Tito

Anong kalagayan ang tinutugunan ng Tito, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?

Pinagtatalunan pa ang eksaktong pag-akda at makasaysayang ruta ng liham.

Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20 · 1 Timoteo 1:3; Tito 1:5; 3:12 · 1 Timoteo 1-6 · Tito 1-3 · 2 Timoteo 1:8,15-17; 2:9; 4:6-18

Mga bagay na hindi pa tiyak

Iniuugnay ng tradisyonal na rekonstruksiyon pagkatapos ng Mga Gawa na ipinapakita rito ang liham sa Creta at sa planong magpalipas ng taglamig sa Nicopolis noong AD 62–64, habang hindi tiyak kung nasaan si Pablo.

Ang Nicopolis ay nasa Epiro, hindi Macedonia; ang Tito 3:12 ay nagbabanggit ng planong magpalipas ng taglamig, hindi napatunayang lugar ng pagkakasulat, at itinatakda ng buod ni Brown na tumatanggap sa tuwirang pag-akda ni Pablo ang liham sa AD 65.

Bahagi ang Tito ng tradisyonal na kalipunan ng mga liham ni Pablo, ngunit malawak na pinagtatalunan ang tuwirang pag-akda sa mga kadahilanang katulad ng sa 1 Timoteo: bokabularyo, estruktura ng iglesya, at rutang pagkatapos ng Mga Gawa. Inilalagay ng tradisyonal na rekonstruksiyon na tuwirang kay Pablo ang kalagayan ng liham pagkatapos ng Mga Gawa at bago ang huling kalagayan sa Roma na iminungkahi para sa 2 Timoteo; hindi isinasalaysay ng Mga Gawa ang pagkalaya, ministeryo pagkatapos nito, o ang pagkakasunod na iyon.

Mas huling akdang pastoral: Karamihan ng kritikal na pag-aaral ay bumabasa sa Tito bilang mas huling akda sa tradisyong kay Pablo, kadalasan dahil sa bokabularyo, kaayusan ng iglesya, at hirap ng rutang inilalarawan. Nananatiling mahahalagang pampanitikang tanawin ang Creta at Nicopolis, ngunit hindi maaaring iguhit ang mga ito sa mapa bilang mga paglalakbay ni Pablo na may matibay na patotoo.

Mga sanggunian: An Introduction to the New Testament · Mga liham ni Pablo · Mga Gawa · Kronolohiya ng Pauline Letters · Paul: A Critical Life

Mga sanggunian

Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20 · 1 Timoteo 1:3; Tito 1:5; 3:12 · 1 Timoteo 1-6 · Tito 1-3 · 2 Timoteo 1:8,15-17; 2:9; 4:6-18

1. An Introduction to the New Testament

   Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Kabanata 29, “Liham pastoral: Tito”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”; Kabanata 29, “Liham pastoral: Tito”, “Buod ng pangunahing impormasyon tungkol sa Tito”; Kabanata 29, “Liham pastoral: Tito”, “Mga liham pastoral sa pangkalahatan: pamagat at ugnayan”; Kabanata 29, “Liham pastoral: Tito”, “Kaligiran ng Tito”; Kabanata 30, “Liham pastoral: 1 Timoteo”, “Sino ang sumulat ng Tito at 1 Timoteo?”

2. Mga liham ni Pablo

   Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.

3. Mga Gawa

   Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.

4. Kronolohiya ng Pauline Letters

   Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.

5. Paul: A Critical Life

   Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”

Patuloy na tumuklas

• Tito: gabay sa pag-aaral
• Mga Gawa at mga liham: suriin ang mga kaugnayan