Anong kalagayan ang tinutugunan ng Colosas, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?
Hindi maaasahang mabuo mula sa iisang-panig na paglalarawan ng liham ang tiyak na turong sinasalungat nito.
Mga Gawa 27:13-28:10 · Mga Gawa 28:11-15 · Mga Gawa 28:16-31 · Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20
Mga bagay na hindi pa tiyak
Ang tradisyonal na kronolohiyang bilangguan sa Roma na ipinapakita rito ay AD 60–62, at madalas iniuugnay sa Filemon at sa mga pangalang Tiquico at Onesimo sa mga pangwakas na pagbati.
Ang saklaw ni Brown para sa Roma ay AD 61–63; nananatiling posibleng mga tagpuan ng pagkabilanggo ang Efeso at Cesarea, at pinagtatalunan ang tuwirang pag-akda ni Pablo.
Bahagi ang Colosas ng tradisyonal na kalipunan ng mga liham ni Pablo, ngunit pinagtatalunan ng ilang iskolar ang tuwirang pag-akda dahil sa estilo at teolohikal na diin. Para naman sa iba, maaaring maiugnay ang mga pagkakaiba sa bagong kalagayan, mga katuwang, o isang tagasulat.
Pagkakasulat ng isang kasamang malapit kay Pablo: Iniuugnay ng ilang iskolar ang Colosas sa isang malapit na kasamahan ni Pablo na nakabatay sa kaisipan at ugnayan ni Pablo. Magbabago ang ugnayan nito sa sariling gawain ni Pablo, ngunit mananatili ang patotoo ng liham tungkol sa ugnayan nito sa pamayanan ng Colosas.
Ibang tagpuan ng pagkabilanggo: Tuwiran mang kay Pablo ang liham o hindi, maaaring ilagay ang tagpuan ng pagkakapiit sa Efeso o Cesarea, hindi sa Roma. Nagbabago ang petsa at mga distansiya ng paglalakbay nang hindi napagpapasiyahan ang hiwalay na usapin ng pag-akda.
Mga sanggunian: An Introduction to the New Testament · Mga liham ni Pablo · Mga Gawa · Kronolohiya ng Pauline Letters · Paul: A Critical Life
Mga sanggunian
Mga Gawa 27:13-28:10 · Mga Gawa 28:11-15 · Mga Gawa 28:16-31 · Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20
- An Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Kabanata 27, “Colosas”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”; Kabanata 27, “Colosas”, “Mula saan at kailan?”; Kabanata 27, “Colosas”, “Kaligiran”; Kabanata 27, “Colosas”, “Si Pablo ba ang sumulat ng Colosas?”
- Mga liham ni Pablo
Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Mga Gawa
Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Kronolohiya ng Pauline Letters
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
- Paul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”
Patuloy na tumuklas
Kilalanin si Cristo sa pamamagitan ng Kasulatan, kasaysayan, at masusing pag-aaral.
Pumasok sa kuwento