Maandishi yanayoweza kumtaja liwali Sergio Paulo

Kinachothibitishwa

Kipro ilitawaliwa na maliwali baada ya Augusto kuirudisha chini ya usimamizi wa watu karibu 22 KK (Dio 54.4.1), kwa hiyo cheo cha Matendo kwa mtawala wa kisiwa kinafaa kipindi, kama Ramsay alivyosisitiza.

Cippus ya mpaka kutoka Tiber huko Rumi (CIL VI 31545 = ILS 5926), iliyowekwa kwa mamlaka ya Klaudio (41–54 BK), huorodhesha L. Sergius Paullus kama mmoja wa wasimamizi watano wa kingo na mkondo wa mto. Kwa hiyo seneta mwenye majina yote mawili yanayotolewa na Matendo alishikilia wadhifa wa umma huko Rumi chini ya Klaudio.

Huko Antiokia ya Pisidia msingi wa heshima usio na tarehe (EDH HD046352) humtaja L. Sergius Paullus, mwana wa Lucius, anayeitwa filius (mdogo), mwanzoni mwa kazi ya useneta: kamishna wa barabara (IIIIvir viarum curandarum), jemadari wa kijeshi wa legio VI Ferrata, na quaestor. Ramsay alichapisha maandishi sawa kutoka nakala iliyofanywa Salir mwaka 1912. Kipande (EDH HD046353) humheshimu mama mkwe wa Paullus Ser[gius].

Maandishi ya heshima ya Kiyunani ya 81–96 BK kutoka Antiokia ya Pisidia (IGR III 300) humtaja [Ser]gia(?) Paulla, binti wa Lucius, kama mke wa C. Caristanius Fronto, legate wa Domitian wa Likia na Pamfilia; jina Sergia limerejeshwa kwa sehemu. Pamoja na msingi, yanaashiria familia ya kiseneta ya Sergii Paulli iliyoheshimiwa huko Antiokia ya Pisidia katika sehemu ya mwisho ya karne ya 1.

Maandishi ya kaburi ya Soli (IGR III 930) yanarekodi kuwa Apollonios, akiwa censor, alirekebisha orodha ya baraza katika mwaka wa 10 chini ya liwali Paulus (cheo kimerejeshwa kwa sehemu; hakuna enzi iliyotajwa). Kipande cha Kythrea (IGR III 935) husomwa kama Quintus Serg- kando ya kaisari ambaye jina lake limepotea. Wahariri hukirejesha kama fomula ya tarehe inayomtaja mtawala, lakini Rigsby hukisoma tofauti.

Kisichothibitishwa

Hakuna kati ya maandishi haya kinachomtaja kwa uhakika liwali wa Matendo 13:7. Jiwe la Rumi halitoi wadhifa wa Kipro, maandishi ya Soli hutoa Paulus tu, na katika kipande cha Kythrea maneno Paulus na proconsul yamerejeshwa yote na wahariri.

Hayaweki tarehe ya ziara ya Paulo huko Kipro. Urejeshaji wa maandishi ya Kythrea hutofautiana kutoka Tiberius (Campbell: kufikia 37 BK) hadi Klaudio (SEG 20.302: 46–48 BK), na mwaka wa Paulus wa Soli hautaji enzi.

Hayaonyeshi kuwa Sergii Paulli wa Antiokia ya Pisidia ni wazao wa mtawala wa Kipro, au kuwa yeye au jamaa zake walikuwa Wakristo. Uundaji upya wa Ramsay wa familia hutegemea hitimisho kutokana na majina na ukimya, naye mwenyewe aliuita dhana. Wala mawe hayathibitishi tukio la Elima.

Mahali wafasiri wanapotofautiana

Je, liwali wa Matendo anashuhudiwa katika maandishi yoyote? Wengi humtambulisha na msimamizi wa Tiber L. Sergius Paullus, kwa sababu uliwali wa Kipro ungeweza kuwa kabla au baada ya usimamizi wa wakati wa Klaudio. Lakini, kama van Elderen alivyosisitiza, hakuna maandishi yanayomuunganisha mtu huyo na Kipro, na Matendo halitoi praenomen. Paulus wa Soli hana jina la familia: Mitford, kama van Elderen anavyoripoti, alihesabu 50 BK kuwa tarehe ya mapema zaidi na kuona huenda maandishi ni ya baadaye sana, ilhali usomaji wa awali wa Ramsay uliona maneno kuwa tarehe ya jiwe lenyewe. Huko Kythrea ni Quintus Serg- tu iliyohifadhiwa, hivyo Myres alikataa uhusiano. Campbell alirejesha Tiberius na kuweka ziara kufikia 37 BK, mpangilio ambao Bernier anaona hauwezekani sana. Van Elderen alikataa nadharia ya Ramsay ya familia ya Antiokia ya Pisidia kuwa ya kubashiri mno.

Usomaji mwingine

Kumtambulisha na msimamizi wa Tiber. Kwa maoni haya liwali wa Matendo 13:7 alikuwa L. Sergius Paullus, msimamizi wa Tiber wa wakati wa Klaudio wa CIL VI 31545, aliyetawala Kipro kabla au baada ya wadhifa huo. Jina na tarehe hulifanya hilo liwezekane, lakini hakuna maandishi yanayomuunganisha na Kipro, na Matendo halitoi praenomen.

Quintus Sergius huko Kythrea. Kwa urejeshaji wa Campbell kipande humtaja Quintus Serg[ius Paullus], huenda mtawala; Paulus na proconsul yamerejeshwa kabisa. Campbell hurejesha Tiberius na hivyo kuweka utume wa Kipro kufikia 37 BK, mapema kuliko kawaida; usomaji wa awali wa SEG 20.302 hurejesha Klaudio (46–48). Myres alidhani liwali wa Matendo alikuwa Lucius na akakataa uhusiano; van Elderen aliona huyu kuwa mgombea wa kuvutia zaidi, huku akihifadhi tahadhari.

Dhana ya Ramsay ya familia. Ramsay alipendekeza, kama dhana, kuwa L. Sergius Paullus wa Antiokia ya Pisidia alikuwa mwana wa liwali na Sergia Paulla binti yake, na kuwa Ukristo ulipitia kwake hadi kwa mwana wake, huku ukoo wa kiume ukibaki wa kipagani. Van Elderen, akitaja hukumu ya Lake ya miunganiko yenye ubunifu lakini isiyoshawishi, alikataa mpangilio huo.

Bado hajashuhudiwa. Hakuna maandishi yaliyohifadhiwa yanayomtaja kwa uhakika liwali wa Matendo. Maseneta kadhaa waliitwa Paullus: IGR III 939 huko Palaepaphos humtaja Paullus Fabius Maximus, ambaye Dessau alihitimisha alikuwa ametawala Kipro. Jina la pamoja pekee haliwezi kuamua utambulisho.