Mankanesa amin’ny votoaty

Torolalana momba ny dia · tokony ho 46–48 taor. J.K.

Ny dia misionera voalohany nataon’i Paoly

Mametraka lamina miverimberina ny dia voalohany: fitoriana ao amin’ny synagoga, fandraisan’ny tsy Jiosy ny hafatra, fanoherana eo an-toerana, fijaliana ary fiverenana hanamafy ireo fiarahamonina marefo.

Fanontanian’ny mpamaky

Inona marina no nitranga nandritra ny dia misionera voalohany nataon’i Paoly?

Manodidina ny taona 46–48 taor. J.K., dia miainga avy ao Antiokia any Syria ny dia voalohany, mandalo an’i Kyprosy, ary miditra ao amin’ny faritra atsimon’i Asia Minora. Atokan’ny fiangonana i Barnabasy sy Saoly; miverina i Jaona Marka rehefa tonga ao Perga; mitodika amin’ny tsy Jiosy ny fitoriana taorian’ny toriteny tao amin’ny synagoga tao Antiokia any Pisidia; toraham-bato ao Lystra i Paoly ary avela satria noheverina ho maty, nefa avy eo miverina mamakivaky ireo tanàna ireo ihany.

Daty
tokony ho 46–48 taor. J.K.
Toerana
Antiokia, Kyprosy, Pamfylia, Pisidia ary Lykaonia
Andinin-tSoratra Masina fototra
Asan’ny Apostoly 13–14

Ny toe-javatra manodidina ny dia

Manome fitantarana teolojika manana tanjona ny Asan’ny Apostoly, fa mbola fanarenana ara-tantara kosa ny lalana marina, ny daty ary ny fifandraisan’ny Galatiana amin’io dia io. Ampitahain’ity torolalana ity amin’ny taratasin’i Paoly ilay fitantarana, amin’izay misy ifandraisany. Avahany izay lazain’ny lahatsoratra sy ny daty ary ny lalana nofidina handaharana ny zava-nitranga.

Manomboka ao amin’ny fiarahamonina mivory hivavaka ao Antiokia any Syria ny dia, rehefa atokana sy irahina i Barnabasy sy Saoly. Miainga an-tsambo avy ao Seleokia mankany Kyprosy izy ireo, mitory ao amin’ny synagoga ao Salamina, ary mamakivaky ny nosy hatrany Pafo. Manamarika fiolahana eo amin’ny fitantarana ny fifandonana amin’i Elyma sy ny fihetsik’i Sergio Paolo: manomboka miantso matetika an’i Saoly amin’ny anarana hoe Paoly ny Asan’ny Apostoly, ary miseho mazava ny fihaonan’ny iraka amin’ny fahefana tsy Jiosy.

Avy any Kyprosy dia tonga ao Perga ny vondrona, ary eo no miverina i Jaona Marka. Manohy miditra any afovoan-tany hatrany Antiokia any Pisidia i Paoly sy Barnabasy. Ao no ametrahan’ny Asan’ny Apostoly toriteny lehibe ao amin’ny synagoga, izay mampiasa ny tantaran’ny Israely ho fototry ny fanambarana momba an’i Jesosy. Rehefa mihamafy ny fanoherana, dia mitodika ampahibemaso amin’ny mpihaino tsy Jiosy ireo misionera. Tsy fandavana ny maha-Jiosy izany: mbola manomboka ao amin’ny synagoga ihany i Paoly. Ny hafatra sy ny fihamaroan’ny karazan’olona nihaino azy no fototry ny adihevitra.

Izay asehon’ny loharano

Mampiseho ny vidin’io iraka io i Ikonioma, Lystra ary Derbe. Tao Lystra, dia nisy fanasitranana nahatonga ny vahoaka hihevitra an’i Barnabasy sy Paoly ho andriamanitra grika, izay nolavin’ireo misionera tamin-kery. Nandray anjara tamin’ny fitoraham-bato an’i Paoly ihany io tanàna io tatỳ aoriana. Milaza ny Asan’ny Apostoly fa notaritaritina nivoaka izy ary navela satria noheverina ho maty, nefa nitsangana ary niditra tao an-tanàna indray. Tsy azo vakina ho tantaram-pandresena fotsiny io dia io: miaraka amin’ny fiovam-po ny tsy fifankahazoana, ny herisetra ary ny faharetana.

