Lohahevitra manaraka ny dia
Mitondra vola ho any Jerosalema imbetsaka i Paoly
Misy lohahevitra mamakivaky ny fanompoan’i Paoly manontolo izay zara raha omena pejy: ny vola nentina ho any Jerosalema. Fanampiana nandritra ny mosary, avy eo fanangonam-bola voalamina tany amin’ny faritany efatra. Manome ho an’ny mpino Jiosy ny fiangonana tsy Jiosy: manjary fanomezana azo isaina ny firaisana ao amin’ny filazantsarany.
Fanontanian’ny mpamaky
Nahoana i Paoly no manangona vola ho an’i Jerosalema?
Indroa ny lahatsoratra no mampiseho an’i Paoly mitondra fanampiana ho any Jodia: fanampiana avy any Antiokia nandritra ny mosary, tokony ho 46 taor. J.K., ary taona maro tatỳ aoriana, fanangonam-bola tany Galatia, Makedonia ary Akaia ho an’ny mahantra amin’ny mpino any Jerosalema. Ny antony lazainy dia ny fahantrany, ny trosa ara-panahin’ny fiangonana tsy Jiosy aminy, ary ny firaisana ataon’ny fanomezana ho hita maso.
Mosary sy fanampiana voalohany
Manomboka aloha, tany Antiokia, talohan’ny dia misionera rehetra, io lohahevitra io. Nitsangana tao amin’ny fiangonana ny mpaminany antsoina hoe Agabo ary nanambara mosary lehibe. Ao anatin’ny fehezanteny iray no tantaraina ny valin’izany fiangonana tanora izany:
Eo am-panokafana…Samy araka izay ananany. Tsy misy vola voafaritra. Nanapa-kevitra handefa fanampiana ho an’ny mpino any Jodia ny mpianatra, ary manonona an’i Barnabasy sy Saoly ho mpitondra ilay fanomezana ny Asan’ny Apostoly. Io no fitantarana voalohany ao amin’ny Asan’ny Apostoly momba ny fiangonana iray manampy fiangonana hafa.
Mahatsiaro ny mahantra
Taona maro tatỳ aoriana, rehefa nampiseho ny iraka ho an’ny tsy Jiosy tamin’ny mpitarika tany Jerosalema i Paoly ary nandray ny tanany ho mariky ny fiombonana, dia nilaza izy fa fangatahana iray ihany no nampian’izy ireo:
Eo am-panokafana…Iadian-kevitra raha manondro ny fitsidihana nandritra ny mosary io fehezanteny io, na manomana ny fanangonam-bola tatỳ aoriana. Tsy mampiray ireo ezaka roa ireo ho tahirim-bola mitohy ny lahatsoratra. Samy mampiseho anefa izy roa fa raisin’i Paoly ho anisan’ny asany ny fanampiana ny mpino any Jodia.
Fahasoavana voalamina
Tamin’ny dia fahatelo dia efa lasa rafitra voalamina io faniriana io. Raha nanoratra avy any Efesosy i Paoly, dia nanome an’i Korinto ireo toromarika ara-potoana nomeny ny fiangonana any Galatia ihany:
Eo am-panokafana…Isan-kerinandro, araka izay ananan’ny tsirairay, ary amin’ny fanapahan-kevitra mialoha, mba tsy hisy fanangonam-bola hatao rehefa tonga izy. Fanapahan-kevitra malalaka tsy misy fanerena no tadiaviny. Ary rehefa tara ny fihetsik’i Korinto, dia i Kristy no resahiny fa tsy ny fanamelohana:
Eo am-panokafana…Ny fiangonana any Makedonia, na dia tao anatin’ny fahantrana lalina aza, dia efa nanome mihoatra izay ananany (2 Korintiana 8:1–2). Mifandray amin’ny fomba azo ampiharina ny teolojia: manjary fahalalahan-tanana atolotra ny fahasoavana noraisina, ary omanina toy ny vokatra hojinjaina ilay fanomezana fa tsy takina toy ny hetra.
Hazavain’i Paoly koa ny antony itondrana ny fanampiana amin’izany lalana izany. Raha nanoratra ho an’i Roma izy, dia nilaza fa manana trosa ny tsy Jiosy: raha nandray anjara tamin’ny harena ara-panahin’i Jerosalema izy ireo, dia tokony hizara ny hareny ara-nofo kosa (Romana 15:27). Ary amin’i Korinto dia lazainy fa tsy ny hamadika ny toeran’ny olona no tanjona, fa ny hikatsaka fitoviana: mamaly ny tsy fahampian’izy ireo ny habetsahan’ny anananareo (2 Korintiana 8:13–14). Mitondra fitakiana fahamendrehana koa ny fandaminana. Mifidy ny solontenany hiara-dia amin’ny vola ny fiangonana (1 Korintiana 16:3–4), mba hitondrana fanomezana lehibe toy izany eo anatrehan’ny vavolombelona maro sy hiarovana azy amin’ny tsiny.
