Torolalana momba ny taratasy · tokony ho 60–62 taor. J.K.

Kolosiana

Tokony hovakina ho taratasy ho an’ny fiaraha-monina iray voafaritra ny Kolosiana, vao raisina ho fitambarana teny nalaina misaraka.

Noforonin’i Thomas Diong sy tantanany · Nohavaozina tamin’ny 10 Oktobra 2026

Valiny mivantana

Inona ny toe-javatra valian’ny Kolosiana, ary inona amin’ny toe-javatra na ny mpanoratra azy no mbola iadian-kevitra?

Mampiseho an’i Kristy ho ampy tanteraka sy manapaka izao rehetra izao ny Kolosiana, ary mampitandrina ny fiangonana amin’ny fomba fanao sy hery mety hanala Azy amin’izany toerana afovoany izany.

Tsy azo aorina indray amim-pahazoana antoka ny fampianarana valian’ny taratasy, satria lafiny iray ihany no ao amin’ny fanoritsoritany.

Daty: tokony ho 60–62 taor. J.K.
Toerana: Roma araka ny lovantsofina (iadian-kevitra ny toe-javatra sy ny mpanoratra)

Mpandray

Ny fiangonana any Kolosy, fantatra amin’ny alalan’i Epafra ary iresahana ho vondron’ny mpino, no mpandray.

Toe-javatra

Mamaly fanerena mbola tsy fantatra mazava ny taratasy ka mametraka an’i Kristy ho ivony, ary mitarika ny mpamaky hiaina famindram-po, fiadanana, fankasitrahana ary fitiavana.

Dia

Ny dian’i Paoly nankany Roma sy ny faharendrehan’ny sambo

Ny Asan’ny Apostoly sy ny dia

Ampifandraisina amin’ny fitazonana an-trano ao amin’ny Asan’ny Apostoly ny toerana nentim-paharazana Roma, ary mampifandray ny Kolosiana sy ny Filemona ny anarana iombonana, nefa tsy manaporofo tanàna nitazonana azy na fandefasana niaraka.

Talohan’izay sy taorian’izay

Voalaza mazava
Tsoahina avy amin’ny porofo
Tsy azo antoka

tokony ho 59/60 taor. J.K.
Ny tafio-drivotra sy ny vaky sambo: velona avokoa ny olona 276 tao anaty sambo; avy eo ny kaikitry ny bibilava sy ny fanasitranana tany Malta.
Malta
Voalaza mazava
tokony ho 60 taor. J.K.
Avy tany Malta izy no nankany Italia ary nanaraka ny Lalana Apiana ho any Roma; tonga nitsena azy ny rahalahy.
Malta · Syrakosa · Regioma · Potioly · Tsenan’i Apio · Tranombahiny Telo · Roma
Voalaza mazava
tokony ho 60–62 taor. J.K.
Mifarana amin’ny fitazonana an’i Paoly tao an-trano tany Roma ny Asan’ny Apostoly. Fanarenana ara-tantara ny fampifandraisana ny taratasin’ny fahababoana amin’io fotoana io, fa tsy filazana mivantana ao amin’ny Asan’ny Apostoly.
Roma
Voalaza mazava
tokony ho 60–62 taor. J.K.
Milaza ny Filemona fa mandefa an’i Onesimosy hiverina any amin’i Filemona i Paoly. Mampiseho fifandraisana ny anarana iombonany amin’ny Kolosiana, nefa tsy manaporofo fandefasana niarahana, dia vita, na tanàna nigadrana.
Tsoahina avy amin’ny porofo
tokony ho 60–62 taor. J.K.
Miresaka ny firaisana amin’i Kristy sy ny firaisan’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy ny Efesiana. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy, ny mpandray azy, ary ny toerana nigadrana.
Tsoahina avy amin’ny porofo
tokony ho 60–62 taor. J.K.
Mampiseho ny fahababoana ho fampandrosoana ny Filazantsara ny Filipiana ary mirakitra ny hira momba an’i Kristy. Iadian-kevitra ny tanàna nigadrana.
Tsoahina avy amin’ny porofo

