Gabay sa liham · humigit-kumulang AD 54–55

1 Corinto

Dapat basahin ang 1 Corinto bilang liham para sa isang tiyak na pamayanan bago ito gawing kalipunan lamang ng magkakahiwalay na sipi.

Nilikha at inedit ni Thomas Diong · Na-update noong Setyembre 12, 2026

Tuwirang sagot

Bakit isinulat ni Pablo ang 1 Corinto, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?

Ang 1 Corinto ay tumutugon sa isang iglesyang maraming kakayahan ngunit watak-watak, at tinatalakay ang alitan sa komunidad, pagsamba, etika ng katawan, muling pagkabuhay, at ambagan para sa Jerusalem.

Isang panig lamang ang liham sa nagpapatuloy na palitan, kaya bahagya lamang nakikita ang ilan sa mga tanong at kalagayang panlipunan ng mga taga-Corinto.

Petsa: humigit-kumulang AD 54–55
Lugar: Efeso

Mga unang tumanggap

Ang tumanggap ay ang iglesya sa Corinto, isang komunidad na may pagkakahating dulot ng pagkampi sa iba’t ibang guro at tensiyon sa katayuan sa kanilang sama-samang buhay.

Dahilan ng pagsulat

Sinasagot ni Pablo ang mga ulat at nakasulat na tanong upang muling buuin ang komunidad na hinuhubog ng krus, pag-ibig, pagsambang nakapagpapatibay sa iba, at pag-asa ng muling pagkabuhay.

Paglalakbay

Si Pablo sa Efeso

Mga Gawa at ang paglalakbay

Inilalarawan ng Mga Gawa ang matagal na paglilingkod ni Pablo sa Efeso, na umaangkop sa malawak na gawain, pagsalungat, at mga planong paglalakbay na binanggit malapit sa wakas ng liham.

Bago at pagkatapos

May matibay na batayan
Hinuha
Hindi tiyak

humigit-kumulang AD 52
Naglayag mula Cencrea; saglit na tumigil sa Efeso; umakyat upang bumati sa iglesya, pagkatapos ay bumaba patungong Antioquia.
Cencrea · Efeso · Cesarea · Jerusalem · Antioquia
May matibay na batayan
humigit-kumulang AD 52/53
Nagsimula ang ikatlong paglalakbay; pinalakas ang mga alagad sa Galacia at Frigia.
Antioquia · Rehiyon ng Galacia · Frigia
May matibay na batayan
humigit-kumulang AD 52/53–55/56
Dalawang taon sa bulwagan ni Tirano; kumalat ang salita sa buong Lalawigan ng Asia; sinunog ang mga aklat ng mahika.
Efeso
May matibay na batayan
humigit-kumulang AD 54/55
Isinulat ni Pablo ang 1 Corinto sa Efeso; tila kasama na niyang muli si Apolos doon (1 Corinto 16:12). Tinutugunan ng liham ang pagkakampihan kina Pablo, Apolos, at Pedro sa Corinto, at itinuturo na ang Diyos ang nagpapalago.
Efeso
May matibay na batayan
humigit-kumulang AD 55/56
Isang masakit na pagbisita at isang mahigpit na liham (na nawala na ngayon) para sa Corinto.
Efeso · Corinto
Hinuha
humigit-kumulang AD 55/56
Nagkagulo ang mga panday-pilak dahil kay Artemis; umalis si Pablo patungong Macedonia.
Efeso
May matibay na batayan

Cencrea · Efeso · Cesarea · Jerusalem · Antioquiahumigit-kumulang AD 52
Antioquia · Rehiyon ng Galacia · Frigiahumigit-kumulang AD 52/53
Efesohumigit-kumulang AD 52/53–55/56
Efesohumigit-kumulang AD 54/55
Efeso · Corintohumigit-kumulang AD 55/56
Efesohumigit-kumulang AD 55/56

Ano ang itinatatag ng teksto

1 Corinto 1:10–17; 6:1–11; 11:17–34 · 1 Corinto 7:1; 11:17–34; 15:1–58; 16:1–4

Isang panig lamang ang liham sa nagpapatuloy na palitan, kaya bahagya lamang nakikita ang ilan sa mga tanong at kalagayang panlipunan ng mga taga-Corinto.

