Lumaktaw sa nilalaman

Isang hibla sa buong paglalakbay

Ang buod ng ebanghelyong tinanggap ni Pablo ay nauna sa 1 Corinto

Bago isinulat ang 1 Corinto, naipasa na ni Pablo ang buod ng ebanghelyong sinabi niyang tinanggap niya—isang buod na nagpapangalan sa mga saksi nito. Bahagi ito ng maagang patotoo ng mga Kristiyano, bagaman pinagtatalunan ang eksaktong panahon ng pagkabuo at kung nauna ito sa ibang sinaunang pormula.

Tanong ng mambabasa

Ano ang pinakaunang kredo ng mga Kristiyano?

Itinuturo ng marami ang buod sa 1 Corinto 15:3–7: namatay si Cristo para sa ating mga kasalanan, inilibing, muling nabuhay sa ikatlong araw, at nagpakita sa mga pinangalanang saksi. Isinulat ito ni Pablo bandang AD 54–55 at sinabi niyang tinanggap niya muna bago ipinasa. Kaya inilalagay ng maraming iskolar ang pinagmulan nito sa mga unang taon matapos ang pagpapako sa krus, habang buhay pa ang mga nakasaksi; pinagtatalunan pa rin ang eksaktong edad nito.

Naipasa na sa kanya bago niya ipinasa sa iba

Sa kanyang liham para sa Corinto bandang AD 54–55, narating ni Pablo ang puntong nakataya ang lahat sa liham—kung muling bubuhayin ang mga patay—ngunit hindi siya nagsimula sa argumento. Nagsimula siya sa isang pormulang ipinapasa. Ipinaalala niya sa mga taga-Corinto ang mensaheng ipinahayag niya nang una siyang dumating, at malinaw niyang sinabi kung saan ito nagmula:

Naglo-load…
1 Corinto 15:3–5 · MBBTAGScripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission.

Ang pagpapasa at pagtanggap ay pares ng pandiwang ginagamit noon sa paglilipat ng tradisyon. Iyon din ang uri ng pananalitang ginagamit niya kapag ipinapasa ang mga salita tungkol sa hapunan ng Panginoon:

Naglo-load…
1 Corinto 11:23 · MBBTAGScripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission.

Ganito minamarkahan ng isang guro noong unang siglo ang materyal na nauna sa kanya. Sinasabi ni Pablo sa mga taga-Corinto, sa pinakasimpleng paraan, na hindi niya sariling likha ang ubod ng ebanghelyo niya. Tinanggap niya ito mula sa iba—at sapat itong kaaga upang ituring niya noong kalagitnaan ng dekada 50 na matagal nang saligan.

Mga saksi na may pangalan

Hindi nagtatapos sa ikatlong araw ang buod. Nagpapatuloy ito sa isang talaan, at iyon ang kapansin-pansing bahagi dahil buhay pa ang karamihan sa mga taong naroon nang sumulat si Pablo:

Naglo-load…
1 Corinto 15:6–7 · MBBTAGScripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission.

Idinagdag ni Pablo na buhay pa ang karamihan sa limang daan nang sumulat siya. Maaaring basahin ang pahayag bilang pag-iwang bukas ng posibilidad na siyasatin ito, bagaman walang itinalang pagsisiyasat ang liham. Dalawa sa mga saksi ang pinangalanan—si Pedro at si Santiago—at sinabi ni Pablo sa ibang liham na nakilala niya sila.

Labinlimang araw sa Jerusalem

Saan kaya nakuha ng dating mang-uusig ang ganitong buod? Nag-aalok ang sariling mga liham ni Pablo ng isang pagkakataon. Sa pagsulat sa mga taga-Galacia at taimtim na pagpapatunay sa sinasabi niya, inilalarawan niya ang unang pagpunta niya sa Jerusalem matapos ang Damasco, makalipas ang tatlong taon:

Naglo-load…
Galacia 1:18–19 · MBBTAGScripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission.

