نامه: پولس کسی دیگر هم‌دل با خود ندارد که به‌راستی در اندیشهٔ آنان باشد، زیرا همه در پی منافع خویش‌اند؛ تیموتائوس خود را ثابت کرده است. با این حال برادرانی بی‌نام سلام می‌فرستند.

اعمال رسولان: آریستارخوس همراه پولس و راوی «ما» به سوی ایتالیا سوار کشتی می‌شود، و «ما» به روم می‌رسیم. اعمال رسولان هرگز نمی‌گوید چه کسی در آنجا نزد پولس ماند و هرگز از تیموتائوس در روم یاد نمی‌کند.

شاید این سخن دربارهٔ کسانی باشد که آزاد بودند و برای سفر به فیلیپی مورد اعتماد بودند، نه همهٔ کسانی که نزد پولس بودند، و خود نامه از برادرانی همراه او یاد می‌کند. رمزی استدلال کرد که فیلیپیان در اواخر بازداشت در روم نوشته شد، پس از آنکه آریستارخوس، لوقا، مرقس و تیخیکوس برای مأموریت‌ها رفته بودند. لایت‌فوت، که آن را از همه زودتر تاریخ‌گذاری می‌کرد، استدلال کرد که آریستارخوس احتمالاً در میرا از کشتی پیاده شد و بعدها دوباره به پولس پیوست، و اینکه لوقا شاید دور یا گرفتار بوده است.

خوانش‌های دیگر

• زمینهٔ افسس. اگر فیلیپیان در افسس نوشته شده باشد، همراهان پولس در روم بنا بر اعمال رسولان بی‌ربط‌اند، هرچند اعمال رسولان آریستارخوس را نیز هنگام شورش در افسس قرار می‌دهد، پس این تنش به‌کلی از میان نمی‌رود.
• ستایش، نه سرشماری. برخی این سطر را اغراقی در ستایش تیموتائوس می‌خوانند، نه بررسی همراهان پولس؛ دیگران در آن سرخوردگی واقعی از اطرافیان او را می‌شنوند.

نامه: پولس از فیلیمون اتاق مهمانی می‌خواهد، احتمالاً در کولسی نزدیک افسس؛ در اول تیموتائوس او افسس را به قصد مقدونیه ترک می‌کند، به امید بازگشت؛ در دوم تیموتائوس تروفیموس را بیمار در میلیتوس رها کرده بود.

اعمال رسولان: پولس در میلیتوس می‌گوید می‌داند مشایخ کلیسا در افسس دیگر هرگز او را نخواهند دید، و این بیش از همه آنان را اندوهگین می‌کند؛ روح‌القدس تنها دربارهٔ زنجیرها و سختی‌ها به او هشدار داده بود.

اگر این نامه‌ها بازتاب دیدارهایی پس از اعمال رسولان ۲۸ باشند، وداع آن‌گونه که بیان شده بود تحقق نیافت. پیلی پیشنهاد کرد که روح‌القدس تنها زنجیرها و سختی‌ها را پیش‌گویی کرد، و یقین پولس دلشورهٔ خود او بود، مانند فیلیپیان، که در آن می‌داند خواهد ماند اما منتظر است ببیند کارش به کجا می‌کشد. او همچنین داوری کرد که دیدار از کولسی به‌سختی بدون گذر از افسسِ نزدیک ممکن بود. رومیان ۱۵، که اندکی پیش‌تر نوشته شد، نشان می‌دهد پولس قصد داشت به غرب، به اسپانیا، برود، پس وداع شاید بیانگر برنامه‌ای باشد که بعدها تغییر کرد.

خوانش‌های دیگر

• نامه‌هایی پیش از میلیتوس. اگر فیلیمون و فیلیپیان از زندانی‌شدنی در افسس باشند (دانکن) و نامه‌های شبانی از دوران فعالیت پولس در محدودهٔ اعمال رسولان (رابینسون)، دیدارهایی که القا می‌کنند دیرتر از توقف میلیتوس نبودند یا در حد امید ماندند، و اعمال رسولان ۲۰:۲۵ همان‌گونه که نوشته شده پابرجاست.
• نوشته‌شده با نگاه به گذشته. شاید لوقا وداع را در حالی نوشته باشد که می‌دانست پولس بی‌آنکه بازگردد درگذشت (هنخن). در آن صورت این آیه بر ضد سفرهای آزادی و بازگشتی است که نامه‌های شبانی پیش‌فرض می‌گیرند، سفرهایی که منتقدانِ مردد دربارهٔ نویسندگی این نامه‌ها آنها را زمینه‌هایی ادبی می‌خوانند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (First Epistle to Timothy), introduction; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (First Epistle to Timothy), no. 1; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗

نامه: پولس از تیموتائوس خواست، در حالی که خود به مقدونیه می‌رفت، در افسس بماند تا جلوی کسانی را بگیرد که تعلیمی دیگر می‌دهند؛ امید دارد به‌زودی بازگردد اما برای حالتی که تأخیر کند می‌نویسد.

اعمال رسولان: پولس تیموتائوس و اراستوس را پیشاپیش به مقدونیه می‌فرستد، پس از شورش افسس را ترک می‌کند، با تیموتائوس در گروهش از یونان بازمی‌گردد، و با شتاب به سوی اورشلیم از کنار افسس با کشتی می‌گذرد.

پیلی، به پیروی از پیرسون، داوری کرد که این عزیمت با هیچ سفری که اعمال رسولان ثبت کرده جور درنمی‌آید و نامه را به پس از نخستین زندانی‌شدن پولس در روم تاریخ‌گذاری کرد. تیموتائوس، که پیشاپیش فرستاده شده بود، شاید چنان‌که اول قرنتیان ۱۶:۱۱ انتظار دارد بازگشته باشد، اما دوم قرنتیان، که اندکی پس از ترک افسس به دست پولس در مقدونیه نوشته شد، او را هم‌فرستنده می‌نامد، در حالی که اول تیموتائوس انتظار دارد پولس بازگردد نه اینکه تیموتائوس در پی او برود. قرار دادن نامه در اعمال رسولان ۲۰:۱، چنان‌که بنسون و میکائلیس کردند، نیازمند آن است که تیموتائوس به‌سرعت به او برسد. اعمال رسولان به‌واقع برخی سفرها، مانند دیدار دوم از قرنتس، را از قلم می‌اندازد.

خوانش‌های دیگر

• سفری ثبت‌نشده در دوران افسس. شاید پولس در سال‌های اقامتش در افسس سفری کوتاه و ثبت‌نشده از افسس به مقدونیه کرده و تیموتائوس را بر جای گذاشته باشد؛ رابینسون اول تیموتائوس را در همان دوره تاریخ‌گذاری می‌کند.
• چارچوبی ادبی. بنا بر دیدگاه نام مستعار، این زمینه چارچوبی ادبی است که آزادانه از خدمت پولس در افسس برگرفته شده، پس ناهمخوانی با سفرنامهٔ اعمال رسولان شگفت‌آور نیست (دیبلیوس و کونتسلمان).

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (First Epistle to Timothy), introduction; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 11 (First Epistle to Timothy), introduction; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗

نامه: ناظر کلیسا و خادم کلیسا نباید پول‌دوست باشند؛ اینکه دینداری را وسیلهٔ سود بدانند مردود است؛ ثروتمندان باید دیگران را سهیم کنند؛ مشایخ کلیسا که خوب رهبری و تعلیم می‌دهند سزاوار حرمتی دوچندان‌اند، چنان‌که کارگر سزاوار مزد است.

اعمال رسولان: پولس به مشایخ کلیسا در افسس می‌گوید که به نقره یا طلای هیچ‌کس طمع نورزید و با دستان خود کار کرد، و آنان نیز باید به همین‌سان ناتوانان را یاری کنند و سخنان عیسی را دربارهٔ بخشیدن به یاد آورند.

اخلاق مالی هماهنگ است: نه طمع، و بخشش سخاوتمندانه. تفاوت در دستمزد است. اعمال رسولان خودکفایی پولس را سرمشق مشایخ کلیسا قرار می‌دهد؛ اول تیموتائوس به مشایخ کلیسا که رهبری می‌کنند حرمتی دوچندان می‌دهد که ظاهراً دستمزد را نیز در بر می‌گیرد، و به حکم شریعت دربارهٔ گاوی که نباید دهانش را بست استناد می‌کند؛ حکمی که پولس نیز در اول قرنتیان ۹ به آن استناد می‌کند، جایی که حق برخورداری از حمایت را از آنِ خود می‌داند اما از آن چشم می‌پوشد. این تنش ملایم است: اول قرنتیان از پیش هر دو را در خود دارد.

خوانش‌های دیگر

• دست لوقا. مول و ویلسون پیشنهاد می‌کنند که لوقا نامه‌ها به تیموتائوس و تیتوس را نوشت یا به آنها شکل داد، و به عبارت لوقا ۱۰:۷ اشاره می‌کنند؛ اگر چنین باشد، اخلاق مالی این نامه‌ها و سخنرانی میلیتوس از یک دست برآمده‌اند و مستقل نیستند.
• انجیل مکتوب یا گفتهٔ شفاهی. اگر واژهٔ «کتاب‌مقدس» در اول تیموتائوس ۵:۱۸ هر دو گفته را در بر گیرد، شاید نامه انجیل لوقا را به‌عنوان کتاب‌مقدس نقل کند، که تاریخی متأخرتر را می‌رساند؛ دیگران گفتهٔ دوم را گفته‌ای از عیسی می‌دانند که به‌طور شفاهی شناخته بود، چنان‌که در اول قرنتیان ۹:۱۴.

نامه: زن باید در آرامی بیاموزد، نه آنکه تعلیم دهد یا بر مرد اقتدار داشته باشد، با استناد به آدم و حوا؛ بیوه‌زنان جوان‌ترِ بیکار خانه به خانه می‌روند و سخنان نابجا می‌گویند.

اعمال رسولان: پریسکیلا و آکیلا، که پولس آنان را در افسس گذاشته بود، سخن اپلس را در کنیسه شنیدند، او را به کناری بردند و راه خدا را دقیق‌تر برایش شرح دادند؛ چهار دختر فیلیپ نبوت می‌کردند.