Ang tumanggap ay ang iglesya sa Corinto, isang komunidad na may pagkakahating dulot ng pagkampi sa iba’t ibang guro at tensiyon sa katayuan sa kanilang sama-samang buhay.

1 Corinto 1:10–17; 6:1–11; 11:17–34 · 1 Corinto 1:11; 4:17; 16:10–12

Hindi natin mababawi ang bawat grupong binabanggit sa liham o maipapalagay na pantay na nakaapekto ang bawat usapin sa buong kongregasyon.

Sinasagot ni Pablo ang mga ulat at nakasulat na tanong upang muling buuin ang komunidad na hinuhubog ng krus, pag-ibig, pagsambang nakapagpapatibay sa iba, at pag-asa ng muling pagkabuhay.

1 Corinto 7:1; 11:17–34; 15:1–58; 16:1–4 · 1 Corinto 1:10–17; 6:1–11; 11:17–34

Hindi na maitatag lampas sa sariling mga pahiwatig ng liham ang pagkakasunod-sunod at saklaw ng mga ulat na sinasagot nito.

Sinabi ni Pablo na mananatili siya sa Efeso, samantalang ang Corinto ang lungsod na tumanggap; ginagawang kongkreto nina Cloe, Apolos, at Timoteo ang alitan at palitan ng liham.

1 Corinto 1:11; 4:17; 16:10–12 · 1 Corinto 1:10–17; 6:1–11; 11:17–34 · 1 Corinto 16:5–12

Hindi ganap na sinasabi ang eksaktong kinaroroonan ni Cloe at ang detalyadong tungkulin ng bawat mensahero.

Hindi seryosong pinagtatalunan ang tuwirang pag-akda ni Pablo at ang tagpuan sa Efeso; ginagamit ng kronolohiya ng Pauline Letters ang AD 54–55 sa loob ng panahong iyon ng paglilingkod na matibay ang batayan ng pagkakalagay.

1 Corinto 16:5–12

Sa ibang kronolohiya, inilalagay ni Brown ang liham sa huling bahagi ng AD 56 o unang bahagi ng 57; hindi binabago ng paglipat ng taon ang tagpuan sa Efeso o ang mas malawak na pagkakasunod-sunod.

Mga tao at lugar

PabloManunulat at guro
CloeTaong kaugnay ng mga ulat mula sa Corinto
Apolosguro na binanggit sa pagkakahati ng pamayanan
TimoteoKamanggagawang kasama sa mga plano sa paglalakbay ni Pablo

Efeso · Corinto

Pangunahing rekonstruksiyon

Malakas ang suporta sa Efeso noong AD 54–55 dahil sa plano ni Pablo na manatili roon at sa konteksto ng ikatlong paglalakbay.

1 Corinto 16:5–12

Tinatantiya pa rin ang eksaktong taon sa loob ng mahabang paglilingkod ni Pablo sa Efeso.

Iba pang kapani-paniwalang pagbasa

Isang kalapit na taon sa Efeso

Inilalagay ng isa pang mahalagang kronolohiya ang liham sa huling bahagi ng AD 56 o unang bahagi ng AD 57, habang nananatili ang Efeso bilang tagpuan.

Nananatili ang liham bago ang masakit na pagbisita at bago ang 2 Corinto; ang pagkakaiba ay nasa mas pinong pagtatakda lamang ng petsa.

Hinuha

Bakit magkakaiba ang mga pagbasa Malawak na kinikilalang tunay na liham ni Pablo ang 1 Corinto, na isinulat mula sa Efeso noong humigit-kumulang AD 54–55 habang nagpaplano siya ng susunod na paglalakbay at tumutugon sa mga ulat at tanong mula sa Corinto.

Mga sanggunian

Mga pangunahing teksto

Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.Mga liham ni Pablo
Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.Mga Gawa

Mga pag-aaral

Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
- Kabanata 22, “1 Corinto”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”Sinusuri ng bahaging ito ang mga kaugnay na pananaw ng mga iskolar.
- Kabanata 22, “1 Corinto”, “Buod ng pangunahing impormasyon”: “Petsa” at “Pagiging tunay”Inilalahad ng bahaging ito ang mga iskolar na usaping tumutulong sa maingat na pagsusuri sa konklusyong ipinapakita rito.
- Kabanata 22, “1 Corinto”, “Kaligiran”Sinusuri ng bahaging ito ang mga kaugnay na pananaw ng mga iskolar.
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).
- Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”Inilalahad ng bahaging ito ang mga iskolar na usaping tumutulong sa maingat na pagsusuri sa konklusyong ipinapakita rito.

