Bakit isinulat ni Pablo ang Galacia, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?
Nakikita lamang ang mga guro na sumasalungat sa pamamagitan ng apurahang tugon ni Pablo, kaya dapat manatiling maingat ang mga label para sa kanilang kilusan.
Mga Gawa 14:20-23 · Mga Gawa 14:24-28 · Galacia 2:1-10; cf. Mga Gawa 15 · Galacia 2:11-14 · Galacia 1-6 · Mga Gawa 15:1-35 · Mga Gawa 15:30-35
Mga bagay na hindi pa tiyak
Ang maagang rekonstruksiyon ng katimugang Galacia ay naglalagay ng liham sa AD 48–49, matapos ang unang paglalakbay at malapit sa alitan tungkol sa pagtutuli. Hindi sinasabi ang lugar ng pagkakasulat; ang Antioquia ay panukala lamang sa loob ng rekonstruksiyong ito.
Inililipat ng destinasyong Hilagang Galacia o mas huling petsa para sa Timog Galacia ang liham sa dekada 50, at wala sa liham ang tahasang pahayag tungkol sa destinasyon o lungsod ng pagkakasulat.
Malawak na kinikilalang tunay na liham ni Pablo ang Galacia. Pinagtatalunan ang petsa at destinasyon nito. Inilalapit ng maagang pananaw sa katimugang Galacia ang liham sa unang paglalakbay at kapulungan sa Jerusalem; karaniwang inilalagay naman ito ng pananaw sa hilagang Galacia sa mas huling panahon. Ginagamit ng Pauline Letters ang humigit-kumulang AD 48–49 bilang hayag na rekonstruksiyon, hindi bilang tiyak na resulta.
Patutunguhan sa Hilagang Galacia: Sa pagbasa sa Hilagang Galacia, ang mga tumanggap ay mga pamayanang nasa rehiyong etniko ng Galacia na narating sa mga sumunod na gawaing pangmisyon. Lilipat sa hilaga ang mapa ng mga tumanggap at karaniwang ilalagay ang liham sa dekada 50, ngunit hindi nagbabago ang pangangatwiran nito tungkol sa pagtanggap sa mga Hentil.
Mas huling petsa para sa Timog Galacia: Hindi nangangailangan ng maagang petsa ang patutunguhan sa Timog Galacia; maaaring para sa mga iglesya ng unang paglalakbay ang liham, matapos ang mga sumunod na gawain ni Pablo. Nananatili sa timog na lalawigan ang mapa ng mga tumanggap, ngunit nagbabago ang petsa at ang mungkahing ugnayan nito sa Konseho ng Jerusalem.
Mga sanggunian: An Introduction to the New Testament · Mga liham ni Pablo · Mga Gawa · Kronolohiya ng Pauline Letters · The Epistle to the Galatians (NIGTC) · Paul: A Critical Life
Mga sanggunian
Mga Gawa 14:20-23 · Mga Gawa 14:24-28 · Galacia 2:1-10; cf. Mga Gawa 15 · Galacia 2:11-14 · Galacia 1-6 · Mga Gawa 15:1-35 · Mga Gawa 15:30-35
- An Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Kabanata 19, “Galacia”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”; Kabanata 19, “Galacia”, “Saan at kailan ito ipinadala?”
- Mga liham ni Pablo
Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Mga Gawa
Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Kronolohiya ng Pauline Letters
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
- The Epistle to the Galatians (NIGTC)
F. F. Bruce, The Epistle to the Galatians: A Commentary on the Greek Text, NIGTC (Eerdmans, 1982). Masusing makabagong pagtatanggol sa timog-Galacia na destinasyon at maagang petsa ng liham. Panimula II.3, “Ang hipotesis ng ‘Timog Galacia’”; V, “Petsa at mga kaugnay na tanong”
- Paul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”; Kabanata 8, “Alitan sa Galacia”
Patuloy na tumuklas
Kilalanin si Cristo sa pamamagitan ng Kasulatan, kasaysayan, at masusing pag-aaral.
Pumasok sa kuwento