این متن‌ها در یک شهر به هم می‌رسند: اول تیموتائوس خطاب به تیموتائوس در افسس است، و دوم تیموتائوس به پریسکیلا و آکیلا، که احتمالاً همان‌جا بودند، سلام می‌رساند. اعمال رسولان تنها می‌گوید که این زوج اپلس را به کناری بردند؛ مکمل‌گرایان این را تعلیمی خصوصی بیرون از جماعت کلیسا می‌خوانند، در حالی که برابری‌گرایان یادآوری می‌کنند که نام پریسکیلا معمولاً نخست می‌آید و اول قرنتیان ۱۱:۵ فرض می‌گیرد که زنان در عبادت نبوت می‌کنند. پولس نبوت و تعلیم را عطایایی جداگانه برمی‌شمارد. هیچ‌یک از این دو متن به موردِ دیگری نمی‌پردازد، پس تنش در تفسیر است، نه در واقعیت‌های متعارض.

خوانش‌های دیگر

• قاعده‌ای پایدار (مکمل‌گرایانه). خوانندگان مکمل‌گرا اول تیموتائوس ۲:۱۲ را قاعده‌ای پایدار، بر پایهٔ ترتیب آفرینش، می‌دانند که زنان را از تعلیم دادن به مردان با اقتدار در جماعت گردآمدهٔ کلیسا بازمی‌دارد؛ کمک خصوصی پریسکیلا به اپلس، همراه با شوهرش، بیرون از دامنهٔ آن است.
• بحرانی محلی یا مرحله‌ای متأخر. خوانندگان برابری‌گرا آن را پاسخی به تعلیم نادرستی می‌بینند که در خانواده‌های افسس گسترش می‌یافت (اول تیموتائوس ۵:۱۳؛ دوم تیموتائوس ۳:۶)، پس پریسکیلا بازتاب رویهٔ گسترده‌تر پولس است؛ دیگران، که اول تیموتائوس را متعلق به پس از پولس می‌دانند، در آن مرحله‌ای متأخر و محدودکننده‌تر می‌بینند.

نامه: پولس زندانی خداوند است و همچون تبهکاری در زنجیر؛ انیسیفوروس در روم با کوشش او را جست و یافت؛ پولس تروفیموس را بیمار در میلیتوس گذاشت؛ مرگش نزدیک است.

اعمال رسولان: مقامات چیزی سزاوار مرگ نمی‌یابند؛ در روم، پولس جداگانه زیر نگهبانی یک سرباز و با زنجیری بر تن اقامت می‌کند و دو سال همهٔ آیندگان را می‌پذیرد و بی‌هیچ مانعی موعظه می‌کند.

پیلی دوم تیموتائوس را به دورهٔ دوم زندان در روم نسبت داد: فیلیپیان و فیلیمون، که او آنها را در روم جای می‌داد، انتظار آزادی دارند، در حالی که دوم تیموتائوس انتظار مرگ دارد. «سنت یکدست» او در شواهد اغراق می‌کند. کهن‌ترین شاهد، اول کلمنت، که معمولاً به حدود سال ۹۶ میلادی تاریخ‌گذاری می‌شود، تنها می‌گوید پولس پیش از شهادت به منتهای مغرب رسید (اسپانیا، چنان‌که در رومیان ۱۵ برنامه‌ریزی شده بود، یا خودِ روم)؛ سفر به اسپانیا در قطعهٔ موراتوری و آزادیِ با احتیاط بیان‌شدهٔ یوسبیوس بعدتر می‌آیند. اعمال رسولان هرگز نتیجهٔ دادخواهی را گزارش نمی‌کند، پس بازداشتی متأخرتر و سخت‌تر را نه می‌توان تأیید کرد و نه رد.

خوانش‌های دیگر

• یک دورهٔ زندان، با چرخشی متأخر. جزئیات سخت‌تر به مرحله‌ای متأخر از همان پرونده در روم تعلق دارند، بی‌آنکه آزادی‌ای در کار باشد؛ سکوت اعمال رسولان این را ممکن می‌سازد، هرچند در این صورت دوم تیموتائوس ۴:۲۰ ناهموار جا می‌افتد، زیرا اعمال رسولان تروفیموس را تا اورشلیم همراه می‌برد.
• وصیت‌نامهٔ وداعیِ متأخر. بسیاری از پژوهشگران انتقادی دوم تیموتائوس را نوشته‌ای پس از مرگ پولس و به نام او می‌خوانند، وصیت‌نامه‌ای وداعی که بازداشت تیره‌اش تصویری ادبی است، نه دوره‌ای دوم و تاریخی از زندان؛ مدافعان اصالت آن به جزئیات شخصی فراوانش اشاره می‌کنند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter 12 (Second Epistle to Timothy), No. I ↗
• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — 1 Clement 5 ↗
• Anonymous, Muratorian Fragment (S. D. F. Salmond, 1886) — Muratorian Fragment 2 (ANF numbering) ↗

نامه: پولس از تیموتائوس می‌خواهد ردا، کتاب‌ها و پوست‌نوشته‌هایی را که در تروآس نزد کارپوس گذاشته بود بیاورد، و خبر می‌دهد که اراستوس در قرنتس ماند و تروفیموس بیمار در میلیتوس بر جای ماند.

اعمال رسولان: اراستوس به مقدونیه فرستاده می‌شود؛ تروفیموس در تروآس چشم‌به‌راه گروه پولس است و بعدها با او در اورشلیم دیده می‌شود؛ پولس پس از بازداشت به روم می‌رسد، بی‌آنکه دوباره به تروآس، میلیتوس یا قرنتس برود.

پیلی، به پیروی از کاپلوس، یادآوری کرد که تیموتائوس همراه پولس یونان را ترک کرد (اعمال رسولان ۲۰:۴)، پس نیازی به خبرِ ماندن اراستوس در قرنتس نداشت، و اینکه تروفیموس تا اورشلیم رفت (اعمال رسولان ۲۱:۲۹). سپس اعمال رسولان پولس را در بازداشت نگه می‌دارد. بنابراین پیلی این یادداشت‌ها را به پس از آزادی از بازداشت در روم نسبت داد. یوسبیوس آن آزادی را به‌عنوان سنت گزارش می‌کند، اما بخشی از استدلالش بر خودِ دوم تیموتائوس تکیه دارد، پس شاهدی مستقل نیست. مورد تروفیموس استوارتر است؛ نکتهٔ اراستوس یک استنباط است. تنها ردا می‌تواند به زمان اعمال رسولان ۲۰ بازگردد.

خوانش‌های دیگر

• یادداشت‌های اصیل در نامه‌ای متأخر. پی. ان. هریسون استدلال کرد که این آیه‌ها یادداشتی اصیل‌اند که پولس پس از دیدار تروآس در دوم قرنتیان ۲:۱۲–۱۳ از مقدونیه نوشت، و بعدها در نامه‌ای گنجانده شد که یکی از پیروانش نوشت.
• جزئیات ادبی. پژوهشگرانی که دوم تیموتائوس را نوشته‌ای با نام مستعار می‌دانند، مانند لوئیس دانلسون، نام‌ها و مأموریت‌های آن را بخشی از تصویری ساختگی از پولس می‌شمارند که به نامه زمینه‌ای شخصی می‌دهد، نه گزارشی از سفرهای واقعی.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. I, on Erastus ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. XII (Second Epistle to Timothy), No. I, conclusion ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 2.22.2 ↗

نامه: پولس به جای رفتن به اورشلیم، به عربستان کناره گرفت، سپس به دمشق بازگشت؛ پس از سه سال به اورشلیم رفت. او در جای دیگر کوه سینا را در عربستان قرار می‌دهد.

اعمال رسولان: سولس چند روزی را با شاگردان دمشق می‌گذراند، موعظه می‌کند و پس از روزهای بسیار از توطئه‌ای می‌گریزد و به اورشلیم می‌رود. هیچ اقامتی در عربستان ذکر نمی‌شود.

این فاصله می‌تواند در بازهٔ نامعین اقامت در دمشق در اعمال رسولان بگنجد. لایت‌فوت اقامتی کوتاه در عربستان را در آغاز، پیش از موعظهٔ فعال پولس، قرار داد، هرچند اعمال رسولان ۹:۲۰ او را بی‌درنگ در حال موعظه نشان می‌دهد؛ پیلی استدلال کرد که زمان‌بندی مبهم اعمال رسولان می‌تواند سه سال را در بر گیرد. پیلی این حذف را دلیلی گرفت بر اینکه نویسندگان از یکدیگر رونویسی نکرده‌اند. اینکه پولس در عربستان چه کرد مورد بحث است: مأموریت در پادشاهی نبطیه، که شاید حارث پادشاه را برانگیخت، یا کناره‌گیری به سوی سینا همچون ایلیا.

خوانش‌های دیگر

• حذف آگاهانه. شاید لوقا از عربستان آگاه بوده است، از راه سنت یا حتی از غلاطیان، و آن را کنار گذاشت تا پولس را زود به اورشلیم برساند؛ خاموشی به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند که دو نویسنده مستقل بودند.
• لوقا نمی‌دانست. شاید لوقا به‌سادگی از اقامتی کوتاه در عربستان آگاه نبوده است، چنان‌که لایت‌فوت داوری کرد، پس این خاموشی بازتاب محدودیت اطلاعات اوست، نه یک انتخاب.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Ch. 5 (Galatians), No. II; 1850 Religious Tract Society edition ↗

نامه: پولس به صیغهٔ سوم‌شخص از ربوده شدن به آسمان سوم و به فردوس در چهارده سال پیش‌تر سخن می‌گوید؛ چنین آشکارسازی‌هایی برای او خاری در جسم آورد که فروتنش کرد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان رؤیاهایی را ثبت می‌کند: خداوند در راه دمشق، مردی از مقدونیه، اطمینان‌بخشی‌های شبانه در قرنتس و اورشلیم، خلسه‌ای در معبد و فرشته‌ای در توفان، اما هیچ صعودی را نه.

اعمال رسولان و نامه هم‌داستان‌اند که پولس تجربه‌های رؤیایی داشت، اما اعمال رسولان این صعود را روایت نمی‌کند. چهارده سال پیش از دوم قرنتیان، بنا بر گاه‌شماری‌های رایج، حدود ۴۱ تا ۴۳ میلادی است، هنگامی که اعمال رسولان پولس را با جزئیاتی اندک در طرسوس و سپس انطاکیه نشان می‌دهد. خلسهٔ معبد در اعمال رسولان ۲۲:۱۷–۲۱ نزدیک‌ترین همانند در اعمال رسولان است، اما بیشتر گاه‌شماری‌ها آن را در نخستین دیدار از اورشلیم قرار می‌دهند، حدود سه سال پس از ایمان آوردن (غلاطیان ۱:۱۸). اکراه پولس از فخر کردن به این صعود شاید توضیح دهد که چرا کمتر بازگو شد.

خوانش‌های دیگر

• رؤیای معبد. سی. آر. ای. موری-جونز این صعود را با رؤیای معبد در اعمال رسولان ۲۲:۱۷–۲۱ یکی دانست، که آن را مأموریت پولس به سوی غیریهودیان می‌خواند، و استدلال کرد که این یکی‌انگاری را می‌توان در گاه‌شماری زندگی پولس جای داد.