Rebisyon v1.2.0-evidence.20260902.4

v1.2.0-evidence.20260902.4 · 2026-09-02

Bakit magkakaiba ang mga pagbasa · Patakaran sa pagwawasto at rebisyon

Mga materyal sa pagtuturo

Maikling materyal na may sanggunian para ipakilala ang liham na ito sa klase, pangkat sa pag-aaral, o personal na pagbasa.

Sampung-minutong plano sa pagtuturo

Ang 1 Corinto ay tumutugon sa isang iglesyang maraming kakayahan ngunit watak-watak, at tinatalakay ang alitan sa komunidad, pagsamba, etika ng katawan, muling pagkabuhay, at ambagan para sa Jerusalem.
Nabibilang ang liham sa yugto sa Efeso, bago ang masasakit na palitan sa Corinto, pag-alis ni Pablo patungong Macedonia, at pagkakasulat ng 2 Corinto.
Malakas ang suporta sa Efeso noong AD 54–55 dahil sa plano ni Pablo na manatili roon at sa konteksto ng ikatlong paglalakbay.
Inilalagay ng isa pang mahalagang kronolohiya ang liham sa huling bahagi ng AD 56 o unang bahagi ng AD 57, habang nananatili ang Efeso bilang tagpuan.

Mga tanong para sa talakayan

Bakit isinulat ang liham na ito?
Ano ang may matibay na batayan, at saan nagkakaiba ang maingat na mga pagbasa?

Rebisyon v1.2.0-evidence.20260902.4 · Muling paggamit at pagkilala sa pinagmulan · PaulineLetters.com

Petsa: humigit-kumulang AD 54–55
Isinulat mula sa: Efeso
Katayuan ng pag-akda: Malawak na kinikilalang liham ni Pablo
Katiyakan sa kalagayan: Efeso, humigit-kumulang AD 54–55 (matibay na rekonstruksiyon)
Pangunahing talata: Naglo-load…
1 Corinto 13:13 · MBBTAGScripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission.
Pinakamatandang saksi na ipinapakita: Papyrus 46 (P46), humigit-kumulang AD 200

Dahilan at pangangatwiran

Para sa isang watak na iglesyang mayaman sa mga kaloob sa Corinto—tungkol sa pagkakaisa, pag-ibig, at muling pagkabuhay.

Sinasagot ng 1 Corinto ang isang watak na pamayanan, hindi isang abstraktong tanong lamang. Ang mga ulat na kaugnay ng mga tao ni Cloe ay naglalarawan ng magkakatunggaling sawikain, paligsahan sa katayuan, malubhang iskandalo sa pakikipagtalik, at mga demanda sa pagitan ng mga mananampalataya. Tumutugon si Pablo sa pamamagitan ng pagtatapat sa krus ng mga sukatan ng karunungan at kapangyarihan sa Corinto. Hindi binubura ng panawagan niya para sa pagkakaisa ang pagkakaiba; hinihiling nitong kilalanin ng bawat pangkat na sa Diyos nauukol ang iglesya, hindi sa gurong pinakainaadmire nila.

Ipinakikita ng paulit-ulit na pariralang ‘ngayon naman tungkol sa’ na tinatalakay ni Pablo ang mga tanong ng mga taga-Corinto tungkol sa pag-aasawa, pagkaing kaugnay ng mga diyus-diyosan, pagsamba, espirituwal na kaloob, at ambag para sa Jerusalem. Ang mga sagot niya ay pastoral na pangangatwiran, hindi basta kalipunan ng mga tuntunin. Pinamamahalaan ng pag-ibig ang kaalaman, ng pananagutan sa kapwa ang kalayaan, at ng pagpapatibay sa nagtitipong pamayanan ang mga kaloob. Bahagi ng patuloy na pagtutuwid sa paligsahang pagsamba ang tanyag na tula tungkol sa pag-ibig.

Inilalagay ng gabay ang 1 Corinto kasabay ng kronolohiya ng paglalakbay dahil kabilang sa isang buhay na ugnayan ang mga pangalan, plano, tunggalian, at pagbati nito. Binabasa ang pangunahing talata nitong 1 Corinto 13:13 sa mas malawak na daloy na iyon, hindi bilang hiwalay na kasabihan.