Ny fanampiana farany
Rehefa nanoratra avy any Korinto tamin’ny faran’ny dia fahatelo i Paoly, izay efa voaomana ny lalana mankany Jodia, dia nilaza tamin’ny Romana izay hoentiny sy izay nanome azy izy:
Eo am-panokafana…Fantany fa mampidi-doza ny dia. Ao amin’ilay taratasy ihany no angatahiny ny fiangonana any Roma hivavaka mba ho afaka amin’ny olona tsy mankatò any Jodia izy. Mandeha ihany anefa izy. Tsy ela taorian’ny nahatongavany tany Jerosalema, raha niaro tena teo anatrehan’ny governora Feliksa izy, dia namintina ny fitsidihany tamin’ny fehezanteny mampifamatotra io lohahevitra io farany:
Eo am-panokafana…Tantarain’ny Asan’ny Apostoly ho vokatry ny fiampangana mifandray amin’ny tempoly ny fisamborana azy, ary tsy ampifandraisiny amin’ny asan’ny vahoaka ny fanangonam-bola. Na izany aza, manamarina ny kabarin’i Paoly teo anatrehan’ny fitsarana fa iray tamin’ny tanjon’ny diany farany fantatra tany Jerosalema ny fitondrana fanampiana, tany izay nanantenany ny fampidirana azy am-ponja. Mitatitra izany tanjona izany ao amin’ny kabary ny Asan’ny Apostoly, nefa tsy mitantara ny fanolorana ilay fanomezana, ny vola nentina, ny valin’ny mpandray na izay nitranga taorian’ny fandefasana azy.
Araho ny dia
Midira amin’ny tantara any Jerosalema, miaraka amin’ny fanampiana nandritra ny mosary, eo amin’ny fiandohan’io lohahevitra io: mpampianatra avy any Antiokia mitondra ny fanomezan’ny fiangonana tsy Jiosy ho an’ny loholona. Aseho amin’ny toerana nitrangany ireo ampahany tatỳ aoriana amin’ny fanangonam-bola: ny toromarika tany Efesosy, ny fifaliana tany Makedonia, ny taratasy avy any Korinto ary ny dia lava niverina tany Jerosalema.
Fanontaniana mahazatra
Ohatrinona ny fanangonam-bola?
Tsy misy lahatsoratra manome ny vola voangona. Hita ankolaka ny habeny: nangonina tany amin’ny faritany telo farafahakeliny nandritra ny taona maro izy, niorina tamin’ny fametrahana vola isan-kerinandro tany Korinto, ary nentina niaraka tamin’ny delegasiona voatonona anarana, lehibe ampy hisolo tena ireo fiangonana mpanome. Na ohatrinona na ohatrinona ny vola, dia lehibe ny fandaminana azy; izany no tena tohanan’ny loharano.
Nandray ny fanangonam-bola ve ny fiangonana any Jerosalema?
Tsy milaza izany mazava tanteraka mihitsy ny lahatsoratra. Angatahin’i Paoly ny Romana hivavaka mba horaisin’ny mpino tsara ny fanompoany. Mitantara fandraisana mafana rehefa tonga izy ny Asan’ny Apostoly, nefa tsy mitantara ny fanolorana ilay fanomezana mihitsy. Tsikaritry ny mpikaroka izany fahanginana izany, izay mbola azo adika amin’ny fomba samihafa. Ny famintinana nataon’i Paoly teo anatrehan’ny fitsarana dia manamarina fa nitondra fanampiana izy, nefa tsy voalaza ny fandraisana azy.
Nahoana i Paoly no nitondra ny vola tamin’ny tenany?
Kasainy hiara-dia amin’ilay fanomezana ny solontena notendren’ny fiangonana mpanome, ary mandeha koa izy na dia nisy fampitandremana aza. Milaza izy fa te hanao amim-pahamendrehana eo imason’ny Tompo sy ny olona. Anisan’ny fandaminana ny fahitsiana, ary ny fitondrana ilay fanomezana mihitsy no maneho ny fiombonana asehon’ny vola.
Boky sy loharano nampiasaina
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997).
- David J. Downs, The Offering of the Gentiles: Paul’s Collection for Jerusalem in Its Chronological, Cultural, and Cultic Contexts (Eerdmans, 2016).