نامه: دسته‌ای در قرنتس خود را از آنِ پطرس می‌دانست؛ پولس تلویحاً می‌گوید که او با همسری ایماندار سفر می‌کرد. رومیان به حدود دو دوجین نفر در روم سلام می‌رساند، اما نه به پطرس. غلاطیان او را در انطاکیه قرار می‌دهد.

اعمال رسولان: پطرس پس از گریز از زندان به جایی می‌رود که نامش برده نمی‌شود، دوباره پدیدار می‌شود و در شورا سخن می‌گوید و سپس از داستان ناپدید می‌شود. اعمال رسولان هرگز او را به یونان یا روم نمی‌برد.

متن‌ها با هم تعارض ندارند؛ فقط متوقف می‌شوند. وجود گروه هوادار پطرس لزوماً به این معنا نیست که پطرس از قرنتس دیدار کرده باشد، زیرا گروهی دیگر خود را از آنِ مسیح می‌دانست، هرچند گروه اپلس در پی دیداری واقعی پدید آمد (اعمال رسولان ۱۸:۲۷–۱۹:۱). پولس می‌گوید که خود کلیسا را کاشت و پی آن را نهاد (اول قرنتیان ۳:۶–۱۰)، و این با ادعای متأخر که پطرس در بنیان‌گذاری آن شریک بود به‌دشواری جور درمی‌آید. سلام‌های رومیان شاهدی بر ضد حضور پطرس در روم هنگام نگارش نامهٔ پولس است، نه بر ضد اقامتی متأخر. سیاست پولس در خدمت نکردن در جایی که دیگران کلیسا بنیان نهاده بودند (رومیان ۱۵:۲۰) نیز هیچ‌یک از دو طرف را ثابت نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• گواهان اولیه بر حضور پطرس در روم. نامهٔ اول کلمنت ۵، که حدود سال ۹۶ میلادی از روم نوشته شد، شهادت پطرس را به یاد می‌آورد بی‌آنکه مکانش را نام ببرد؛ ایگناتیوس تلویحاً می‌گوید پطرس و پولس رومیان را تعلیم داده بودند؛ دیونیسیوس قرنتسی، حدود سال ۱۷۰ میلادی، می‌گوید هر دو در قرنتس و در ایتالیا تعلیم دادند.
• پطرس هرگز به روم نرسید. اتو تسویرلاین (۲۰۰۹) استدلال می‌کند که پطرس هرگز به روم نیامد و این سنت در ادبیات سدهٔ دوم شکل گرفت؛ بر پایهٔ این دیدگاه، سکوت اعمال رسولان و رومیان کهن‌ترین شاهد است. بیشتر تاریخ‌دانان هنوز می‌پذیرند که او در آنجا درگذشت.

منابع

• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — 1 Clement 5 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Romans (A. Roberts and J. Donaldson, 1885) — To the Romans 4 ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 2.25.8 (quoting Dionysius of Corinth) ↗

نامه: وقتی پطرس به انطاکیه آمد و از ایمانداران غیریهودی کناره گرفت، پولس آشکارا با او رویارو شد، زیرا غیریهودیان را وادار می‌کرد همچون یهودیان زندگی کنند.

اعمال رسولان: اعمال رسولان اقامتی طولانی در انطاکیه پیش از شورا و اقامتی دیگر پس از آن ثبت می‌کند که با جدایی تند پولس و برنابا بر سر یوحنای معروف به مرقس پایان می‌یابد، اما هرگز پطرس را به آنجا نمی‌آورد.

این سکوت است، نه تناقض. اعمال رسولان ۱۲:۱۷ پطرس را به جایی بی‌نام می‌فرستد، پس دیداری از انطاکیه با اقامت طولانی اعمال رسولان ۱۴:۲۸ یا اقامت اعمال رسولان ۱۵:۳۵ سازگار است. اعمال رسولان گزارش می‌دهد که مردانی از یهودیه انطاکیه را آشفته کردند، و نامهٔ اورشلیم می‌گوید هرگز به آنان مأموریتی نداده بود (اعمال رسولان ۱۵:۱–۲؛ اعمال رسولان ۱۵:۲۴)؛ برخی که این رویداد را پیش از شورا تاریخ‌گذاری می‌کنند، آنان را با کسانی که از سوی یعقوب آمدند (غلاطیان ۲:۱۲) مرتبط می‌دانند. اعمال رسولان از گزارش تعارض پرهیز ندارد: نزاع تند پولس با برنابا را گزارش می‌کند (اعمال رسولان ۱۵:۳۹).

خوانش‌های دیگر

• حذفی آشتی‌جویانه. اف. سی. باور و مکتب توبینگن معتقد بودند لوقا برخوردی آموزه‌ای میان پطرس و پولس را سرکوب کرد تا رسولان را متحد نشان دهد؛ بر پایهٔ این دیدگاه، نزاع پولس و برنابا، چون شخصی بود، چنین تهدیدی در پی نداشت.
• پولس در انطاکیه شکست خورد. جیمز دی. جی. دان (۱۹۸۳) استدلال کرد که پولس احتمالاً نتوانست کلیسای انطاکیه را با خود همراه کند، و این استقلال بعدی او از انطاکیه را توضیح می‌دهد؛ شاید لوقا ترجیح داده باشد این داستان را نگوید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), no. 10 ↗

نامه: تیتوس ختنه‌ناشده همراه پولس و برنابا به اورشلیم می‌رود، روابط پولس با قرنتس از جمله اعانه را بر عهده می‌گیرد، و در نامه‌های شبانی در کریت گذاشته می‌شود و به دالماسیه می‌رود.

اعمال رسولان: اعمال رسولان هرگز از تیتوس یاد نمی‌کند. برنابا و سولس کمک‌های قحطی را می‌برند، دیگرانی بی‌نام همراه پولس و برنابا به اورشلیم می‌روند، و فهرست همراهان بعدی پولس نام او را ندارد.

اعمال رسولان گزینشی است: هرگز از نامه‌نویسی پولس یاد نمی‌کند و از بحران قرنتس و بیشتر ماجرای اعانه، یعنی همان رویدادهایی که تیتوس در آنها برجسته است، می‌گذرد. پیلی نکتهٔ مربوط به شواهد را بیرون کشید: نویسنده‌ای که از روی دوم قرنتیان یا تیتوس کار می‌کرد به‌سختی او را از قلم می‌انداخت، پس اعمال رسولان و این نامه‌ها مستقل به نظر می‌رسند. لایت‌فوت تیتوس را در میان دیگرانِ بی‌نامِ اعمال رسولان ۱۵:۲ قرار داد. برخی دست‌نوشته‌ها یوستوس در اعمال رسولان ۱۸:۷ را تیتیوس یوستوس یا «تیتوس یوستوس» می‌نامند، اما اندک‌اند کسانی که او را با همکار پولس یکی می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• حذف عمدی. اف. سی. باور استدلال کرد که اعمال رسولان، در هموار کردن تعارض با مسیحیان یهودی، از نام بردن تیتوس پرهیز کرد، زیرا ماجرای او مناقشهٔ ختنه را به یاد می‌آورد. بر پایهٔ این دیدگاه، این سکوت عمدی است، نه صرفاً گزینشی.
• خودداری خانوادگی. الکساندر سوتر پیشنهاد کرد که تیتوس برادر لوقا بود: اگر لوقا اعمال رسولان را نوشته باشد، شاید برادرش را بی‌نام گذاشته باشد، همان‌گونه که خود را بی‌نام می‌گذارد. هیچ چیز در متن‌ها این خویشاوندی را تأیید نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4, no. 2 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 13, no. 1 ↗

نامه: پولس می‌گوید رهبران اورشلیم چیزی به پیام او نیفزودند و هشدار می‌دهد که جستن عادل‌شمردگی از راه شریعت، از طریق ختنه، به معنای افتادن از فیض است. او هرگز به فرمانی استناد نمی‌کند.

اعمال رسولان: نامهٔ اورشلیم به ایمانداران غیریهودی در انطاکیه، سوریه و قیلیقیه ختنه را الزامی نکرد. همراهان پولس در سفر از میان دربه و لستره تصمیم‌های آن را به شهرها رساندند.

پیلی این سکوت را چشمگیر یافت و دلایلی آورد: پولس بر پایهٔ مأموریت خود استدلال می‌کرد، نه اقتدار اورشلیم، و فرمان تنها از تحمیل شریعت بر نوایمانان غیریهودی خودداری کرد، در حالی که غلاطیان هرگونه اثر نجات‌بخش را، حتی برای یهودیان، از شریعت نفی می‌کند. پیلی همچنین تردید داشت که اهالی غلاطیه فرمان را در دست داشتند، زیرا اعمال رسولان نخستین بار در اعمال رسولان ۱۶:۶، پس از رساندن فرمان در اعمال رسولان ۱۶:۴، پولس را به غلاطیه می‌آورد. بنا بر فرضیهٔ جنوب غلاطیه، اعمال رسولان ۱۶:۴ خوانندگان را نیز در بر می‌گیرد، پس، مگر آنکه نامه پیش‌تر نوشته شده باشد، این سکوت شدیدتر است.

خوانش‌های دیگر

• فرمان بعدها، بی‌حضور پولس، صادر شد. اگر غلاطیان ۲:۱–۱۰ نشست اعمال رسولان ۱۵ را وصف کند، گزارش پولس که رهبران چیزی نیفزودند و تنها یاد فقیران را خواستند با فرمانی چهارماده‌ای به‌دشواری جور درمی‌آید؛ بسیاری از منتقدان نتیجه می‌گیرند که فرمان بعدها، بی‌حضور پولس، صادر شد (مقایسه کنید با اعمال رسولان ۲۱:۲۵).
• نوشته‌شده پیش از فرمان. پژوهشگران قائل به فرضیهٔ جنوب غلاطیه، مانند بروس و لانگنکر، نامه را پیش از نشست اعمال رسولان ۱۵ تاریخ‌گذاری می‌کنند و غلاطیان ۲ را با دیدار قحطی یکی می‌دانند، پس نامه نمی‌توانست به فرمانی استناد کند که هنوز وجود نداشت.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10 (1849 New York reprint) ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10 (1849 New York reprint) ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 5 (Galatians), No. 10, footnote (1849 New York reprint) ↗

نامه: پولس نخستین بار به سبب ضعفی جسمانی که آنان را آزمود به ایشان موعظه کرد؛ آنان او را همچون فرشتهٔ خدا پذیرفتند و حاضر بودند چشمان خود را به او بدهند.

