Anong kalagayan ang tinutugunan ng 1 Timoteo, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?
Nakadepende sa pinagtatalunang tanong ng tuwirang pag-akda ni Pablo kung saan mailalagay ang liham sa buhay ni Pablo.
Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20 · 1 Timoteo 1:3; Tito 1:5; 3:12 · 1 Timoteo 1-6 · Tito 1-3
Mga bagay na hindi pa tiyak
Ipinakikita ng liham na nagpunta si Pablo sa Macedonia matapos iwan si Timoteo sa Efeso. Ang tradisyonal na rekonstruksiyon pagkatapos ng Mga Gawa na ipinapakita rito ay naglalagay rito sa AD 62–64.
Hindi tinutukoy ng liham ang lungsod kung saan ito isinulat, hindi isinasalaysay ng Mga Gawa ang iminungkahing pagpapalaya o mga huling paglalakbay, at inilalagay ng ibang kronolohiyang tumatanggap sa tuwirang pag-akda ni Pablo ang liham na mas malapit sa AD 65.
Bahagi ang 1 Timoteo ng tradisyonal na kalipunan ng mga liham ni Pablo, ngunit pinagtatalunan ng karamihan ng kritikal na iskolar ang tuwirang pag-akda dahil sa bokabularyo, kaayusan ng iglesya, at hirap na ipasok ang kalagayan ng liham sa Mga Gawa. Sa pagbasa na tuwirang kay Pablo, iminungkahi ang pagkalaya at sumunod na ministeryo pagkatapos ng Mga Gawa; hindi isinasalaysay ng Mga Gawa ang alinman sa mga ito.
Mas huling akda sa tradisyong kay Pablo: Para sa karamihan ng kritikal na pag-aaral, isinulat ng isang may-akdang gumagawa sa tradisyong kay Pablo ang 1 Timoteo matapos ang buhay ni Pablo; madalas na binabanggit ang bokabularyo, kaayusan ng iglesya, at hirap ng rutang inilalarawan. Babasahin ang tagpuan sa Macedonia at Efeso bilang balangkas pampanitikan ng liham, hindi bilang isang paglalakbay pagkatapos ng Mga Gawa na maibabalik nang may katiyakan.
Mga sanggunian: An Introduction to the New Testament · Mga liham ni Pablo · Mga Gawa · Kronolohiya ng Pauline Letters · Paul: A Critical Life
Mga sanggunian
Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20 · 1 Timoteo 1:3; Tito 1:5; 3:12 · 1 Timoteo 1-6 · Tito 1-3
- An Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Kabanata 30, “Liham pastoral: 1 Timoteo”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”; Kabanata 30, “Liham pastoral: 1 Timoteo”, “Sino ang sumulat ng Tito at 1 Timoteo?”
- Mga liham ni Pablo
Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Mga Gawa
Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Kronolohiya ng Pauline Letters
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
- Paul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”
Patuloy na tumuklas
Kilalanin si Cristo sa pamamagitan ng Kasulatan, kasaysayan, at masusing pag-aaral.
Pumasok sa kuwento