Sinabi ni Pablo na labinglimang araw siyang nanatili kay Pedro at nakipagkita rin kay Santiago, kapatid ng Panginoon. Hindi niya sinasabi kung ano ang pinag-usapan nila. Makabuluhan ang pagkakatugma nito sa mga pinangalanang saksi sa tinanggap na buod, ngunit hindi nito itinatakda kung kailan o saan natutuhan ni Pablo ang buod.

Ang pinatutunayan at ang muling binubuo

Sinabi ni Pablo na tinanggap niya ang buod at ipinasa niya ito; binabanggit dito si Pedro, ang Labindalawa, mahigit limang daang tao, at si Santiago. Hiwalay namang sinasabi ng Galacia na nanatili si Pablo nang labinlimang araw kay Pedro at nakipagkita kay Santiago tatlong taon matapos ang kanyang pagbabagong-buhay. Ang paglalagay sa pagtanggap ng buod sa pagbisitang iyon ay muling pagbuo, dahil hindi pinagdurugtong ng alinmang liham ang dalawang pangyayari. Pinagtatalunan pa rin ang eksaktong hangganan, edad, at pag-angking ito ang pinakaunang kredo ng mga Kristiyano.

Ang tiyak, nauna ang buod sa 1 Corinto. Noong kalagitnaan ng dekada 50, inihaharap ito ni Pablo bilang materyal na tinanggap niya at naipasa na sa mga taga-Corinto. Naiiba ito sa pahayag na unang binuo para sa liham, ngunit hindi na mababawi nang may katiyakan ang petsa at kalagayan ng pagkabuo nito.

Subukan mong sundan ito

Bahagi ng kuwento ang pagbisita sa Jerusalem: ipinakilala ni Bernabe si Pablo sa mga mananampalataya, at sinabi ni Pablo kalaunan na nanatili siya nang labinlimang araw kay Pedro at nakipagkita kay Santiago. Hindi sinasabi ng alinmang liham na tinanggap niya ang buod sa pagbisitang iyon. Nang maglaon, itinala ng 1 Corinto ang buod bilang materyal na sinabi niyang tinanggap at ipinasa niya, kaya nananatiling muling pagbuo ang posibleng ugnayan.

Mga karaniwang tanong

Inimbento ba ni Pablo ang Kristiyanismo?

Tungkol sa sentrong pahayag, sinasabi mismo ni Pablo na ipinasa niya ang tinanggap din niya, at pinangalanan niya ang mga naunang saksi. Inilalahad niya ang pahayag tungkol sa muling pagkabuhay bilang materyal na natanggap na niya bago ang 1 Corinto, hindi bilang bagay na unang binuo para sa liham na iyon.

Gaano kaaga ang kredo sa 1 Corinto 15?

Ang liham na bumabanggit dito ay mula bandang AD 54–55, kaya umiiral na ang buod nang panahong iyon. Sinabi ni Pablo na tinanggap niya ito bago niya ipinasa sa mga taga-Corinto. Inilalagay ng maraming iskolar ang pagtanggap na iyon sa unang pagbisita niya sa Jerusalem, mga tatlong taon matapos ang Damasco, noong kalagitnaan ng dekada 30. Muling binuong paliwanag iyon, hindi pahayag ng alinman sa dalawang liham.

Sino ang limang daang binabanggit ng kredo?

Sinasabi ng buod na nagpakita ang muling nabuhay na Cristo sa mahigit limang daang magkakapatid nang sabay-sabay. Walang ibang teksto sa Bagong Tipan na nagsasalaysay ng pagpapakitang iyon, at hindi pinangalanan ang mga tao. Idinagdag ni Pablo na buhay pa ang karamihan nang sumulat siya—isang paalalang maaaring basahin bilang paanyayang magsuri habang posible pa ang pagsisiyasat.

Bibliograpiya at mga sanggunian

  1. Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito. Tingnan ang sanggunian
  2. Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
  3. Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito. Tingnan ang sanggunian
  4. Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
  5. Richard Bauckham, Jesus and the Eyewitnesses: The Gospels as Eyewitness Testimony, ika-2 edisyon (Eerdmans, 2017). Tungkol sa maagang tradisyon, mga pinangalanang saksi, at pormula sa 1 Corinto 15.
Kanonikal na URL