اعمال رسولان: اعمال رسولان جدا شدن یوحنای معروف به مرقس را در پرجه، ستایش پولس به‌عنوان هرمس از سوی اهالی لستره و سنگسار شدن او را در همان‌جا روایت می‌کند، اما در هیچ‌یک از دیدارهای غلاطیه بیماری‌ای ثبت نمی‌کند.

این خاموشی است، نه تعارض: اعمال رسولان بسیاری از سختی‌هایی را که نامه‌ها گزارش می‌کنند از قلم می‌اندازد (مقایسه کنید با دوم قرنتیان ۱۱:۲۳–۲۷)، و غلاطیان نام بیماری را نمی‌برد. قیدی که پولس به یونانی به کار می‌برد، to proteron، می‌تواند به معنای نخستینِ دو بار باشد یا صرفاً «پیش‌تر». اگر بر دو دیدار دلالت کند، اعمال رسولان بنا بر هر دو نظریه دو دیدار گزارش می‌کند، هرچند بنا بر دیدگاه غلاطیه شمالی هر دو گذرهایی کوتاه از آن منطقه‌اند.

خوانش‌های دیگر

• مالاریا در پامفیلیا. رمزی پیشنهاد کرد که پولس در پامفیلیا، شاید به مالاریا، بیمار شد و به همین سبب پرجه را به مقصد انطاکیهٔ پیسیدیه ترک کرد؛ این امر تغییر برنامه‌ای را نیز توضیح می‌داد که یوحنای معروف به مرقس از همراهی با آن سر باز زد. اعمال رسولان برای رفتن مرقس دلیلی نمی‌آورد.
• پژواکی از لستره. برخی پذیرش پولس از سوی اهالی غلاطیه را به‌عنوان پیام‌آور خدا با ستایش او به‌عنوان هرمس، پیام‌آور خدایان، از سوی اهالی لستره مقایسه می‌کنند؛ اما آنان جمعیتی ایمان‌نیاورده بودند که به‌زودی قانع شدند او را سنگسار کنند، پس این پژواک سست است.

نامه: نامه‌ها تنها سه فرستندهٔ خود را نام می‌برند. اول تسالونیکیان می‌خواهد که به همهٔ برادران سلام برسانند و نامه برای همه خوانده شود؛ دوم تسالونیکیان با سلامی به دست‌خط خود پولس پایان می‌یابد.

اعمال رسولان: یاسون میزبان مبشران است و پس از شورشی ضمانت می‌دهد؛ آریستارخوس و سکندس، هر دو از اهالی تسالونیکی، بعدها با پولس سفر می‌کنند، و آریستارخوس با او به‌سوی روم دریانوردی می‌کند.

این یک شکاف است، نه تناقض. شیوهٔ پولس یکسان نیست: غلاطیان هیچ ایماندار محلی را نام نمی‌برد، در حالی که فیلیپیان و اول قرنتیان چند نفر را نام می‌برند. نامه‌ها به اهالی تسالونیکی مخالفت محلی را تأیید می‌کنند، اما نه اینکه چه کسی آن را تحمل کرد. آریستارخوس در کولسیان و فیلیمون آمده است، اما تنها اعمال رسولان او را اهل تسالونیکی می‌داند؛ یاسون که در رومیان سلام می‌فرستد ممکن است همان میزبانِ اعمال رسولان باشد یا نباشد.

خوانش‌های دیگر

• نام‌هایی از یک فهرست. بسیاری اعمال رسولان ۲۰:۴ را فهرستی از نمایندگان برای اعانه می‌خوانند؛ لوقا شاید نام‌های اهالی تسالونیکی را از چنین فهرست یا سنتی گرفته باشد که نامه‌ها نه تأییدش می‌کنند و نه ردش.
• یاسون در رومیان ۱۶. اگر یاسون در رومیان ۱۶:۲۱، که از میان همراهان پولس، احتمالاً در قرنتس، به روم سلام می‌فرستد، همان میزبان تسالونیکی باشد، نامه‌های پولس به‌طور غیرمستقیم با روایت اعمال رسولان تماس می‌یابند؛ این نام رایج بود، پس این یکی‌دانستن نامطمئن می‌ماند.

نامه: گایوس از معدود اهالی قرنتس است که پولس خود تعمیدشان داد؛ رومیان، که احتمالاً از قرنتس فرستاده شده، سلام گایوس را می‌رساند که معمولاً میزبان پولس و تمام کلیسا دانسته می‌شود.

اعمال رسولان: پولس کنیسه را ترک می‌کند و به خانهٔ همسایهٔ آن، خانهٔ یوستوس، می‌رود که خدا را می‌پرستید؛ گایوس فقط در نقش مردی اهل مقدونیه که در افسس گرفتار شد و در نقش گایوس اهل دربه ظاهر می‌شود.

اعمال رسولان تنها از چند تن از اهالی قرنتس نام می‌برد، پس سکوتش دربارهٔ گایوس عجیب نیست. بنا بر پیشنهاد گودسپید، یوستوس، که پولس از خانه‌اش استفاده کرد، همان گایوس است که معمولاً میزبان کلیسا دانسته می‌شود؛ اعمال رسولان همچنین یوستوس را در کنار کریسپوس نام می‌برد، که نکته‌ای جزئی به سود این پیشنهاد است، هرچند هرگز نمی‌گوید یوستوس ایمان آورد. ترجمهٔ WEB فقط «یوستوس» دارد؛ ویراست‌های انتقادی «تیتیوس یوستوس» می‌خوانند. گایوس نام کوچکی بسیار رایج بود، پس این یکی‌انگاری ممکن است، نه ثابت‌شده.

خوانش‌های دیگر

• گایوس اهل دربه. پیلی گایوس در رومیان را با گایوس اهل دربه یکی دانست که همراه پولس یونان را ترک کرد (اعمال رسولان ۲۰:۴). مردی اهل لیکائونیه می‌توانست در قرنتس زندگی کرده باشد، هرچند خوانش رایج که گایوس را میزبانی ساکن آنجا می‌داند این را کمتر محتمل می‌کند.
• مهمان، نه میزبان. جان کلوپنبورگ استدلال می‌کند که رومیان ۱۶:۲۳ گایوس را مهمان می‌خواند، نه میزبان: مسافری رومی و نه حامی ثروتمندی از قرنتس. این هم خوانش میزبانی را سست می‌کند و هم هر پیوندی با خانهٔ یوستوس را.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter II (Epistle to the Romans), No. II; 1849 New York edition, p. 22 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — Chapter III (First Epistle to the Corinthians), No. VIII; 1849 New York edition, p. 57 ↗

نامه: سیلاس همراه پولس و تیموتائوس در قرنتس موعظه کرد؛ نامه‌های بعدی از سوستانیس، تیموتائوس، اپلس و دیگران نام می‌برند، و رومیان، که احتمالاً از قرنتس فرستاده شده، همراهان پولس در آنجا را برمی‌شمارد، اما هرگز سیلاس را نه.

اعمال رسولان: سیلاس همکار برگزیدهٔ پولس است، با او در فیلیپی به زندان می‌افتد، در بیریه می‌ماند و در قرنتس دوباره به او می‌پیوندد؛ پس از آن، فهرست همراهان در اعمال رسولان از تیموتائوس، اراستوس و دیگران نام می‌برد، اما هرگز از سیلاس نه.

این دو سکوت بر هم منطبق‌اند: اعمال رسولان پس از قرنتس دیگر از سیلاس یاد نمی‌کند، و نامه‌های بعدی هرگز او را همراه پولس برنمی‌شمارند، هرچند او هم‌فرستندهٔ هر دو نامه به اهالی تسالونیکی نامیده شده است. هیچ‌یک از دو متن این تغییر را توضیح نمی‌دهد، و سکوت به‌تنهایی چیز زیادی را ثابت نمی‌کند. با این همه، هر دو منبع سیلاس را به مأموریت مقدونیه و قرنتس پیوند می‌دهند، و هیچ‌یک او را در سال‌های افسس ثبت نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• رفتن به کاری دیگر. شاید سیلاس کار دیگری در پیش گرفته باشد. اگر او همان سیلاس باشد که اول پطرس به دست او نوشته یا رسانده شد (اول پطرس ۵:۱۲)، بعدها با پطرس کار کرده است، هرچند این یکی‌انگاری مورد بحث است.
• استدلال از سکوت. غیبت از سلام‌ها لزوماً به معنای غیبت از مأموریت نیست: پولس کسانی را نام می‌برد که به هر نامه مربوط‌اند، و لوقا حرکت‌های خود پولس را دنبال می‌کند، پس شاید سیلاس در همان نزدیکی کار کرده باشد بی‌آنکه ثبت شود.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter IV (Second Epistle to the Corinthians), No. VII; 1849 New York edition, p. 81 ↗

نامه: کسان خلویی از نزاع‌ها خبر می‌دهند؛ پولس دیداری دردناک انجام می‌دهد و نامه‌ای اشک‌آلود می‌نویسد؛ اکثریت خطاکاری را تنبیه می‌کنند؛ تیتوس از توبه خبر می‌دهد؛ تازه‌واردان پیامی دیگر موعظه می‌کنند و خود را رسولان جا می‌زنند.

اعمال رسولان: اپلس، با سفارش برادران افسس، به ایمانداران اخائیه یاری می‌رساند. بعدها پولس قصد می‌کند از مقدونیه و اخائیه بگذرد، تیموتائوس و اراستوس را پیشاپیش می‌فرستد، سپس سه ماه در یونان می‌گذراند.

تناقضی در کار نیست: اعمال رسولان این بحران را نمی‌آورد و ماه‌های پولس در یونان را در دو آیه می‌گذراند (اعمال رسولان ۲۰:۲–۳). پیلی چنین حذف‌هایی را گواه آن گرفت که هیچ‌یک از دو متن از دیگری رونویسی نکرده است. اعمال رسولان از دو اقامت در یونان خبر می‌دهد؛ بیشتر پژوهشگران از دوم قرنتیان ۲:۱ و ۱۳:۱–۲ دیداری دردناک و ثبت‌نشده را استنباط می‌کنند، که پیلی آن را سومین بار آماده شدن برای آمدن خواند. پیلی، به پیروی از لاک، نامهٔ اشک‌آلود را اول قرنتیان و خطاکار آن را مرد اول قرنتیان ۵:۱–۵ دانست؛ هاوسرات دوم قرنتیان ۱۰–۱۳ را پیشنهاد کرد؛ بسیاری آن را از دست‌رفته می‌دانند.

