Torolalana momba ny dia · tokony ho 33–34 taor. J.K.
Saoly, ilay mpanenjika
Tsy ho tsapa tanteraka ny lanjan’ny tenin’i Paoly momba ny fahasoavana tatỳ aoriana raha ahena ny herisetra nateraky ny zotom-pon’i Saoly.
Fanontanian’ny mpamaky
Olona nanao ahoana i Saoly talohan’ilay zava-nitranga teny amin’ny lalana mankany Damaskosy?
Talohan’ilay zava-nitranga tany Damaskosy, dia nandray anjara mivantana tamin’ny herisetra natao tamin’ny fiangonana vao niforona i Saoly. Asehon’ny Asan’ny Apostoly fa teo izy rehefa novonoina i Stefana, sady nanaiky izany, ary avy eo nandrava ny fiarahamonin’ny mpino tamin’ny fidirana isan-trano. Tsy manamaivana izany ny taratasiny: tsaroany fa nanenjika tamin-kery ny fiangonan’Andriamanitra izy, ary izany no antony nilazany fa tsy mendrika hantsoina hoe apostoly izy.
- Daty
- tokony ho 33–34 taor. J.K.
- Toerana
- Jerosalema sy Jodia
- Andinin-tSoratra Masina fototra
- Asan’ny Apostoly 7:58–9:2; Galatiana 1:13–14
Ny toe-javatra manodidina ny dia
Asehon’ny Asan’ny Apostoly fa nandray anjara mivantana tamin’ny fanenjehana i Saoly, ary tsaroany ao amin’ny taratasiny io lasa io ho antony tsy naha-mendrika azy hantsoina hoe apostoly. Ampitahain’ity torolalana ity amin’ny taratasin’i Paoly ilay fitantarana, amin’izay misy ifandraisany. Avahany izay lazain’ny lahatsoratra sy ny daty ary ny lalana nofidina handaharana ny zava-nitranga.
Apetraky ny Asan’ny Apostoly eo amin’ny famonoana an’i Stefana i Saoly tanora, rehefa mametraka ny fitafiany eo an-tongony ny vavolombelona, ary marihiny fa nanaiky ny famonoana izy. Mivelatra avy eo ny fitantarana: miditra isan-trano i Saoly ary mitaritarika lehilahy sy vehivavy ho any am-ponja. Nihoatra ny fanehoana tsy fankasitrahana manokana ilay fanenjehana: famoretana voalamina natao tamin’ny fiarahamonina iray voatondro tao Jerosalema. Nampiely ny mpino ho any amin’ny faritra manodidina izany.
Tsy mandà io lasa io ny taratasin’i Paoly; mitahiry ny fahatsiarovana azy kosa. Ao amin’ny Galatiana, dia milaza izy fa nanenjika tamin-kery ny fiangonan’Andriamanitra sy niezaka nandrava azy, ary nandroso tamin’ny fivavahana Jiosy mihoatra noho ny maro tamin’ny olona niara-belona taminy, noho ny zotom-pony tamin’ny fomban-drazana navelan’ny razany. Any amin’ny taratasy hafa, dia milaza izy fa ambany indrindra amin’ny apostoly ary tsy mendrika io anarana io, satria nanenjika ny fiangonana. Ao amin’ny teolojiany, io fahatsiarovana io dia porofon’ny famindram-po tsy mba azony noho ny fahamendrehany.
Izay asehon’ny loharano
Manomboka amin’i Saoly mbola feno fandrahonana hamono olona ny Asan’ny Apostoly 9. Mangataka taratasy ho an’ny synagoga any Damaskosy izy, mba hahafahany mitondra mifatotra ho any Jerosalema izay mpanaraka ny Lalana hitany any. Mampiseho io antsipiriany io fa nisy tambajotran’ny fiarahamonina Jiosy sy fahefana nekena hahafahana manenjika mpikambana any lavitra, na dia tsy voalaza mazava mihitsy aza ny tena fetran’izany fahefana izany ara-dalàna.
Tazonin’ity torolalana ity ho hita mazava ny herisetra nateraky ny zotom-pon’i Saoly, satria miankina amin’izany ny tenin’i Paoly tatỳ aoriana. Mahazo ny lanjany ny fahasoavana, ny famindram-po ary ny fiantsoana noho ny fiovan’ny mpanenjika iray, fa tsy noho ny fandresen-dahatra olona nisalasala fotsiny. Aseho ao amin’ireo seho mampiditra ny mpamaky ao anatin’ny tantara i Jerosalema sy Jodia; voafetra kokoa noho izay fotoana iray aseho an-tsehatra kosa ny filazana ara-tantara: nanohitra ilay hetsika tamim-paharesen-dahatra sy tamin-kery i Saoly talohan’ny nanovan’ilay zava-nitranga tany Damaskosy azy.