Maltatokony ho 59/60 taor. J.K.
Malta · Syrakosa · Regioma · Potioly · Tsenan’i Apio · Tranombahiny Telo · Romatokony ho 60 taor. J.K.
Romatokony ho 60–62 taor. J.K.
Milaza ny Filemona fa mandefa an’i Onesimosy hiverina any amin’i Filemona i Paoly. Mampiseho fifandraisana ny anarana iombonany amin’ny Kolosiana, nefa tsy manaporofo fandefasana niarahana, dia vita, na tanàna nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.
Miresaka ny firaisana amin’i Kristy sy ny firaisan’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy ny Efesiana. Iadian-kevitra ny hoe i Paoly mivantana ve no nanoratra azy, ny mpandray azy, ary ny toerana nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.
Mampiseho ny fahababoana ho fampandrosoana ny Filazantsara ny Filipiana ary mirakitra ny hira momba an’i Kristy. Iadian-kevitra ny tanàna nigadrana.tokony ho 60–62 taor. J.K.

Izay asehon’ny lahatsoratra mazava

Kolosiana 1:1–8; 1:15–20 · Kolosiana 2:1–23; 3:1–17

Tsy azo aorina indray amim-pahazoana antoka ny fampianarana valian’ny taratasy, satria lafiny iray ihany no ao amin’ny fanoritsoritany.

Ny fiangonana any Kolosy, fantatra amin’ny alalan’i Epafra ary iresahana ho vondron’ny mpino, no mpandray.

Kolosiana 1:1–8; 1:15–20 · Kolosiana 4:7–17

Tsy azo antoka ny tena fampianarana toherina sy ny fanerena nahazo ny fiangonana.

Mamaly fanerena mbola tsy fantatra mazava ny taratasy ka mametraka an’i Kristy ho ivony, ary mitarika ny mpamaky hiaina famindram-po, fiadanana, fankasitrahana ary fitiavana.

Kolosiana 2:1–23; 3:1–17 · Kolosiana 1:1–8; 1:15–20

Mampidi-doza ny manome anarana maoderina ny fomba fanao toherina raha mihoatra ny porofo ao amin’ny taratasy izany.

Kolosy no tanàna voatonona ho an’ny mpandray; i Epafra, i Tykiko ary i Onesimosy no mampifandray ny fiangonana amin’ny mpandefa voafonja sy ny tambajotran’i Filemona.

Kolosiana 4:7–17 · Kolosiana 1:1–8; 1:15–20 · Kolosiana 4:3, 7–18

Tsy ao amin’ny fitantaran’ny Asan’ny Apostoly momba ny dia i Kolosy, ary ny tanàna nitazonana azy dia tsoahina fa tsy tononina.

Mbola manan-danja ny famakiana nentim-paharazana milaza fa i Paoly no nanoratra azy tany Roma, nefa mbola iadian-kevitra ny mpanoratra mivantana sy ny toerana nitazonana azy.

Kolosiana 4:3, 7–18

Azo raisina amim-pahamatorana amin’ny fikarohana ny mety ho mpiara-miasa akaiky tamin’i Paoly no mpanoratra sy ny mety ho toerana hafa nitazonana azy.

Olona sy toerana

Paolympanoratra ao amin’ny fahababoana araka ny famakiana nentim-paharazana
Epaframpiara-miasa mifandray amin’ny fiangonana any Kolosy
Tykikoolona tononina miaraka amin’i Onesimosy amin’ny famaranan’ny taratasy
Onesimosyolona tononina miaraka amin’i Tykiko ary lazaina ho anisan’ny fiangonana mandray ny taratasy

Kolosy · Roma · Efesosy · Kaisaria

Fanorenana indray ny tantara heverina ho azo inoana indrindra

Roma, manodidina ny taona 60–62 taorian’i Kristy, no toerana nentim-paharazana tamin’ny fahababoana ampiasaina eto, matetika ampifandraisina amin’ny Filemona sy ny tambajotran’i Tykiko sy Onesimosy eo amin’ny famaranana.

Kolosiana 4:3, 7–18

Ny daty omen’i Brown ho an’i Roma dia 61–63 taorian’i Kristy; mbola mety ho toerana nitazonana azy Efesosy sy Kaisaria, ary iadian-kevitra ny nanoratan’i Paoly mivantana azy.