خوانش‌های دیگر

• لوقا می‌دانست و از آن گذشت. ریچارد پروو معتقد است که لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت؛ بنا بر این دیدگاه، او عمداً نزاع‌هایی را کنار گذاشت که تصویر او از مأموریتی یکپارچه و رو به پیشرفت را خدشه‌دار می‌کرد.
• تمرکز یا بی‌اطلاعی لوقا. دیگران گمان می‌کنند لوقا نامه‌ها را نمی‌شناخت، یا به مأموریت عمومی و محاکمه‌ها بسنده کرد و اختلاف‌های درونی کلیسا را کنار گذاشت، همان‌گونه که نامه‌نویسی پولس را نیز به‌طور کلی کنار می‌گذارد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), No. II; 1849 New York printing, p. 69 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), No. IV; 1849 New York printing, p. 77 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (Second Epistle to the Corinthians), No. XI; 1849 New York printing, p. 91 ↗

نامه: پولس به نامه‌ای پیشین و نامه‌ای از قرنتس اشاره می‌کند؛ منتقدان نامه‌هایش را پرقوت می‌یابند؛ کلیساها نامه‌ها را با هم مبادله می‌کنند؛ او دربارهٔ نامه‌ای که به‌ظاهر از اوست هشدار می‌دهد و با دست خود امضا می‌کند.

اعمال رسولان: اعمال رسولان نامهٔ شورا را، که پولس در رساندنش کمک می‌کند، و نامهٔ لیسیاس را نقل می‌کند؛ پولس نامه‌های کاهن اعظم را با خود می‌برد؛ ایمانداران افسس برای اپلس نامه می‌نویسند؛ هیچ نامه‌ای دربارهٔ پولس به دست یهودیان روم نرسیده بود.

اعمال رسولان نامه‌ها را ابزار اقتدار و سفارش می‌داند، اما هرگز پولس را به نوشتن نامه‌ای پیوند نمی‌دهد. پیلی هراس دوم تسالونیکیان ۲:۲ را یا ناشی از بدفهمیده شدن سخنان پولس می‌دانست، یا ناشی از ادعای دروغین کسی به اقتدار او، چنان‌که مردانی از یهودیه در اعمال رسولان ۱۵:۱ و اعمال رسولان ۱۵:۲۴ کردند. نویسندگی دوم تسالونیکیان خود مورد بحث است. این سکوت روشن است؛ اینکه نشانهٔ بی‌اطلاعی لوقا از نامه‌هاست یا خودداری عمدی، مورد بحث است.

خوانش‌های دیگر

• لوقا نامه‌ها را می‌شناخت. جان ناکس و ریچارد پروو معتقد بودند که لوقا نامه‌های پولس را می‌شناخت؛ ناکس گمان می‌کرد او عمداً از آنها گذشت، و پروو که بی‌آنکه نامشان را ببرد از آنها بهره گرفت. در هر دو حال، این سکوت یک انتخاب است.
• لوقا آنها را نمی‌شناخت. ادگار گودسپید معتقد بود لوقا هیچ آشنایی با نامه‌های پولس نداشت، که تنها بعدها گردآوری شدند؛ بنا بر این دیدگاه، سکوت بازتاب منابع لوقا است، و شاید اعمال رسولان حتی علاقه‌ای را دوباره زنده کرد که به گردآوری آنها انجامید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 10 (Second Epistle to the Thessalonians), No. III, footnote; 1849 New York printing, p. 196 ↗

نامه: پولس از افسس می‌گوید هر روز با مرگ روبه‌روست و از جنگیدن با درندگان در آنجا سخن می‌گوید؛ بعدها مصیبتی در آسیا را به یاد می‌آورد که چنان کوبنده بود که انتظار مرگ داشت تا اینکه خدا او را رهانید.

اعمال رسولان: دیمیتریوس شورشی به پا می‌کند؛ جمعیت گایوس و آریستارخوس را می‌گیرد، اما شاگردان و برخی از سران استان آسیا که با او دوست بودند پولس را از رفتن به تماشاخانه بازمی‌دارند. او پس از پایان شورش راهی مقدونیه می‌شود.

پیلی مصیبت آسیا را به همان شورش نسبت داد و تنها پذیرفت که اعمال رسولان خطری را که پولس را تهدید می‌کرد آشکارا بیان نمی‌کند. اول قرنتیان، که هنگامی نوشته شد که پولس قصد داشت تا پنطیکاست بماند، احتمالاً پیش از شورش است، پس درندگان آن احتمالاً مخالفتی پیش‌تر است که بنا بر بیشتر خوانش‌ها مجازی است؛ فریر-گریگز در آنها سرسپردگان آرتمیس را می‌بیند، همان گروهی که اعمال رسولان در حال شورش نشان می‌دهد. خود اعمال رسولان از توطئه‌های یهودیان در آسیا یاد می‌کند (اعمال رسولان ۲۰:۱۹)، و رومیان ۱۶:۳–۴ و دوم قرنتیان ۱۱:۲۳ به خطرهای دیگری اشاره می‌کنند که اعمال رسولان روایت نمی‌کند.

خوانش‌های دیگر

• در نهایت همان شورش. همسو با پیلی: آن مصیبت همان شورش است. شهر در آشوب بود، همراهان پولس گرفتار شدند و او ناچار شد آنجا را ترک کند؛ نامه احساس را می‌دهد و اعمال رسولان رخدادهای بیرونی را.
• بحرانی ثبت‌نشده. دانکن و دیگران زندانی شدن پولس در افسس را فرض می‌کنند که در اعمال رسولان ثبت نشده است؛ دیگران بیماری سختی را پیشنهاد می‌کنند. بنا بر هر دو دیدگاه، اعمال رسولان سخت‌ترین خطر پولس در افسس را نمی‌آورد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 4 (2 Corinthians), no. 3 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 3 (1 Corinthians), no. 2 ↗

نامه: پولس می‌گوید آماده است برای بار سوم بیاید، مصمم است دیگر با اندوه نیاید، و به آنان هشدار می‌دهد همان‌گونه که بار دوم حاضر بود، عبارتی که محل اختلاف است.

اعمال رسولان: اعمال رسولان اقامتی بنیان‌گذار به مدت بیش از هجده ماه را در قرنتس روایت می‌کند، سپس بیش از دو سال در افسس را به‌اختصار خلاصه می‌کند؛ سه ماهِ آن در یونان معمولاً پس از این نامه تاریخ‌گذاری می‌شود.

اگر دیدار دوم رخ داده باشد، بهتر از همه با گذری سریع از افسس جور درمی‌آید، در سال‌هایی که اعمال رسولان در چند آیه فشرده می‌کند (اعمال رسولان ۱۹:۸–۱۰؛ اعمال رسولان ۲۰:۳۱)، و دوم قرنتیان ۲:۱، که بحث پیلی آن را کنار می‌گذارد، با دیداری که بد پیش رفت سازگار است. ادعای پیلی که اعمال رسولان همهٔ زمان پولس را پوشش می‌دهد در کامل بودن آن اغراق می‌کند. اعمال رسولان این دیدار را نه ثبت می‌کند و نه نفی؛ این استنتاجی از نامه است، و اقلیتی آن را پیش از اول قرنتیان تاریخ‌گذاری می‌کنند، نه میان دو نامه.

خوانش‌های دیگر

• آمادگی، نه دیدار (پیلی). پیلی، به پیروی از گروتیوس، «بار سوم» را سومین نوبتی خواند که پولس آمادهٔ آمدن بود، با شمردن نقشه‌ای لغوشده (دوم قرنتیان ۱:۱۵–۱۶)، و دوم قرنتیان ۱۳:۲ را پیش‌بینی حضوری دوم دانست. بیشتر مفسران امروزی این خوانش را تکلف‌آمیز می‌دانند.
• نامه‌ای مرکب. بسیاری از پژوهشگران، از جمله فرنیش و ترال، دوم قرنتیان ۱۰–۱۳ را نامه‌ای جداگانه و متأخرتر می‌دانند. در این حالت دوم قرنتیان ۱:۱۵–۱۶ نمی‌تواند معنای دوم قرنتیان ۱۳:۱–۲ را تعیین کند، چنان‌که استدلال پیلی فرض می‌کند، هرچند استنتاج دیدار دوم به قوت خود باقی است.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. XI; New York 1849 edition, p. 90 ↗
• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul Evinced — ch. IV (Second Epistle to the Corinthians), No. XI; New York 1849 edition, p. 91 ↗

نامه: پولس، در نوشته‌ای پیش از بازداشتش در اورشلیم، زندان‌ها را در شمار سختی‌هایش می‌آورد، ادعا می‌کند بیش از رقیبانش به زندان افتاده است، و به آندرونیکوس و یونیا به‌عنوان هم‌زندانیانش سلام می‌رساند.

اعمال رسولان: پیش از آن بازداشت، اعمال رسولان یک زندانی شدن را روایت می‌کند، همراه با سیلاس، برای یک شب در فیلیپی؛ بازداشت طولانی در اورشلیم، قیصریه و روم پس از نگارش این نامه‌ها رخ می‌دهد.

اعمال رسولان هرگز ادعا نمی‌کند همهٔ سختی‌ها را برمی‌شمارد، پس شمار بیشتر در نامه‌ها با هیچ‌یک از گفته‌هایش تناقض ندارد. هر دو نامه بی‌اختلاف و قدیمی‌تر از اعمال رسولان هستند، پس این شکاف نشان می‌دهد اعمال رسولان تا چه اندازه گزینشی است. سنت بعدی پیش‌تر می‌رود: رسالهٔ اول کلمنت ۵، که در روم نوشته شد و معمولاً نزدیک به پایان قرن نخست تاریخ‌گذاری می‌شود، هفت بار زندانی شدن را به پولس نسبت می‌دهد، بیش از آنچه اعمال رسولان برای سراسر زندگی او نشان می‌دهد، هرچند این عدد شاید گرد شده یا نمادین باشد.

خوانش‌های دیگر

• زندانی شدن در افسس. دانکن و دیگران زندانی شدنی در افسس را از رنج مرگبار در استان آسیا (دوم قرنتیان ۱:۸–۱۰) و نبرد با جانوران وحشی (اول قرنتیان ۱۵:۳۲) بازسازی می‌کنند. اعمال رسولان ۱۹ خطر را در آنجا نشان می‌دهد اما بازداشتی را نه، و هیچ گواه مستقیمی بر آن نیست.
• معنایی آزادتر. رومیان ۱۶:۷ شاید به این معنا باشد که آندرونیکوس و یونیا جدا از پولس زندانی شده بودند، نه همراه او، یا اسارت را به معنای مجازی به کار ببرد. «زندان‌ها» به صیغهٔ جمع در دوم قرنتیان به جای خود باقی است، و هیچ خوانشی تعارضی با اعمال رسولان پدید نمی‌آورد.

