Mankanesa amin’ny votoaty

Torolalana momba ny dia · manodidina ny taona 57–59 taor. J.K.

Ny fitsarana an’i Paoly tao Kaisaria

Ny fotoam-pitsarana tao Kaisaria dia mampiseho ny fahataran’ny raharaham-pitsarana, ny kajikajy politika ary ny fomba nampifantohan’i Paoly hatrany ny raharahany tamin’ny fitsanganana amin’ny maty.

Fanontanian’ny mpamaky

Inona no nitranga nandritra ny fotoam-pitsarana an’i Paoly teo anatrehan’i Feliksa, i Festo ary i Agripa?

I Paoly dia notazonina roa taona tao Kaisaria, manodidina ny taona 57–59, teo ambany fahefan’i Feliksa ary avy eo i Festo. Nisy mpisolovava niampanga azy ho mpanakorontana ny vahoaka. Namaly i Paoly fa tsy nisy zavatra azo noporofoina ary ny fitsanganana amin’ny maty no tena olana. Notazonin’i Feliksa tany am-ponja izy mba hampifaliana ny mpiampanga azy. Nanokatra indray ny raharaha i Festo, ary i Paoly dia nampakatra ny raharaha ho amin’i Kaisara.

Daty
Manodidina ny taona 57–59 taor. J.K.
Toerana
Kaisaria amoron-dranomasina
Andinin-tSoratra Masina fototra
Asan’ny Apostoly 24–26

Ny tontolo manodidina ilay dia

Mitantara ny Asan’ny Apostoly fa tsy nahita heloka mazava mendrika ny fahafatesana ireo manam-pahefana, nefa nitohy ny fitazonana azy noho ny antony politika sy ny fomba fizotry ny raharaham-pitsarana. Ity torolalana ity dia mampitaha ny tantara sy ny taratasin’i Paoly rehefa miresaka zava-nitranga iray ihany izy ireo. Avahany ny zavatra ambaran’ny lahatsoratra sy ny daty ary ny lalana nofidina mba handaminana azy ireo.

Tao Kaisaria, foiben’ny fitantanana ny faritany, i Paoly dia niatrika fotoam-pitsarana ofisialy teo anatrehan’ny governora Feliksa. Mpisolovava iray antsoina hoe Tertolo no niampanga azy ho mpanakorontana ny vahoaka, mpitarika ny antokon’ny Nazarena ary olona nanandrana nandoto ny tempoly. Namaly i Paoly fa tsy afaka nanaporofo ireo fiampangana ny mpiampanga azy, fa nivavaka tamin’i Andriamanitra izay nivavahan’ny razany araka ny Lalana izy, ary ny fanantenana ny fitsanganana amin’ny maty no tena olana.

I Feliksa, izay lazain’ilay mpahay tantara Flavio Josefa koa fa governora nasiaka sy nikatsaka ny tombontsoany manokana, dia nitazona an’i Paoly tsy nisy famahana ny raharaha. Milaza ny Asan’ny Apostoly fa nanantena kolikoly izy ary niresaka tamin’i Paoly, indraindray niaraka tamin’ny vadiny Drosila, izay anisan’ny fianakaviana herodiana. Natahotra anefa izy rehefa momba ny fahamarinana sy ny fifehezan-tena ny resaka. Rehefa niala tamin’ny andraikiny i Feliksa taorian’ny roa taona dia namela an’i Paoly tany am-ponja mba hampifaliana ireo mpitondra Jiosy.

Izay asehon’ny loharano

Nanokatra indray ny raharaha ilay governora vaovao, i Festo. Raha noterena ny governora handefa azy ho any Jerosalema, izay nisy otrika niandry azy, dia nampiasa ny zony amin’ny maha-olom-pirenena azy i Paoly ka nampakatra ny raharaha ho amin’i Kaisara. Nanaisotra ny raharaha teo ambany fahefan’ny fitsarana teo an-toerana izany. I Festo dia nila nandefa ny anton’ny fiampangana ho any Roma, ka naka hevitra tamin’ny mpanjaka Agripa II sy i Berenika, anabaviny, izay tonga nitsidika sady samy fantatra ao amin’ny asa soratr’i Flavio Josefa. Nanantena izy fa hanampy azy hanoratra ny taratasy ny fandanjalanjan’izy ireo.