Manan-danja toy ny fandrosoana voalohany ny fiverenana. Mitsidika indray ireo fiarahamonina nahitana fanoherana i Paoly sy Barnabasy, manamafy ny mpianatra, manendry loholona, ary mampianatra fa anisan’ny lalana mbola miandry azy ireo ny fahoriana. Mandalo an’i Perga sy Atalia izy ireo rehefa miverina any Antiokia, ka mitatitra fa nosokafan’Andriamanitra ho an’ny firenena ny varavaran’ny finoana. Mahakasika ny fandaminana sy ny fifandraisana ny vokany, fa tsy ny toerana naleha ihany: mitoetra ireo fiangonana vao miforona rehefa lasa ny mpandeha.

Miverina ao Antiokia i Paoly sy Barnabasy, mitondra tantaran’ny fiarahamonina niforona tao anatin’ny loza sy ny faharetana, fa tsy tantaram-pahombiazana tsy tapaka. Mamadika io fizotry ny zava-nitranga io ho seho sy fivezivezena ilay traikefa mampiditra ny mpamaky ao anatin’ny tantara, fa ity torolalana ara-tantara ity kosa no mijanona ho fototra handanjana ny porofo sy ny tsy fahazoana antoka.

Izay mbola iadian-kevitra

Mampiasa toerana fiafarana voalaza mivantana ao amin’ny loharano sy lalana tranainy azo inoana ny sarintany, ary manavaka ny dia an-dranomasina sy an-tanety. Tsy milaza ny fiolahana rehetra amin’ny lalana ny Asan’ny Apostoly. Manaraka ny fizotry ny fotoana ampiasain’ny tetikasa ny taona 46–48 taor. J.K. eo ho eo, fa tsy daty voamarina tamin’ny soratra voasokitra. Mety ho akaikin’io fe-potoana io ny Galatiana, araka ny hevitra mametraka azy ho taratasy nosoratana tany aloha ho an’ny faritra atsimon’i Galatia. Mbola iadian-kevitra anefa io fametrahana io, ka aseho araka izany fa tsy ampidirina ho zavatra azo antoka ao amin’ny lalana naleha.

Fanontaniana mahazatra

Taiza avy i Paoly nandritra ny dia misionera voalohany nataony?

Avy ao Antiokia nankany Kyprosy, ary avy eo nianavaratra niditra tao afovoan’i Anatolia: Perga, Antiokia any Pisidia, Ikonioma, Lystra ary Derbe. Niverina tamin’io lalana io izy avy eo mba hanamafy ireo fiangonana vaovao, vao nody an-tsambo.

Nahoana i Jaona Marka no niverina?

Tsy milaza izany ny Asan’ny Apostoly. Voalaza fotsiny fa niala tamin’izy ireo tao Perga izy ary niverina tany Jerosalema. Voatantara mazava kosa ny vokany: nandà ny hitondra azy indray i Paoly tatỳ aoriana, ary io tsy fitovian-kevitra io no nampisaraka azy tamin’i Barnabasy.

Tena notoraham-bato tao Lystra ve i Paoly?

Milaza izany ny Asan’ny Apostoly, ary manampy fa notaritaritina nivoaka ny tanàna izy, navela satria noheverina ho maty, nefa nitsangana indray. Ao amin’ny fitantarana tsy miankina amin’izany, dia manonona i Paoly tao amin’ny lisitry ny fahoriana niaretany fa notoraham-bato indray mandeha izy. Manamafy ilay zava-nitranga avy amin’ny loharano hafa io fijoroana vavolombelona io.

Nahoana i Paoly sy Barnabasy no noheverina ho andriamanitra?

Taorian’ny fanasitranana tao Lystra, dia noheverin’ny vahoaka ho Zeosy i Barnabasy ary ho Hermesy i Paoly, satria izy no nandray fitenenana. Nisy angano teo an-toerana nitantara fa nitsidika an’ilay faritra ireo andriamanitra roa ireo ka nanafina ny maha-izy azy, ary izany no manampy hahatakatra io fihetsiky ny vahoaka io. Saika avy hatrany taorian’izay dia nitranga ny fitoraham-bato.

Boky sy loharano nampiasaina

  1. Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
  2. Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
  3. Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
  4. Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
Adiresy ofisialin’ny pejy