Famakiana hafa azo inoana

Asan’ny mpiara-miasa tamin’i Paoly

Ny mpikaroka sasany mihevitra fa mpiara-miasa akaiky tamin’i Paoly no nanoratra ny Kolosiana, nifototra tamin’ny heviny sy ny tambajotrany.

Miova ny fifandraisana amin’ny asa nataon’i Paoly manokana, nefa mbola hita ny fijoroan’ny taratasy ho vavolombelona momba ny tambajotran’i Kolosy.

Tsoahina avy amin’ny porofo

Toerana hafa tamin’ny fahababoana

Na i Paoly no nanoratra azy mivantana na tsia, mety hapetraka tany Efesosy na Kaisaria fa tsy tany Roma ny fahababoana ao amin’ny taratasy.

Miova ny daty sy ny elanelana, nefa tsy mamaha ny fanontaniana hafa misaraka momba ny mpanoratra izany.

Tsoahina avy amin’ny porofo

Antony tsy itovian’ny famakiana Anisan’ny taratasy heverin’ny lovantsofina fa nosoratan’i Paoly ny Kolosiana, nefa manohitra ny nanoratany azy mivantana ny mpikaroka sasany noho ny fomba fanoratra sy ny fifantohana ara-teolojia. Ny hafa kosa mihevitra fa mifanaraka amin’ny toe-javatra vaovao, ny mpiara-miasa na ny mpitan-tsoratra ireo fahasamihafana ireo.

Loharano

Lahatsoratra fahiny

Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.Ny taratasin’i Paoly
Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly.Asan’ny Apostoly

Fikarohana akademika

Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
- Toko 27, «Kolosiana», «Fanadihadiana ankapobeny ny hafatra»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
- Toko 27, «Kolosiana», «Nosoratana taiza ary oviana?»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
- Toko 27, «Kolosiana», «Ny tontolo manodidina»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
- Toko 27, «Kolosiana», «I Paoly ve no nanoratra ny Kolosiana?»Manome topimaso momba ireo hevitra ao amin’ny fikarohana mifandray amin’ny lohahevitra ity fizarana ity.
Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
- Toko 1, «Ny rafitry ny filaharan’ny fotoana», «Ny porofo avy amin’ny taratasin’i Paoly» sy «Ny porofo avy amin’ny Asan’ny Apostoly»Manome fanazavan-kevitra avy amin’ny fikarohana hoenti-manombana amim-pitandremana ny fehin-kevitra aseho eto ity fizarana ity.

Fanitsiana v1.2.0-evidence.20260902.4

v1.2.0-evidence.20260902.4 · 2026-09-02

Antony tsy itovian’ny famakiana · Fitsipika momba ny fanitsiana sy ny fanavaozana

Fitaovana enti-mampianatra

Fampahafantarana fohy mifototra amin’ny loharano, hoenti-mandalina ity taratasy ity ao an-dakilasy, ao anaty vondrona na amin’ny famakiana manokana.

Drafitra fampianarana mandritra ny folo minitra

Mampiseho an’i Kristy ho ampy tanteraka sy manapaka izao rehetra izao ny Kolosiana, ary mampitandrina ny fiangonana amin’ny fomba fanao sy hery mety hanala Azy amin’izany toerana afovoany izany.
Ny filaharan’ny fotoana nentim-paharazana dia mametraka ny Kolosiana sy ny Filemona amin’ny fitazonana tany Roma, alohan’ny fanorenana ara-tantara momba ny taratasy ho an’ny mpiandry fiangonana aorian’ny Asan’ny Apostoly.
Roma, manodidina ny taona 60–62 taorian’i Kristy, no toerana nentim-paharazana tamin’ny fahababoana ampiasaina eto, matetika ampifandraisina amin’ny Filemona sy ny tambajotran’i Tykiko sy Onesimosy eo amin’ny famaranana.
Ny mpikaroka sasany mihevitra fa mpiara-miasa akaiky tamin’i Paoly no nanoratra ny Kolosiana, nifototra tamin’ny heviny sy ny tambajotrany.