منابع

• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1891) — 1 Clement 5:5 ↗

نامه: پولس در میان سختی‌هایش سه کشتی‌شکستگی، یک شبانه‌روز در ژرفای دریا و خطرهای دریا را برمی‌شمارد، همه پیش از نگارش این نامه.

اعمال رسولان: اعمال رسولان از گذرهای پیشین با کشتی به قبرس، پامفیلیا، مقدونیه و سوریه و بازگشت از آنها گزارش می‌دهد، بی‌آنکه از حادثه‌ای یاد کند؛ تنها کشتی‌شکستگی آن، در مالت، سال‌ها پس از دوم قرنتیان رخ می‌دهد.

شمارها هرگز با هم برخورد نمی‌کنند: اعمال رسولان هیچ کشتی‌شکستگی‌ای پیش از دوم قرنتیان گزارش نمی‌کند، پس سه کشتی‌شکستگی ثبت‌نشده با چیزی تناقض ندارد، و مالت شمار را دست‌کم به چهار می‌رساند. اعمال رسولان به‌سرعت از دوره‌های طولانی می‌گذرد، مانند سال‌های پولس در طرسوس پیش از آنکه برنابا او را بیاورد، و برای سفرهای ثبت‌نشده با کشتی جا می‌گذارد؛ پیلی پیشنهاد کرد برخی از این کشتی‌شکستگی‌ها در آن زمان رخ داد، که حدسی بیش نیست. خودِ دوم قرنتیان تلویحاً از دیدار دومی از قرنتس خبر می‌دهد که اعمال رسولان ثبت نمی‌کند (دوم قرنتیان ۲:۱؛ دوم قرنتیان ۱۳:۱)، احتمالاً با کشتی از افسس.

خوانش‌های دیگر

• فهرستی قالب‌بندی‌شده. این فهرست درون فخرفروشی‌ای جای دارد که خودِ پولس آن را ابلهانه می‌خواند (دوم قرنتیان ۱۱:۱۶–۲۱) و شاید از نظر بلاغی شکل داده شده باشد، پس نباید بر عددهایش پافشاری کرد. با این همه، هیچ چیز در اعمال رسولان با آنها تناقض ندارد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter IV, No. IX ↗

نامه: پولس از رومیان می‌خواهد دعا کنند که خدمتش برای اورشلیم برای ایمانداران آنجا پذیرفتنی باشد، که نشان می‌دهد مطمئن نبود چنین شود.

اعمال رسولان: از پولس استقبال می‌شود و گزارشش ستوده می‌شود؛ یعقوب و مشایخ کلیسا بدگمانی‌هایی را که در میان ایمانداران غیور برای شریعت هست بازگو می‌کنند و از او می‌خواهند هزینهٔ نذر چهار مرد را بپردازد. هیچ اشاره‌ای به هدیه نیست.

رومیان نگرانی پیش از سفر را نشان می‌دهد؛ اعمال رسولان استقبالی را نشان می‌دهد که بی‌درنگ زیر سایهٔ بدگمانی به پولس در میان ایمانداران یهودی رفت، فضایی که تردید پولس را به‌گونه‌ای محتمل توضیح می‌دهد. پیلی استدلال کرد که شایعهٔ اعمال رسولان ۲۱:۲۱ همان چیزی است که آموزهٔ رومیان دربارهٔ شریعت برمی‌انگیخت. اعمال رسولان هرگز از تحویل هدیه گزارش نمی‌دهد، پس اینکه هدیه پذیرفته شد یا نه نامعلوم است؛ این تناسب بر خوانش یک سکوت تکیه دارد.

خوانش‌های دیگر

• پذیرفته شد اما گزارش نشد. شاید لوقا نیازی روایی به گزارش تحویلی موفق نداشت. استقبال شادمانهٔ اعمال رسولان ۲۱:۱۷ می‌تواند آن را در بر گیرد، و اشارهٔ بعدی پولس به هدایا (اعمال رسولان ۲۴:۱۷) تلویحاً می‌گوید که او آنها را آورده بود.
• رد شد یا جای دیگری خرج شد. دیگران استقبالی سرد یا ردی را استنباط می‌کنند که لوقا ترجیح داد ثبت نکند، یا پیشنهاد می‌کنند که هزینه‌های نذر به‌عنوان مصالحه از این صندوق پرداخت شد. هیچ متنی هیچ‌یک از این دو را نمی‌گوید.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — Chapter II, No. VII ↗

نامه: همهٔ نامه‌ها جز رومیان، اول قرنتیان و دوم قرنتیان و شاید غلاطیان خاموش‌اند، هرچند فیلیپیان از هدایایی به پولس سخن می‌گوید و کولسیان از تیخیکوس و آریستارخوس نام می‌برد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان هرگز اعانه را نام نمی‌برد و تنها در محاکمهٔ پولس از هدایایی برای قوم او یاد می‌کند. تیخیکوس و آریستارخوس همراه او یونان را ترک می‌کنند؛ آریستارخوس در افسس نیز هست و با کشتی به روم می‌رود.

اول تسالونیکیان، که اندکی پس از مأموریت تسالونیکی نوشته شد (اول تسالونیکیان ۳:۶؛ اعمال رسولان ۱۸:۵)، پیش از سال‌های افسس است که پولس در آن هدیه را سازمان داد (اول قرنتیان ۱۶:۱–۸)، پس سکوتش قابل انتظار است. سکوت فیلیپیان با وجود دهش مقدونیه (دوم قرنتیان ۸:۱–۵) با زمینه‌ای متأخرتر در روم سازگار است، چنان‌که شنله استدلال می‌کند. دربارهٔ کولسیان، آریستارخوس هم با زمینهٔ افسس جور درمی‌آید و هم با زمینهٔ روم: اعمال رسولان او را در افسس (اعمال رسولان ۱۹:۲۹) و در سفر به روم (اعمال رسولان ۲۷:۲) قرار می‌دهد. و پولس لزومی نداشت همه‌جا از هدیه یاد کند: رومیان ۱۵:۲۶ غلاطیه را از قلم می‌اندازد (اول قرنتیان ۱۶:۱).

خوانش‌های دیگر

• زندانی شدن در افسس. فیلیپیان شاید از دوران زندانی شدن در افسس پیش از آغاز اعانه باشد، یا شاید پولس صرفاً دلیلی برای طرح آن در آنجا نداشت؛ بنا بر هر یک از این دو دیدگاه، این سکوت چیزی را تاریخ‌گذاری نمی‌کند.
• نامه‌های متأخرتر. اگر کولسیان، افسسیان و نامه‌های شبانی پس از دوران پولس نوشته شده باشند، یا پس از رویدادهایی که اعمال رسولان با آنها پایان می‌یابد، اعانه مدت‌ها پیش به پایان رسیده بود و نبودِ آن هیچ وزنی برای تاریخ‌گذاری ندارد.

نامه: پولس می‌گوید کارش در این نواحی به پایان رسیده است؛ هنگامی که اعانهٔ اورشلیم رسانده شود، در راه اسپانیا از روم دیدار خواهد کرد.

اعمال رسولان: در اعمال رسولان، پولس نخست اورشلیم و سپس روم را در برنامه دارد، و هرگز اسپانیا را؛ او به مشایخ کلیسا در افسس می‌گوید که دیگر او را نخواهند دید، و اعمال رسولان در حالی پایان می‌یابد که او زیر نگهبانی در روم است.

سکوت اعمال رسولان با پایان آن سازگار است، که پیش از صدور حکم در پروندهٔ پولس متوقف می‌شود، و بنابراین هر سفر بعدی بیرون از آن قرار می‌گیرد. پیلی این تفاوت را دلیلی بر رونویسی‌نکردن به کار برد: اگر رومیان از اعمال رسولان برگرفته شده بود، چرا اسپانیا را بیفزاید؛ و اگر اعمال رسولان از رومیان برگرفته شده بود، چرا آن را حذف کند؟ اینکه آیا پولس به اسپانیا رسید یا نه، بر اول کلمنت ۵ تکیه دارد که معمولاً به نزدیکی پایان سدهٔ نخست میلادی تاریخ‌گذاری می‌شود، و بر قطعهٔ موراتوری که تاریخ و منابعش مورد بحث است.

خوانش‌های دیگر

• بدون سفر به اسپانیا. شاید پولس پس از بازداشت در روم درگذشته باشد. عبارت اول کلمنت ممکن است بلاغی باشد، یا روم را آن‌گونه که از شرق دیده می‌شد مراد کند، و ادعای قطعهٔ موراتوری ممکن است از رومیان ۱۵ یا از «اعمال پطرس» آپوکریفایی استنباط شده باشد.
• آزادی و بازگشت به شرق. اگر نامه‌های شبانی از آنِ پولس باشند و به پس از اعمال رسولان تعلق داشته باشند، او آزاد شد و به منطقهٔ دریای اژه بازگشت (اول تیموتائوس ۱:۳؛ دوم تیموتائوس ۴:۲۰)، با وجود اعمال رسولان ۲۰:۲۵؛ دیداری از اسپانیا می‌تواند با این سازگار باشد، اما هیچ نامه‌ای از آن یاد نمی‌کند.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae, or, The Truth of the Scripture History of St. Paul — ch. II (Epistle to the Romans), No. III ↗
• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1891) — 1 Clem. 5 ↗
• Muratorian Fragment (Ante-Nicene Fathers vol. 5) (S. D. F. Salmond, 1886) — §2 (on Acts) ↗

نامه: پولس در جایی نگه داشته می‌شود که پرایتوریوم از بندهای او خبر دارد و خاندان قیصر سلام می‌رساند؛ فرستادگان به فیلیپی می‌روند و بازمی‌گردند؛ او به‌زودی منتظر حکم است و دیدارهایی را برنامه‌ریزی می‌کند.

اعمال رسولان: پولس دو سال در قیصریه در پرایتوریوم هیرودیس بزرگ نگه داشته می‌شود و دوستانش اجازهٔ دیدار دارند، سپس دو سال بازداشت باز در روم. در افسس، اعمال رسولان از شورشی گزارش می‌دهد اما نه از دستگیری.

