Inona ny toe-javatra valian’ny Efesiana, ary inona amin’ny toe-javatra na ny mpanoratra azy no mbola iadian-kevitra?
Noho ny toetry ny fiandohana ankapobeny dia sarotra ny mamantatra raha tanàna iray ihany no nokendrena voalohany na nivezivezy tamin’ny fiangonana maro ny taratasy.
Asan’ny Apostoly 27:13–28:10 · Asan’ny Apostoly 28:11–15 · Asan’ny Apostoly 28:16–31 · Kolosiana 4:7–18; Filemona 10–24 · Efesiana 1–6; 3:1; 6:20–21 · Filipiana 1:12–26; 2:5–30; 4:10–20
Izay mbola tsy azo antoka
Ny fanorenana ara-tantara nentim-paharazana ampiasaina eto dia mametraka ny Efesiana any Roma, manodidina ny taona 60–62 taorian’i Kristy, ary mampifandray azy amin’ny fitazonana an-trano tantarain’ny Asan’ny Apostoly.
Samy naroso Roma, Kaisaria ary Efesosy; tsy azo antoka koa ny teny «any Efesosy» ho an’ny mpandray ao amin’ny sora-tanana fahiny sasany.
Anisan’ny taratasy heverin’ny lovantsofina fa nosoratan’i Paoly ny Efesiana, saingy tena iadian-kevitra izany noho ny voambolana, ny fomba fanoratra ary ny fanazavana mivelatra momba ny fiangonana. Manomboka amin’i Paoly tany am-ponja any Roma ka hatramin’ny olona akaikiny nanoratra tamin’ny anarany na tao amin’ny lovantsofiny ny safidy atolotra.
Asan’ny mpiara-miasa tamin’i Paoly: Mpikaroka maro no mihevitra fa mpiara-miasa akaiky tamin’i Paoly no nanoratra ny Efesiana, nandray sy namelatra lohahevitra avy amin’ireo taratasy tsy iadian-kevitra. Vakiana ho asa tatỳ aoriana ao amin’ny lovan’i Paoly àry izy, fa tsy taratasy nosoratan’i Paoly mivantana.
Taratasy natao hivezivezy: Ny tsy fisian’ny teny «any Efesosy» ao amin’ny sora-tanana fahiny sasany dia manohana ny famakiana ny Efesiana ho taratasy natao hivezivezy tamin’ny fiangonana maromaro. Mbola manan-danja ny fifandraisana amin’i Efesosy, nefa tsy voatery io irery no toerana nandefasana azy voalohany.
Loharano: An Introduction to the New Testament · Ny taratasin’i Paoly · Asan’ny Apostoly · Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly · Paul: A Critical Life
Loharano
Asan’ny Apostoly 27:13–28:10 · Asan’ny Apostoly 28:11–15 · Asan’ny Apostoly 28:16–31 · Kolosiana 4:7–18; Filemona 10–24 · Efesiana 1–6; 3:1; 6:20–21 · Filipiana 1:12–26; 2:5–30; 4:10–20
- An Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Toko 28, «Efesiana», «Fanadihadiana ankapobeny ny hafatra»; Toko 28, «Efesiana», «Ho an’iza ary nosoratan’iza?»
- Ny taratasin’i Paoly
Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.
- Asan’ny Apostoly
Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly
Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
- Paul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Toko 1, «Ny rafitry ny filaharan’ny fotoana», «Ny porofo avy amin’ny taratasin’i Paoly» sy «Ny porofo avy amin’ny Asan’ny Apostoly»
Tohizo ny fikarohana
Fantaro i Kristy amin’ny alalan’ny Soratra Masina, ny tantara ary ny fianarana amim-pitandremana.
Midira ao amin’ny tantara