--- title: "Ny soratra politarchs tany Tesalonika sy ny vaton’ny Vavahady Vardar" canonical: "https://paulineletters.com/mg/explore/evidence/thessalonica-politarchs" published: "2026-10-23" updated: "2026-10-23" language: "mg" license: "https://paulineletters.com/mg/explore/license" source: "Taratasy nosoratan’i Paoly · Pauline Letters" --- # Ny soratra politarchs tany Tesalonika sy ny vaton’ny Vavahady Vardar **Inona no hamafisin’ity porofo ity momba ny Asan’ny Apostoly sy ny taratasin’i Paoly?** Mampiseho ny soratra avy any Tesalonika fa mampiasa ny anaram-boninahitra marina, politarchs, ho an’ireo manam-pahefana sivily ambony tao an-tanàna ny Asan’ny Apostoly 17:6 sy 17:8: lahatsoratra manomboka amin’ny andron’i Augustus hatramin’ny 143 taor. J.K. no mitanisa filankevitra misy dimy na enina. Ny vato avy amin’ny Vavahady Vardar, ao amin’ny British Museum ankehitriny, dia mitanisa enina araka ny famakiana mahazatra, na dia iadian-kevitra aza ny datiny. Tsy fahita firy amin’ny literatiora ilay anaram-boninahitra, nefa fahita amin’ny soratra tany Makedonia. Tsy manamarina zava-nitranga, antoka na olona ao amin’ny Asan’ny Apostoly 17:1–9 ireo vato. - **Daty:** Tsy misy raikipohy fanomezana daty ny vato avy amin’ny Vavahady Vardar. Napetrak’i Burton taorian’ny 30 tal. J.K. izy io, ary mety ho tara hatramin’ny 143 taor. J.K. na tatỳ aoriana; i Athanasiadis kosa mametraka lisitra izay tononiny hoe IG X 2,1 126, ary faritany amin’ny teny mifanaraka amin’ity lahatsoratra ity, amin’ny fiandohan’ny taonjato voalohany taor. J.K., fa tsy amin’ny taonjato faharoa araka an’i Edson. Ireo lahatsoratra politarch hafa tany Tesalonika dia manomboka amin’ny andron’i Augustus hatramin’ny 143 taor. J.K. - **Toerana misy azy ankehitriny:** British Museum, Londres (vato avy amin’ny Vavahady Vardar, natolotr’i J. E. Blunt tamin’ny 1877, araka ny GIBM). Very ilay lahatsoratra politarch tamin’ny andron’i Augustus avy amin’ny vavahady Kalamaria (Burton). - **Haavon’ny fahatokiana:** Avo - **Fomba anohanana azy:** Voamarina mivantana - **Laharana ao amin’ny katalaogy:** CIG 1967; GIBM II 171 - **Mifandray amin’ny:** Asan’ny Apostoly 17:1–9; Asan’ny Apostoly 17:5–9; Asan’ny Apostoly 17:6; Asan’ny Apostoly 17:8; Asan’ny Apostoly 19:29; Asan’ny Apostoly 20:4; Romana 16:21 ## Izay hamafisiny Nivondrona tao amin’ny filankevitra nantsoina hoe politarchs ireo manam-pahefana sivily ambony tany Tesalonika, ireo tompon’andraikitra antsoin’ny dika anglisin’ny Asan’ny Apostoly 17:6 sy 17:8 hoe mpitondra ny tanàna. Lahatsoratra tamin’ny andron’i Augustus avy amin’ny vavahady Kalamaria, very ankehitriny, no manonona dimy; lahatsoratra tamin’ny 143 taor. J.K. no manonona enina; ary ny vato avy amin’ny Vavahady Vardar dia manonona enina araka ny famakiana mahazatra. Mifanaraka amin’ilay filankevitra maromaro nanolorana an’i Jasona sy ny mpino hafa izany. Ao amin’ny literatiora Grika mbola voatahiry, dia ao amin’ny Asan’ny Apostoly ihany no ahitana ilay anaram-boninahitra; manana endrika mifandray aminy, politarchos, kosa ny Aeneas Tacticus 26.12 (tapaky ny taonjato faha-4 tal. J.K.). Manaporofo matetika an’ilay andraikitra ny soratra voasokitra, any Makedonia ny ankamaroany indrindra. Koa voambolana faritra voafaritra tsara no ampiasain’ny Asan’ny Apostoly, fa tsy teny ankapobeny ilazana mpitondra. Manonona koa ny filankevitry ny tanàna (boule) sy ny vahoaka (demos) ilay lahatsoratra tamin’ny 143 taor. J.K., ilay toe-javatra sivily heverin’ny Asan’ny Apostoly 17:5–9 rehefa mikatsaka hitondra ireo misionera hivoaka ho eo amin’ny vahoaka ny olona. Fanao mahazatra tao amin’ny tanàna Grika ny fivoriana sy ny filankevitra, koa antsipiriany ankapobeny izany; ny anaram-boninahitra politarch no fifanarahana miavaka. ## Izay tsy hamafisiny Tsy manamarina zava-nitranga ao amin’ny Asan’ny Apostoly 17:1–9 izy io: na ny fitoriana tao amin’ny synagoga, na ilay rotaka, na ny fampiantranoan’i Jasona, na ny