هر گزینه با برخی جزئیات سازگار است. روم گارد پرایتوری و خاندان قیصر را توضیح می‌دهد اما از فیلیپی و کولسی دور است، و دیدار از کولسی (فیلیمون ۱:۲۲) برنامهٔ رفتن به اسپانیا (رومیان ۱۵:۲۴) را وارونه می‌کرد. قیصریه پرایتوریوم هیرودیس بزرگ را داشت، اما پولس می‌توانست به قیصر دادخواهی کند، که با تردید مرگ و زندگی در فیلیپیان چندان جور نیست. افسس نزدیک هر دو کلیسا بود، و پولس در آسیا از زندگی ناامید شد (دوم قرنتیان ۱:۸–۱۰)، اما هیچ دستگیری‌ای ثبت نشده است. آریستارخوس در افسس بود (اعمال رسولان ۱۹:۲۹)، اما او و راوی «ما»، که بنا بر سنت لوقا است، از قیصریه با کشتی به راه می‌افتند (اعمال رسولان ۲۷:۱–۲).

خوانش‌های دیگر

• مکان‌های متفاوت. لازم نیست نامه‌ها یک زمینهٔ واحد داشته باشند. پیش‌گفتارهای لاتینی کهن که مارکیونی خوانده می‌شوند پیش‌تر آنها را از هم جدا کردند و کولسیان را در افسس اما فیلیپیان و فیلیمون را در روم جای دادند، هرچند کولسیان و فیلیمون تقریباً سلام‌رسانان یکسانی دارند.
• روم. پیلی بازداشت طولانی نامه را در کنار دو سال اعمال رسولان در روم نهاد؛ فی دربارهٔ فیلیپیان استدلال می‌کند که پرایتوریوم و خاندان قیصر به طبیعی‌ترین شکل به روم اشاره دارند، و فاصله فقط ماه‌ها زمان می‌گیرد، نه اینکه باورپذیری را از میان ببرد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7 (Philippians), No. V ↗

نامه: کولسیان و فیلیمون از اپافراس، معلم اهالی کولسی، و نیز از اونیسیموس، فیلیمون، اپفیه، ارخیپوس، نیمفاس، دیماس و عیسی معروف به یوستوس نام می‌برند؛ دوم تیموتائوس می‌گوید دیماس به تسالونیکی رفت.

اعمال رسولان: اعمال رسولان از هیچ‌یک از آنان نام نمی‌برد، و نه از کولسی یا لائودیکیه، و تنها می‌گوید همهٔ آسیا کلام را شنیدند. دو مردی که در آن یوستوس خوانده می‌شوند احتمالاً کسان دیگری‌اند.

اعمال رسولان مأموریت عمومی و محاکمه‌های پولس را دنبال می‌کند؛ حلقه‌ای خانگی در شهری که پولس از آن دیدار نکرده بود بیرون از دامنهٔ آن است. پیلی، با فرض زمینهٔ روم، یادآور شد که کولسیان آریستارخوس را، که اعمال رسولان او را سوار بر کشتی به سوی ایتالیا نشان می‌دهد، کنار مرقس و یوستوس می‌آورد، که اعمال رسولان هرگز از آمدنشان گزارش نمی‌دهد: نویسنده‌ای که از اعمال رسولان رونویسی می‌کرد تنها آریستارخوس را نام می‌برد.

خوانش‌های دیگر

• کولسیان برگرفته از فیلیمون. اگر کولسیان پس از پولس به دست یک شاگرد نوشته شده باشد، نام‌های مشترک آن شاید از فیلیمون وام گرفته شده باشند، پس این دو نامه شاهدان مستقلی نیستند، هرچند هیچ‌یک نشانه‌ای از استفاده از اعمال رسولان ندارد.
• اسقفی به نام اونیسیموس. جان ناکس اسقف افسس در نامه‌های ایگناتیوس را همان اونیسیموسِ فیلیمون دانست و برای او نقشی در گردآوری نامه‌های پولس قائل شد؛ لایت‌فوت این اسقف را هم‌نامی دانست که حدود پنجاه سال بعد می‌زیست.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 8, no. 2 ↗
• Ignatius of Antioch, Epistle to the Ephesians (J. B. Lightfoot, 1891) — To the Ephesians 1.3 ↗

نامه: سه نامهٔ زندان به نام پولس و تیموتائوس آغاز می‌شوند، و فیلیپیان قصد دارد به‌زودی تیموتائوس را بفرستد. دوم تیموتائوس، که آن هم از بازداشت نوشته شده است، از او می‌خواهد زود بیاید.

اعمال رسولان: تیموتائوس که در دربه و لستره به گروه پیوست، در مقدونیه، اخائیه و افسس با پولس کار می‌کند؛ اعمال رسولان آخرین بار نام او را در گروهی می‌آورد که پیشاپیش به تروآس می‌رود، و هرگز در قیصریه یا روم.

اعمال رسولان همراهان را گزینشی نام می‌برد، و آریستارخوس تنها همراهی است که در سفر دریایی نام می‌برد، پس سکوتش نمی‌تواند نشان دهد تیموتائوس بعدها غایب بود. اگر خاستگاه نامه‌ها قیصریه یا روم باشد، تیموتائوس باید دوباره به پولس پیوسته باشد؛ رمزی گمان کرد او اندکی بعد در پی پولس به روم رفت. اگر خاستگاه افسس باشد، قصد فیلیپیان برای فرستادن تیموتائوس یادآور اعمال رسولان ۱۹:۲۲ است، جایی که پولس او را از افسس به مقدونیه می‌فرستد. پیلی دوم تیموتائوس را، که غیبت او را القا می‌کند، در برابر این نامه‌ها نهاد، اما پذیرفت که این نکته به‌تنهایی جور درمی‌آید اگر دوم تیموتائوس پیش‌تر نوشته شده باشد.

خوانش‌های دیگر

• کولسیان مستقل نیست. اگر کولسیان با نام مستعار نوشته شده باشد، آغاز آن شاید از فیلیمون ۱:۱ رونویسی شده باشد، و فیلیپیان و فیلیمون، که به‌طور گسترده از آنِ پولس پذیرفته شده‌اند، شاهدان باقی می‌مانند. دیدگاه دان، که تیموتائوس پیش‌نویس کولسیان را برای پولس نوشت، حضور او را پیش‌فرض می‌گیرد.
• دوم تیموتائوس به‌عنوان نوشته‌ای متأخر. بسیاری از پژوهشگران دوم تیموتائوس را پس از مرگ پولس تاریخ‌گذاری می‌کنند؛ در آن صورت تصویرش از تیموتائوسِ غایب که نزد پولس فراخوانده می‌شود شاید ادبی باشد، نه گزارشی جداگانه.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 12, no. 1 ↗

نامه: اپافرودیتوس، فرستادهٔ اهالی فیلیپی، هدیهٔ آنان را آورد، هنگام خدمت به پولس از بیماری نزدیک بود بمیرد، و بازفرستاده می‌شود تا آنان شاد شوند. پولس این هدیه را قربانی‌ای پسندیده می‌شمارد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان از هیچ فرستاده‌ای از فیلیپی نام نمی‌برد. فلیکس اجازه می‌دهد دوستان پولس در قیصریه به او خدمت کنند و به دیدارش بیایند، و در روم پولس همهٔ کسانی را که به خانهٔ اجاره‌ای‌اش می‌آیند می‌پذیرد.

اعمال رسولان در هر دو دوران بازداشت دیدارکنندگان را مجاز می‌داند بی‌آنکه نامشان را بیاورد، پس فرستاده‌ای بی‌نام شگفت‌آور نیست. پیلی، که فیلیپیان ۱:۷ را اشاره‌ای به هدیه می‌خواند، یادآور شد که این ماجرا تکه‌تکه در بخش‌هایی جدا از هم پدیدار می‌شود، چنان‌که کسی برای خوانندگانی می‌نویسد که از پیش آن را می‌دانند، و اینکه رفت‌وآمد خبرها بازداشتی طولانی را القا می‌کند که با دو سال اعمال رسولان در روم می‌خواند؛ لایت‌فوت گمان کرد که تنها دو سفر پس از رسیدن پولس به روم کافی است. اپافرودیتوس را نباید با اپافراس اشتباه گرفت.

خوانش‌های دیگر

• افسس نزدیک‌تر به فیلیپی. چندین سفر میان فیلیپی و محل بازداشت پولس القا می‌شود؛ هواداران فرضیهٔ زندانی‌شدن در افسس استدلال می‌کنند که این سفرها با افسس، که بسیار نزدیک‌تر به فیلیپی است، بهتر جور درمی‌آیند تا با رومِ دوردست.
• نظریه‌های تقسیم. برخی فیلیپیان را به دو یا سه نامه تقسیم می‌کنند و فیلیپیان ۴:۱۰–۲۰ را یادداشت سپاسی پیشین می‌دانند. این کار استدلال پیلی از بخش‌های پراکنده را سست می‌کند، هرچند طرح کلی مأموریت اپافرودیتوس را نه.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7, no. 1 ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 7, no. 5 ↗

نامه: زنجیرهای پولس بیشتر ایمانداران را دلیر می‌کند؛ برخی از سر حسادت و رقابت موعظه می‌کنند، به امید بدتر کردن وضع او، و دیگران از سر محبت. پولس شادمان است که به هر حال مسیح اعلام می‌شود.

اعمال رسولان: در روم، ایمانداران به پیشواز پولس می‌آیند و او را دلگرم می‌کنند؛ سران یهودیان هیچ گزارشی بر ضد او دریافت نکرده‌اند؛ پولس دو سال بی‌مانع موعظه می‌کند. اعمال رسولان جاهای دیگر اختلاف‌های ایمانداران را روایت می‌کند.

گزارش اعمال رسولان از روم کوتاه است و بر دیدارهای پولس با سران یهودیان تمرکز دارد، پس اصطکاک میان ایمانداران روم به‌آسانی ممکن است ناگفته مانده باشد. نامهٔ اول کلمنت، که حدود یک نسل بعد از روم فرستاده شد، رنج‌های پولس را به حسادت و نزاع نسبت می‌دهد، رذیلت‌هایی نزدیک به آنچه فیلیپیان نام می‌برد، اما هیچ مخالفی را مشخص نمی‌کند. اگر فیلیپیان از افسس یا قیصریه نوشته شده باشد، رقیبان به همان‌جا تعلق دارند؛ اعمال رسولان از هیچ موعظهٔ رقیبی گزارش نمی‌دهد، هرچند به بدگمانی ایمانداران اورشلیم به پولس اشاره می‌کند.

خوانش‌های دیگر

• رقابت و مرگ رسولان. کولمان حسادتِ نامهٔ اول کلمنت را رقابتی درون کلیسای روم خواند، آن را با این واعظان رقیب پیوند داد و گمان کرد در مرگ رسولان سهم داشت؛ دیگران مضمون حسادت در کلمنت را هشداری اخلاقی و قالبی می‌دانند.
• اعمال رسولانِ آشتی‌جو. بسیاری از منتقدان از زمان اف. سی. باور گمان می‌کنند اعمال رسولان تعارض میان ایمانداران را کم‌رنگ می‌کند، پس سکوتش شاید گزینشی باشد؛ با این حال اعمال رسولان اختلاف اعمال رسولان ۱۵:۱–۲ و جدایی پولس از برنابا را گزارش می‌کند.