Fanontaniana ifanakalozan-kevitra

Nahoana no nosoratana ity taratasy ity?
Inona no azo hamarinina, ary aiza no tsy itovian’ny famakiana amim-pitandremana?

Fanitsiana v1.2.0-evidence.20260902.4 · Fampiasana indray sy fanononana ny loharano · PaulineLetters.com

Daty: tokony ho 60–62 taor. J.K.
Toerana nanoratana: Roma araka ny lovantsofina (iadian-kevitra ny toe-javatra sy ny mpanoratra)
Mpanoratra: Iadian-kevitra ny nanoratan’i Paoly azy mivantana
Fahatokisana ny fanombanana ny toe-javatra: Roma, tokony ho 60–62 taor. J.K. (araka ny lovantsofina; iadian-kevitra ny toerana nampidirana am-ponja)
Andininy fototra: Eo am-panokafana…
Kolosiana 1:15 · BPFF 2011BPFF 2011 © Malagasy Bible SocietyVakio bebe kokoa ao amin’ny Bibliatodo
Sora-tanana tranainy indrindra aseho: Papyrus 46, tokony ho 200 taor. J.K.

Toe-javatra sy hevi-dehibe

Ho an’i Kolosy: ny fahambonian’i Kristy amin’ny fahefana rehetra.

Ho an’ny fiangonana izay toa fantatry ny mpandefa amin’ny alalan’ny mpiara-miasa toa an’i Epafra ny Kolosiana, fa tsy amin’ny fitsidihana nanorenana azy voatantara. Mampitandrina amin’ny fampianarana manintona mifandray amin’ny fampijalian-tena, ny andro manokana, ny fahitana ary ny hery ara-panahy ny taratasy. Tsy azo averina amim-pahatokisana ny tena endriny avy amin’ny valiny izay lafiny iray ihany no voatahiry. Noho izany, tsy mamadika ireo famantarana miely ho anaran’ny vondrona mpifanandrina fantatra tanteraka ny torolalana.

Manomboka amin’i Kristy ny valiny fa tsy amin’ny fitanisana ny fahadisoana. Ilay andalan-teny mitovitovy amin’ny hira ao amin’ny toko 1 dia mampiseho azy ho endrik’Andriamanitra tsy hita maso, ho antony sy tanjon’ny famoronana, ho lohan’ny vatana, ary ho ilay ampihavanan’Andriamanitra ny zavatra rehetra. Io fahatrarana an’izao rehetra izao io no fototry ny filazana fa tsy misy fahefana fanampiny, fombafomba na toerana avy amin’ny fahitana afaka mameno izay efa noraisin’ny mpino ao aminy.

Ampifandraisin’ity torolalana ity amin’ny filaharan’ny dia ny Kolosiana, satria anatin’ny tambajotra velona ny anarana, ny drafitra, ny fifandirana ary ny fiarahabana ao aminy. Ao anatin’izany fivoarana manontolo izany no vakina ny andininy fototra, Kolosiana 1:15, fa tsy ho teny filamatra misaraka.

Fizotry ny fotoana sy porofo avy amin’ny sora-tanana

Manjary fitondran-tena momba ny fahafatesana sy ny fiainana vaovao ny filazana ara-teolojia: miala amin’ny fomba manimba ny fiaraha-monina, mitafy fangorahana sy fitiavana, mamela ny fiadanana hanjaka ary manao ny fisaorana ho fahazarana. Maneho ny rafitra ara-piaraha-monin’ny tontolony ny fitsipika momba ny tokantrano, ary misy toromarika ho an’ny olona nandevozina sy ny tompony. Tsy tokony hosarahin’ny mpamaky ankehitriny amin’ny herisetran’ny fanandevozana izany. Mampifandray ny fiarahabana farany amin’ilay tambajotra azo tsapain-tanana hita ao amin’ny Filemona koa i Tykiko sy Onesimosy.

