Bakit isinulat ni Pablo ang Filemon, at ano ang pinagtatalunan tungkol sa kalagayan o pag-akda nito?
Walang kumpletong salaysay ang liham tungkol sa dating ugnayan ni Onesimo kay Filemon, kaya dapat manatiling maingat ang mga sumunod na rekonstruksiyon.
Mga Gawa 27:13-28:10 · Mga Gawa 28:11-15 · Mga Gawa 28:16-31 · Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20
Mga bagay na hindi pa tiyak
Ang Roma noong AD 60–62 ang tradisyonal na kronolohiya ng bilangguan na ipinapakita rito, at madalas itong iniuugnay sa Colosas dahil sa magkakatugmang pangalan at network sa mga pangwakas na pagbati.
Ang saklaw ni Brown para sa Roma ay AD 61–63; iminungkahi rin ang Efeso at Cesarea, at hindi pinapangalanan ng liham ang lungsod ng bilangguan.
Malawak na kinikilalang tunay na liham ni Pablo ang Filemon. Sumulat si Pablo bilang bilanggo tungkol kay Onesimo para kay Filemon at sa kanyang mga kasama. Tradisyonal na kalagayan ng bilangguan ang Roma, bagaman iminungkahi rin ang Efeso at Cesarea.
Pagkabilanggo sa Efeso o Cesarea: Iminumungkahi ng ilang iskolar ang Efeso o Cesarea, hindi ang Roma, bilang lugar ng pagkakabilanggo na pinagmulan ng Filemon at ng kaugnay nitong mga liham. Nagbabago ang layo ng paglalakbay, petsa, at pagkakasunod ng mga liham mula sa bilangguan, ngunit nananatili ang pakiusap ng liham para kay Onesimo.
Mga sanggunian: An Introduction to the New Testament · Mga liham ni Pablo · Mga Gawa · Kronolohiya ng Pauline Letters · Paul: A Critical Life
Mga sanggunian
Mga Gawa 27:13-28:10 · Mga Gawa 28:11-15 · Mga Gawa 28:16-31 · Colosas 4:7-18; Filemon 10-24 · Efeso 1-6; 3:1; 6:20-21 · Filipos 1:12-26; 2:5-30; 4:10-20
- An Introduction to the New Testament
Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (Doubleday, 1997). Kabanata 21, “Filemon”, “Pangkalahatang pagsusuri sa mensahe”; Kabanata 21, “Filemon”, “Mula saan at kailan?”; Kabanata 21, “Filemon”, “Kaligiran”
- Mga liham ni Pablo
Mula Roma hanggang Filemon, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Mga Gawa
Mga Gawa 7–28, Magandang Balita Biblia (MBBTAG, 2012). Scripture texts are from the Magandang Balita Biblia © 2012 Philippine Bible Society, used with permission. Para lamang sa mambabasa ang mga sipi; hindi saklaw ng CC BY 4.0 ng proyekto ang teksto ng edisyong ito.
- Kronolohiya ng Pauline Letters
Ang 67 tala ng kronolohiya ng proyekto, na pinagtutugma ang mga sanggunian sa Mga Gawa at mga liham at malinaw na minamarkahan ang mga petsang pinagtatalunan.
- Paul: A Critical Life
Jerome Murphy-O’Connor, Paul: A Critical Life (Oxford University Press, 1996). Kabanata 1, “Balangkas ng kronolohiya,” “Ebidensiya mula sa mga liham ni Pablo” at “Ebidensiya mula sa Mga Gawa”
Patuloy na tumuklas
Kilalanin si Cristo sa pamamagitan ng Kasulatan, kasaysayan, at masusing pag-aaral.
Pumasok sa kuwento