قوس احتمالی فروتنی در نامه‌هایی که به پولس نسبت داده شده‌اند

او کار را با احساس کوچکی آغاز نکرد

حدود سال ۳۳ یا ۳۴ میلادی، مرد جوانی به نام سولس در کنار صحنهٔ اعدامی در اورشلیم ایستاد و از جامه‌های کسانی نگهبانی کرد که سنگ می‌انداختند. این کار آزارش نمی‌داد. شریعت را پشتوانهٔ خود می‌دانست، نامه‌های اختیار در دست داشت و به‌روشنی می‌پنداشت چه کسانی بر خطا هستند؛ سپس از آن حیاط به جست‌وجوی خانه‌به‌خانهٔ ایمانداران رفت.

حدود سه دهه بعد، در گاه‌شماری سنتی، اول تیموتائوس خودتوصیفی گسترده‌ترِ «نخستینِ گناهکاران» را به کار می‌برد. اینکه این سخن را شرح حالِ همان شخص بدانیم، به پذیرش نویسندگی مستقیم پولسی وابسته است که مورد بحث قرار دارد.

میان آن دو جمله، تمام سفری قرار می‌گیرد که این وبگاه دنبال می‌کند: راه دمشق، سال‌های عربستان، سه سفر بشارتی طولانی، آشوب‌ها، کشتی‌شکستگی و خانه‌ای در روم با سربازی که مراقب او بود. اما زیر این جابه‌جایی‌ها، سفری دوم نیز دیده می‌شود؛ آرام‌تر، دشوارتر برای دیدن و تنها در یک جهت.

خودتوصیفی در اول قرنتیان (افسس، حدود ۵۴–۵۵ میلادی)

هنگامی که پولس در افسس ماندگار شد، حدود بیست سال بود که موعظه می‌کرد. در قبرس، غلاطیه، مقدونیه و یونان کلیساهایی برپا کرده بود، نزد یک فرماندار رومی از سخن خود دفاع کرده و بیش از همهٔ همکارانش کار کرده بود. در هر حساب منصفانه‌ای، او پرسفرترین مبشر نسل خود بود. وقتی از آنجا به کلیسای قرنتس نوشت، سخن را به خود کشاند.

اگر تمام این بخش خوانده شود، گوینده کسی نیست که خود را از سر عادت خوار کند؛ او حساب می‌کند. کارنامه‌اش را انکار نمی‌کند—می‌گوید بیش از همهٔ آنان کار کرده است. فقط حاضر نیست هیچ‌یک را از آنِ خود نگه دارد. آنچه از بیرون زندگیِ کاریِ خارق‌العاده‌ای به نظر می‌رسید، از درون برای او چیزی شده بود که به وی بخشیده‌اند.

خودتوصیفی در افسسیان، بر پایهٔ خوانش سنتی پولسی

در خوانش سنتی پولسی، افسسیان این خودتوصیفی را در زمینهٔ زندان قرار می‌دهد. نامه نام روم را نمی‌آورد و هم نویسندگی آن و هم مکان پیشنهادی همچنان مورد بحث‌اند.

جمله برای سرزنش خویش درنگ نمی‌کند؛ نمی‌تواند چنین کند، زیرا کوچکی فقط زمینهٔ سخن است و ادامهٔ جمله می‌گوید فیض برای انجام چه کاری داده شد. گوینده خود را کوچک‌ترینِ همهٔ قوم خدا می‌خواند و در همان دم می‌گوید فرستاده شده تا ثروت بی‌کران مسیح را به ملت‌ها بشارت دهد. برای او این دو اندیشه در کشمکش نیستند؛ یک اندیشه‌اند.

خودتوصیفی در اول تیموتائوس، بر پایهٔ خوانش سنتی پولسی

اول تیموتائوس خودتوصیفی‌ای در زمان حال به کار می‌برد. در خوانش سنتی پولسی می‌توان آن را با نامه‌های پیشین مقایسه کرد؛ اما خود متن ثابت نمی‌کند که این مرحلهٔ پایانی در زندگی پولس بوده است.

اگر این سه عبارت کنار هم گذاشته شوند، می‌توان آنها را مقایسه‌ای با دامنهٔ فزاینده خواند: کوچک‌ترین در میان رسولان، کوچک‌ترین در میان همهٔ قوم خدا و نخستین در میان گناهکاران.

این الگو به خوانش سنتیِ مجموعهٔ نامه‌ها وابسته است. این یک مقایسهٔ تفسیری است، نه توالی‌ای با تاریخ قطعی در زندگی یک شخص.

آنچه هرگز کوچک‌تر نشد

به‌آسانی می‌توان این را داستان مردی خواند که به‌تدریج فرسوده و خرد شده است. نامه‌ها چنین خوانشی را ناممکن می‌کنند، زیرا در کنار این فرود، چیزی دیده می‌شود که حتی اندکی تغییر نمی‌کند. نامه به اهالی غلاطیه حتی پیش از آوردن درود چنین آغاز می‌شود.

و شاید یک سال بعد، به همان اهالی قرنتس که شنیده بودند او خود را کوچک‌ترینِ رسولان می‌خواند، یکی از شگفت‌ترین جمله‌های نامه‌هایش را نوشت؛ زیرا جایگاه و ناچیزی را بی‌هیچ تردیدی یکجا نگه می‌دارد.

به هیچ روی فروتر نبودن و در عین حال هیچ بودن. پولس در این دو تناقضی نمی‌دید و تمام نکتهٔ این قوس در همین تمایز است. آنچه پیوسته کوچک‌تر می‌شد ارزیابی او از خود، جدا از فیض، بود. آنچه هرگز کوچک نشد یقینش دربارهٔ کاری بود که به او سپرده شده بود. فروتنی او هرگز به معنای کم‌ارزش شمردن دعوتش نبود؛ بلکه دعوت‌کننده را بزرگ می‌شمرد.

نویسندگی مستقیم پولسیِ دو نامه از سه نامهٔ این مقایسه—افسسیان و اول تیموتائوس—مورد بحث است. بنابراین این الگو خوانشی سنتی از مجموعهٔ نامه‌هاست، نه گاه‌شماریِ اثبات‌شده‌ای از زندگی درونی پولس.

خودتان مسیر را بپیمایید

این گفته‌ها از نامه‌هایی می‌آیند که جایگاه‌هایشان از نظر شواهد یکسان نیست: اول قرنتیان پیوند استواری با افسس دارد؛ روم برای افسسیان و زمینه‌ای پس از اعمال رسولان برای اول تیموتائوس بازسازی‌های سنتی‌اند. نقشه برای یک خوانش زمینه فراهم می‌کند؛ انتساب یا مکان نگارش هر نامه را اثبات نمی‌کند.

این مکان‌ها را به‌عنوان زمینهٔ نامه‌ها دنبال کنید و پرسش‌های متفاوتِ نویسندگی و تاریخ‌گذاری آنها را آشکار نگه دارید؛ مسیر را زندگی‌نامه‌ای قطعی نپندارید.