Ang inskripsiyon ni Erastus sa sahig na bato sa Corinto

Ano ang pinatutunayan nito

Isang inskripsiyong Latin ng gusali mula sa Corinto noong panahon ng mga Romano (Kent, Corinth VIII.3 no. 232; EDH HD025815) ang nagtatala na isang lalaking may cognomen na Erastus ang naglatag ng sahig na bato sa lugar sa sarili niyang gastos (sua pecunia) kapalit ng kaniyang pagka-aedile (pro aedilitate). Nawala ang kaniyang praenomen at nomen, at tanging ang mga ukit para sa mga nakabaong letrang metal ang natitira.

Ipinapakita nitong may mga aedile ang kolonyang Romano ng Corinto, sa lalawigan ng Acaya, at na maaaring suklian ng isang may-katungkulan ang kaniyang pagkahalal sa pamamagitan ng pagbabayad para sa pampublikong sahig na bato.

Inilalagay nito ang isang Erastus sa uring may-katungkulan ng Corinto sa isang panahon sa pagitan ng kalagitnaan ng unang siglo at, ayon sa pinakahuling panukala, ng kalagitnaan ng ikalawang siglo o mas huli pa. Kaya ang isang Erasto na taga-Corinto na may titulong pansibiko (Roma 16:23) ay tumutugma sa dokumentadong tagpuan ng lungsod.

Ano ang hindi nito pinatutunayan

Hindi nito ipinapakitang ang aedile ay ang Erasto ng Roma 16:23, Mga Gawa 19:22 o 2 Timoteo 4:20. Nawala ang kaniyang praenomen at nomen, pinagtatalunan kung tumutugma sa pagka-aedile ang titulong pansibiko sa Roma, at pinagtatalunan ang petsa.

Hindi nito ipinapakitang iisang tao ang Erasto na binabanggit sa Mga Gawa, Roma at 2 Timoteo; nakasalalay ang tanong na iyon sa mga teksto, hindi sa batong ito. Ikinatwiran ni Paley (1790) mula sa Mga Gawa 19:22, Roma 16:23 at 2 Timoteo 4:20 na ang Corinto ang tahanan ni Erasto; mas nauna ang argumentong iyon kaysa sa bato at nakasalalay ito sa mga teksto.

Hindi nito ipinapakitang may mga mayayamang mahistrado sa iglesia ni Pablo sa Corinto, o na isang Kristiyano ang humawak ng pagka-aedile; kapwa nakasalalay ang mga ito sa pinagtatalunang pagkakakilanlan. Ang puna ni Pablo na hindi marami sa mga mananampalataya sa Corinto ang may mataas na katayuan (1 Corinto 1:26) ay hindi nag-aalis ni nagpapatunay sa isang kasaping kabilang sa elite.

Kung saan nagkakaiba ang mga tagapagpaliwanag

Tatlong tanong ang nananatiling bukas. Petsa: inilagay ni Kent ang sahig na bato sa bandang kalagitnaan ng unang siglo, at kinakatalogo ito ng EDH at EDCS bilang AD 31-70. Iniuulat ni Gill na natagpuan ang buong tipak sa orihinal na kinalalagyan noong 1929, ngunit ikinakatwiran ni Friesen na nasa pangalawang konteksto ang inskripsiyon at malamang hindi inilatag bago ang kalagitnaan ng ikalawang siglo. Katungkulan: itinutumbas ng ilan ang titulong pansibiko ni Erasto sa Roma 16:23 sa aedile (Kent, Gill), ng iba sa quaestor (Theissen, Goodrich), at binabasa naman ito ng iba (Cadbury; Friesen) bilang isang mababang puwesto sa lungsod, na maaaring hawak ng isang alipin; itinatanggi ni Weiss na nagkaroon ang Corinto ng mga quaestor ng munisipyo. Pagkakakilanlan: itinuturing ni Brookins na bihira ang pangalan, ngunit ipinapakita ng isang malamang na Erastus noong ikalawang siglo sa Corinto (Clarke 1991) na hindi natatangi roon ang pangalan, at dahil nawala ang praenomen at nomen, nananatiling posible ang pagkakakilanlan sa halip na napatunayan.

Iba pang pagbasa

Iisang lalaki, sa mas huling bahagi ng karera. Itinuring ni Kent na matibay ang pagkakakilanlan sa Erasto ng Roma, at pinananatili ito ni Clarke bilang isang makabuluhang posibilidad. Itinumbas ni Theissen ang katungkulan sa Roma sa isang nakabababang puwesto gaya ng quaestor; iminungkahi ni Furnish, kasunod niya, na quaestor si Erasto noong panahon ng liham at kalaunan ay aedile. Ikinakatwiran din ni Goodrich ang pagka-quaestor, na itinuturing niyang mataas na puwestong hawak ng elite.

Isang iba at mas huling aedile. Ikinakatwiran ni Friesen na nasa pangalawang konteksto ang inskripsiyon at malamang hindi inilatag bago ang kalagitnaan ng ikalawang siglo. Sa pananaw na ito, pinangangalanan nito ang isang kasapi ng elite na hindi Kristiyano, hindi ang Erasto ng Roma, na isang mababang-katayuang kawani ng lungsod, posibleng isang alipin; pinagdududahan din ni Friesen kung mananampalataya man lamang ang Erasto ng Roma.

Hindi mapagpasyahan sa kasalukuyang ebidensiya. Naniniwala si Gill na hindi pinahihintulutan ng ebidensiya ang isang tiwalang pagkakakilanlan ni ang isang tiwalang pagtanggi. Nagdaragdag ang sahig na bato ng isang Erastus ng Corinto sa talaan nang hindi nalulutas kung siya ang lalaking pinangangalanan ni Pablo.