Roma, tokony ho 60–62 taor. J.K., no toerana nampidirana am-ponja araka ny lovantsofina, na dia safidy hafa aza i Efesosy sy Kaisaria. Iadian-kevitra ny nanoratan’i Paoly azy mivantana, satria tsy mitovy amin’ny taratasy tsy iadian-kevitra ny fomba fanoratra, ny voambolana ary ny fifantohana amin’izao rehetra izao. Ny mpiaro izany kosa manondro ireo mpiara-miasa voafaritra, ny toe-javatra vaovao ary ny mety ho fandraisan’anjaran’ny mpitan-tsoratra na mpiara-miasa. Mampiseho ny Papyrus 46 fa nivezivezy tao amin’ny fitambaran’ny taratasin’i Paoly tany am-boalohany ny Kolosiana tokony ho 200 taor. J.K.; tsy milaza izay nanoratra azy izy.

Ny Papyrus 46 (P46), izay tombanana ho tamin’ny 200 taor. J.K. ary mifandray amin’ny Chester Beatty Library any Dublin, no sora-tanana aseho ho an’ity taratasy ity. Aseho ny lahatsoratra. Maneho ny fitahirizana ny lahatsoratra ao amin’izany lovantsofin’ny sora-tanana izany ny sary; tsy manaporofo ny daty na ny toerana anombanana fa nanoratana azy izy.

Mpanoratra sy daty

Anisan’ny taratasy heverin’ny lovantsofina fa nosoratan’i Paoly ny Kolosiana, nefa manohitra ny nanoratany azy mivantana ny mpikaroka sasany noho ny fomba fanoratra sy ny fifantohana ara-teolojia. Ny hafa kosa mihevitra fa mifanaraka amin’ny toe-javatra vaovao, ny mpiara-miasa na ny mpitan-tsoratra ireo fahasamihafana ireo.

Fanontaniana mahazatra

Oviana no nosoratana ny Kolosiana?

Tokony ho 60–62 taor. J.K., nandritra ny fampidirana am-ponja tany Roma, araka ny lovantsofina. Natolotra koa i Efesosy sy Kaisaria. Raha tsy i Paoly no nanoratra azy mivantana, dia ho aoriana kokoa izy; tsy milaza ho mamaha izany fanontaniana izany ny vanim-potoana omena eto.

Iza no nanoratra ny Kolosiana?

Iadian-kevitra izany. Tsy mitovy amin’ny taratasy tsy iadian-kevitra ny fomba fanoratra, ny voambolana ary ny fifantohana amin’izao rehetra izao. Ireo miaro ny nanoratan’i Paoly azy dia manondro toe-javatra vaovao, ireo mpiara-miasa voatonona ary ny mety ho fandraisan’anjaran’ny mpitan-tsoratra. Mampiseho ny Papyrus 46 fa nivezivezy tao amin’ny fitambaran’ny taratasin’i Paoly ny Kolosiana tokony ho 200 taor. J.K.; ny fampitana azy no porofoiny fa tsy ny mpanoratra.

Inona ilay fampianaran-diso tany Kolosy?

Tsy azo averina amin’ny antsipiriany izy. Mampitandrina amin’ny fampijalian-tena, ny andro manokana, ny fahitana ary ny fifantohana amin’ny hery ara-panahy ny taratasy, nefa valin’ny fifanakalozana izay lafiny iray ihany no voatahiry izy. Mihoatra izay avelan’ny loharano ny fanomezana anarana vondrona mpifanandrina avy amin’ny famantarana miely.

Inona ny fifandraisan’ny Kolosiana sy ny Filemona?

Misy fifanindriana amin’ny fiarahabana farany, ary manonona an’i Tykiko sy Onesimosy miaraka ny Kolosiana. Manasa antsika hamaky ireo taratasy ho mifandray izany, nefa tsy manaporofo fa nosoratana tamin’ny fotoana iray na nalefa indray mandeha izy ireo.

Boky sy loharano nampiasaina

Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
Mombamomba ny Papyrus 46 sy ny Codex Sinaiticus, ny toerana itahirizana azy, ny loharanon’ny sary ary ny zon’ny sary ao amin’ny lisitry ny sora-tanana ao amin’ny Taratasy nosoratan’i Paoly.
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
E. P. Sanders, Paul: The Apostle’s Life, Letters, and Thought (Fortress Press, 2015).