Teo anatrehan’i Agripa, dia nitantara indray ny niantsoana azy sy ny hafatra nentiny i Paoly: tsy maintsy nijaly sy nitsangana tamin’ny maty ny Mesia, ary nitondra fahazavana ho an’ny Jiosy sy ny tsy Jiosy. Nilaza i Agripa fa handresy lahatra azy ho tonga kristianina i Paoly, raha nilaza kosa i Festo fa nahatonga azy ho adala ny fahaizany be. Rehefa niresaka mitokana anefa izy roa dia samy nanatsoaka hevitra fa tsy nanao zavatra mendrika ny fahafatesana na ny fanagadrana i Paoly, ary azo navotsotra izy raha tsy nampakatra ny raharaha ho amin’i Kaisara.

Ny fampakaran’i Paoly ny raharaha ho amin’i Kaisara dia nanidy ny lalana teo an-toerana ary nanokatra ny lalana ara-pitsarana nankany Roma izay efa nambaran’ny Asan’ny Apostoly. Avadik’ilay traikefa mampiditra ny mpamaky ao anatin’ny tantara ho seho sy fihetsika io filaharan-javatra io, fa ny torolalana ara-tantara kosa no mbola fototra arahina momba ny porofo sy ny zavatra tsy azo antoka.

Izay mbola iadian-kevitra

Imbetsaka ny Asan’ny Apostoly no mampiseho manam-pahefana romanina tsy nahita heloka mendrika ny fahafatesana, nefa nitohy ihany ny fitazonana azy. Kajikajy politika fa tsy antony ara-dalàna no anazavan’ny tantara io fifanoherana io. Tsy voalaza mazava mihitsy ny tena antony nanosika an’i Feliksa, na hoe natao indrindra hanamora ny raharahany sa ho fitandremana ireo roa taona ireo. Mitantara ny fotoam-pitsarana sy ny fampakarana ny raharaha araka izay voatantara ny torolalana, fa raisiny ho fanatsoahan-kevitra ny eritreritra tao an-tsain’ireo manam-pahefana, fa tsy zavatra voaporofo.

Fanontaniana mahazatra

Nahoana i Paoly no notazonina nandritra ny roa taona?

Tsy noho ny fahamafisan’ny fiampangana. Milaza ny Asan’ny Apostoly fa nanantena kolikoly i Feliksa, ary rehefa niala tamin’ny andraikiny izy dia namela an’i Paoly tany am-ponja mba hampifaliana ireo mpitondra Jiosy. Imbetsaka ny manam-pahefana romanina no tsy nahita heloka mendrika ny fahafatesana, nefa nitohy noho ny antony politika ny fitazonana azy.

Nahoana i Paoly no nampakatra ny raharaha ho amin’i Kaisara?

Satria i Festo dia nanolo-kevitra ny hamindrana ny fitsarana ho any Jerosalema, nefa nisy otrika niandry azy tao. Zony amin’ny maha-olom-pirenena azy ny mampakatra ny raharaha, ary nanaisotra izany teo ambany fahefan’ny fitsarana teo an-toerana io fampakarana io. Io koa no nanokatra ny lalana ara-pitsarana nankany Roma, izay efa notondroin’ny Asan’ny Apostoly ho toerana halehany.

Inona no nolazain’i Agripa momba an’i Paoly?

Nilaza izy fa saika handresy lahatra azy ho tonga kristianina i Paoly, raha nilaza kosa i Festo fa nahatonga azy ho adala ny fahaizany be. Rehefa niresaka mitokana izy roa lahy dia samy nanatsoaka hevitra fa tsy nanao zavatra mendrika ny fahafatesana izy, ary azo navotsotra raha tsy nampakatra ny raharaha.

Iza moa i Feliksa sy i Festo?

Governora romanina nifandimby tao Jodia izy ireo. Fantatra amin’ny loharano ivelan’ny Testamenta Vaovao izy roa. Lazain’i Flavio Josefa fa nasiaka sy nikatsaka ny tombontsoany manokana i Feliksa, ka mifanaraka amin’ny fomba itantaran’ny Asan’ny Apostoly ny nitantanany ilay raharaha izany.

Boky sy loharano nampiasaina

  1. Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
  2. Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
  3. Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
  4. Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
Adiresy ofisialin’ny pejy