Kronolohiya at saksi ng manuskrito

Hindi dagdag lamang ang muling pagkabuhay; ito ang sukdulan ng liham. Inuulit ni Pablo ang ipinasa na pagpapahayag ng kamatayan, paglilibing, pagpapakita, at muling pagkabuhay ni Cristo, saka ipinangatwiran na nakasalalay rito ang hinaharap na muling pagkabuhay ng katawan ng mga mananampalataya. Iniuugnay ng larawan ng mga unang bunga ang kasalukuyang dalamhati sa hinaharap na pag-asa, habang sinasagot ng binagong katawan ang pamayanang maaaring maghiwalay ng espirituwal na buhay sa katapatan na isinasabuhay ng katawan.

Kitang-kita ang kalagayan sa Efeso. Sinabi ni Pablo na mananatili siya roon hanggang Pentecostes, binanggit ang maraming kalaban at bukás na pintuan para sa gawain, at inilarawan ang mga planong kinasasangkutan nina Timoteo at Apolos na umaangkop sa ugnayang isinasalaysay sa Mga Gawa 18–19. Binanggit din ng liham ang isang naunang liham na hindi nakaligtas, at tumutukoy ang 2 Corinto sa mga sumunod pang masasakit na palitan. Kaya isang naingatang sandali lamang ito sa mas mahaba at mahirap na ugnayan.

Ang Papyrus 46 (P46) ang saksi na ipinapakita para sa liham na ito, mula sa humigit-kumulang AD 200 at kaugnay ng University of Michigan Library. Ipinapakita ang teksto. Ipinakikita ng larawan ang pagpapatuloy ng teksto sa tradisyong iyon ng manuskrito; hindi nito pinatutunayan ang iminungkahing petsa o lugar ng pagkakasulat.

Pag-akda at pagtukoy sa petsa

Malawak na kinikilalang tunay na liham ni Pablo ang 1 Corinto, na isinulat mula sa Efeso noong humigit-kumulang AD 54–55 habang nagpaplano siya ng susunod na paglalakbay at tumutugon sa mga ulat at tanong mula sa Corinto.

Mga karaniwang tanong

Kailan isinulat ang 1 Corinto?

Noong humigit-kumulang AD 54–55, mula sa Efeso, sa mahabang pananatiling inilalarawan ng Mga Gawa. Sinabi ni Pablo na mananatili siya sa Efeso hanggang Pentecostes at binanggit ang mga planong may kinalaman kina Timoteo at Apolos, na umaangkop sa ugnayang nakapaligid sa Mga Gawa 18–19. Ang inskripsiyon tungkol kay Galio ang nagbibigay ng salalayan sa kronolohiyang nakapaligid dito.

Sino ang sumulat ng 1 Corinto?

Si Pablo, kasama si Sostenes na binanggit sa pagbati. Isa ito sa pitong liham na halos walang kumukuwestiyon. Ang estilo, pangangatwiran, at kalagayan nito ay umaayon sa pangkat ng mga liham na tunay na kinikilala.

May naunang liham ba para sa Corinto?

Oo, ngunit hindi ito nakaligtas. Binanggit ni Pablo sa liham na ito ang isang bagay na nauna na niyang isinulat sa kanila, at ipinahihiwatig ng 2 Corinto na nagpatuloy ang mas masasakit na palitan. Ang natira ay dalawang sandali sa mas mahaba at mas mahirap na pagsusulatan.

Tungkol saan ang 1 Corinto?

Tungkol ito sa pamayanang nagkakawatak-watak dahil sa katayuan, katapatan sa guro, at kaalaman. Itinatapat ni Pablo ang krus sa mga sukatan ng karunungan at kapangyarihan sa Corinto, pinamamahalaan ang kaalaman sa pamamagitan ng pag-ibig, at tinatapos ang liham sa muling pagkabuhay bilang saligan ng lahat ng iba pa.

Bibliograpiya at mga sanggunian

Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito. Tingnan ang sanggunian
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
Mga tala tungkol sa Papyrus 46 at Codex Sinaiticus: mga institusyong nag-iingat, pinagmulan ng larawan, at karapatan sa paggamit sa talaan ng manuskrito ng Pauline Letters.
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
E. P. Sanders, Paul: The Apostle’s Life, Letters, and Thought (Fortress Press, 2015).