منابع

• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1891) — 1 Clement 5.5 ↗

نامه: پولس تیموتائوس را در افسس و تیتوس را در کریت بر جای گذاشت و زمستان را در نیکوپولیس خواهد گذراند؛ در دوم تیموتائوس، در زنجیر، نخستین دفاعش را به یاد می‌آورد و اینکه تروفیموس را بیمار در میلیتوس رها کرد.

اعمال رسولان: تروفیموس همراه پولس به اورشلیم می‌رسد، و پولس از زمان دستگیری‌اش در بازداشت می‌ماند و دیگران بندر زمستانی‌اش را برمی‌گزینند؛ اعمال رسولان پس از دو سال موعظهٔ بی‌مانع در روم، بدون حکم، پایان می‌یابد.

این نامه‌ها نمی‌توانند در اعمال رسولان ۲۱–۲۸ جای گیرند. پیلی یادآور شد که اعمال رسولان پولس را تنها به‌عنوان زندانی به کریت می‌آورد، در حالی که تیتوس دیداری آزادانه را پیش‌فرض می‌گیرد، و اینکه تروفیموس به اورشلیم رسید نه آنکه بیمار در میلیتوس بماند. مقام‌های اعمال رسولان هیچ اتهامی سزاوار اعدام نمی‌یابند، که با آزادی سازگار است، هرچند وداع میلیتوس القا می‌کند که بازگشتی در کار نبود. یوسبیوس از آزادی و زندانی‌شدن دوم در روم گزارش می‌دهد و تا اندازه‌ای آن را از دوم تیموتائوس برداشت می‌کند. نامهٔ اول کلمنت پولس را به دورترین کرانه‌های غرب می‌رساند؛ قطعهٔ موراتوری، که تاریخش مورد بحث است، می‌گوید اعمال رسولان سفر او به اسپانیا را از قلم انداخته است.

خوانش‌های دیگر

• نامه‌های شبانی در سال‌های اعمال رسولان. اگر نامه‌های شبانی در دوران فعالیت پولس در محدودهٔ اعمال رسولان نوشته شده باشند، در سفرهایی که اعمال رسولان از قلم می‌اندازد، چنان‌که آشکارا سفرهای دیگری را نیز از قلم انداخته است، نیازی به آزادی نیست (رابینسون).
• سفرنامه‌ای ادبی. اگر نامه‌های شبانی با نام مستعار نوشته شده باشند، سفرهایشان شاید زمینه‌ای ادبی باشد و سنت آزادی تا اندازه‌ای بر آنها تکیه کند؛ در آن صورت سکوت اعمال رسولان نیازی به پر شدن ندارد (دیبلیوس و کونتسلمان).

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. 13 (Epistle to Titus), no. 2; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. 12 (Second Epistle to Timothy), no. 1; T. R. Birks ed. (archive.org) ↗
• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 2.22.2 ↗
• Clement of Rome, First Epistle of Clement to the Corinthians (J. B. Lightfoot, 1891) — 1 Clement 5.6 ↗
• Anonymous (Muratorian Fragment), Muratorian Fragment (S. D. F. Salmond, 1886) — Canon Muratorianus §2 ↗

نامه: در نخستین دفاعش هیچ‌کس از پولس پشتیبانی نکرد، اما خداوند در کنارش ایستاد و او را نیرو داد تا غیریهودیان بشنوند، و او را از دهان شیر رهانید.

اعمال رسولان: پولس به قیصر دادخواهی می‌کند؛ خداوند، و سپس فرشته‌ای، می‌گوید که او باید در روم شهادت دهد و در برابر قیصر بایستد؛ اعمال رسولان پس از دو سال در روم پایان می‌یابد، بی‌آنکه دادرسی‌ای روایت شود.

در اعمال رسولان خداوند، و بعدتر فرشته‌ای، در کنار پولس می‌ایستند؛ در دوم تیموتائوس خداوند هنگام دفاع در کنار او می‌ایستد. اعمال رسولان ۲۶:۱۷ نیز، مانند دوم تیموتائوس ۴:۱۷، رهایی را با مأموریت به سوی غیریهودیان پیوند می‌دهد. این ترک‌شدن با ایمانداران روم که برای دیدارش به پیشواز آمدند در تضاد است. یوسبیوس، با احتیاطِ «گفته می‌شود»، این دفاع را همان دادرسی‌ای دانست که زندانِ روایت‌شده در اعمال رسولان را با آزادی پایان داد، و شیر را احتمالاً نرون.

خوانش‌های دیگر

• جلسهٔ آغازین محاکمهٔ نهایی. دیگران نخستین دفاع را جلسهٔ آغازین محاکمه‌ای می‌دانند که به مرگ پولس انجامید، نه پایان زندانِ روایت‌شده در اعمال رسولان؛ در این صورت اعمال رسولان دربارهٔ کل محاکمهٔ نهایی خاموش است.
• تصویری ادبی. خوانندگانی که دوم تیموتائوس را متعلق به پس از مرگ پولس می‌دانند، یا یک دست را پشت اعمال رسولان و نامه‌ها به تیموتائوس می‌بینند، نقشمایهٔ مشترکِ «در کنارش ایستاد» را تصویری ادبی می‌شمارند، نه گزارشی مستقل از یک دادرسی.

منابع

• Eusebius, Church History (A. C. McGiffert, 1890) — Church History 2.22.2-4 ↗

نامه: همهٔ کسانی که در استان آسیا بودند، از جمله فیگلوس و هرموگنس، پولس را ترک کردند؛ انیسیفوروس بارها او را تازه‌جان کرد، از زنجیرش شرم نداشت، در روم او را جست و در افسس خدمت کرد.

اعمال رسولان: اعمال رسولان حدود سه سال در افسس، با ایمان‌آورندگان بسیار، و اقامت پولس زیر نگهبانی در روم را پوشش می‌دهد، اما نه از انیسیفوروس نام می‌برد، نه از فیگلوس و نه از هرموگنس.

اعمال رسولان بسیاری از یاران پولس، حتی تیتوس، را از قلم می‌اندازد؛ پس سکوتش دربارهٔ انیسیفوروس شگفت‌آور نیست و دلیلی بر ضد نامه به شمار نمی‌آید. اما نشان می‌دهد که دوم تیموتائوس این نام‌ها را از اعمال رسولان نگرفته است. این از استقلال نامه نسبت به اعمال رسولان پشتیبانی می‌کند، نه از نویسندگی پولس: نویسنده‌ای متأخر در آسیا می‌توانست از خاطرهٔ محلی بهره بگیرد. «اعمال پولس و تکلا»، نوشته‌ای از سدهٔ دوم، بعدها انیسیفوروس را میزبان پولس در قونیه کرد.

خوانش‌های دیگر

• خاطرهٔ شخصی. مدافعان نویسندگی پولس این جزئیات مشخص و نه‌چندان خوشایند، یعنی نام ترک‌کنندگان و خدمت یاری‌دهنده‌ای در افسس، را خاطرهٔ نویسنده‌ای می‌خوانند که با خواننده‌ای که این افراد را می‌شناخت در میان گذاشته شده است.
• رنگ‌آمیزیِ نوشته‌ای با نام مستعار. پژوهشگرانی که دوم تیموتائوس را نوشته‌ای با نام مستعار می‌دانند، یادداشت‌های شخصی آن را ابزاری برای باورپذیری می‌خوانند، که شاید از نام‌هایی بهره می‌گیرد که در کلیساهای آسیا به یاد مانده بود؛ مک‌دونالد این نامه‌ها را در ستیز با افسانه‌های شفاهی دربارهٔ پولس می‌بیند که بعدها در «اعمال پولس» نوشته شدند.

منابع

• Anonymous, Acts of Paul and Thecla (A. Walker, 1886) — Acts of Paul and Thecla 2 (section numbers as in James 1924) ↗

نامه: پولس می‌گوید تیتوس را در کریت گذاشت تا سامان دادن کلیساها را به پایان برساند و در هر شهر مشایخ کلیسا منصوب کند، و بعدها او را به نیکوپولیس فرا می‌خواند.

اعمال رسولان: پولس تنها همچون زندانی به کریت می‌رسد: کشتی به‌زحمت در امتداد ساحل تا بندر زیبا پیش می‌رود و برخلاف توصیهٔ او به دل طوفان می‌رود. هیچ مأموریتی و هیچ ایمانداری از اهالی کریت دیده نمی‌شود.

اعمال رسولان خاموش است، نه متناقض. بسیاری چیزها را از قلم می‌اندازد، از جمله کشتی‌شکستگی‌های پیش از اعمال رسولان ۲۷ (دوم قرنتیان ۱۱:۲۵)، و هرگز از تیتوس نام نمی‌برد. پیلی استدلال کرد که پولس تیتوس را همچون مردی آزاد می‌نویسد، پس سفر زندانی نمی‌تواند مناسبت آن باشد؛ او این دیدار را به پس از آزادی پولس نسبت داد و پذیرفت که مسیر تا حد زیادی فرضی است. دیداری در سال‌های افسس (اعمال رسولان ۱۹:۱۰) ممکن است اما گواهی نشده است؛ سفرِ اعمال رسولان ۲۰:۱–۳ با این ایراد کاپلوس، به نقل پیلی، روبه‌روست که تیتوس در آن زمان میان مقدونیه و قرنتس سرگرم کار بود (دوم قرنتیان ۷:۶–۷؛ ۸:۱۶–۱۷).

خوانش‌های دیگر

• شکافی در سال‌های اعمال رسولان. جی. ای. تی. رابینسون تیتوس را به حدود سال ۵۷ میلادی، در سال‌هایی که اعمال رسولان پوشش می‌دهد، تاریخ‌گذاری کرد؛ این دیداری از کریت را لازم می‌سازد که اعمال رسولان از آن می‌گذرد، چنان‌که از سفرهای دیگر نیز می‌گذرد.
• صحنه‌پردازی ادبی. اگر تیتوس بعدها به نام پولس نوشته شده باشد، مأموریت کریت صحنه‌ای است که نویسنده‌اش برگزید تا نظم کلیسایی را در آنجا مشروعیت بخشد، و سکوت اعمال رسولان نیازی به توضیح ندارد.

منابع

• William Paley, Horae Paulinae — ch. XIII (Epistle to Titus), No. II, on Crete ↗
• William Paley, Horae Paulinae — ch. XIII (Epistle to Titus), No. II, on the route ↗