Manomboka amin’ny firaisana tsikombakomba sy ny famoretana ny tantara. Noho izany, ny fiovana tany Damaskosy dia fahatapahana tamin’ny fitondran-tena taloha sy fiovan’ny antso teo amin’ny fiainany, fa tsy fiovan-kevitra fotsiny. Mamadika io fizotry ny zava-nitranga io ho seho sy fivezivezena ilay traikefa mampiditra ny mpamaky ao anatin’ny tantara, fa ity torolalana ara-tantara ity kosa no mijanona ho fototra handanjana ny porofo sy ny tsy fahazoana antoka.
Izay mbola iadian-kevitra
Mbola tsy azo antoka hoe hatraiza ny fandrindrana ilay fanenjehana. Toa milaza ny Asan’ny Apostoly fa nanome fahefana nahatratra hatrany Damaskosy ny mpisoronabe. Misy mpahay tantara manontany raha afaka nampisambotra olona tany ny manam-pahefana tao Jerosalema, na raha tao anatin’ny famaizana nataon’ny synagoga teo an-toerana no niasan’i Saoly. Asehon’ity torolalana ity fa voalaza mazava ao amin’ny loharano ny fanenjehana mihitsy, fa ny tena fetran’ny fahefan’ny andrim-panjakana tao ambadik’izany kosa dia fanarenana ara-tantara fa tsy zava-misy efa raikitra.
Fanontaniana mahazatra
Mpanenjika tokoa ve i Paoly?
Eny, ary porofo roa tsy miankina no manamarina izany. Milaza ny Asan’ny Apostoly fa nanaiky ny famonoana an’i Stefana izy ary nitaritarika mpino ho any am-ponja. Milaza izany momba ny tenany koa i Paoly ao amin’ny taratasy nosoratany am-polony taona tatỳ aoriana, na dia nanana antony rehetra hanamaivanana io lasany io aza izy.
Nahoana i Saoly no nanenjika ny kristianina?
Asehon’ny Asan’ny Apostoly sy ny Galatiana fa ny zotom-po hiaro ny fomban-drazana navelan’ny razany no nitarika azy, fa tsy fankahalana manokana olona. Voalaza fa nihoatra ny olona niara-belona taminy izy tamin’izany zotom-po izany. Izany no mahatonga ny fiovana tany Damaskosy ho fahatapahana tamin’ny fitondran-tenany taloha, fa tsy fiovan-kevitra fotsiny.
I Saoly ve no namono an’i Stefana?
Tsy milaza ny Asan’ny Apostoly fa nitora-bato izy. Milaza kosa ilay boky fa napetraky ny vavolombelona teo an-tongony ny fitafiany, ary nanaiky ny famonoana izy. Manambara izany fa mpiray tsikombakomba izy, nefa tsy milaza fa izy mihitsy no nanao ilay famonoana. Tazonin’ity tetikasa ity io fanavahana io.
Nalamina tamin’ny fomba ahoana ny fanenjehana?
Mbola tsy azo antoka izany. Toa milaza ny Asan’ny Apostoly fa nisy fahefana nomena azy nahatratra hatrany Damaskosy, ka raha izany dia tena lavitra ny faritra azon’ny manam-pahefana tao Jerosalema nifehezana. Taterin’ity torolalana ity izay lazain’ny Asan’ny Apostoly, nefa marihiny fa tsy mbola voamarina mazava ny rafitra ara-pitantanana nahafahan’izany nitranga.
Boky sy loharano nampiasaina
- Asan’ny Apostoly 7–28, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Manomboka amin’ny Romana ka hatramin’ny Filemona, Baiboly Protestanta Malagasy 2011. Baiboly Protestanta Malagasy © 2011, Malagasy Bible Society. Fanondroana toko sy andininy ihany no omena eto, tsy lahatsoratra ara-Baiboly. Jereo ny loharano
- Ny fizotry ny fotoana ao amin’ny tetikasa, misy teboka 67, dia mampifandray ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasy ary manamarika mazava ny daty iadian-kevitra.
- Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996).