antoka nalaina tamin’i Jasona sy ny hafa. Voaporofo ilay andraikitra nanomboka talohan’ny fandaminana nataon’ny Romana tamin’ny 167 tal. J.K. (araka ny famakian’i Mari ny lalàna ephebarchique tany Amfipolia) ka hatramin’ny taonjato faha-3 taor. J.K., tany amin’ny tanàna maro tao Makedonia sy tany ankoatra. Koa tsy afaka mamaritra irery ny datin’ny Asan’ny Apostoly na mampiseho fa vavolombelona nahita maso ny mpanoratra azy ny fampiasana marina ilay anaram-boninahitra. Fahita ireo anarana Sosipatros, Sekondo ao amin’ny soratra ary Gaio ao amin’ny soratra eo amin’ilay vato. I Sekondo ao amin’ny soratra no rain’ilay politarch voalohany, ary i Gaio ao amin’ny soratra no anarana voalohan’ny politarch iray hafa, Gaio Agilleius Poteitus; koa tsy mampahafantatra an’i Sekondo na Gaio ao amin’ny Asan’ny Apostoly 19:29 sy 20:4, na Sosipater ao amin’ny Romana 16:21 izy ireo. ## Izay tsy itovian’ny mpandika hevitra Anisan’ny fanontaniana misokatra ny datin’ny vato avy amin’ny Vavahady Vardar. Nifototra tamin’ny anarana diso novakina ny daty flaviana na tatỳ aoriana napetrak’i Boeckh (tsy talohan’ny 69 taor. J.K.); napetrak’i Burton taorian’ny 30 tal. J.K. izy io, ary mety ho tamin’ny 143 taor. J.K. na tatỳ aoriana; i Athanasiadis kosa mitatitra fametrahana daty vaovao amin’ny fiandohan’ny taonjato voalohany ho an’ny lisitra iray tononiny hoe IG X 2,1 126, izay toa ity lahatsoratra ity, manohitra ny daty taonjato faharoa napetrak’i Edson. Mitanisa politarchs enina ilay vato araka ny famakiana mahazatra, na dia noheverin’i Mordtmann ho azo atao aza ny dimy. Ny fanontaniana lehibe kokoa dia ny habetsahan’ny fanampian’ny anaram-boninahitra marina iray amin’ny fahatokisana ny Asan’ny Apostoly: raisin’i Hemer ho porofon’ny mpanoratra nahalala tsara ny zava-misy ny antsipiriany toy izany, fa i Pervo mametraka ny Asan’ny Apostoly tokony ho tamin’ny 115 taor. J.K. Tsy voamarina ny filazana fa nisalasala tamin’ilay anaram-boninahitra ny manam-pahaizana mandra-pahitan’ity vato ity: efa navoaka tamin’ny 1740 izy io, ary efa nanonona azy ny rakibolana Testamenta Vaovao tamin’ny taonjato faha-19 (Burton). ## Famakiana hafa Mpanoratra nahalala tsara, nefa tatỳ aoriana. Mampiseho ny porofon’i Burton fa mbola nisy politarchs hatramin’ny taonjato faha-3 taor. J.K.; koa mbola afaka nampiasa tsara ilay anaram-boninahitra ny mpanoratra nahalala tsara, nanoratra tamin’ny fiandohan’ny taonjato faha-2 (araka ny hevitr’i Pervo momba ny Asan’ny Apostoly). Araka io hevitra io, manamarina ny fahamarinan’ny toe-javatra ireo soratra, fa tsy daty aloha na fitantaran’ny vavolombelona nahita maso. Antsipiriany marina ao anatin’ny tohan-kevitra mitambatra. Raisin’i Hemer sy ny hafa ho iray amin’ireo antsipiriany marina maro momba ny toerana ao amin’ny Asan’ny Apostoly ilay anaram-boninahitra marina; rehefa atambatra ireo dia manondro mpanoratra nahalala akaiky ireo toerana faritany. Na araka io hevitra io aza, ny anaram-boninahitra no hamarinin’ireo soratra, fa tsy ilay tantara. Fomba tany Makedonia, fa tsy tany Tesalonika irery. Voaporofo tany amin’ny tanàna hafa tao Makedonia, ary tany Thrace, Bitynia sy Bosporus koa ny politarchs; ary misy politarches ao amin’ny papiry ptolemaika avy any Heracleopolis any Ejipta. Noho izany, marina ho an’ny tanàna iray ao Makedonia amin’ny ankapobeny ilay teny, fa tsy antsipiriany fantatry ny ao anatiny sy tsy hita afa-tsy tany Tesalonika, na dia avy any Tesalonika aza ny ampahany lehibe tsy mahazatra amin’ny porofo. ## Boky sy loharano nampiasaina - C. T. Newton (ed.), The Collection of Ancient Greek Inscriptions in the British Museum, Part II — GIBM II no. CLXXI (171), Macedonia section - W. M. Ramsay, St. Paul the Traveller and the Roman Citizen — ch. X, sec. 6, p. 227 - Wikidata: Golden Gate (Thessaloniki), alias Vardar Gate — Q96631855 - Pleiades: Thessalonica — 491741 --- Ofisialy: https://paulineletters.com/mg/explore/evidence/thessalonica-politarchs